„Con Æ¡i, nếu có cá»§a, hãy là m cho Ä‘á»i con được tốt đẹp và tiến dâng lá»… váºt lên Äức Chúa sao cho xứng đáng. Hãy nhá»› rằng, cái chết không trì hoãn đâu và ngà y hẹn cá»§a âm phá»§, con nà o có biết“ (Hc 14,11-12)
Tôi không nhá»› nhà văn hay nhà tu đức nà o nói „Cái chết cá»§a ngưá»i già ở trước mặt, cái chết cá»§a tuổi trẻ ở sau lưng“ câu nói nà y nhắc nhở con ngưá»i ta nên biết: ngưá»i già thì biết mình Ä‘ang chá» cái chết, còn vá»›i tất cả má»i ngưá»i bất cứ ở tuổi nà o, ngà y hẹn cá»§a âm phá»§ đến lúc nà o, không thể biết“ và  không ai có thể biết được ngoà i Thiên Chúa. Ngưá»i Ä‘á»i thưá»ng cho sá»± chết là điá»u bất hạnh tá»™t cùng, là táºn Ä‘iểm cuá»™c sống, kết liá»…u tất cả.
Äã bao nhiêu lần tôi ká» cáºn cái chết vì tai nạn, thế mà Chúa vẫn cho sống đến bây giá», trải qua 75 năm dà i trên thế gian. Hồi nhá» lúc tôi còn mà i đũng quần ở báºc trung há»c, chứng kiến cảnh tang chế trong đại gia đình khi ông ná»™i tôi qua Ä‘á»i, tôi cÅ©ng rất sợ, nhìn xác chết nằm cứng đơ, lạnh lẽo, tôi không dám lại gần quan tà i.
Nhất là khi nhìn thấy mẹ tôi và các con dâu cá»§a cụ trong y phục tang chế, vải thô trắng, khăn che đầu bằng vải mà n trắng, tóc xõa dà i, nằm lăn trên mặt đất từ cá»a chÃnh cá»§a căn nhà , cÅ©ng cả trăm thước dà i, dưới quan tà i để đưa ngưá»i chết là cha chồng ra khá»i cánh cổng nhà , tôi còn hoảng sợ hÆ¡n.
Khi bà ná»™i tôi qua Ä‘á»i, tôi bá»›t sợ hÆ¡n má»™t chút, có lẽ vì tôi trưởng thà nh hÆ¡n, hiểu biết vá» lẽ sống ở Ä‘á»i hÆ¡n. Tôi thấy sinh bệnh lão tá» là thưá»ng tình, có sinh thì có tá», má»—i ngà y sống là má»—i ngà y Ä‘i dần đến cái chết, nên tôi cÅ©ng không suy nghÄ© gì vá» sá»± chết.
Theo dòng Ä‘á»i, cuá»™c sống cá»§a tôi cÅ©ng bình thưá»ng như những ngưá»i con gái khác, rá»i trưá»ng há»c, Ä‘i là m, láºp gia đình, có con cái, chồng là quân nhân nên thưá»ng vắng nhà . Cuá»™c sống vẫn bình lặng trôi, má»™t mình tôi vừa Ä‘i là m, vừa cung cúc táºn tụy muôi con. Trong Ä‘á»i sống hằng ngà y cÅ©ng đầy đủ vui buồn sướng khổ, có nhiá»u chuyện xảy ra trong gia đình, há» hà ng, những va chạm đắng lòng, cay mắt, nhức tim, song vì bổn pháºn là m dâu, là m vợ, là m mẹ 4 đứa con nhá», tôi không có thì giỠđể suy tư và chẳng bao giá» nghÄ© đến cái chết, mặc dầu chồng là quân nhân, thưá»ng vắng nhà .
