Những ngày yên lặng ở Mater Ecclesiae

Trích sách: Bênêđictô XVI

Những buổi nói chuyện cuối cùng với Peter Seewald

Tr�ng kính Cha Bênêđictô, cha được hàng triệu ngư�i xưng là �ức Thánh Cha, cha sống trong dinh thự, cha đã tiếp các lãnh đạo thế giới. Những chuyện này cha có thấy thiếu không?

Không, tuyệt đối không! Ngược lại cha cám ơn Chúa đã cất trách nhiệm mà cha không thể đảm trách nổi nữa. Bây gi� cha được tự do sống theo nhịp khiêm tốn hàng ngày, con đư�ng của cha với Chúa, sống giữa các bạn của cha và tiếp h�.

Bỗng nhiên không còn quy�n lực, cha sống gần như khép kín đàng sau các bức tư�ng của Vatican – làm sao cha sống đ�i sống này?

Trong tất cả m�i trư�ng hợp, cha không bao gi� xem “quy�n lực� là một sức mạnh, nhưng là trách nhiệm, như một quả cân đè nặng. Một cái gì bắt mình tự h�i mỗi ngày: Tôi có ở tầm cao với trách nhiệm này không? Dù nghe l�i chúc tụng của đám đông, cha luôn biết, những l�i chúc tụng này không nhằm vào con ngư�i nh� bé khốn cùng là cha, nhưng vào �ấng mà cha đại diện. Như thế, cha từ b� nó rất dễ.

Từ đầu, cha cho biết tri�u giáo hoàng của mình sẽ có thể ngắn. Có phải vì lý do tuổi, vì lý do sức kh�e.

Thật ra cha có cảm tưởng là không được vững chắc.

Cuối cùng cha đã ở lại tám năm, th�i gian lâu hơn một số vị ti�n nhiệm của cha. Một câu h�i tiên quyết: cảm tưởng của cha có thật sự ảnh hưởng đến chương trình tri�u giáo hoàng của cha không?

�ương nhiên. Cha không đóng móc vào những công việc lâu dài như vậy.  Phải có th�i gian trước mặt mình để dấn thân vào công trình này. Cha biết công việc của cha thuộc một bản chất khác, rằng trước hết, cha phải tìm ý nghĩa của đức tin cho thế giới ngày nay, đặt rõ ràng tr�ng tâm đức tin vào Chúa và làm cho con ngư�i có can đảm để tin, can đảm để sống cụ thể đức tin của mình trong thế giới này. Theo cha, đức tin và lý tính, đó là sứ mệnh của cha. �ộ dài tri�u giáo hoàng của cha không quan tr�ng cho việc này.

Có lúc nào cha cầu nguyện với Chúa: “Xin cất cho con, con không làm được nữa, con hết sức để tiếp tục� không?

Theo nghĩa đen như những chữ này thì không. �ương nhiên cha cầu nguyện với Chúa, nhất là trong th�i gian xảy ra vụ Williamson, xin Chúa giải thoát cha, giúp đỡ cha, có, cha có cầu nguyện như thế. Nhưng cùng một lúc, cha biết, chính Chúa là ngư�i đặt để cha vào địa vị này và Ngài không để cha bị rơi xuống.

Cha có bao gi� nghĩ mình vứt b� m�i gánh nặng này không? không kiên trì và không chỉ dốc tâm phục vụ, không đảm trách các bổn phận không bao gi� dứt, tất cả l� thói nếp cũ đè nặng của một chức vụ không? không còn là một con ngư�i không?

Có chứ. Nhất là th�i cha còn làm Hồng y Bộ trưởng bộ Giáo lý �ức tin, cha thư�ng hay nói với �ức Giáo hoàng. Nhưng �ức Gioan-Phaolô II luôn trả l�i: “Không, phải tiếp tục!�

Cha cũng không xin nếu cha có phải chấp nhận cuộc bầu ch�n mình không?

