PHÂN TÍCH BÀI TIN MỪNG THỨ BA TUẦN II MÙA CHAY NĂM LẺ (14/3/2017) – (Mt 23, 1-12) – Tháng kính Thánh Giuse

“HỌ NÓI MÀ KHÔNG LÀM”.

BÀI ĐỌC I: Is 1, 10. 16-20
“Các ngươi hãy học làm điều lành và tìm kiếm công lý”.
Trích sách Tiên tri Isaia.

Hỡi các Thủ lãnh thành Sôđôma, hãy nghe lời Chúa; hỡi dân thành Gômôra, hãy lắng nghe lề luật của Thiên Chúa chúng ta. Các ngươi hãy tắm rửa, hãy thanh tẩy, đừng làm điều xấu nữa, hãy làm điều lành; hãy tìm kiếm công lý, hãy cứu giúp kẻ bị áp bức, hãy xét xử công bằng cho những trẻ mồ côi và bênh vực người goá bụa.

Và Chúa phán: “Các ngươi hãy đến và đối chất với Ta: cho dầu tội lỗi các ngươi như màu đỏ thắm, cũng sẽ trở nên trắng như tuyết; cho dầu đỏ như vải điều, cũng sẽ trở nên trắng như len. Nếu các ngươi quyết tâm nghe Ta, các ngươi sẽ hưởng hoa màu ruộng đất; nhưng nếu các ngươi cố chấp không nghe và khiêu khích Ta, thì lưỡi gươm sẽ tiêu diệt các ngươi, vì miệng Chúa phán như thế”.

Đó là lời Chúa.

ĐÁP CA: Tv 49, 8-9. 16bc-17. 21 và 23
Đáp: Ai đi đường ngay thẳng, Ta chỉ cho thấy ơn Thiên Chúa cứu độ (c. 23b).

1) Ta không khiển trách ngươi về chuyện dâng lễ vật, vì lễ toàn thiêu của ngươi đặt ở trước mặt Ta luôn. Ta không nhận từ nhà ngươi một con bò non, cũng không nhận từ đoàn chiên ngươi những con dê đực. – Đáp.

2) Tại sao ngươi ưa kể ra những điều huấn lệnh, và miệng ngươi thường nói về minh ước của Ta, ngươi là kẻ không ưa lời giáo huấn, và ném bỏ lời Ta lại sau lưng? – Đáp.

3) Ngươi làm thế, mà Ta đành yên lặng? Ngươi đã tưởng rằng Ta giống như ngươi? Ta sẽ bắt lỗi, sẽ phơi bày trước mặt ngươi tất cả. Ai hiến dâng lời khen ngợi, người đó trọng kính Ta; ai đi đường ngay thẳng, Ta chỉ cho thấy ơn Thiên Chúa cứu độ. – Đáp.

CÂU XƯỚNG TRƯỚC PHÚC ÂM: Ga 6, 64b và 69b
Lạy Chúa, lời của Chúa là thần trí và là sự sống; Chúa có những lời ban sự sống đời đời.

BÀI TIN MỪNG: Mt 23, 1-12
“Họ nói mà không làm”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.

Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng dân chúng và các môn đệ rằng: “Các Luật sĩ và các người biệt phái ngồi trên toà Môsê: vậy những gì họ nói với các ngươi, hãy làm và tuân giữ, nhưng đừng noi theo hành vi của họ, vì họ nói mà không làm. Họ buộc những bó nặng và chất lên vai người ta, còn chính họ lại không muốn giơ ngón tay lay thử. Mọi công việc họ làm đều có ý cho người ta thấy, vì thế họ nới rộng thẻ Kinh, may dài tua áo. Họ muốn được chỗ nhất trong đám tiệc và ghế đầu trong hội đường, ưa được bái chào nơi đường phố và được người ta xưng hô là “thầy”. Phần các ngươi, các ngươi đừng muốn được người ta gọi là thầy, vì các ngươi chỉ có một Thầy, còn tất cả các ngươi đều là anh em với nhau. Và các ngươi cũng đừng gọi ai dưới đất là cha, vì các ngươi chỉ có một Cha, Người ngự trên trời. Các ngươi cũng đừng bắt người ta gọi là người chỉ đạo, vì các ngươi có một người chỉ đạo, đó là Đức Kitô. Trong các ngươi ai quyền thế hơn sẽ là người phục vụ các ngươi. Hễ ai tự nhắc mình lên, sẽ bị hạ xuống, và ai tự hạ mình xuống, sẽ được nâng lên”.

