Tổ chức Khoa há»c, Giáo dục và Văn hóa cá»§a Liên hiệp quốc Unesco đã công nháºn Nhà thá» Bethlehem là Di sản văn hóa thế giá»›i, nằm trong danh sách các di sản có nguy cÆ¡ mất vÄ©nh viá»…n năm 2012.

Nhà thỠBethlehem
Nhà thá» Chúa Giáng Sinh ở Bethlehem cá»§a Palestine là má»™t trong những nhà thá» cổ nhất vẫn duy trì hoạt động trên thế giá»›i. Khối kiến trúc nà y được xây dá»±ng tại má»™t hang đá được cho là nÆ¡i sinh cá»§a Äức Giêsu, chÃnh vì thế nÆ¡i đây được xem là nÆ¡i rất thiêng liêng đối vá»›i những tÃn đồ Thiên Chúa giáo trên toà n thế giá»›i.
Lịch sỠnhà thỠBethlehem
Theo Kinh thánh, Thánh Giuse và Mẹ Maria phải đến Jerusalem theo lệnh cá»§a vua Herode để kiểm tra dân số. Trên đưá»ng Ä‘i, Mẹ Maria chuyển dạ nhưng vì không thể kiếm được nhà trá», hỠđà nh phải tá túc trong má»™t chuồng gia súc và Mẹ đã sinh hạ Chúa Giêsu tại đây.
Thánh tÃch nà y được chứng thá»±c bởi má»™t nhà biện giáo – Thánh Justin Martyr (100 – 165) và được ghi lại trong cuốn “Cuá»™c đối thoại vá»›i Trypho” vá» việc gia đình Thánh Gia đã trú ngụ tại má»™t hang động bên ngoà i thị trấn. “Ngà y đó, Thánh Giuse đã dá»±ng chòi tại giữa hang đá gần ngôi là ng và trong lúc hỠở đó, Mẹ Maria đã hạ sinh Chúa Giêsu, đặt Ngà i trong má»™t máng cá», các nhà chiêm tinh đến từ Ả Ráºp đã tìm thấy Ngà i” (chương LXXVIII). Tuy rằng trong kinh thánh không kể chÃnh xác việc Chúa Giêsu được sinh ra trong hang đá hay không nhưng cÅ©ng có những bằng chứng khá hợp lý để xác thá»±c việc nà y: và o thá»i đó những ngôi nhà ở đây thưá»ng xây ở phÃa trước má»™t hang đá. Hang nà y dùng để là m kho và chuồng ngá»±a.

Và o năm 326, Thánh nữ Helena, mẹ cá»§a hoà ng đế Costantine I đã cho xây dá»±ng Thánh đưá»ng lần đầu tiên tại nÆ¡i nà y dưới sá»± giám sát cá»§a Giám Mục Makarios cá»§a Jerusalem, công trình khánh thà nh và o tháng 5 năm 339, gồm có má»™t sà n nhà hình bát giác và đặt trá»±c tiếp lên phÃa trên hang động. Thánh Jeroma – dịch giả Thánh Kinh sang tiếng Latin đã sống và là m việc tại Bethlehem từ năm 384 và sau đó ông được chôn ngay bên dưới nhà thá» Chúa Giáng Sinh. Tuy nhiên, ngôi thánh đưá»ng bị phá há»§y và o năm 529 trong cuá»™c nổi loạn cá»§a ngưá»i Samari, sau đó được xây cất lại và tồn tại cho đến ngà y nay và o năm 565 bởi hoà ng đế Justinian đệ nhất. Khi ngưá»i Ba Tư dưới đế chế cá»§a vua Chosroes II xâm chiếm năm 614, há» không phá há»§y nó. Theo truyá»n thuyết, tướng chỉ huy Shahrbaraz cá»§a hỠđã nhìn thấy hình ảnh 3 nhà chiêm tinh trong trang phục cá»§a ngưá»i Ba Tư nên đã ra lệnh giữ lại ngôi thánh đưá»ng nà y.

