Nỗi sợ �ịa ngục

�ịa ngục không bao gi� là một chuyện ngạc nhiên khủng khiếp ch� sẵn một con ngư�i hạnh phúc. �ịa ngục chỉ có thể là triển nở cho sự kiêu ngạo và ích kỷ, qua th�i gian dài, đã làm méo mó tâm hồn hoàn toàn đến nỗi xem hạnh phúc là bất hạnh và ngang ngược khinh miệt nhưng con ngư�i hạnh phúc. Nếu bạn có hơi ấm tâm hồn ở đ�i này, bạn chẳng phải sợ sẽ có một bất ng� khủng khiếp ch� đợi mình ở thế giới bên kia, kiểu như lỡ trong một lúc nào đó bạn ngơ ngẩn và lỡ mất con thuy�n qua suối vàng, khiến m�i chuyện trở nên sai lầm trầm tr�ng.

Nhưng thật đáng buồn cho nhi�u ngư�i chúng ta, giáo lý và những l�i giảng nghe được lúc còn nh�, đôi khi dựng lên trong chúng ta ý niệm rằng bạn có thể lỡ mất con thuy�n và không còn đư�ng quay lại. Bạn có thể sống đ�i mình trong chân thành, căn bản là lương thiện, tương đối công bằng với ngư�i khác, cố gắng hết sức với những yếu đuối của mình, có những chuyện vui vẻ và hạnh phúc trong đ�i, rồi chết đi và thấy rằng một tội lỗi nào đó bạn từng mắc phải, thậm chí là không biết mình từng mắc phải, có thể khiến bạn rơi xuống địa ngục và không còn cơ hội hối cải. Gi� chết là cơ hội cuối cùng để thay đổi m�i chuyện, sau gi� chết sẽ không còn một cơ hội nào nữa, dù cho bạn có mong m�i sám hối đến thế nào. Nhưng đó không phải sự thật. Chúng ta bị dựng lên trong đầu nỗi sợ cái chết và đ�i sau.

Nhưng, dù cho khái niệm này có tác dụng thực tiễn thế nào, dù cho nó có thực sự khiến ngư�i ta ngập ngừng trước cám dỗ bởi sợ sa vào h�a ngục, thì v� căn bản khái niệm này sai lầm và không thể dạy nó nhân danh Kitô giáo được. Tại sao lại thế? Bởi nó đi ngược lại Thiên Chúa và những chân lý thâm sâu mà Chúa Giêsu đã mặc khải. Chúa Giêsu dạy rằng có địa ngục và ai cũng có khả năng sa vào đó. Nhưng địa ngục mà Chúa Giêsu nói không phải là một nơi chốn hay tình trạng, lúc ngư�i ta nài xin một cơ hội cuối cùng, chỉ xin thêm một phút trong đ�i để làm một hành động ăn năn hối hận, nhưng Thiên Chúa lại khước từ. Thiên Chúa hiện thể và mặc khải trong Chúa Giêsu, là Thiên Chúa luôn mãi mở ra cho sự ăn năn, luôn mãi ch� đợi chúng ta trở v� từ những nẻo đư�ng hoang đàng.

Với Thiên Chúa, chúng ta không bao gi� hết cơ hội. Bạn có thể hình dung Thiên Chúa nhìn một con ngư�i ăn năn, mà nói rằng: ‘Xin lỗi! Với con, đã quá muộn rồi! Con đã có cơ hội! �ừng xin thêm nữa!’ Chúa Cha không như thế.

Nhưng các Phúc âm lại có thể khiến chúng ta có ấn tượng như thế. Ví dụ như, dụ ngôn v� ngư�i giàu làm ngơ ngư�i nghèo trước cửa nhà mình, rồi ông chết và vào h�a ngục, còn ngư�i nghèo Lazarô gi� ở trên thiên đàng trong lòng của Abraham. Giày vò trong địa ngục, ngư�i giàu xin Abraham sai Lazarô cho ông ít nước, nhưng Abraham trả l�i rằng có một khoảng trống không thế kết nối giữa thiên đàng và địa ngục, và không ai từ bên này qua bên kia được. �oạn này cùng với l�i cảnh báo của Chúa Giêsu trong dụ ngôn tiệc cưới, là một sự chấm dứt bất di bất dịch, khiến dẫn đến một hiểu lầm chung rằng, có một điểm một đi không trở v�, một khi vào địa ngục là quá trễ để ăn năn.

Nhưng đó không phải là l�i dạy trong những đoạn văn này cũng như trong những l�i Chúa Giêsu cảnh báo phải ăn năn sám hối. Khoảng trống không thể kết nối mà dụ ngôn ngư�i giàu và Lazarô, là môt khoảng trống không bao gi� kết nối trong đ�i này giữa ngư�i giàu và ngư�i nghèo. Và nó vẫn còn không thể kết nối, là bởi sự ngoan cố, không biết động lòng, thiếu ăn năn, chứ không phải bởi Thiên Chúa hết kiên nhẫn mà nói rằng: ‘�ủ rồi! Không còn cơ hội nào nữa!’ Nó vẫn không thể kết nối là bởi, chúng ta theo l� thói mà bám chặt vào những đư�ng lối không thể thay đổi tâm hồn và có sự ăn năn thật.

Dụ ngôn ngư�i giàu và Lazarô thực sự rút ra từ một câu chuyện Do Thái cổ hơn nữa, minh h�a sự ngoan cố này: Trong dụ ngôn Do Thái, Thiên Chúa nghe l�i kêu xin của ngư�i giàu từ địa ngục xin một cơ hội thứ hai, rồi ban cho ông toại nguyện. Ngư�i giàu, gi� có những giải pháp mới, trở lại cuộc đ�i, và đi thẳng đến chợ, mua thức ăn chất đầy xe. Trên đư�ng v� nhà, ông gặp Lazarô. Lazarô xin ngư�i giàu một ổ bánh. Ngư�i giàu nhảy kh�i xe và đưa cho Lazarô một ổ, nhưng bởi đó là một ổ bánh lớn, nên cái tôi cũ của ông bắt đầu phản ứng. Ông bắt đầu suy nghĩ. ‘Ngư�i này không cần cả ổ bánh lớn! Tại sao không đưa cho nó một phần thôi! Và tại sao lại đưa bánh mỳ mới, ta có thể cho nó bánh mỳ khô mà!’ Ngay lập tức, ngư�i giàu thấy mình rơi xuống h�a ngục. Ông ta không thể kết nối qua được khoảng trống đó.

Kathleen Dowling Singh nhận định rằng khi tạo ra một loạt những sự thu hẹp v� tinh thần, là chúng ta đang tạo ra nỗi sợ cái chết cho mình. Và đ�i sau cũng như vậy. Khi tạo ra một loạt những sự thu hẹp v� thần h�c, là chúng ta đang tạo ra nỗi sợ địa ngục của mình.

J.B. Thái Hòa chuyển dịch