Đó là lời Chúa.
___________________________

PHẦN MỞ ĐẦU:

TRONG BÀI ĐỌC I Trích sách Tiên tri Isaia.

Mở đầu Bài đọc I, tiên tri Isaia kêu gọi các nhà lãnh đạo của Israel “Hỡi các Thủ lãnh thành Sôđôma, hãy nghe lời Chúa; hỡi dân thành Gômôra, hãy lắng nghe lề luật của Thiên Chúa chúng ta” hãy vứt bỏ các tội ác khi đến cầu xin với Thiên Chúa. Nếu muốn Ngài nhận lời cầu xin và chúc phúc, họ phải ăn năn sám hối và thực thi công bình.

Đó cũng là lời mời gọi cho mỗi tín hữu trong Mùa Chay thánh 2017 này.

Ý chủ lực của Bài đọc I:

HÃY SỐNG THÀNH THẬT VÀ THỰC THI CÔNG BÌNH.

Tiên-tri Isaia đưa ra 3 điểm chính:

(1) TRÚT BỎ TỘI ÁC:
(2) XƯNG THÚ TỘI LỖI:
(3) TẬP LÀM ĐIỀU THIỆN:

TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Matthêu:

Chúa Giêsu lên án nặng nề lối sống của các kinh sư và Pharisiêu qua các điểm chính sau đây:

1/. Họ nói mà không làm.
2/. Tính háo danh và tự mãn.

Đối nghịch lại những lời lên án của Chúa Giêsu dành cho các Kinh sư và Biệt phái, Ngài dạy dỗ các môn đệ những giáo huấn do Ngài đưa ra
______________________________

BÀI PHÂN TÍCH (Mt 23, 1-12)

“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU PHÁN CÙNG DÂN CHÚNG VÀ CÁC MÔN ĐỆ RẰNG: “CÁC LUẬT SĨ VÀ CÁC NGƯỜI BIỆT PHÁI NGỒI TRÊN TOÀ MÔSÊ: VẬY NHỮNG GÌ HỌ NÓI VỚI CÁC NGƯƠI, HÃY LÀM VÀ TUÂN GIỮ, NHƯNG ĐỪNG NOI THEO HÀNH VI CỦA HỌ, VÌ HỌ NÓI MÀ KHÔNG LÀM”

BỐI CẢNH CỦA CHƯƠNG 23

Vào thời kỳ Thánh sử Mátthêu viết Tin Mừng, quan hệ giữa các tín hữu trong Giáo hội sơ khai với người Do Thái rất bi đát:

Sau khi Đền thờ bị phá hủy vào năm 70, người Biệt Phái trở thành nhóm duy nhất còn tồn tại có tổ chức, các nhóm khác đã biến mất và tan rã… Người Biệt Phái được quy tụ ở Giam-ni-a (Giáp nê), họ chính thức tuyệt thông với người Do Thái theo Kitô giáo, coi những người này như những người lạc giáo và trục xuất họ ra khỏi Hội đường Do Thái.

Để bảo vệ các tín hữu trước sự tấn công và đàn áp này, Thánh sử Matthêu đã dành hẳn chương 23 để nói về nhóm Luật sĩ và Biệt Phái và một câu điệp ngữ thường lặp đi lặp lại trong Chương 23, đó là:

“Khốn cho các người, hỡi các kinh sư và người Pha-ri-sêu giả hình!…….”