Quả đúng đây là câu h�i cha đã đặt ra một cách rất nghiêm túc. Nhưng cha có cảm tưởng, qua sự kiện trong th�i gian ti�n mật nghị, có nhi�u hồng y đã xin trước, giáo hoàng tương lai hãy chấp nhận phiếu của đa số hai phần ba – dù ngư�i đó cảm thấy không đủ sức mang thập giá này – và cha thấy đây như một dấu hiệu. Một đòi h�i từ nội tâm. L�i kêu g�i này được nói lên một cách nghiêm túc và cao tr�ng, nên cha nghĩ, thật sự nếu đa số hồng y đã bầu như vậy thì đây là lá phiếu của Chúa và cha phải chấp nhận.

Cha không bao gi� tự h�i: có thể mình là một ch�n lựa không tốt?

Không. Các hồng y đã bầu mình, mình phải làm công việc của mình. Quan tr�ng không phải là sự phán xét của các ký giả, nhưng là sự phán xét của Chúa.

Ước muốn lớn nhất của cha là có thể sống duy nhất trong chiêm niệm và cầu nguyện. Bây gi� cha có thể sống như vậy không?

Không hoàn toàn. Trước hết vì cha thiếu sức mạnh tâm lý: cha chưa hoàn toàn đủ mạnh nội tâm để toàn tâm toàn lực hiến cho những chuyện thần thánh và thiêng liêng. Thêm vào đó là một lý do bên ngoài: cha có nhi�u ngư�i đến thăm. Cha nghĩ cũng là tốt để trao đổi với những ngư�i có trách nhiệm với Giáo hội ngày nay, hoặc những ngư�i có một vai trò trong cuộc đ�i của cha, cha phải giữ một cái gì đó bám rễ trong đ�i sống con ngư�i. Mặt khác, sức kh�e thể xác không còn cho phép cha thư�ng xuyên ở lâu trong lãnh vực cao này. Vì thế đó là một ước nguyện không thực hiện được. Nhưng đúng là cha có một bình an nội tâm rất lớn v� chuyện này, và đó đã là một đi�u cực kỳ quý giá.

Cha còn viết không?

Không! Không, không, sau ngày lễ Giáng Sinh, cha biết từ nay là “An bình ra đi� * (Nunc dimittis, Lc 2: 29), cha đã hoàn tựu tác phẩm của cha.

Cha có viết nhật ký hay sổ ghi chép?

Cha không viết nhật ký, nhưng thỉnh thoảng cha có ghi chép các chiêm niệm. Tuy nhiên cha cũng sắp vứt nó.

Tại sao?

(Cha cư�i.) Vì nó quá riêng tư.

Nhưng dù sao thì nó cũng là…

…một mối lợi bất ng� cho các sử gia.

Cha đã viết một công trình thần h�c đáng kể, quan tr�ng hơn bất cứ một giáo hoàng nào trước cha. Sách của cha bán hàng triệu ấn bản. Như thế có quá khó cho cha để từ b� không cầm viết nữa?

Không, hoàn toàn không. Trên thực tế, tuần nào cha cũng soạn bài giảng lễ chúa nhật. Như thế cha có công việc đầu óc để làm, một bài chú giải phải soạn. Dù sao, cha không thể nào không viết. Nhưng nó đòi h�i phải soạn trước một cách có hệ thống, nên sẽ rất khó nh�c cho cha bây gi�.

Cha soạn bài giảng cho bốn, năm ngư�i nghe?

Vì sao không? (Cha cư�i) �úng! Dù chỉ có ba, hai mươi hay cả ngàn ngư�i thì L�i Chúa phải luôn có mặt cho con ngư�i.

Cha còn gì chưa mà cha nghĩ cha phải làm cho xong?

Nếu con muốn nói cha còn cái gì muốn để lại cho m�i ngư�i thì cha sẽ trả l�i là “không�. Ngược lại, cha muốn tiếp tục phục vụ trong l�i cầu nguyện.

Còn chúc thư của cha?

