Nữ ký giả Ariane Chemin báo “Le Monde†có loạt bà i vá» tiến trình cá»§a Äức Phanxicô. Äây là bà i thứ hai trong năm bà i Theo dấu vết cá»§a Giáo hoà ng Phanxicô. Ngay từ khi được bầu chá»n, Äức Phanxicô quyết định ở Nhà Thánh Marta, nhà thưá»ng trú-khách sạn trong ná»™i vi Vatican thay vì ở dinh tông tòa. Tại đây ngà i vun xá»›i sinh hoạt đơn độc cá»§a quyá»n lá»±c.
Ở Rôma, các cá»a sổ căn phòng cá»§a Äức Phanxicô nhìn ra là thấy cây xăng: phòng 201 ở tầng thứ nhì Nhà Thánh Marta, trước mặt là hai cây xăng. Khi cúi xuống nhìn, ngưá»i đứng đầu má»™t tá»· ba trăm ngà n giáo dân công giáo có thể thấy đội hiến binh và văn phòng hướng dẫn Vatican. Má»™t Ä‘oạn xa hÆ¡n, đà ng sau vòm Äá»n thá» Thánh Phêrô trải dà i các ngôi vưá»n ráºm rạp cá»§a quốc gia nhá» bé nà y, vá»›i nghÄ©a trang Paris cá»§a Linh mục Lachaise, vá»›i các hang đá, các vưá»n rau, các suối nước và các bức tượng.
Trong cuốn phim Giáo hoà ng Trẻ (The Young Pope), loạt phim táºp cá»§a Ä‘iện ảnh gia Paolo Sorrentino, diá»…n viên Jude Law hai tay khoanh sau lưng Ä‘i tá»›i Ä‘i lui ở Vưá»n Vatican, trầm ngâm suy nghÄ©, má»™t suy nghÄ© mang nét bà ẩn không dò tìm được. Còn Äức Phanxicô thì không bao giá» Ä‘i bá»™. Khi không Ä‘i ra nước ngoà i thì ngà i ở ẩn ở Nhà Thánh Marta, ngôi nhà mang nét buồn buồn cá»§a các căn nhà Äông-Äức và doanh trại quân đội, khó mà là m nổi báºt y phục phùng phình rữc rở cá»§a cáºn vệ Thụy SÄ© ở cá»a ra và o.
Mùa hè Äức Phanxicô cÅ©ng không đến nhà nghỉ mát Castel Gandolfo, ngôi nhà thưá»ng trú mà Äức Phaolô-VI đã qua Ä‘á»i giữa tháng tám mùa hè nóng bức năm 1978, ngôi nhà Äức Gioan-Phaolô II đã cho xây má»™t hồ tắm, còn Äức Jorge Bergoglio, tên thưá»ng dân cá»§a ngà i, thì ngà i không nghỉ hè từ năm… 1975 đến nay. Trong má»™t chuyến bay, ngà i thổ lá»™: “Tôi cÅ©ng váºy, tôi cÅ©ng có những ‘rối loạn tâm thần’. Má»™t trong các rối loạn nà y là tôi quá dÃnh và o chá»— ở cá»§a mình.â€
“Tên Bergoglio đã luân lưu từ năm 2005â€
Quyết định dá»n vá» Nhà Thánh Marta có từ ngà y chúa nháºt 17 tháng 3 – 2013, bốn ngà y sau khi ngà i được bầu chá»n. Lúc đó là buổi trưa. Sau khi Ä‘á»c Kinh Truyá»n Tin đầu tiên cá»§a mình ở Quảng trưá»ng Thánh Phêrô, ngà i má»i ngưá»i bạn Nam Mỹ lâu Ä‘á»i nhất cá»§a mình, ngưá»i mà ngà i tin tưởng tuyệt đối: hồng y ngưá»i Honduras Oscar Maradiaga.
Tân giáo hoà ng nợ hồng y má»™t phần cho sá»± chiến thắng cá»§a mình. Ông Pierre Morel, cá»±u đại sứ Pháp tại Tòa Thánh xác nháºn: “Tên cá»§a Bergoglio đã luân lưu từ năm 2005â€. Năm đó đối diện vá»›i hồng y Ratzinger, Äức Bergoglio đã có và i phiếu tên ngà i.
