NHỮNG G�NH HÀNG RONG

Nhà thÆ¡ Hoàng Cầm trong khi miêu tả cảnh tang hoang của chiến tranh trong bài thÆ¡ “Bên kia sông Ä‘uống” đã không quên hình ảnh gánh hàng rong của mẹ. Tác giả viết:

“ChÆ°a bán được má»™t đồng

Mẹ già lại quẩy gánh hàng rong

Bước cao thấp trên b� tre hun hút

Có con cò trắng bay vùn vụt

LÆ°á»›t ngang dòng sông Ä�uống vá»� đâu?”.

Và chắc chắn, dù là ngÆ°á»�i cứng cá»�i nhất, bạn sẽ thấm thía đến rung lòng khi nghe trá»�n bài hát “Gánh hàng rong” của nhạc sÄ© Lê Quốc DÅ©ng:

“Trên con phố khuya có má»™t ngÆ°á»�i Ä‘ang gánh hàng rong

Cơn mưa vẫn rơi, tiếng rao buồn lạc lõng chơi vơi

Bao năm vẫn ngược xuôi, lòng vui thấy con thơ mĩm cư�i

Mưa ơi thôi ngừng rơi để mẹ v� còn chút ni�m vui.

Ngày vui chóng qua, chốn đô thành rực rỡ phồn hoa

Còn đây bóng ai thân héo gầy oằn gánh trên vai

Cho con bao ngày vui, mẹ cay đắng xót xa ngậm ngùi

Ôm con trong vòng tay, mẹ quên hết bao nhiêu má»�i mệt …

Với đôi gánh hàng rong nuôi lớn đ�i tôi,

Từng ngày khắc ghi mãi vào tim không phút nào quên.

Có đôi gánh hàng rong, tôi bước vào trong cuộc đ�i,

Tiếng ru thuở còn nằm nôi là tiếng rao nuôi lá»›n Ä‘á»�i tôi…”.

Cám Æ¡n các tác giả đã đặt trá»�n tâm hồn vào lá»�i bài hát, đến ná»—i đã trân trá»�ng khắc há»�a ngÆ°á»�i gánh hàng rong nhÆ° chính hình ảnh của mẹ mình…

Và trách móc, không chỉ má»™t mà ngàn lần trách móc kẻ quen ngồi trong những căn phòng sang trá»�ng chẳng bao giá»� phải Æ°á»›t lạnh vì mÆ°a rÆ¡i; ngá»± ở nÆ¡i có máy lạnh chạy Ä‘á»�u trÆ°a sá»›m chẳng bao giá»� phải rá»›t má»™t giá»�t mồ hôi; bá»�c thân mình trong những bá»™ áo quần sang trá»�ng là lượt chẳng bao giá»� biết đến ná»—i lo thiếu thốn…, lại có thể nhẫn tâm lên tận phÆ°Æ¡ng tiện đại chúng to tiếng miệt thị, khinh khi những ngÆ°á»�i nghèo khổ, dù ngày, dù đêm phải oằn vai vì đôi gánh, phải khàn cổ vì tiếng rao, phải nhức Ä‘au vì lang thang qua hàng hàng lá»›p lá»›p phố xá…

Những chủ nhân của những phát ngôn vô lương tâm có biết rằng, những con ngư�i oằn mình giữa bao nắng mưa, sương gió kia, lại có cả một lương tâm trong sáng, một đ�i thanh sạch, không phải ai ai cũng có?

Những chủ nhân của những phát ngôn vô lương tâm có biết rằng, những con ngư�i nghèo ti�n của kia lại quá dư, quá giàu lòng tự tr�ng? H� không ngửa tay xin ai một đồng. H� cũng không bao gi� biết đến chuyện tham lam của công, vơ vét ti�n thuế của dân để vinh thân phì da. Dù nghèo, những ngư�i bán rong ngẩng cao đầu vì h� biết cách tạo cho mình cuộc sống từ chính đôi tay lương thiện, từ gi�t mồ hôi chân chính của bản thân!

Há»� đáng trân, đáng quý trÆ°á»›c mặt cá»™ng đồng gấp triệu triệu lần nhiá»�u kẻ ăn trÆ¡n mặc trắng, lẽ ra phải đặt chữ phục vụ lên hàng đầu, thì lại núp dÆ°á»›i chiêu phục vụ hòng tìm cách biá»�n thủ của công, tÆ°á»›c Ä‘oạt ngân sách…

Xin lá»—i Æ°? Sao không là má»™t lãnh đạo của nhà đài? Vẫn chỉ là thói quen, hay nặng hÆ¡n, thói hèn núp bóng cấp dÆ°á»›i. Bởi dù là ai “phun ra” lá»�i miệt thị má»™t cách ác ý, hoặc dẫu có vô tình Ä‘i nữa, thì kẻ “đứng mÅ©i” phải là kẻ trÆ°á»›c tiên “cầm sào”!

Xin lá»—i Æ°? Má»™t lá»�i xin lá»—i của má»™t phát thanh viên, nghe xong, sao thấy kẻ xin lá»—i cứ trÆ¡n tru, dá»… dàng, nhẹ tênh… Ngay cả lá»�i xin lá»—i, vẫn thấy giống lá»�i biện minh, tá»± bào chữa cho mình, bao che khuyết Ä‘iểm của mình…

Sao nghe lòng đắng quá!!

