Má»™t ngưá»i bạn chia sẻ vá»›i tôi rằng bạn có má»™t ngưá»i quen Ä‘ang vướng và o má»™t mối tương quan sai trái. Bạn ấy phân vân có nên góp ý cho ngưá»i đó hay không. Ở trưá»ng, nếu thấy bạn cá»§a mình là m bà i không đúng, chúng ta có thể giúp bạn sá»a bà i. Trong công ty, khi thấy má»™t đồng nghiệp là m sai má»™t công việc được giao, chúng ta có thể góp ý cho ngưá»i đó để há» có thể là m việc tốt hÆ¡n nhằm mang lại lợi Ãch lá»›n hÆ¡n cho công ty. Trong cuá»™c sống hà ng ngà y, góp ý vá» chuyện há»c hà nh hay công việc là điá»u bình thưá»ng. Tuy nhiên, khi thấy bạn bè hay ngưá»i thân cá»§a mình có những sai trái liên quan đến Ä‘á»i sống đức tin hay Ä‘á»i sống luân lý, chúng ta thưá»ng cảm thấy khó góp ý hÆ¡n nhiá»u.
Có nhiá»u nguyên nhân là m chúng ta cảm thấy ngại góp ý cho ngưá»i khác. Thứ nhất, nói vá» những Ä‘iá»u tốt, tÃch cá»±c nÆ¡i ngưá»i khác thì dá»… hÆ¡n nói vá» những Ä‘iá»u xấu, tiêu cá»±c. Ai cÅ©ng có xu hướng “tốt khoe, xấu cheâ€. Có mấy ai muốn nghe ngưá»i khác nói vá» cái xấu cá»§a mình, nhất là khi nó liên quan đến vấn đỠluân lý. Thứ hai, chúng ta ngại góp ý vì sợ mất lòng. Chuyện luân lý là chuyện tế nhị và thưá»ng là bà máºt mà ai cÅ©ng muốn giữ kÃn. Ngưá»i ta dá»… có phản ứng tiêu cá»±c khi bà máºt cá»§a mình bị ngưá»i khác biết được. Do váºy, chúng ta thưá»ng không muốn đỠcáºp vá» cái sai luân lý cá»§a bạn bè, ngưá»i thân vì sợ rằng há» sẽ giáºn ghét chúng ta hoặc tương quan cá»§a chúng ta vá»›i há» sẽ không được như trước.
Thêm nữa, nhiá»u ngưá»i còn cho rằng chuyện luân lý là chuyện cá nhân riêng tư cá»§a má»—i ngưá»i. Chúng ta không muốn can thiệp và o chuyện cá nhân cá»§a ngưá»i khác vì tôn trá»ng sá»± riêng tư cá»§a há». Chúng ta cÅ©ng thưá»ng nghÄ© rằng việc góp ý cho há» không phải là trách nhiệm cá»§a chúng ta nhưng là trách nhiệm cá»§a những ngưá»i khác, chẳng hạn như ông bà , cha mẹ cá»§a há».
Có má»™t nghịch lý là chúng ta ngại góp ý cho đương sá»± nhưng lại thÃch nói cho ngưá»i khác nghe vá» chuyện cá»§a đương sá»±. Nói xấu sau lưng thì dá»… hÆ¡n góp ý chân thà nh. Váºy có phải góp ý cho ngưá»i khác không? Chúng ta cần góp ý như thế nà o? Chúng ta có thể tìm thấy ánh sáng cho những câu há»i trên trong Ä‘oạn Tin mừng Matthêu cá»§a Chúa Nháºt 23 TN[1].
 Trong Ä‘oạn Tin mừng Matthêu, Chúa Giêsu căn dặn các môn đệ rằng “nếu ngưá»i anh em cá»§a anh phạm tá»™i, thì anh hãy Ä‘i sá»a lá»—i nó.â€[2] Ngà i không bảo các môn đệ trừng phạt ngưá»i phạm tá»™i. Ngà i bảo các ông Ä‘i sá»a lá»—i cho há». Sá»a lá»—i là để giúp ngưá»i phạm tá»™i biết ăn năn sám hối vá» những lá»—i lầm cá»§a há», nhỠđó mà hỠđược cứu thoát. Trong con mắt cá»§a Chúa Giêsu, ngưá»i phạm tá»™i là ngưá»i cần được quan tâm đặc biệt. Há» cần được giúp đỡ để thoát khá»i tình trạng tá»™i lá»—i cá»§a mình. Sứ mạng cá»§a Chúa Giêsu là đi tìm và cứu thoát các tá»™i nhân như ngưá»i mục tá» nhân là nh Ä‘i tìm con chiên lạc đà n.[3] Sá»a lá»—i hay góp ý là để cứu ngưá»i phạm tá»™i.