Cá»±u đại sứ Pháp tại Tòa Thánh nói tiếp: “Khi đó ngưá»i ta nói đến ngà i như má»™t ngưá»i có cá tÃnh đẹp, nhưng há» nói không khi nà o thấy ngà i ở Rôma và ngà i chỉ còn má»™t lá phổi.†Chẩn Ä‘oán quá đáng: sau khi bị sưng phổi nặng năm ngà i 21 tuổi, ngà i bị cắt má»™t phần bên trên lá phổi mặt, lúc đó ngà i là chá»§ng sinh trẻ ở Buenos Aires.
Trong thá»i gian giữa lúc Äức Bênêđictô XVI từ nhiệm đột ngá»™t và ngà y hồng y Ä‘oà n và o máºt nghị, các hồng y có má»™t tháng để cổ động. Äiện thoại qua vá», ăn tối, gặp nhau… Hồng y Oscar Maradiaga để hết sức mình để ngưá»i bạn Argentina cá»§a mình được bầu chá»n, đến mức, má»™t buổi sáng vì kiệt sức, ngà i trượt chân ở văn phòng đại sứ Honduras và bị thương ở mắt cá. Không có thì giỠđể săn sóc, cÅ©ng không có thì giỠđể Ä‘i bệnh viện. Hồng y Oscar Maradiaga, giáo pháºn Tegucigalpa cho chúng tôi biết, sau đó hồng y bị Ä‘au nhiá»u hÆ¡n và cuối cùng phải ngồi xe lăn, “băng bá»™t và bắt vÃt ở chân†để dá»± lá»… tấn phong nhà vô địch cá»§a mình.Â
Äức Phanxicô không thÃch nghi thức gò bó cá»§a dinh tông tòa
Khi hai ngưá»i gặp nhau để ăn sáng, Äức Phanxicô há»i hồng y Maradiaga: “Anh nghÄ© thế nà o nếu tôi ở đây?â€. “Ở đây†là ở Nhà Thánh Marta nằm trong khuôn viên Vatican, cả hai tầng dà nh cho các hồng y vá» dá»± máºt nghị.
Trên nguyên tắc Äức Phanxicô ở dinh tông tòa nhìn xuống quảng trưá»ng Thánh Phêrô như tất cả các giáo hoà ng đã ở đây từ giáo hoà ng Piô (1792-1878). Äức Bênêđictô XVI tiá»n nhiệm cá»§a ngà i đã tôn trá»ng truyá»n thống và là m nÆ¡i đây thà nh nÆ¡i nghỉ mát tuyệt vá»i má»›i cá»§a mình. Giữa hai lần tiếp kiến ở phòng Clémentin hay ở thư viện riêng, Äức Bênêđictô XVI lui vỠđánh đà n dương cầm, rồi đến đúng 4 giá» chiá»u, ngà i Ä‘i dạo ngoà i vưá»n.
“Vá» phương diện tâm lý, tôi không thể ở má»™t mình. Tôi cần ngưá»i khác, tôi cần gặp ngưá»i khác, tôi cần nói chuyện vá»›i há».â€
Vừa kiến trúc, vừa nghi thức ở dinh tông tòa là m Äức Phanxicô cảm thấy bị gò bó. Quá nhiá»u hệ thống lá»c: cá»a ra và o các phòng, đầy những khó khăn trở ngại là m ngà i nghÄ© dinh như cái “phá»…u lá»™n ngượcâ€, chỉ cho phép có những chuyến thăm nhá» giá»t, chỉ là m tăng thêm cảnh triá»u đình và cô đơn. Ở Nhà Thánh Marta an tâm hÆ¡n nhiá»u, vá»›i ban gác cổng, vá»›i hà nh lang rá»™ng bằng đá cẩm thạch giả mà u xám, xen và o đó là lao xao tiếng động không ngừng cá»§a những ngưá»i qua lại. Tháng 7 năm 2013, Äức Phanxicô giải thÃch vá»›i báo chÃ: “Vá» phương diện tâm lý, tôi không thể ở má»™t mình. Tôi cần ngưá»i khác, tôi cần gặp ngưá»i khác, tôi cần nói chuyện vá»›i há».â€
Hồng y Oscar Maradiaga không mất thì giỠđể tìm các biện luáºn. Ngà i khá biết rõ bạn mình, biết bạn mình đã quyết định. Như thế Äức Phanxicô là giáo hoà ng đầu tiên ở nhà thưá»ng trú, nÆ¡i có thể dùng là m bối cảnh trang hoà ng cho cuốn phim siêu-hiện thá»±c cá»§a các Ä‘iện ảnh gia trứ danh à như Roberto Rossellini hay Vittorio de Sica. Các quan sát viên bén nhạy thấy đây là chuyện tiện lợi hÆ¡n là tÃnh chướng khÃ: nÆ¡i má»™t ngưá»i tin và o sức mạnh cá»§a cá» chỉ thì đây là má»™t cách khép lại ká»· nguyên cá»§a nghi thức Constantin bao phá»§ chung quanh các giáo hoà ng cÅ©ng như các hoà ng đế La Mã, Äức Phanxicô muốn mình là má»™t giáo hoà ng “bình thưá»ngâ€.