Sau khi viết lui viết tới chúc thư nhi�u lần, bây gi� cha đã có bản chúc thư cuối cùng.

Một chúc thư thần h�c?

Không, không. (cha cư�i). Không, các tài liệu cha có và cha để lại.

Một bài chiêm niệm của một giáo hoàng danh dự thì giống cái gì? Có bài h�c thiêng liêng nào mà bây gi� cha yêu thích một cách đặc biệt, mà đối với cha là rất quý không?

Bây gi� cha có thể đ�c kinh nhật tụng một cách sâu đậm hơn, chậm hơn, cha đ�c thánh vịnh thân tình hơn, với các Tổ phụ. Như cha đã nói, mỗi sáng chúa nhật cha có một bài giảng ngắn. Cả tuần, cha suy nghĩ một chút v� bài giảng này, cha để nó chín dần dần, như thế cha có thể thấy được bản văn dưới nhi�u khía cạnh khác nhau. Bài đó nói gì với cha? Bài đó nói gì với những ngư�i ở đây, trong tu viện này. Và đó là những gì thật sự mới đối với cha, nếu cha có thể nói: có thể thấm vào lòng cha hơn, trong sự yên tỉnh khi cầu nguyện với thánh vịnh, làm cho cha quen thuộc với chúng hơn. Và như thế, các bài phụng vụ, nhất là các bài ngày chúa nhật đi theo cha suốt tuần.

Cha có một kinh cầu nguyện nào cha thích nhất?

Cha có nhi�u chứ. Trước hết là kinh Thánh I-Nhã*: “Lạy Chúa, xin hãy nhận lấy tất cả tự do của con…� Rồi kinh của thánh Phanxicô Xaviê: “Con yêu Chúa không phải vì Chúa cho con thiên đàng hay buộc con phải xuống địa ngục, nhưng vì Chúa là Chúa của con. Con yêu Chúa vì Chúa là Chúa.� Hay kinh của thánh ẩn tu Thụy Sĩ Nicolas de Flue: “Xin hãy nhận con, vì con là con…� Và cha đặc biệt thích “l�i nguyện giáo dân� * của thánh Pierre Canisius của thế kỷ 16, cha thấy ở trong “Gotteslob� nhưng cha quên. L�i cầu nguyện vẫn còn giữ tr�n tính th�i sự và nét đẹp của nó.

Cha có một nơi cầu nguyện nào cha yêu thích đặc biệt không?

�ương nhiên cha sẽ trả l�i là Altӧtting.

Tr�ng tâm các suy tư của cha luôn là cuộc gặp gỡ cá nhân với Chúa Kitô. Vậy cha ở đâu trong cuộc gặp gỡ này? Sự gần gũi của cha với Chúa Giêsu như thế nào?

(Cha thở một hơi sâu.) �ương nhiên đi�u này tùy thuộc vào hoàn cảnh, cha gần với Chúa trong phụng vụ, trong kinh cầu nguyện, khi suy niệm bài giảng ngày chúa nhật, cha thấy Ngài trực tiếp trước mặt cha. Vẫn luôn cao cả và huy�n bí. Có rất nhi�u l�i trong Phúc Âm mà bây gi� cha cảm nhận tầm cao cả và sức nặng mạnh hơn trước đây. Chuyện này làm cho cha nghĩ đến th�i cha làm cha đại diện. Một ngày n�, linh mục Romano Guardini (1885-1968) được một mục sư phái Phúc Âm láng gi�ng m�i, linh mục nói với mục sư: “Khi ngư�i ta già, các chuyện không trở nên ngày càng nhẹ nhưng ngày càng nặng.� Câu này đã đánh động mục sư và làm cho ông rất xúc động. Có một sự thật ở đó. Nếu có thể nói, một mặt cũng do có trau dồi nhi�u hơn. Cuộc sống từ nay có dáng hình của nó. Các quyết định căn bản đã lấy. Mặt khác, chúng ta cảm nhận rất mạnh tr�ng lực của các vấn đ�, sự báng bổ nghịch đạo hiện nay, sức nặng của sự vắng thiếu đức tin trong các chi�u sâu của Giáo hội, nhưng ngược lại, tầm cao cả của Chúa Giêsu Kitô, ngư�i ta thư�ng xuyên trích ra nhi�u hơn trước.