Äại gia đình tôi có hai nguòi anh há», má»™t em há» và má»™t anh rể chết tráºn mạc, tháºt bà ng hoà ng, tháºt Ä‘au lòng vì chiến tranh tương tà n giữa cùng má»™t dân tá»™c, kẻ bắc ngưá»i nam. Những lúc ấy tôi tháºt Ä‘au đớn, buồn thương cho thân pháºn những ngưá»i trai thá»i chiến và oán háºn chiến tranh lắm vì đại gia đình thưá»ng xuyên bao trùm không khà đau thương, nghẹn ngà o, sầu khổ, buồn bã. Nhất là ông bà ná»™i tôi và các báºc cha mẹ cứ ray rứt khóc than „lá và ng chưa rụng mà lá xanh đã vá»™i lìa cà nh“.
Tháng 9. 2012 mẹ tôi qua Ä‘á»i ở VN, thá» 95 tuổi, tôi cảm thấy vui và mừng cho bà vì bà được toại nguyện như lá»i bà cầu nguyện hằng ngà y: „Chúa Æ¡i, khi con Ä‘au ốm, xin Chúa cho con chịu Ä‘au đớn ngắn ngà y để khá»i là m khổ con cháu và xin cho con được chết là nh“. Mẹ tôi đã được toại nguyện. Từ khi bà trở bịnh cho đến khi đưa và o bệnh viện và qua Ä‘á»i chỉ trong vòng khoảng 20 ngà y, vì tôi đã chứng kiến nhiá»u gia đình rất khổ sở và cá»±c nhá»c chăm ngưá»i bịnh già yếu nằm má»™t chá»— có khi cả 10 năm hay hÆ¡n.
Khi vỠđến VN đứng trước quan tà i mẹ, lòng tôi êm ả bình an ngắm nhìn khuôn mặt mẹ, Ô! Tạ Æ¡n Chúa! Nguá»i mẹ kÃnh yêu cá»§a chúng tôi chết mà đẹp như thiên thần, tôi ngạc nhiên vì mẹ đẹp như thá»i mẹ còn trẻ (nhà quà n không trang Ä‘iểm) tôi thầm cám Æ¡n và ngợi khen Thiên Chúa. „Mẹ Æ¡i, con vá» thăm mẹ lần cuối đây và tiá»…n mẹ Ä‘i thăm bố chúng con và vá» hưởng hạnh phúc bên Chúa nha. Mẹ đẹp quá, mẹ bình an quá, tạ Æ¡n Chúa, vinh danh Ngà i“. Tôi nói những lá»i ấy và đứng lặng rất lâu bên quan tà i vá»›i chồng và con gái tháºt lâu.
Tôi kể cho mẹ tôi nghe những tâm tình cá»§a tôi má»—i khi nghe mẹ bịnh thì tôi lo lắng và tìm cách vá» nhà cà ng sá»›m cà ng tốt, để được săn sóc mẹ lúc Ä‘au ốm trên giưá»ng bệnh như những lần trước, nhưng lần nà y chắc là mẹ không muốn nên khi con vỠđến thì mẹ đã…
Sau đó, tôi má»›i lần lượt ôm chà o ngưá»i thân trong gia đình. Má»i ngưá»i trong gia đình, ai ai cÅ©ng rất ngạc nhiên tại sao tôi từ xa xôi, cách ná»a vòng trái đất vá», nhìn xác mẹ mà không nhá» má»™t giá»t nước mắt nà o. Hôm sau, mãi đến khi đưa quan tà i rá»i khá»i nhà , tôi nói và i lá»i giã từ mẹ kÃnh yêu, lúc bấy giá» tôi má»›i báºt khóc và thổn thức mãi…
 Sá»± chết đối vá»›i Chúa Giêsu Kitô là khởi đầu cá»§a hạnh phúc, là cá»a ngõ đưa đến hạnh phúc Ä‘á»i Ä‘á»i. Từ ngà y Chúa cho tôi được gặp gỡ Äức Kitô, Ngà i chạm đến trái tim tôi tháºt nhẹ nhà ng mà thắm thiết qua má»™t khóa tÄ©nh tâm theo phương pháp Linh Thao cá»§a Thánh I-nhã thà nh Loyola, tôi má»›i biết Chúa là ai để biết mình là ai? Tôi được đổi má»›i, trở thà nh má»™t ngưá»i yêu Ä‘á»i hÆ¡n, sống vui vẻ hÆ¡n, bá»›t buồn, bá»›t giáºn hÆ¡n, biết nhẫn nhịn vá»›i tất cả má»i ngưá»i, cả vá»›i những em trẻ và những ngưá»i dưới mình, biết bá» ngoà i tai những lá»i dèm pha, chế diá»…u hay vu khống.