Ngà i không muốn là m gì như ngưá»i khác
Vá»›i các buổi tiếp kiến tương lai, ngà i chỉ cần má»™t phòng ở tầng má»™t, đà ng sau quầy lá»… tân. Trang hoà ng tối thiểu: cây xanh, ghế nâu và trên tưá»ng là bức tranh Äức Mẹ Tháo gỡ Nút thắt, bức tranh ba-rốc thá»i thế ká»· 18 mà ngà i thấy ở nhà thá» Augsbourg năm 1986 khi ngà i đến Äức há»c. Má»™t cú sốc. Từ đó ngà i có lòng tôn kÃnh không bá» cho biểu tượng nà y, biểu tượng “gỡ má»i trạng huốngâ€. Hiện nay bức tranh được sao chép và bà y bán khắp các cá»a tiệm lưu niệm ở đưá»ng Borgo pio, ngay cá»a ra và o Vatican. Äức Bênêđictô XVI tổ chức các buổi hòa nhạc riêng ở Há»™i trưá»ng Phaolô VI; còn Äức Phanxicô thì từ chối lòng hiếu thảo mình bị lá»™t trần trên các cốc uống nước.
Ngà i không muốn là m gì như ngưá»i khác. Trước hết là cái tên ngà i chá»n, để vinh danh Thánh Phanxicô Axixi. Phanxicô, không có số la mã đà ng sau. Và tại sao không là Phêrô hay Giêsu? Lại còn lần chà o cho thà nh phố Rôma và cho thế giá»›i, urbi et orbi ngà y 13 tháng 3-2013 ở ban-công Thánh Phêrô, nÆ¡i ngà i nghiêng mình và xin giáo dân “đặc ânâ€: “Tôi xin anh chị em cầu nguyện để Chúa ban phép là nh cho tôi.†Trên tà i khoản Twitter @Pontifex (được Äức Bênêđictô XVI thà nh láºp và bây giá» có 46 triệu ngưá»i theo), má»™t câu tweet cá»§a ngưá»i lãnh đạo Giáo há»™i công giáo xin tiếp bước “lá»i cầu nguyện giáo dânâ€. Äối vá»›i rất nhiá»u ngưá»i công giáo, đây là cả má»™t bước đột phá kiểu big bang. Còn đối vá»›i ngưá»i Argentina thì há» không ngạc nhiên. Há» biết các lá»i xin nà y.