Nó có liên hệ đến sự mất tình gần gũi với Chúa không? Hay do hoài nghi?

Hoài nghi, không, nhưng cảm nhận ngư�i ta xa tầm cao cả của huy�n nhiệm đến như thế nào. �ương nhiên, ngư�i ta cũng đến được với những mạc khải mới. Cha thấy đi�u này rất xúc động, rất an ủi. Cùng một lúc, ngư�i ta ý thức, rằng, không bao gi� khám phá cho xong được L�i Chúa. Một vài l�i giận dữ, loại b�, đe d�a bị kết án đích xác làm cho mình thấy lo lắng, hung bạo và quan tr�ng hơn trước đây.

Ngư�i ta hình dung giáo hoàng, vị đại diện của Chúa ở thế gian này, có một quan hệ đặc biệt chặt chẽ, mật thiết với Chúa.

�úng, giáo hoàng phải như thế và cha không có cảm nhận Ngài ở xa. Trong lòng, cha luôn có thể nói chuyện với Ngài. Dù cha chỉ là một con ngư�i nh� bé khốn cùng, không phải lúc nào cũng đến được với Ngài.

Cha có nếm qua “đêm tăm tối� giống như các thánh hay nói không?

Không hung bạo như thế. Có thể cha chưa đủ thánh để đi sâu vào trong bóng tối. Nhưng cũng không phải là không đúng khi thấy chung quanh chúng ta, bao nhiêu là việc làm của con ngư�i làm cho chúng ta tự h�i, vì sao Chúa lại cho phép h� làm những hành động trầm tr�ng như vậy. Vậy thì phải bám vào xác quyết, Ngài biết rõ hơn chúng ta.

Cha không bao gi� biết “đêm tăm tối� trong đ�i cha?

Các tăm tối không bao gi� tr�n vẹn, nhưng trong một vài bối cảnh, chúng ta khó để hiểu Chúa thật sự muốn gì, tại sao sự dữ lại có mặt, chẳng hạn, làm sao nó lại thích hợp được với sự toàn năng, với lòng tốt của Ngài. Các câu h�i này tấn công mình lui tới hoài.

Làm thế nào để đối diện với các vấn đ� đức tin này?

Trước hết là không bao gi� được từ b� xác tín căn bản của đức tin, có thể nói là phải ở trong đức tin. Biết rằng, nếu tôi không hiểu một cái gì đó, không phải cái đó sai, nhưng vì cái thấp nh� của mình. Dù thế nào, tôi cũng dần dần đến gần. �ến lúc, bỗng phân biệt được một cái gì mà trước đây mình chưa thấy, đi�u này luôn là một món quà. Mình cảm thấy mình phải khiêm tốn, nếu l�i Sách Thánh còn khép cửa với mình thì phải ch� Chúa mở ra cho mình.

Ngài có mở ra không?

Không phải lúc nào Ngài cũng mở. Nhưng sự hiện hữu của một vài giây phút mở ra cho thấy tầm cao cả này.

Một giáo hoàng danh dự có sợ cái chết không? Hay ít nhất là sợ chết?

Trong một chừng mực nào đó, có. Trước hết sợ mình là gánh nặng cho ngư�i khác vì bệnh liệt lâu dài. Với cha, cha sẽ rất buồn lòng. �ó là đi�u mà cha của cha luôn sợ, nhưng ông đã không bị thử thách này. Kế đó, dù cha hoàn toàn tin tưởng Chúa không b� cha, nhưng càng đến gần Ngài, cha càng cảm nhận rõ những gì mình đã làm không đúng. Sức nặng của lỗi lầm đè nặng trên mình, dù đương nhiên lòng tin tưởng căn bản vẫn luôn hiện diện.