„Gặp gỡ Äức Kitô biến đổi cuá»™c Ä‘á»i mình, gặp gỡ Äức Kitô đón nháºn Æ¡n tái sinh…. Gặp gỡ Äức Kitô, chân thà nh mình gặp mình…“ (lá»i bà i hát). Từ đó, hằng ngà y cầu nguyện, há»c há»i và cảm nghiệm Thiên Chúa qua Thánh Kinh, tôi thấy Chúa yêu tôi vô và n và tôi cÅ©ng yêu Chúa má»—i ngà y má»—i thắm thiết hÆ¡n. Theo lịch Phụng Vụ cá»§a Giáo Há»™i thì đến tháng 11 hằng năm là tháng cầu nguyện cho các linh hồn đã qua Ä‘á»i, giúp giáo dân biết suy niệm sá»± chết là đi đến sá»± sống Ä‘á»i sau vá»›i Chúa, nên khi suy nghÄ© đến sá»± chết tôi cảm thấy bình an chứ không sợ sệt. Tạ Æ¡n Thiên Chúa, cám Æ¡n sá»± chăm sóc con cái cá»§a Giáo Há»™i.
Tôi yêu cuá»™c Ä‘á»i, thấy cuá»™c sống có Chúa hiện diện, đồng hà nh vá»›i mình đầy ý nghÄ©a và nhiá»u niá»m vui sâu xa táºn đáy lòng, tôi sung sướng, hãnh diện được là m con cá»§a Chúa và được phục vụ Ngà i trong yêu thương và tá»± do. Tôi yêu sá»± sống Ä‘á»i nà y và cÅ©ng yêu sá»± sống Ä‘á»i sau nên tôi hay nghÄ© đến sá»± chết, tôi thấy mình rất bình thản, bình an, bình tâm, vui vẻ, sẵn sà ng đón nháºn nó, „tôi ước ao được ra Ä‘i để ở vá»›i Äức Kitô“ (Pl 1,21b) vì chết là ra khá»i Ä‘á»i nà y, Ä‘i vá» nhà Chúa. „đi vá» nhà Chúa… thân tâm con hoan lạc Chúa Æ¡i… „(lá»i bà i hát). Äi vá» nhà Chúa là „đi vá» nhà há»™i ngá»™ cá»§a tất cả nhân sinh“ (Jb 31,23b).
Mặc dầu ao ước được như váºy nhưng Chúa định thế nà o tôi cÅ©ng „xin vâng“. Chúa cho sống già hÆ¡n vá»›i những giá»›i hạn và sá»± yếu Ä‘uối cá»§a tuổi già cá»™ng vá»›i bệnh hoạn, tôi cÅ©ng vui vẻ „xin vâng“ bằng cách dâng những Ä‘au khổ nà y kết hợp vá»›i cuá»™c khổ nạn cá»§a Chúa Kitô.
Khi không còn tá»± mình lo má»i việc cá nhân cho mình thì xin Chúa cho tôi sống trong viện dưỡng lão. Nguyện xin Chúa luôn ở vá»›i tôi để nâng đỡ an á»§i, ban cho tôi có đủ nghị lá»±c để tôi cố gắng sống chịu đựng nhẫn nhục những lúc tinh thần yếu Ä‘uối, thể xác Ä‘au đớn, và cho tôi biết ghi Æ¡n những ngưá»i săn sóc thể xác già yếu cá»§a mình, thông cảm những khó nhá»c cá»§a há». Mong „ơn Cha luôn đủ cho con“ vì chỉ có Chúa là nguồn an á»§i duy nhất Ä‘á»i Ä‘á»i mà .