Như vậy Chương 23 phải được hiểu là bản tổng kết các lời kết án của Chúa Giêsu dành cho nhóm Biệt phái, các lời kết án này nằm rải rác trong suốt thời gian rao giảng Tin mừng, mà Matthêu đã đúc kết lại trong cùng một chủ đề

Chương 23 cũng cho thấy cuộc xung đột giữa Chúa Giêsu và nhóm Luật sĩ – Biệt Phái đã được đẩy lên đến đỉnh điểm và dẫn đến cuộc Khổ nạn của Chúa Giêsu. Cuộc xung đột không khoan nhượng, một mất một còn. Bây giờ không còn là tranh luận về lề Luật như giữ ngày Sabbath, Luật Ô uế,… vì những cuộc tranh luận này chỉ là phát súng khởi đầu cho cuộc chiến giữa cái thiện và cái ác.

Gần đến Tuần Thánh, cuộc xung đột càng ác liệt hơn. Chúa Giêsu sẽ đánh thẳng vào thành trì cuối cùng của người Biệt Phái, đó là SỰ GIẢ HÌNH. Chính sự giả hình này sẽ lột trần con người của họ, nó làm băng hoại đời sống đạo đức của người Do Thái.

” CÁC LUẬT SĨ VÀ CÁC NGƯỜI BIỆT PHÁI NGỒI TRÊN TOÀ MÔSÊ: VẬY NHỮNG GÌ HỌ NÓI VỚI CÁC NGƯƠI, HÃY LÀM VÀ TUÂN GIỮ”

“NGỒI TRÊN TOÀ MÔSÊ”

Chúa Giêsu công khai nhìn nhận người Pharisêu và kinh sư có quyền giáo huấn, vì họ là người được chính thức trao phó nhiệm vụ dạy dỗ dân chúng, do đó khi họ thi hành nhiệm vụ là họ nhân danh Chúa, nên Chúa Giêsu khuyên dân chúng và các môn đệ: “NHỮNG GÌ HỌ NÓI VỚI CÁC NGƯƠI, HÃY LÀM VÀ TUÂN GIỮ”.

Ngày nay cũng thế, cũng có nhiều các vị mục tử mà tư cách cũng như đời sống đạo đã bị băng hoại vì cám dỗ thế tục: Tiền tài, danh vọng, sắc đẹp. Nhưng Chúa Giêsu vẫn nói với ta: Các vị mục tử đó được Chúa chọn để “ngồi trên toà Môsê”, các vị đó vẫn xứng đáng đứng trên bục giảng để công bố Lời Chúa và giáo huấn. Bổn phận của ta vẫn là: “HÃY LÀM VÀ TUÂN GIỮ”, vì các vị đó đang thay mặt Chúa để nói với ta. Khi ta nghe các vị mục tử biến chất đó nói, có nghĩa ta đang nghe Chúa nói.

NHƯNG ĐỪNG NOI THEO HÀNH VI CỦA HỌ, VÌ HỌ NÓI MÀ KHÔNG LÀM

Nhưng tại sao Chúa Chúa Giêsu lại nói chúng ta đừng bắt chước hay noi theo những việc làm của họ? Thưa: “Vì họ nói mà không làm”. Có nghĩa nơi con người của họ “Tri hành không hợp nhất” hay nói đúng hơn là “họ sống giả hình”

Phải chăng họ đã làm những việc bất chính? Không, Chúa nhìn nhận họ có làm nhiều việc, bình thường thì đó là những việc tốt đáng được ca tụng, như cầu nguyện, ăn chay, bố thí, nhưng đối với Chúa thì chẳng ý nghĩa gì, vì thái độ giả hình của họ.

Lòng đạo đức của họ chỉ có tính cách giả dối, một thứ đạo đức chỉ có cái vỏ bên ngoài. Họ cầu nguyện thì cốt để cho người ta thấy và khen ngợi, thích đứng ở chỗ đông người, họ ăn chay thì vác loa thổi cho cả làng cả tổng biết, họ bố thí thì tay trái cố ý cho tay phải biết,… Nói chung là khoe khoang và giả hình.