Cái gì đã đè nặng cha?

�ã không luôn đối xử với m�i ngư�i một cách thích đáng, công chính. A! toàn các chi tiết, không phải là chuyện gì lớn, thật may, đó là những chuyện nh� mà theo lẽ cha đã có thể, đã phải làm tốt hơn. Cha đã không biết mến chuộng ngư�i dân, tình huống theo đúng giá trị của h�.

Khi cha sẽ đứng trước �ấng Toàn Năng, cha sẽ nói gì với Ngài?

Cha xin Ngài bao dung với cái khốn cùng của cha.

Ngư�i tín hữu hy v�ng “đ�i sống vĩnh cửu�, một đ�i sống hoàn tựu.

Tuyệt đối đúng! H� đã thực sự v� nhà.

Còn cha, cha mong ch� gì?

Cha phân biệt nhi�u mức độ. Trước hết là v� mặt thần h�c. Các l�i của thánh Âugutinô mang đến cho cha một ni�m an ủi rất lớn. �ó là một tư tưởng lớn. Ngài chú giải l�i thánh vịnh: “Hãy luôn luôn đi tìm dung nhan Ngài�, chữ “luôn luôn� này là sự vĩnh cửu hoàn toàn. Thiên Chúa quá cao lớn mà chúng ta sẽ không bao gi� chấm dứt. Ngài cũng luôn luôn mới. �ó là một động thái mãi mãi, vô tận, của khám phá mới, của ni�m vui mới. �ó là những chuyện mà v� mặt thần h�c mình phải làm việc. Thêm vào đó một mức độ hoàn toàn nhân bản: cha rất vui tìm lại cha mẹ, anh cha, em cha, các bạn bè và hình dung tất cả lại sẽ đẹp như ở nhà mình.

Cánh chung h�c, khoa h�c của “những chuyện tối hậu� – cái chết, luyện tội, sự bắt đầu một đ�i sống mới -, là một trong những chủ đ� n�n tảng của cha. Như cha đã nói, chính trên chủ đ� này mà cha viết quyển sách hoàn hảo nhất của cha. Ngày nay, chính cha có thấy đối diện trực tiếp với những câu h�i cánh chung, cha có thể rút tỉa được lơi ích từ công việc thần h�c này của cha không?

�ương nhiên. Các suy tư mà cha đã dành cho luyện tội, bản chất của đau khổ, ý nghĩa của nó và tính chất tập thể của ân phúc, ở sự chìm ngấm trong đại dương mênh mông của ni�m vui và của tình yêu có một tầm quan tr�ng đối với cha.

Cha có nghĩ cha là ngư�i đã được soi sáng không?

Không, hoàn toàn không! (Cha cư�i). Không.

Nhưng sự soi sáng, cùng với sự thánh thiện, có phải là một trong các mục tiêu được ấn định của đ�i sống công giáo không?

Khái niệm “soi sáng� có một cái gì hơi ưu tú. Cha là một tín hữu kitô giáo hoàn toàn bình thư�ng. �ương nhiên biết được sự thật, mà sự thật là ánh sáng. Nh� đức tin, ngư�i đơn sơ nhất, h� cũng được soi sáng. Bởi vì h� thấy những gì mà những ngư�i thông minh không nhận thấy. Trong nghĩa này, đức tin là soi sáng. Nơi các ngư�i Hy Lạp, phép rửa tội được g�i là photismos, soi sáng, đến với ánh sáng, với thị kiến. Mắt của tôi mở ra. Cha thấy chi�u kích này hoàn toàn khác, nó vô hình dưới con mắt của thể xác mình.

Marta An Nguyễn chuyển dịch

Kinh “Xin hãy nhận lấy�

Lạy Chúa, xin hãy nhận lấy tất cả tự do, trí khôn và cả ý chí con.

Tất cả những gì con có và đang làm chủ, Chúa đã cho con;

nay con xin dâng lại cho Chúa.