 „Trước khi chết, hãy là m Æ¡n cho thân hữu, và rá»™ng rãi vá»›i há» theo khả năng cá»§a con“ (Hc 14,14) „Hãy cho và nháºn, hãy là m cho tâm hồn mình khuây khá»a vì trong âm phá»§ con tìm đâu ra khoái lạc“ (Hc 14,16). Äể theo Thầy, lâu nay tôi đã táºp từ bá» cái tôi cá»§a mình. Từ bá» cái tôi cá»§a mình tháºt khó lắm, song vá»›i Æ¡n Chúa tôi cÅ©ng thá»±c hà nh được, má»—i ngà y má»™t chút. Từ bá» cái ăn, cái mặc, cái tham, cái ganh, cái ghét, cái tranh hÆ¡n thua, cái khoe khoang, cái kiêu căng, cái giáºn há»n v.v… và v.v… chịu đưng má»i sá»± khó nhiá»u hÆ¡n, nhưá»ng nhịn nhiá»u hÆ¡n, biết tha thứ nhiá»u hÆ¡n, biết cho Ä‘i nhiá»u hÆ¡n.
Lâu nay tôi từ bá» mình bằng cách há»c và táºp linh đạo cá»§a cha Albert Periguère „hãy để Chúa Kitô chiếm lấy mình“ thì tất cả những tiêu cá»±c trong trà tâm thân cá»§a mình sẽ dần dần biến mất.
Tôi ước ao được chết, vì chết bây giá», ở tuổi nà y, được vá» vá»›i Chúa thì hạnh phúc biết bao. Äể chuẩn bị cho sá»± chết tôi táºp buông xả má»i thứ… má»—i ngà y má»™t chút, cho Ä‘i… cho Ä‘i… để khi Chúa gá»i thì con sẵn sà ng „xin vâng“ cách bình an, vui vẻ và nhẹ nhà ng, mặc dầu, trước mặt Chúa tôi vẫn còn đầy thiếu sót, nhiá»u vấp phạm, còn vương nhiá»u tá»™i lá»—i. Nhưng chắc chắn Chúa sẽ lấy Lòng Thương Xót mà xót thương tôi, lấy Tình Yêu Thương cá»§a Ngà i mà tha thứ và ôm ấp đứa con bất toà n nà y trong tay Ngà i.
„Từ xa Äức Chúa đã hiện ra vá»›i tôi: „Ta đã yêu ngươi bằng mối tình muôn thuở, nên Ta vẫn dà nh cho ngươi lòng xót thương“ (Jer 31, 3) Ngà i sẽ cho tôi được mau mau rá»i khá»i luyện ngục, má»™t nÆ¡i mà Thiên Chúa ưu đãi cho chúng ta, sau khi lìa khá»i cõi Ä‘á»i nà y, được ở đấy để „make-up“ cho linh hồn trở nên đẹp đẽ, tinh tuyá»n, trong trắng, hoà n hảo mà trình diện trước mặt Ngà i.
Có ngưá»i há»i tôi: – Chuẩn bị chết thì chuẩn bị gì? chuẩn bị mua hòm? mua đất? chôn cất ra sao? Cha nà o là m lá»… an táng? Bà i Ä‘á»c nà o? Ai Ä‘á»c? Äể lại gì cho con cái? v.v… Tôi chỉ mỉm cưá»i và trả lá»i: – “Äó không phải cách chuẩn bị cái chết cá»§a tôi, tôi chỉ xin Chúa giúp tôi chuẩn bị phần tâm linh, táºp từ bá» cái tôi cá»§a mình Ä‘i, bằng cách má»—i ngà y má»—i yêu Chúa hÆ¡n, để Chúa chiếm lấy mình, để linh hồn cá»§a mình má»—i ngà y má»—i được gá»™i rá»a sạch sẽ hÆ¡n để trở nên đẹp đẽ hÆ¡n mà trình diện trước Thánh Nhan Thầy yêu dấuâ€. Tất cả những gì còn lại thì “để kẻ chết chôn kẻ chếtâ€.
