Ph�ng vấn �C Escobar Alas Chủ tịch H�GM El Salvador

Ngày 20 tháng 3 vừa qua các Giám Mục El Salvador đã v� viếng mộ hai thánh Phêrô Phaolô và thăm Toà Thánh. Trong cuộc hội kiến kéo dài  hai gi� với �TC Phanxicô các Giám Mục El Salvador đã trình bầy nhi�u vấn đ� trong đó có việc phong thánh cho �C Oscar Romero TGM San Salvador, Ngày Quốc Tế Giới Trẻ tại Panama, cũng như tình hình của Giáo Hội và đất nước El Salvador.

Sau đây chúng tôi xin gửi tới quý vị bài ph�ng vấn �C José Luis Escobar Alas, TGM San Salvador, chủ tịch H�GM El Salvador, v� các vấn đ� này.

H�i: Thưa �C chủ tịch, Giáo Hội tại El Salvador hiện nay sống ra sao?

�áp: Tại El Salvador, Giáo Hội sống giữa dân chúng, và chia sẻ cho tới tận cùng thẳm các khổ đau và các ni�m hy v�ng của ngư�i dân, bằng cách yểm trợ cuộc chiến đấu của dân nghèo và các đòi h�i công bằng của h�, và bằng cách chống lại các bạo lực tiếp tục gieo chết chóc. Mặc dù nội chiến đã chấm dứt từ 25 năm rồi, nhưng việc ký kết các thoả hiệp đã không bao gi� được thực thi một cách hoàn toàn. Và đi�u này chỉ là chiến thuật “chân lý và công bằng� đã do �TGM Oscar Arnulfo Romero đ� xướng: cả đối với đi�u này nữa việc phong thánh cho ngài sẽ là một cử chỉ có tầm mức quan tr�ng giúp xây dựng một tương lai hoà bình cho El Salvador.

H�i: Cuộc viếng thăm Toà Thánh của các GM El Salvoador đã diễn ra như thế nào thưa �ức Cha chủ tịch? Nó là cuộc đối thoại mặt giáp mặt như kiểu tiếp kiến mới cho các cuộc v� Roma viếng thăm Toà Thánh, có đúng thế không?

�áp: Vâng. Cuộc gặp gỡ với �TC ngày 20 tháng 3 vừa qua đã diễn ra mà không có chương trình nghị sự nào. Nó đã là một buổi nói chuyện với rất nhi�u nội dung. Chúng tôi đã nói chuyện với �TC trong 2 gi� đồng hồ, luôn luôn với gi�ng điệu rất thân tình, trong một bầu không khí không có hình thức gò bó nào. �TC đã h�i chúng tôi muốn thảo luận vấn đ� gì, và thế là chúng tôi đã h�i ngài m�i sự và �TC đã trả l�i m�i sư.

Vá»›i kiểu gặp gỡ má»›i này chúng tôi có thể đào sâu các vấn Ä‘á»� hÆ¡n. Vả lại chính chúng tôi là các Giám Mục sống giữa dân chúng chúng tôi biết các vấn Ä‘á»�. Và chính vì thế Ä�TC muốn rằng chúng tôi cho ngài biết các vấn Ä‘á»� khác nhau cần thảo luận chung. Nó là má»™t kiểu công nghị, có thể nói vậy. Phải, nó đã là má»™t cuá»™c gặp gỡ kiểu công nghị. Vá»� phiá chúng tôi, chúng tôi trình bầy vá»›i Ä�TC các bóng tối và ánh sáng, các khó khăn và các khía cạnh tích cá»±c trên con Ä‘Æ°á»�ng của Giáo Há»™i. Và nếu má»™t đàng chúng tôi cho Ä�TC biết chúng tôi có nhiá»�u Æ¡n gá»�i  – là Ä‘iá»�u khiến cho ngài rất vui –  thì đàng khác chúng tôi cÅ©ng trình bầy cho ngài biết má»™t vài tình hình phức tạp cần sá»± hÆ°á»›ng dẫn của ngài. Khi nhận được lá»�i nói soi sáng của má»™t chủ chăn, là má»™t ngÆ°á»�i cha, má»™t ngÆ°á»�i anh em và má»™t ngÆ°á»�i bạn, chúng tôi an tâm và vui mừng.

H�i: �C có thể cho biết điểm chính của cuộc găp gỡ với �TC hay không?