Hình ảnh bên ngoà i nhà thỠBethlehem
Quân Tháºp Tá»± đã tiếp quản Jerusalem và o ngà y 6 tháng 6 năm 1009, vua Baldwin I và II đã được tấn phong tại đây. Ngưá»i Franks và Byzantines đã cùng hợp tác vá»›i nhau để trùng tu lại ná»™i thất bên trong nhà thá» (1165 – 1169). Những dòng chữ khắc theo tiếng Hy Lạp trong Ä‘iện thỠđã ghi lại sá»± kiện nà y. Trải qua thá»i gian, công trình ngà y cà ng được mở rá»™ng cho đến ngà y hôm nay vá»›i trên 12.000 m2.
Nhà thá» Chúa Giáng Sinh bị hư hại nặng trong giai Ä‘oạn đế chế Mamluk và Ottoman cai trị nhưng nó không bị phá há»§y. Phần lá»›n đá cẩm thạch cá»§a nhà thỠđã bị ngưá»i Ottaman cướp Ä‘i và trang hoà ng tại Núi Äá»n ở Jerusalem. Tráºn động đất và o năm 1834 và há»a hoạn và o năm 1869 đã phá há»§y toà n bá»™ váºt dụng trong hang đá nhưng kỳ diệu thay nhà thá» lại được cứu thoát.
Năm 1847, vụ trá»™m cắp ngôi sao bạc – nÆ¡i ghi dấu ấn Chúa Giáng Sinh đã trở thà nh nhân tố khiến xảy ra cuá»™c xung đột khắp vùng Äất Thánh và dẫn đến cuá»™c chiến tranh vùng Crimea (1854 – 1856)
Năm 1852, việc coi sóc nhà thỠđã được chia sẻ cho ba bên: giáo há»™i La Mã, ChÃnh thống giáo và CÆ¡ đốc. ChÃnh thống giáo quản lý phần Hang Chúa Giáng Sinh
Kiến trúc nhà thá»
Khối kiến trúc thá»±c chất chÃnh là sá»± kết hợp cá»§a 2 nhà thá» vá»›i 1 ngôi hầm bên dưới – Hang Chúa Giáng Sinh.
Phần chÃnh cá»§a ngôi nhà thá» Chúa Giáng Sinh do ChÃnh Thống giáo tại Israel quản lý. Nó được thiết kế theo kiểu nhà thá» La Mã, vá»›i 5 gian ( theo dạng cá»™t Corinth – Hy Lạp) và má»™t nÆ¡i cầu nguyện ở cuối phÃa đông, chá»— thá» phượng. Nhà thỠđặc trưng bởi những bức trang trà khảm và ng bao quanh các bức tưá»ng, tuy nhiên phần lá»›n Ä‘á»u đã bị hư hại. Lối và o nhà thá» là má»™t chiếc cổng rất thấp, được gá»i là “Cánh cá»a khiêm nhưá»ng”. Sở dÄ© cánh cổng có thiết kế như váºy để tránh sá»± chú ý trong giai Ä‘oạn chiến trang. Nhìn từ bên ngoà i không có vẻ giống như má»™t nhà thá» nên nó má»›i có thể tồn tại cho đến ngà y nay. Cánh cá»a nà y cÅ©ng giúp cho khách hà nh hương ý thức được tinh thần đơn sÆ¡, khó nghèo cá»§a Äức Giêsu – Ngưá»i đã sinh ra ở má»™t nÆ¡i tối tăm, tầm thưá»ng để cứu độ nhân loại. Mặt sà n được trang trà theo phong cách La Mã thuần túy, nhưng có má»™t cá»a sáºp trên sà n được mở ra để lá»™ phần nguyên thá»§y cá»§a sà n nhà . Nhà thá» cÅ©ng có vô số bức bình phong dát và ng, và má»™t dãy những chiếc đèn đủ kiểu dá»c lối và o. Những thanh xà gá»— do đức vua Edward IV cá»§a Vương quốc Anh tà i trợ. CÅ©ng chÃnh ông đã cung cấp mái che bằng chì cho nhà thá». Tuy nhiên, phần mái che nà y đã bị lấy Ä‘i bởi đế quốc Ottoman để nấu chảy và đúc thà nh vÅ© khà sá» dụng cho cuá»™c chiến chống lại Venice.




Kiến trúc bên trong nhà thá»
Ngôi thánh đưá»ng kế bên cá»§a Thánh Catherine, thuá»™c Giáo Há»™i Roma, được xây dá»±ng theo phong cách Phục Hưng khá hiện đại. Äây là nÆ¡i tổ chức lá»… vá»ng Giáng Sinh hà ng năm, do vị linh mục cá»§a Jerusalem chá»§ trì.
Bên trong Bức phù Ä‘iêu vá» “Phả hệ cá»§a Äức Giêsu” là má»™t tác phẩm được thá»±c hiện bởi má»™t nhà điêu khắc tôn giáo nổi tiếng – Czestaw Dzwigaj được đặt trong nhà thá» Thánh Catherine là món quà cá»§a Äức Giáo Hoà ng Benedict XVI trong chuyến viếng thăm Äất Thánh cá»§a ngà i và o năm 2009. Tác phẩm cao khoảng 3.75m đến 4m, phần chÃnh là má»™t cây oliu vá»›i những nhánh cây mô tả gia phả cá»§a Chúa Giêsu khởi đầu từ Abraham đến Thánh Giuse theo đúng lịch sá» Thánh kinh. Tiếp theo những bước chân cá»§a Ä‘oà n ngưá»i hà nh hương dẫn ta đến Hang Chúa Giáng Sinh, bức phù Ä‘iêu kết hợp những nét đặc trưng cá»§a Cá»±u Ước. Phần phÃa trên thể hiện hình ảnh Chúa Cứu Thế giang rá»™ng vòng tay che chở thế giá»›i.