Bình thưá»ng con ngưá»i ta sống khổ sở quá, bị bách hại, bị dồn và o chá»— không lối thoát Ä‘i đến tuyệt vá»ng thì thưá»ng tìm đến cái chết. Trưá»ng hợp ông Giop, tiên tri Elia và ôngTobit, là những ngưá»i công chÃnh, cùng cô Xara trong Kinh Thánh Cá»±u Ước cÅ©ng lâm và o cảnh khốn cùng nhưng há» không tá»± tìm đến cái chết mà há» xin Chúa cho hỠđược chết. Tháºt là những gương nhân đức, vâng phục và kÃnh trá»ng quyá»n năng cá»§a Äức Chúa.
Ông Tobit là ngưá»i công chÃnh, ông sống rất quảng đại và bác ái “tôi đã từng ăn ở theo sá»± tháºt và lẽ ngay suốt ngà y Ä‘á»i tôi. Tôi rá»™ng tay bố thà cho anh em và đồng bà o tôi, những ngưá»i cùng Ä‘i đà y vá»›i tôi qua xứ Ninivê, ở xứ Atsua†(Tb 1,3). Khi trở vá» quê, má»™t hôm ông Ä‘ang ngá»§ thì bị phân cá»§a má»™t con chim dÃnh và o mắt nên ông bị mù. Má»i ngưá»i cưá»i nhạo, nhục mạ, chế riá»…u ông, cho rằng ông sống tốt là nh mà sao Chúa cá»§a ông lại để cho ông phải khổ sở, phải bị mù nên ông sống trong buồn phiá»n, Ä‘au khổ. Ngưá»i vợ đầu ấp tay gối cá»§a ông cÅ©ng dà y vò, mỉa mai, nhiếc móc ông nên ông không chịu đựng nổi, ông lâm và o tuyệt vá»ng xin được Chúa cho ông chết Ä‘i: “Lạy Chúa, xin truyá»n lệnh cho con được giải thoát khá»i số kiếp gian khổ nà y. Xin để con ra Ä‘i và o cõi Ä‘á»i Ä‘á»i. Lạy Chúa, xin đừng ngoảnh mặt không nhìn con. Quả tháºt, đối vá»›i con, thà chết còn hÆ¡n suốt Ä‘á»i phải nhìn thấy bao nhiêu gian khổ và phải nghe những lá»i nhục mạ†(Tb 3,6b). Chúa không cho ông được chết mà ông được Thiên Chúa Ä‘oái thương và sai Thiên Sứ Raphael đến chữa là nh cho ông.
· Â
Tôi Ä‘ang sống vui vẻ hạnh phúc vá»›i chồng, vá»›i các con, các cháu dá»… thương, tôi thương yêu má»i ngưá»i và má»i ngưá»i thương yêu tôi, tôi thương yêu, quý trá»ng gia đình nà y. Tôi yêu những con ngưá»i và những đất nước tá»± do, đầy nhân ái đã cưu mang gia đình tôi và đồng bà o chúng tôi trong cÆ¡n hồng thá»§y tị nạn CS. Tôi yêu thương thế giá»›i chung quanh tôi, những cảnh thiên nhiên hùng vÄ©, lạ lùng, tuyệt mỹ mà Thiên Chúa đã tạo dá»±ng. Tôi quý trá»ng tất cả những tác phẩm nghệ thuáºt do con ngưá»i sáng tác ra, tôi trân quý những con ngưá»i tà i năng, giá»i giang, những con ngưá»i hiếu thảo, những con ngưá»i thá»§y chung, tôi trân trá»ng và an vui vá»›i những tình bạn thắm thiết mà tôi nháºn được, cÅ©ng như tôi đã trao Ä‘i, tôi yêu thế giá»›i mà tôi Ä‘ang được hưởng không khà tá»± do trong tráºt tá»± cá»§a Thiên Chúa.