Các giao tiếp bình dân nà y đã quen thuá»™c vá»›i há». Linh mục Dòng Tên ngưá»i Argentina Juan Carlos Scannone giải thÃch: “Ở Argentina chúng tôi, giáo dân há» cÅ©ng chúc là nh.†Trong thần há»c quần chúng, được sinh ra từ cuối những năm 1960 ở thá»§ đô Argentina thì đây là “vấn đỠtrách nhiệm công dân.â€
Ở văn phòng cá»§a nhà nữ tâm thần há»c Diana Rabinovich ở Buenos Aires, bà giải máºt mã vá» lần đầu tiên Äức Phanxicô xuất hiện ở ban-công Thánh Phêrô theo má»™t cách khác, bà vừa cưá»i vừa rÃt Ä‘iếu thuốc lá: “‘Tôi cần dân chúng’, má»™t câu mang tinh thần rất Peron. Tổng thống Peron cá»§a Argentina ngà y xưa đã kêu lên: ‘Tôi cần quý vị!’ Ngưá»i Argentina biết Æ¡n ngay láºp tức sau kiểu nói nà y.†Buenos Aires biết chá»§ nghÄ©a cải cách bình dân cá»§a cá»±u tổng thống Peron không bao giá» dứt nÆ¡i tân giáo hoà ng. Và i giá» sau máºt nghị nổi tiếng nà y, và i áp-phÃch đã treo ở Buenos Aires  “Phanxicô I, ngưá»i có tinh thần Peron cá»§a Argentinaâ€Â (Francisco I, El Argentino peronista).Â
Hà ng ngà n giai thoại, hà ng núi câu chuyện kể
CÅ©ng theo Äức Phanxicô, chÃnh trị lồng trong các biểu tượng cá»§a mình. Năm 2005, ở ban-công Thánh Phêrô, Äức Bênêđictô XVI chá»n cây thánh giá nạm ngá»c cá»§a lần lên ngôi Thánh Piô X. Trước giáo dân chiá»u 13 tháng 3 – 2013, “cha Bergoglio†giữ cây thánh giá cÅ© Argentina Ä‘eo ở cổ. Dưới chân thì tân giáo hoà ng không mang hà i da bò mà u Ä‘á», ngà i thÃch đôi già y Ä‘en cÅ© đã từng mang ở Buenos Aires – phải nói đây là đôi già y chỉnh hình.
Không khăn các phép, không áo nhung đỠngắn khi ngà i xuất hiện trước giáo dân: ngưá»i lo nghi thức lá»… tân phải đóng gói lại tất cả y phục cá»§a mình Ä‘em vá» phòng nước mắt, má»™t căn phòng bên cạnh Nhà Nguyện Sixtine. Ão chùng trắng bất ngá» choà ng lên chiếc quần Ä‘en: ngưá»i thợ may danh tiếng Gammarelli, tiệm lịch sá»± bắt buá»™c cá»§a các giáo sÄ©, không biết ni tấc cá»§a tu sÄ© Argentina nà y, cha không bao giá» nghÄ© đến việc đẩy cánh cá»a nà y để và o may áo.
Äôi già y to đùng, “thánh giá bằng sắt†chứ không bằng và ng, áo chùng may lại từ các áo lá»… cÅ©, các chuyến thăm tượng Thánh Têrêxa, nÆ¡i bị hư nát nhất cá»§a Rôma: chẳng cần phải nói thêm để xây dá»±ng má»™t huyá»n thoại. Ông François Mabille, nhà khoa há»c chÃnh trị, chuyên gia vá» tôn giáo cá»§a Trung tâm Nghiên cứu Khoa há»c Quốc gia cưá»i nói: “Äôi khi các câu chuyện nà y là m chúng ta nghÄ© đến các bức tranh chấm phá cuá»™c Ä‘á»i cá»§a Thánh Phanxicô Axixi. Má»™t ngưá»i rao giảng cho loà i chim, vị thánh biến chó sói thà nh cừu, biết chà o cả vua hồi giáo và ngưá»i Sarrasins… Ngưá»i ta gá»i đó là  ‘lá»i hay ý đẹp, loại fioretti’ nhưng thá»±c chất đó là hoa trái mở đầu cho các câu chuyện kể.â€
Vá»›i khách lạ sững sá» khi thấy giáo hoà ng trong thang máy: “Äừng sợ, tôi không cắn đâuâ€