�áp: �ó là vấn đ� của các vị tử đạo, vì nó bao gồm toàn bộ vấn đ� của đất nước chúng tôi. Thế rồi còn có sự ch� đợi của dân chúng đối với việc phong thánh cho �TGM Oscar Romero nữa. Các Giám Mục chúng tôi hy v�ng nó mau tới. Chúng tôi cũng đã xin �TC viếng thăm El Salvador. Thật ra, thư m�i chính thức chúng tôi đã viết rồi và chúng tôi m�i �TC đến chủ sự việc cử hành 100 năm ngày �TGM Romero sinh ra ngày 15 tháng 8 tới đây. Chúng tôi đã công khai xin với �TC như vậy.

H�i: Các Giám Mục El Salvador cũng đã xin �TC ủng hộ việc xin phong thánh cho �C Romero, có đúng thế không thưa �C?

�áp: �úng thế, chúng tôi đã xin �TC ủng hộ dấn thân này của chúng tôi đối với việc phong thánh cho �C Romero, cũng như việc phong chân phước cho cha Rutilio Grande, dòng Tên, bị sát hại năm 1977 trong khi cha đang cử hành bí tích Thánh Thể. �TC đã lắng nghe chúng tôi với nhi�u trìu mến. Ngài đã không đưa ra một th�i điểm, nhưng đã khích lệ chúng tôi, cũng như toàn dân El Salvador tiếp tục xin ơn Chúa để mau chóng đi tới việc phong thánh cho �C Romero và phong chân phước cho cha Rutilio Grande.

H�i: �TC có gợi ý cho các Giám Mục liên quan tới các công tác mục vụ cụ thể hay không?

�áp: Ngài đã khích lệ chúng tôi đ� cao gương mặt của �TGM Romero để dân chúng hiểu biết ngài nhi�u hơn và noi theo gương ngài. �TC cũng khuyên chúng tôi tìm cách lôi cuốn giới trẻ nhi�u hơn và tổ chức các cuộc hành hương cho h� tại những nơi nhắc nhớ tới �C Romero.

H�i: Liên quan tới giới trẻ. Trong khi Giáo Hội đã công bố Thượng Hội �ồng Giám Mục thế giới 2018 v� các thế hệ mới, thì vùng Trung Mỹ Latinh sẽ tiếp đón Ngày Quốc Tế Giới Trẻ tại Panama vào năm 2018. Cả hai biến cố đ�u sẽ có sự tham dự của Giáo Hội El Salvador, có phải thế không?

�áp: Chúng tôi đang  hăng say hoạt động cho việc chuẩn bị các ngày trước Ngày Quốc Tế Giới Trẻ. Các vị chủ tịch của các H�GM các nước Trung Mỹ Latinh sẽ h�p nhau vào tháng 5 này và điểm đầu tiên cần bàn thảo là Ngày Quốc Tế Giới Trẻ tại Panama. Chúng tôi tất cả đ�u xác tín rằng đây sẽ là một cơ may duy nhất và không phải chỉ đối với giới trẻ. Trong bối cảnh này cuộc sống của �C Romero rất là th�i sự, và ngài đã được chỉ định làm Bổn Mạng của Ngày Quốc Tế Giới Trẻ. Cuộc sống của �C có thể gợi hứng cho ngư�i trẻ vì tính cách triệt để theo Chúa Kitô một cách tràn đầy của ngài.

H�i: Như thế, trong viễn tượng cụ thể này, đâu là tính cách th�i sự chứng ta của chân phước Romero thưa �C?

�áp: �C Romero là vị tử đạo của Công �ồng Chung Vaticăng II, vì ngài là vị chủ chăn đã thực thi các giáo huấn của Công �ồng. Và trong cùng ý nghĩa này ngài cũng là vị tử đạo khiến nhắc nhớ các đại hội của hàng Giám Mục châu Mỹ Latinh tại Medillin năm 1968 và Puebla năm 1969 nhớ rằng ngài đã sống một kinh nghiệm triệt để của Tin Mừng, trong một hình thức mới mẻ, hoàn toàn tận hiến cho thiện ích của tha nhân qua đức tin, bằng cách trông thấy Chúa Giêsu nơi ngư�i nghèo và ngư�i túng thiếu cần được giúp đỡ. Kiểu rao giảng Tin Mừng này, nồng cháy, quảng đại và dự kiến ơn hoàn toàn trao ban chính mình, là suối nguồn gợi hứng. Nơi ngư�i dân cuả chúng tôi có xác tín rằng ngài đã chiến đấu cho thiện ích, cho các quy�n tự do, cho chân lý và công bằng, luôn luôn bênh vực những ngưòi nghèo nhất, dễ bị tổn thương nhất, đặc biệt trong một thế giới duy vật như thế. Chứng tá của ngài thúc đẩy tất cả m�i ngư�i thử đem ánh sáng tới nơi đâu vẫn còn có biết bao nhiêu bất công và vi phạm các quy�n con ngư�i.