Chúng ta có bổn pháºn góp ý cho bạn bè ngưá»i thân cá»§a mình khi chúng ta biết há» Ä‘ang ở trong tình trạng tá»™i lá»—i. Chúng ta cần phải góp ý cho hỠđể giúp há» thay đổi. Ai cÅ©ng có những ô mù trong tâm hồn. Há» sai mà không há» biết mình Ä‘ang sai. Những góp ý cá»§a chúng ta có thể giúp há» nháºn ra cái sai và biết sá»a sai. HÆ¡n thế nữa, những sai trái luân lý hay tá»™i lá»—i có thể ảnh hưởng đến hạnh phúc vÄ©nh cữu cá»§a má»™t ngưá»i. Vì thế, nếu thấy ngưá»i khác sai mà chúng ta không góp ý để há» sá»a đổi thì chúng ta cÅ©ng chịu trách nhiệm trong cái sai cá»§a há». Äức Chúa đã từng cảnh cáo ngôn sứ Ê-dê-ki-en vá» háºu quả cá»§a sá»± thá» Æ¡ trước cái sai cá»§a ngưá»i khác:
Nếu Ta phán vá»›i kẻ gian ác rằng : Hỡi tên gian ác, chắc chắn ngươi phải chếtâ€, mà ngươi không chịu nói để cảnh cáo nó từ bá» con đưá»ng xấu xa, thì chÃnh kẻ gian ác ấy sẽ phải chết vì tá»™i cá»§a nó, nhưng Ta sẽ đòi ngươi Ä‘á»n nợ máu nó.[4]
Như thế, khi thấy bạn bè ngưá»i thân cá»§a mình phạm tá»™i, chúng ta cần góp ý cho há». Góp ý là cả má»™t nghệ thuáºt đòi há»i sá»± khéo léo và kiên trì. Trong Ä‘oạn Tin mừng, Chúa Giêsu khuyên các môn đệ trước hết nên gặp riêng ngưá»i phạm tá»™i để giúp há» sá»a lá»—i. Nếu há» cứng lòng không chịu nghe, ngưá»i môn đệ má»›i nhỠđến má»™t và i ngưá»i nữa vá»›i hi vá»ng rằng nhiá»u ngưá»i nói sẽ có hiệu quả hÆ¡n. Nếu nhiá»u ngưá»i nói mà ngưá»i phạm tá»™i vẫn không chịu nghe, ngưá»i môn đệ má»›i nhỠđến sá»± tham gia cá»§a cả cá»™ng Ä‘oà n. Như váºy, chúng ta cần phải góp ý là m sao để ngưá»i được góp ý không cảm thấy bị mất mặt. Giúp ngưá»i khác sá»a sai khác vá»›i việc là m hạ thấp uy tÃn hay là m nhục ngưá»i khác. Nhiá»u ngưá»i trẻ ngà y nay có thói quen “ném đá†ngưá»i khác trên mạng xã há»™i. Há» biện minh rằng há» Ä‘ang góp ý cho ngưá»i khác. Thá»±c chất, há» Ä‘ang là m nhục ngưá»i khác má»™t cách công khai.
Tóm lại, khi thấy bạn bè ngưá»i thân cá»§a mình sai, chúng ta cần phải kiên trì góp ý cho há» má»™t cách khéo léo và tế nhị. Những góp ý chân thà nh cá»§a chúng ta giống như những tia sáng giúp cho ngưá»i Ä‘ang lạc bước trong bóng đêm tá»™i lá»—i có thể tìm thấy đưá»ng Ä‘i. Rất có thể chúng ta sẽ bị căm ghét khi dám góp ý vá» những sai trái cá»§a há». Nhưng đó là những hi sinh xứng đáng vì chúng ta Ä‘ang nói sá»± tháºt và chúng ta tin rằng sá»± tháºt sẽ giải phóng má»i sá»±.
Nguyễn Quang Tuấn, SJ
dongten
……………..
[1] CN 23 TN A. Ed 33,7-9; Mt 18,15-20.
[2] Mt 18, 15
[3] Mt 18, 12-14.
[4] Ed 33,8