Số pháºn cá»§a Bergoglio cảm hứng cho cả ngà n giai thoại, thưá»ng là không kiểm chứng được, nhắc lại các “hoa thÆ¡m cá» lạ†đầy trong Ä‘á»i sống cá»§a nhà sáng láºp Dòng Phanxicô. Bạn hồng y Maradiaga cá»§a ngà i kể: “Ở Nhà Thánh Marta, ngà i tá»± Ä‘i thang máy. Äức Gioan-Phaolô II thì không bao giá» bấm nút thang máy trong Ä‘á»i cá»§a ngà i…â€
Äôi khi các giai thoại vá» Äức Phanxicô là m ngưá»i khác bá»±c mình. Mùa thu năm 2017, villa Médicis, nÆ¡i ở huy hoà ng cá»§a các nghệ sÄ© Pháp tiếp hai nhà báo vừa ra mắt quyển sách đẹp gồm các hình ảnh cá»§a L’Osservatore romano, nháºt báo chÃnh thức cá»§a Vatican. Má»™t trong các tấm hình nà y là hình Äức Phanxicô ngồi ăn trưa vá»›i thợ má»™c, thợ ống nước. Trên má»™t tấm hình khác, Äức Bênêđictô XVI “luôn được phục vụ đầu tiên†và “không có ai ngồi đối diện, như nữ hoà ng Anhâ€. Bá»±c mình, hồng y nước Pháp Paul Poupard, ngưá»i Ä‘á»c má»™t bà i diá»…n văn dà i trước cá» tá»a, ngà i nói: “Chúng ta đừng chống hai Giáo há»™i. Ngà y sinh nháºt cá»§a ngà i, tôi ngồi trước mặt Äức Bênêđictô XVI vá»›i các hồng y khác.â€

Ở Nhà Thánh Marta, Äức Phanxicô ăn ở phòng ăn chung, bà n bên trái cá»a ra và o. Các giám mục và khách có thể Ä‘i qua ngà i, ngà i bưng đĩa thức ăn vitello tonnato hay khoai nướng lò, chỠđến lượt mình hâm ở lò vi sóng, hoặc và o tối chúa nháºt thì ăn đồ ăn nguá»™i. Nếu gặp may, khách vãng lai có thể gặp ngà i ở thang máy. Ngà i sẽ trao đổi và i câu nói đùa. Vá»›i khách lạ sững sá» khi thấy giáo hoà ng trong thang máy, ngà i nói: “Äừng sợ, tôi không cắn đâu.†Câu ngà i thÃch nói: “Bạn có biết sá»± khác biệt giữa chế độ độc tà i và nghi thức không? Chế độ độc tà i thì bị láºt đổ.â€Â

Công việc bủa vây hội đồng cố vấn nhỠcủa ngà i
Nghi thức, quản trị Giáo há»™i, phong cách, Äức Phanxicô muốn là m xáo trá»™n hết. ÄÆ°á»£c các hồng y giao phó nhiệm vụ, ngà i tấn công và o giáo triá»u la mã, guồng máy quản trị có cấu trúc từ mưá»i lăm thế ká»· nay để há»— trợ cho ngưá»i má»›i được bầu.
Má»™t và i ngà y trước lá»… Giáng Sinh năm 2014, dưới các bức há»a cá»§a phòng Clémentin, Äức Phanxicô nêu ra “mưá»i lăm bệnh†gặm nhắm thể chế. Ghen tị, tham chức, tin đồn, nói xấu, “Alzheimer†và thá»i thượng thiêng liêngâ€â€¦ Tháºt tà n bạo. Các giáo xứ và ý kiến quần chúng thì hân hoan nhưng dưới các mÅ© đỠthì má»™t và i hồng y tái mặt vá»›i cảm nháºn vô Æ¡n. Ngà i phải dá»n dẹp, ngà i phải cho há» bà i há»c.
Äể quét bụi giáo triá»u, giáo hoà ng láºp ra há»™i đồng 8 hồng y gồm các hồng y trên khắp thế giá»›i. Sau nà y “C8†thà nh “C9†vá»›i sá»± tham dá»± cá»§a hồng y Quốc Vụ Khanh Pietro Parolin, “thá»§ tướng†cá»§a giáo hoà ng, ngưá»i vùng Venitie, rất thá»±c tế mà nhiá»u ngưá»i mÆ¡ ngà i sẽ kế vị Äức Phanxicô. Giáo hoà ng má»i hồng y và o “nhóm ngưá»i ngoà i cá»§a mìnhâ€.
Khi giáo hoà ng tiếp khách trong phòng cây xanh (nữ hoà ng Anh năm 2014, chá»§ tịch Cuba Raul Castro năm 2015) thì há»™i đồng nà y há»p má»—i hai tháng ở tầng trệt Nhà Thánh Marta, phòng giống các phòng há»™i ở các khách sạn ngoại vi thà nh phố: đèn và ng, mà n hình phẳng, bà n trải khăn phá»›t xanh và chai nước suối San Benedetto.