H�i: Hai mươi lăm năm đã trôi qua kể từ khi chấm dứt nội chiến tại El Salvador, nhưng bạo lực vẫn tiếp tục là sự dữ lớn của đất nước này, tại sao vậy thưa �C?

�áp: Vâng, bạo lực là vấn đ� lớn nhất: các Giám Mục chúng tôi vô cùng âu lo và dĩ nhiên là chúng tôi cũng đã trình bầy cho �TC biết. Thực tại ở trước mặt m�i ngư�i: đôi khi có ngày có tới 16 ngư�i bị giết. Hồi năm ngoái chính trong ngày lễ kính chân phước Romero ngày 24 tháng 3, chúng tôi đã công bố thư mục tử tựa để “Tôi thấy trong thành phố bạo lực và bất hoà� phân tích tình hình đất nước. �ó là một sự kiện trong lịch sử của chúng tôi, và chúng tôi đã phải đương đầu với nạn bạo lực, và rồi nội chiến cũng đã bùng nổ. Vài đi�u kiện và dấn thân được dự kiến trong các thoả hiệp hoà bình năm 1992 đã không được tôn tr�ng. �ã có một luật ân xá không hợp pháp được đưa ra nhằm tìm che dấu m�i tội phạm, bao gồm cả các tội phạm chống lại nhân loại, lại còn đi đến chỗ chế nhạo các nạn nhân nữa. Như thế chúng tôi đã sống trong bất công trong vòng 25 năm tr�i, giữa các cảnh loại trừ xã hội, tôn th� ti�n bạc, tôn th� cá nhân chủ nghĩa, và tệ nạn không trừng phạt các thủ phạm. Nhưng hiện nay luật này đã được tuyên bố là bất hợp hiến. Thư mục tử của chúng tôi phân tích tất cả các thực tại phức tạp ấy.

H�i: Giáo Hội đang trả l�i các bạo lực ra sao, và đâu là các đ� nghị của các Giám Mục, thưa �C?

�áp: Nghèo túng, di cư và bạo lực: tất cả đ�u gắn li�n nhau. Nhưng các lý do dẫn đưa tới bạo lực trong nước đã không được loại trừ. Vì thế chúng tôi còn ở trong một tình trạng rất đáng lo âu, mà chúng tôi chưa trông thấy lối thoát. Chính chứng ta của �C Romero gợi ra cho chúng tôi con đư�ng và m�i g�i chúng tôi sống hoà bình. Vì lý do này chúng tôi tin rằng việc phong hiển thánh cho ngài sẽ có thể giúp nhân dân của chúng tôi rất nhi�u. V� phiá các Giám Mục chúng tôi, chúng tôi tiếp tục gần gũi với từng ngư�i trong thảm cảnh nhân bản này, đã gây ra biết bao khổ đau cho dân. Mục vụ của chúng tôi là một mục vụ đồng hành. Không có các ý thức hệ hay lợi lộc phe nhóm, chúng tôi đang yểm trợ dân chúng trong các đòi h�i chính đáng và hợp pháp của h�, cũng như chúng tôi cũng đã mới đây yêu cầu gia tăng lương bổng tối thiểu cho các công nhân, để h� có thể có một mức sống ít ra là xứng đáng với nhân phẩm của h�.

H�i: Liên quan tới lãnh vực này thì có vấn đ� chính yếu đối với El Salvador là các m� thép. Câu chuyện như thế nào thưa �C?

�áp: Giáo Hội đang chiến đấu để quốc hội chấp thuận luật cấm khai thác quặng m� không thể làm được tại El Salvador. Chúng tôi có các quặng m� vàng và bạc tại mi�n bắc. �ể khai thác các quặng m� này ngư�i ta dùng rất nhi�u nước và chất cianuro: ngư�i ta ước tính rằng cho mỗi quặng m� ngư�i ta dùng tới 1 triệu lít nước mỗi ngày. Và chúng ta đang nói tới nước bị ô nhiễm vì chất cianuro. Vì vậy nếu hệ thống này được áp dụng cho một loạt các quặng m�, thì sẽ không thể tránh được cảnh mi�n bắc El Salvador bị ô nhiễm trầm tr�ng. Ngoài ra chúng tôi có một thí dụ cụ thể trước mắt gần chúng tôi: đó là đi�u đã xảy ra trong thung lũng Siria bên Honduras. Nạn ô nhiễm môi sinh đã gây ra các hậu quả kinh hoàng trên sức khoẻ thể lý của ngư�i dân sống tại đây. Và đó là một bất công khi làm ô nhiễm nước và không khí của dân nghèo như thế.

(SD 8-4-2017)

Linh Tiến Khải

RV