Tất cả là của Chúa, xin Chúa xử dụng hoàn toàn theo tôn ý ngài.

Lạy Chúa, xin hãy ban cho con tình yêu và ân sủng Chúa.

�ối với con, thế là đủ.

Thánh I-Nhã

“Nunc dimittis� (An bình ra đi) đó là những chữ đầu tiên bài ca của ông Simêôn trong Phúc Âm Thánh Luca (2: 29) khi tiến dâng �ức Giêsu cho Thiên Chúa. Ông Simêôn nhận nơi Chúa Giêsu Kitô là �ấng Thiên Sai hằng mong ch�, ông ca ngợi Chúa và từ nay ông sẵn sàng ra đi: “Muôn lạy Chúa, gi� đây theo l�i Ngài đã hứa, xin để tôi tớ này được an bình ra đi. Vì chính mắt con được thấy ơn cứu độ Chúa đã dành sẵn cho muôn dân: đó là ánh sáng soi đư�ng cho dân ngoại, là vinh quang của �t-ra-en dân Ngài�.

“L�i cầu nguyện giáo dân� của Thánh Pierre Canisinus, “tông đồ thứ nhì của nước �ức�: “Lạy Thiên Chúa toàn năng và hằng hữu, là Cha trên tr�i, xin đoái thương nỗi khốn cùng, tuyệt v�ng và trần trụi của chúng con với đôi mắt thương xót vô b� của Chúa. Xin Chúa thương xót tất cả tín hữu kitô, là con của Chúa mà Chúa Giêsu Kitô, �ấng Cứu rỗi chúng con đã tự nguyện hiến mình vào bàn tay kẻ tội lỗi và đã đổ máu chí thánh trên Thập Giá. Lạy Cha khoan dung, qua Chúa Giêsu xin cha đừng giáng phạt tội lỗi chúng con, các hiểm nguy hiện tại và sắp tới, các lỗi nghĩa phản nghịch, các mưu mô chiến tranh, cứng đầu, bệnh tật, những lúc xao xuyến và trong khi cần. Xin Chúa cũng soi sáng và tăng sức cho những gì tốt cho các ngư�i hướng dẫn v� mặt thiêng liêng cũng như ngoài đ�i, để h� góp phần làm vinh danh Chúa, cho sự cứu rỗi chúng con, cho hòa bình thế giới, cho sự thịnh vượng của toàn Kitô giáo. Lạy Thiên Chúa của hòa bình, xin cho chúng con được hiệp nhất trong đức tin, không chia rẽ, không phân cách bất cứ ai; xin hoán cải tâm hồn chúng con để chúng con thật sự ăn năn và cải thiện cuộc sống ccmh; xin Chúa thắp sáng ng�n lửa tình yêu của Chúa trong con; xin cho con lòng sốt sắng và lòng đói khát công chính để chúng con là những đứa con vâng l�i, đẹp lòng Chúa trong đ�i sống cũng như trong cái chết. Như Chúa hằng muốn, chúng con cũng cầu xin Chúa cho bạn bè, cho kẻ thù, cho những ngư�i mạnh kh�e, những ngư�i bệnh hoạn, cho tất cả tín hữu kitô bị đau khổ, cho kẻ sống cũng như ngư�i chết. Lạy Chúa, chỉ có Chúa là �ấng đi�u khiển tất cả hành vi, cử chỉ, tất cả mưu toan của chúng con trong cuộc sống cũng như trong cái chết của chúng con. Xin Chúa cho chúng con hưởng ơn Chúa đ�i này và kết hiệp với những ngư�i được Chúa ch�n ở đ�i sau, để chúng con có thể ca ngợi Chúa, vinh danh Chúa, th� phượng Chúa trong ni�m vui và hân hoan muôn đ�i! Lạy Chúa là Cha trên tr�i xin nhận l�i chúng con! Vì Chúa Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa, �ấng hiển trị cùng Chúa Cha và Chúa Thánh Thần đ�i đ�i kiếp kiếp. Amen.�

Phanxicovn