“HỌ BUỘC NHỮNG BÓ NẶNG VÀ CHẤT LÊN VAI NGƯỜI TA, CÒN CHÍNH HỌ LẠI KHÔNG MUỐN GIƠ NGÓN TAY LAY THỬ”

Mỉa mai hơn, đáng trách hơn, họ khắt khe đòi hỏi mọi người phải tuân giữ mọi lề luật do họ soạn ra, nhưng chính họ thì lại không áp dụng cho mình, đó mới là những bó nặng họ chất lên vai người ta. Như vậy, họ tự cho mình là những người đứng trên Luật pháp, có nghĩa họ không có nghĩa vụ phải thi hành luật do chính họ làm ra.

Thánh Phaolô nói: “Ngươi giáo dục kẻ khác mà không giáo dục mình. Ngươi hãnh diện về lề luật mà chính ngươi lại lỗi luật”.

Họ rao truyền lời Chúa, nhưng thực ra họ lạm dụng uy tín làm thầy và địa vị làm thủ lãnh. Cho nên, trong người họ luôn có hai mặt, hai nếp sống: một nếp sống giả hình trong bổn phận; còn với chính mình lại buông xuôi, buông thả. Cuộc sống nước đôi như vậy thật là phiền phức: cái đúng trở thành cái sai, và cái sai mới là cái đúng.

“MỌI CÔNG VIỆC HỌ LÀM ĐỀU CÓ Ý CHO NGƯỜI TA THẤY, VÌ THẾ HỌ NỚI RỘNG THẺ KINH, MAY DÀI TUA ÁO. HỌ MUỐN ĐƯỢC CHỖ NHẤT TRONG ĐÁM TIỆC VÀ GHẾ ĐẦU TRONG HỘI ĐƯỜNG, ƯA ĐƯỢC BÁI CHÀO NƠI ĐƯỜNG PHỐ VÀ ĐƯỢC NGƯỜI TA XƯNG HÔ LÀ “THẦY”.

HỌ NỚI RỘNG THẺ KINH:

“Thẻ Kinh” là những hộp nhỏ chứa những bản văn Kinh Thánh mà người ta dùng dây cột ở trán và cổ tay: đó là cách để người ta nhớ lại lời Chúa (Xh 13,9-16; Đnl 6,8-11,18). Những tua áo ở lai áo cũng là cách để nhắc người ta nhớ đến những điều răn của Thiên Chúa (Ds 15,37; Đnl 22,12).

Tập tục này giống với tục lệ đeo huy chương, vòng cổ, nhẫn.

Đức Giêsu không lên án những tập tục này tự bản thân nó. Nhưng ở đây: họ cố ý nới rộng thẻ kinh để cho mọi người thấy: Họ rất yêu mến, tôn trọng Lời Chúa

MAY DÀI TUA ÁO:

Chính Đức Giêsu cũng mang những tua áo (Mt 9,20; 14,36). Nhưng ở đây Đức Giêsu công kích thói tự kiêu vặt rãnh về tôn giáo: Người ta khoe khoang lòng sùng đạo của mình. Người ta tìm cách để được chú ý. Người ta đặt mình ra trước, chạy theo vinh hoa, phô trương thói kiêu căng hão huyền, tìm kiếm những đặc ân đặc quyền. Tất cả đều là một khuyết điểm mà thời nào cũng có. Mỗi thời đại theo cách của thời đại đó.

HỌ MUỐN ĐƯỢC CHỖ NHẤT TRONG ĐÁM TIỆC VÀ GHẾ ĐẦU TRONG HỘI ĐƯỜNG:

Thói háo danh của Kinh sư và Pharisiêu bị Chúa Giêsu lên án gay gắt: “Họ muốn được chỗ nhất trong đám tiệc và ghế đầu trong hội đường, ưa được bái chào nơi đường phố và được người ta xưng hô là “thầy”.