Năm 2013, phòng há»p nà y là phòng thánh cá»§a các thánh trong guồng máy quản trị cá»§a Äức Phanxicô. Bây giá» C9 lấy hết má»i nguồn năng lá»±c. Hồng y Pietro Parolin quá mệt, Äức Phanxicô lo cho sức khá»e cá»§a ngà i. Bị truy Ä‘uổi bởi các vụ lạm dụng tình dục và bị tố bao che các linh mục ấu dâm, hồng y ngưá»i Úc George Pell đã phải vá» Melbourne, Úc để dá»± phiên tòa xá» mình. Hồng y Pell là ngưá»i được Äức Phanxicô tin cáºy, ngà i láºp ra má»™t bá»™ tương đương vá»›i bá»™ tà i chánh để giao cho hồng y coi sóc. Hồng y ngưá»i Chi-lê Francisco Javier Errázuriz đã không tố cáo vá»›i pháp luáºt các tu sÄ© Ä‘i săn mồi tình dục trong nước mình: giáo hoà ng buá»™c phải xin các giám mục Chi-lê từ chức hà ng loạt. Hồng y Oscar Maradiaga ngưá»i đầu tà u cá»§a “C9†vô sá»±, nhưng ngà i bị vướng bùn vì giám mục phụ tá địa pháºn Tegucigalpa cá»§a ngà i bị sa thải và o cuối tháng 7 do đã có “hà nh vi sai trái†vá» tình dục.
CÆ¡n sóng thần trà n ngáºp các cá»™t trụ cá»§a há»™i đồng. Từ đầu mùa hè, không ngà y nà o là không có phần số thảm há»a cá»§a ngà y đó: khám phá khuynh hướng đồng tÃnh và các quan hệ vá»›i trẻ vị thà nh niên cá»§a hồng y Theodore McCarrick, giáo pháºn Washington; thư tố cáo xú uế cá»§a cá»±u sứ thần Tòa Thánh ở Mỹ, giám mục ngưá»i à Carlo Mario Vigano; các tiết lá»™ tấn công tình dục cá»§a cố hồng y Cormac Murphy-O’Connor Giáo há»™i công giáo Anh; phản ứng quá cháºm cá»§a giáo hoà ng, truất chức linh mục cá»§a linh mục ấu dâm ngưá»i Chi-lê Fernando Karadima ngà y 27 tháng 9 sau tám năm bị lên án… Má»™t mùa hè thảm há»a.
Và còn vụ xét xá» hồng y Philippe Barbarin, tổng giáo pháºn Lyon dá»± trù và o tháng 1-2019. Ngưá»i đơn độc ở Nhà Thánh Marta có chuyện để mất ngá»§.Â
Trong túi xách của ngà i, lịch là m việc của ngà i
Các hiến binh láng giá»ng canh ánh đèn cá»a sổ phòng ngà i. Äèn sáng lúc 4h30 sáng: giống như chiếc đèn lồng ở Nhà Thánh Marta và cá» Vatican Ä‘áºp và o chìa khóa Thánh Phêrô. Äức Phanxicô suy niệm các trang Kinh Thánh trước khi xuống là m lá»… lúc 7 giá» sáng. Nhà nguyện Thánh Marta lót đá cẩm thạch hình tam giác tượng trưng cho Chúa Ba Ngôi. Ngà i vá» phòng lúc chiá»u tối, đôi khi xương hông bị Ä‘au, ngà i cất chiếc túi da Ä‘en mà ngay cả khi Ä‘i tông du, ngà i cÅ©ng không rá»i nó. Bên trong là kho báu chiến cụ, “hai chuyện†mà ngà i mang theo trong trưá»ng hợp có… há»a hoạn: quyển nháºt tụng và quyển sổ tay là m việc.
Các chÃnh trị gia biết chuyện nà y, các quyển sổ nhá» quý báu nà y. Nó là dấu vết cá»§a cả má»™t sá»± nghiệp và đôi khi nó còn có thể giải thÃch cho sá»± nghiệp nà y. Lưu trữ qua năm tháng, bạn bè, giáo dân, ngưá»i hoạt động, ngưá»i quen để cuối cùng tạo thà nh má»™t gia đình, má»™t số ngưá»i sẽ cho đây là cả má»™t mạng lưới.
Khi chúng ta gặp ngưá»i là giáo hoà ng, chúng ta ngạc nhiên thấy há» như các trẻ vị thà nh niên muốn chụp selfie vá»›i thần tượng cá»§a mình, muốn có thư tÃn, tháºm chà má»™t thư tay ký tên tắt cá»§a ngà i. “‘F’. Casa Santa Marta, Romaâ€, vá»›i ngưá»i Argentina thì “Thà nh Vatican, Ciudad del Vaticanoâ€, mặt sau là chữ viết nhá» xÃu cá»§a ngà i, kéo dà i như chân trá»i không tưá»ng, không vướng sá»± cố – ngược hẳn vá»›i Donald Trump.