Nghe xong lá»�i xin lá»—i, càng thÆ°Æ¡ng những phận Ä‘á»�i lang bạt qua từng hàng me, góc phố…

ThÆ°Æ¡ng lắm!…

ThÆ°Æ¡ng quá Ä‘á»—i thÆ°Æ¡ng!…

XIN Ä�ỪNG MIỆT THỊ HỌ…

HÆ¡n 30 năm trÆ°á»›c, sau khi hết phổ thông trung há»�c, má»™t mình từ chốn quê vào Sài Gòn, tôi chẳng khác “thằng khá»� ra tỉnh”. Má»�i thứ xa xôi, lạ lẫm…

�ến ở tr� trong một hẻm nh� gần ga Sài Gòn, nơi mà hàng ngày trên đư�ng đi h�c, bắt đầu từ căn gác tr�, không ngày nào tôi không gặp những khuôn mặt bán hàng rong quen thuộc.

Số đông trong h� cũng ở nhà tr�. H� đến từ những mi�n đất khác nhau. Những món hàng rong h� bán cũng khác nhau. Có khi trên cùng một chiếc xe đẩy, có đủ m�i thứ y như cái chợ thu nh�.

Chính tôi, cái thuở Ä‘i há»�c xa nhà, lại là con nhà nghèo, nhiá»�u khi Ä‘i ngang những quán xá to, sang trá»�ng, những nhà hàng đầy những ngÆ°á»�i ôm cặp táp, chân Ä‘i giày hiệu… mà vá»™i đạp xe nhanh, không dám nhìn… Sợ phải thèm những thứ chÆ°a từng dám mÆ¡…

Và nhÆ° thế, thằng sinh viên năm nào trở thành “bạn hàng” trung thành của các chị, các mẹ đẩy những xe hay gánh những quang gánh hàng rong.

��i sinh viên gần gũi ngư�i bán hàng rong, tôi thấm thía nỗi vất vả của h�. H� phải r�i nơi tr� qua đêm của mình từ khi còn tối mịt, và cũng đến tối mịt mới lặn lội trở v� nơi gác tr�.

Mỗi ngày bàn chân ngư�i bán rong đi bao nhiêu cây số? Có lẽ chính h� cũng không thể đếm nổi. Chỉ biết là nhi�u lắm.

Băng qua những ngả phố, bÆ°á»›c thấp bÆ°á»›c cao cạnh những quán xá ầm Ä©, bóng liêu xiêu dÆ°á»›i những tòa cao ốc, há»� vẫn miệt mài vá»›i gánh nặng mÆ°u sinh, bất kể nắng mÆ°a, lạnh ấm…

H� cứ đi và đi. �i giữa biển ngư�i chen lấn, ồn ào, đầy bụi khói, h� chỉ dừng bước khi tiếng rao có ngư�i đáp lại.

Suốt mấy năm gần gũi những ngư�i bán hàng rong, nhìn nhịp điệu bàn chân của h� mỗi khi quay v� xóm tr� giữa lúc phố xá đã lên đèn rực sáng tự bao gi�, tôi có thể đoán biết ngày hôm ấy, h� bán hàng có đắt hay không!

Nếu may mắn, đôi chân hớn hở của h� đi mà như những bước nhảy, nét mặt vui tương. V� đến nơi tr�, dưới cái bóng điện t� m� chỉ đủ sáng một góc nh�, h� b� tất cả số ti�n kiếm được sau một ngày nh�c nhằn ra n�n nhà, đếm từng t� như kiểm chứng thành quả lao động lương thiện của mình.

Những t� bạc nhàu được những bàn tay thô ráp vuốt phẳng phiu cẩn thận. Không thể nhẫm tính được những t� bạc đã thấm bao nhiêu mồ hôi nước mắt. Chỉ biết, những t� bạc ít �i, có thể giúp h� chống đỡ cho sự sống của cả gia đình qua bao nhiêu năm tháng.

Nếu bị lổ hay phải gánh hàng v�, đôi chân h� như nặng trĩu, như lê đi, nét mặt căng thẳng. Rồi ngày mai, h� sẽ phải thức sớm hơn, sẽ r�i gác tr� trong khi cả thành phố còn say giấc.

Nhất là những ngày mÆ°a dầm, há»� ngồi thừ ngÆ°á»�i dÆ°á»›i mái hiên nhà trá»�, đôi mắt nhìn xa xăm. Tôi hiểu há»� Ä‘ang lo cho bữa cÆ¡m của gia đình, tiá»�n há»�c phí của thằng cu tí, tiá»�n Ä‘iện, tiá»�n nÆ°á»›c, tiá»�n thuê nhà trá»� đã gần hết tháng….

Cuá»™c Ä‘á»�i những ngÆ°á»�i bán rong đáng được yêu thÆ°Æ¡ng, quý mến, đáng trân trá»�ng. Há»� thanh bạch, đáng chúng ta há»�c tập. Bởi dù nghèo, há»� không bán rẻ lÆ°Æ¡ng tâm…

Xin đừng có ai, nhân danh bất cứ cái gì để miệt thị những ngÆ°á»�i bán rong…

Tá»™i lắm…!

Lm JB NGUYỄN MINH HÙNG

CGVN