ĐƯỢC NGƯỜI TA XƯNG HÔ LÀ “THẦY – RABBI”:

“Rabbi”:

Hạn từ Hy bá “Rab” (lớn), vào thời Chúa Giêsu, có nghĩa là “chúa”; người ta thường thêm một tiếp vị ngữ của ngôi thứ nhất: Rabbi (“chúa tôi”). Với thói quen, tiếp vị ngữ này dần dần mất ý nghĩa. Hình như vào hậu bán thế kỷ I, lúc Matthêu biên soạn Tin Mừng của ông, tiếng “rabbi ” được dùng để chỉ một chức vụ tương đương với chức (“tiến sĩ”), nó được dùng dùng để gọi các thầy dạy tôn giáo và các chuyên viên xuất sắc về Lề luật.

“PHẦN CÁC NGƯƠI, CÁC NGƯƠI ĐỪNG MUỐN ĐƯỢC NGƯỜI TA GỌI LÀ THẦY, VÌ CÁC NGƯƠI CHỈ CÓ MỘT THẦY, CÒN TẤT CẢ CÁC NGƯƠI ĐỀU LÀ ANH EM VỚI NHAU. VÀ CÁC NGƯƠI CŨNG ĐỪNG GỌI AI DƯỚI ĐẤT LÀ CHA, VÌ CÁC NGƯƠI CHỉ CÓ MỘT CHA, NGƯỜI NGỰ TRÊN TRỜI. CÁC NGƯƠI CŨNG ĐỪNG BẮT NGƯỜI TA GỌI LÀ NGƯỜI CHỈ ĐẠO, VÌ CÁC NGƯƠI CÓ MỘT NGƯỜI CHỈ ĐẠO, ĐÓ LÀ ĐỨC KITÔ”.

Sau khi nghiêm khắc thói giả hình của các kinh sư và Pharisiêu, Chúa Giêsu bước sang phần giáo huấn các môn đệ và dân chúng.

Khi giảng dạy như thế, Ngài không có ý phủ nhận vai trò của cha mẹ hay của thầy dạy hoặc của người lãnh đạo trong xã hội và Giáo hội, mà Ngài chỉ muốn người ta đừng tuyệt đối hóa những vai trò đó, đến độ đặt ngang hàng hoặc cao hơn Thiên Chúa.

CÁC NGƯƠI CŨNG ĐỪNG GỌI AI DƯỚI ĐẤT LÀ CHA (Abba):

Mệnh lệnh này xem ra phản đối thói quen gán cho một vài vị hướng dẫn cộng đoàn tước hiệu Abba cùng trong một ý nghĩa danh dự và xã hội như tước hiệu Rabbi. Rõ ràng là nó không nhắm đến người cha gia đình theo nghĩa đen (x. Mt l5,4-6; 19,19):

Mệnh lệnh lại càng không chống đối cái truyền thống kỳ cựu -có nơi mọi dân tộc và trong Thánh Kinh- theo đó giữa thầy và trò phải thiết lập một mối liên hệ tương tự mối liên hệ giữa cha và con, khiến họ thường gọi nhau là “cha” và “con”. Chẳng hạn như trong các tiến sĩ Israel của 4 thế kỷ đầu hơn 50 vị được mang tước hiệu “Abba”.

Vì vậy trong các thể chế Kitô giáo, người ta cũng dùng khá nhiều tước hiệu “cha” dưới mọi hình thức (ví dụ: viện phụ, abbé; Đức Thánh Cha, Pape v.v…) theo nghĩa linh tông ấy. Đấy chẳng phải là đi ngược lại Tin Mừng, vì cái quan trọng là tinh thần chứ không phải chữ viết.

Nên lưu ý là ở đây cũng vậy, các câu không nhấn mạnh đến sự phủ nhận mọi quyền bính trong Giáo Hội cho bằng là đến mối nguy tạo nên do những “đại nhân vật” chiếm hết danh dự dành cho Thiên Chúa và Chúa Kitô.

(Sưu tầm)

Ở giữa ba lời khuyến cáo chống Biệt Phái, lý do của chúng được lặp lại ba lần: CHỈ CÓ MỘT… THẦY, CHA, CHỈ ĐẠO.