“Khi ngà i nói chuyện vá»›i bạn, khi ngà i nhìn bạn, Äức Phanxicô là m cho mình nghÄ©, mình là ngưá»i bạn thân nhất cá»§a ngà i và mình chia sẻ giây phút duy nhất nà y vá»›i ngà iâ€
“Cha là Giáo hoà ng Phanxicô, Io sono il papa Francesco†: khi Ä‘iện thoại reo từ căn phòng cá»§a ngà i ở Nhà Thánh Marta, nhiá»u ngưá»i kể cả những ngưá»i ở Vatican nghÄ© đây là chuyện đùa. Nhưng không, đó là giá»ng cá»§a Bergoglio, giá»ng đơn Ä‘iệu, hÆ¡i khà n (do di chứng cá»§a bệnh phổi), nhưng dá»… nháºn ra trong muôn ngà n các giá»ng khác. Không má»™t sinh nháºt ngưá»i thân nà o mà ngà i quên, phải nói đây là truyá»n thống cá»§a ngưá»i Argentina. Linh mục Scannone kể: “Ở San Miguel, chúng tôi có hai linh mục sinh đôi, ngà i gá»i cho cả hai.†Tòa Thánh cÅ©ng biết dùng WhatsApp: tiếng nói trá»±c tiếp cá»§a Äức Phanxicô được ban thư ký cá»§a ngà i gởi Ä‘i vì ngà i không có Ä‘iện thoại cầm tay. Các lá»i cá»§a ngà i đục thá»§ng các tâm hồn khép kÃn nhất. Nhà báo Thụy SÄ© Arnaud Bédat, tác giả hai quyển sách viết vá» ngà i kể: “Khi ngà i nói chuyện vá»›i bạn, khi ngà i nhìn bạn, Äức Phanxicô là m cho mình nghÄ©, mình là ngưá»i bạn thân nhất cá»§a ngà i và mình chia sẻ giây phút duy nhất nà y vá»›i ngà i.â€
Thỉnh thoảng khách đến thăm được ngà i tiếp trong phòng riêng cá»§a mình. Bà Maria Elena, em gái nhá» hÆ¡n ngà i mưá»i tuổi, má»™t ngưá»i ly dị vui tÃnh vá»›i giá»ng khà n khà n cá»§a ngưá»i hút thuốc, dưới mái tóc hoa râm, bà có gương mặt, có cặp mắt, có nụ cưá»i in dấu Bergoglio không lẫn và o đâu được, bà không vá» Rôma vì quá yếu. Nhưng má»™t Ãt ngưá»i đã đến uống ly trà maté, loại thức uống đăng đắng cá»§a ngưá»i Argentina có thể đánh thức cả trung Ä‘oà n cáºn vệ Thụy SÄ© dáºy: ngưá»i “thân Oscar†(Maradiaga) khi từ Honduras vá», ông Gustavo Vera, má»™t đồng minh ở Buenos Aires, hay giáo sÄ© do thái Abraham Skorka, bạn cá»§a ngà i ở Argentina… HỠđến đây cho ngà i biết tin tức ở Argentina hay cho tin đám cưới sắp tá»›i cá»§a José Ignacio, cháu cá»§a ngà i và o tháng 11 sắp tá»›i, nói cho “Pépé†biết. Má»™t chút nhá»› nhung…
Ngưá»i ta cÅ©ng thấy linh mục Antonio Spadaro, giám đốc báo Văn minh Công giáo (Civiltà Cattolica), tá» báo uy tÃn cá»§a Dòng Tên Ã, ngưá»i đã có các buổi phá»ng vấn lâu dà i vá»›i Äức Phanxicô. Bây giá» có tin đồn linh mục là má»™t trong các cố vấn truyá»n thông kÃn đáo cá»§a Äức Phanxicô. “Saiâ€, cha Spadaro vặn lại chúng tôi, dù váºy linh mục Spadaro là ngưá»i theo sát tất cả các chuyến tông du và qua tạp chà cá»§a cha, cha tá»± nguyện là tiếng nói cá»§a giáo hoà ng. Hồng y Poupart tóm tắt: “Bergoglio là tu sÄ© Dòng Tên. Ngà i há»i ý kiến và cuối cùng, nói như đại tướng Gaulle đã từng nói, chỉ có má»™t mình ngà i là ngưá»i quyết định.†Hay ngưá»i áp đặt: hồng y nhà ngoại giao Pietro Parolin, cánh tay mặt cá»§a giáo hoà ng có kinh nghiệm nà y, ngà i biết tin má»™t lần vá»›i tÃn hữu khi giáo hoà ng tấn phong năm tân hồng y ngà y 21 tháng 5 năm 2017.Â