Tôi yêu Giáo Há»™i và quý trá»ng những tu sÄ©, những tÃn hữu đã góp công xây dá»±ng Nước Chúa ở trần gian nà y, tôi cÅ©ng thương yêu những ngưá»i nghèo khó, những ngưá»i bị ức hiếp, chèn ép nhất là những dân tá»™c thiểu số sống trong rừng sâu. Tôi thương xót và đau buồn cho những ngưá»i dân sống trong các quốc gia Ä‘ang có chiến tranh, những ngưá»i dân sống trong nô lệ cá»§a chế độ Cá»™ng Sản. Tôi yêu và luôn cầu nguyện cho quê hương , cho dân tá»™c VN tôi Ä‘ang còn nhiá»u lầm than. Tôi yêu kÃnh tất cả những báºc tu hà nh chân chÃnh cá»§a má»i tôn giáo trên mặt đất nà y (Pháºt Giáo, Cao Äà i, Hòa Hảo, Tin Là nh, Hindu, Hồi Giáo, Bà Hai giáo, đạo thá» tổ tiên ông bà v.v…) Tôi yêu quý, kÃnh trá»ng  những nguyên thá»§ quốc gia và những chÃnh trị gia hết lòng vì dân vì nước cá»§a há». v.v. Tóm lại tôi yêu tất cả loà i ngưá»i và thế giá»›i hiện hữu bao la trên trái đất mà tôi Ä‘ang hÃt thở hằng ngà y.
Tôi ao ước được chết là đi vá» vá»›i Chúa, vá» vá»›i ngưá»i mình yêu quý, vá» nhà Chúa. (Như em bé sống trong bụng mẹ và sinh ra thế gian nà y. Như con ngưá»i ta sống ở thế gian nà y, sinh và o lòng Thượng Äế). Tất cả má»i sá»± trên Ä‘á»i sẽ qua Ä‘i, chỉ có tình thương mến cá»§a Chúa má»›i có thể biến những cái hữu hạn trở nên Ä‘iá»u kỳ diệu.
Khi viết những dòng nà y tôi muốn gởi gấm đến ngưá»i thân trong gia đình, (cách riêng). Và má»i ngưá»i (cách chung) rằng sống ở thế gian nà y ai cÅ©ng bị lệ thuá»™c bởi những giá»›i hạn cá»§a trần gian. Äây chỉ là cuá»™c sống tạm, đừng để Ä‘á»i mình bén rá»… sâu, nặng ná» bằng những tham vá»ng, tham danh, tham tiá»n tà i, váºt chất mà quên Ä‘i sá»± sống siêu nhiên Thiên Chúa ban cho loà i ngưá»i để sống thăng hoa, an bình, hạnh phúc ở trần gian nà y, để là m cho Ä‘á»i sống nà y đẹp đẽ, an hòa, nhân ái hÆ¡n lên, để vinh danh Chúa hÆ¡n.
Cái chết không có gì đáng sợ hãi, chết là đi vá» nhà Chúa thì ta vui mừng được sống vá»›i Chúa Ä‘á»i Ä‘á»i. Hạnh phúc biết bao! Khi Ngà i gá»i, tôi sẵn sang vui vẻ nắm tay Ngà i mà hân hoan Ä‘i vá»›i Ngà i. Vá» vá»›i Ngà i chúng ta được sống trong tình yêu thương thắm thiết cá»§a Ngà i. Â
Lạy Chúa là Thiên Chúa cá»§a con, Ngà y hôm nay con sẵn lòng và hoà n toà n chấp nháºn cái chết thế nà o tùy ý Chúa muốn gởi đến cho con cùng vá»›i những Ä‘au khổ khó nhá»c và sợ hãi Ä‘i theo cái chết ấy. Amen (Lá»i Thánh Alfonsô Maria)
Elisabeth Nguyá»…n
CGVN