Kitô hữu chỉ xem một người như thầy, như cha, như thủ lãnh, như mục tử, như linh mục… trong mức độ con người ấy tham dự vào tư cách của vị Thầy, Cha, Thủ lãnh, Mục tử, Linh mục đích thực là Chúa Giêsu. Như vậy các tước hiệu: “Cha”,“Thầy”, “chỉ đạo” mới mang ý nghĩa đúng đắn.

Chỉ có Chúa Cha mới là Ðấng sinh thành tối cao và chỉ có Chúa Kitô mới là Ðấng giáo hóa tối thượng, còn tất cả mọi người đều là anh chị em bình đẳng với nhau. Ở đây, ta gặp được một quan niệm rất quen thuộc của tư tưởng Á đông: tứ hải giai huynh đệ, người trong bốn bể đều là anh em, mà đã là anh em thì không còn lên mặt lên mày, không còn tranh chấp ghế cao ghế thấp làm gì nữa.

“TRONG CÁC NGƯƠI AI QUYỀN THẾ HƠN SẼ LÀ NGƯỜI PHỤC VỤ CÁC NGƯƠI. HỄ AI TỰ NHẮC MÌNH LÊN, SẼ BỊ HẠ XUỐNG, VÀ AI TỰ HẠ MÌNH XUỐNG, SẼ ĐƯỢC NÂNG LÊN”

Matthêu đang cảnh báo cộng đoàn Kitô giáo sơ khai trong những năm 80. Những cộng đoàn ấy đang gặp chống đối và bách hại từ phía hội đường Do thái, những cộng đoàn ấy đang có nguy cơ bị lây nhiễm virút Biệt phái, và một số người có trách nhiệm thời đó đang mở ra cho thấy một thứ tinh thần kẻ cả rỗng tuếch.

Hình như virus Biệt phái đó cũng đang len lỏi vào Giáo hội hôm nay. Có nhiều vị mục tử, vô tình hay cố ý đang biến thành những ông vua cầm quyền sinh sát trong không gian mình quản lý. Người ta ghê sợ cái tinh thần kẻ cả ấy, nó còn đáng sợ hơn uy quyền của ông vua, vì nó được nền tảng đạo đức chống lưng, không ai dám mở miệng góp ý và vô tình làm cho căn bệnh trầm kha hơn, càng lún sâu hơn.

Thánh Matthêu cũng thế, sau khi đã gom góp những lời của Đức Giêsu nói với các luật sĩ và biệt phái giả hình, ông liền thuật lại những điều Chúa dạy nhằm xác định đâu là những nét đặc thù của việc thi hành quyền bính trong cộng đoàn “các môn đệ” của người.

TRONG CÁC NGƯƠI AI QUYỀN THẾ HƠN SẼ LÀ NGƯỜI PHỤC VỤ CÁC NGƯƠI

Người lớn nhất trong anh em, phải là người phục vụ. Mọi chức vụ trong Hội Thánh từ nay đều phải được thi hành theo gương Đức Giêsu là Thầy và là Chúa, nhưng lại “hạ mình xuống” và làm đầy tớ phục vụ các anh em của Người (Rửa chân các môn đệ).

Hình như Matthêu đang muốn nhắc lại câu chuyện: Hai anh em con ông Dêbêdê là Giacôbê và Gioan tranh giành nhau chỗ nhất nhì, bên tả bên hữu chúa Giêsu trong Nước Thiên Chúa (Mt 20, 26). Các môn đệ phải luôn nhớ bài học này: “Trong các ngươi ai quyền thế hơn sẽ là người phục vụ các ngươi. Hễ ai tự nhắc mình lên, sẽ bị hạ xuống, và ai tự hạ mình xuống, sẽ được nâng lên”

Lạy Chúa Giê-su, trong Mùa Chay thánh 2017 này, xin Chúa cho con biết sống khiêm nhường, nhìn nhận đúng sự thật về mình, theo cái nhìn của Chúa, chứ không phải theo cách người đời đánh giá. Xin cho con luôn thờ phượng Chúa trong tâm tình của người môn đệ khiêm nhu, phục vụ anh chị em trong tinh thần huynh đệ khiêm tốn.

Amen.
_________________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.