“Cách độc Ä‘oán và cá nhânâ€
Năm 2013, Äức Phanxicô thổ lá»™ vá»›i hai nhà báo Sergio Rubin và Francesca Ambrogetti: “Không ai thoát được cô đơn khi phải quyết định. Mình có thể há»i ý kiến, nhưng mình là ngưá»i quyết địnhâ€. Äức Phanxicô nhắc đến những năm khó khăn nhất Ä‘á»i mình, khi dưới chế độ độc tà i quân sá»± cá»§a Argentina, ngà i được chỉ định đứng đầu Dòng Tên Argentina. Má»™t kinh nghiệm Ä‘au đớn. Ngà i thú nháºn vá»›i linh mục Antonio Spadaro: “Tôi có các quyết định má»™t cách độc Ä‘oán và cá nhân; và điá»u nà y đã tạo nên vấn Ä‘á».†Ngà i cÅ©ng đã từng Ä‘i tham vấn vá»›i má»™t nữ bác sÄ© tâm thần, ngà i đã cho nhà xã há»™i há»c ngưá»i Pháp Dominique Wolton biết trong quyển sách Giáo hoà ng Phanxicô, ChÃnh trị và Xã há»™i, nxb. Observatoire.
Tương lai triá»u giáo hoà ng Äức Phanxicô là ở đó, nÆ¡i căn phòng không giải trÃ, dưới cây thánh giá cá»§a ông bà ná»™i để lạiÂ
Má»™t giáo hoà ng tương lai trên Ä‘i-văng cá»§a chuyên gia phân tâm! Ở Âu châu, tiết lá»™ nà y là cả má»™t quả bom; ở Buenos Aires, má»™t trong các thá»§ đô cá»§a khoa phân tâm thế giá»›i thì không ai để ý. Nhà Freud-há»c, giáo sư đại há»c ngưá»i Argentina Francisco Freda đặt câu há»i: “Má»™t ngưá»i sẽ là giáo hoà ng, há» có thể nà o có các cÆ¡n khá»§ng hoảng đức tin không? Tôi không nghÄ© váºy. Äức Phanxicô có triệu chứng gì để thúc đẩy ngà i Ä‘i tham vấn? Äó là vấn Ä‘á».†Các buổi tham vấn chỉ kéo dà i sáu tháng. Má»™t chuyên gia nước Pháp quan tâm đến thế giá»›i công giáo suy nghÄ©: “Các nhà phân tâm sẽ cho rằng bây giá» ngà i bị má»™t dạng lặp lại các tình trạng mình đã sống. Ngà i thấy mình vô tình lặp lại các phản xạ đã có từ xưa.â€
Câu trả lá»i được tìm thấy ở căn phòng số 201 Nhà Thánh Marta: tùy chá»n, má»™t căn phòng cá»§a chiến trưá»ng hay tịnh cốc thiêng liêng. Hồng y Maradiaga nhắc lại: “Äức Phanxicô không xem truyá»n hình từ rất lâu. Ngà i khấn má»™t lá»i khấn theo nghÄ©a nà y.â€
Tương lai triá»u giáo hoà ng Äức Phanxicô là ở đó, ở căn phòng không giải trÃ, dưới thánh giá cá»§a ông bà ná»™i để lại, sách vở, má»™t táºp các hình ảnh, má»™t bức tượng nhá» khoảng bốn mươi xăng-ti-mét “Thánh Giuse ngá»§â€. Bức tượng ngà i Ä‘em từ Argentina vá» và tin tưởng Thánh Giuse có các đức tÃnh nhiệm mầu. Dưới bức tượng là các tá» giấy viết tay nhá»: các “vấn Ä‘á»â€ cá»§a giáo hoà ng, ngà i để dưới tượng Thánh Giuse.
Marta An Nguyễn dịch
Phanxicovn