Những kiến trúc độc đáo của nhà thỠBethlehem
Hang đá Chúa Giáng Sinh là má»™t hang động nằm bên dưới ngôi thánh đưá»ng, là nÆ¡i mà Chúa Giêsu sinh ra. Äịa Ä‘iểm chÃnh xác được ghi dấu bằng má»™t ngôi sao bạc 14 cánh đặt ngay trên sà n đá cẩm thạch, phÃa trên là 15 ngá»n đèn (6 cái cá»§a ChÃnh Thống Giáo, 5 cái cá»§a CÆ¡ Äốc Giáo, 4 cái cá»§a Giáo há»™i Roma). NÆ¡i nà y mang mà u sắc trung láºp dù cÅ©ng bị ảnh hưởng 1 phần bởi đạo CÆ¡ đốc. Má»™t bà n thá» khác trong hang, do giáo há»™i Roma quản lý, tương truyá»n là nÆ¡i Mẹ Maria đã đặt hà i nhi trong máng cá».
Bên cạnh đó cÅ©ng có khá nhiá»u nhà nguyện nhá» xung quanh, như nhà nguyện Thánh Giuse, nÆ¡i ká»· niệm việc hiện ra cá»§a sứ thần vá»›i Thánh Giuse để hướng dẫn Ngà i trốn sang Ai Cáºp; nhà nguyện Vô Tá»™i, tưởng nhá»› những trẻ sÆ¡ sinh bị vua Hêrôđê giết hại và nhà nguyện Thánh Jeroma, là ngưá»i đã dịch Kinh Thánh sang tiếng Latin.
Quảng trưá»ng Máng Cá» là má»™t khoảng sân lá»›n phÃa trước nhà thá» là nÆ¡i giáo dân tụ há»p hát mừng Chúa Giáng Sinh.
Giáo há»™i ChÃnh Thống và giáo há»™i CÆ¡ Äốc cá» hà nh nghi thức theo lịch Julian, còn giáo há»™i Roma thì lại theo dương lịch. Do đó lá»… Giáng Sinh cho phương Äông và phương Tây được cá» hà nh khác ngà y nhau. Giáo há»™i Roma cá» hà nh Lá»… Giáng Sinh và o ngà y 25/12 còn các nhà thá» CÆ¡ đốc thì tổ chức và o ngà y 7/1
Các công tác bảo tồn nhà thỠBethlehem
Ngay từ năm 2008, nhà thá» Bethlehem đã được Quý Di tÃch Thế giá»›i xếp và o danh sách 1 trong 100 Ä‘iểm di tÃch có nguy cÆ¡ bị xâm hại, mất vÄ©nh viá»…n.
Trải qua má»™t quá trình lịch sá» dà i hà ng nghin năm, hiện nay nhà thá» Bethlehem thá»±c sá»± đứng trước nguy cÆ¡ mất vÄ©nh viá»…n. Nhiá»u phần kiến trúc cá»§a nhà thỠđã xuống cấp nghiêm trá»ng, mục nát hoà n toà n. Váºy nhưng việc trùng tư nhà thá» rất khó khăn thứ nhất là do thiếu kinh phà bởi theo ChÃnh quyá»n Palestine thì để trùng tu nhà thá» sẽ tón hà ng triệu USD. Ngoà i ra để trùng tư nhà thá» cần có sá»± đồng ý và thống nhất cá»§a cả 3 bên là Giáo há»™i Roma; Äạo ChÃnh thống và CÆ¡ đốc giáo.
Suốt hà ng trăm năm nay, nhà thá» Bethlem vẫn là má»™t Ä‘iểm hà nh hương quan trá»ng nhất đối vá»›i những tÃn đồ Thiên Chúa giáo. Những năm gần đây, nhà thá» ngà y cà ng được biết đến rá»™ng rãi và hà ng năm rất đông du khách kể cả những ngưá»i không theo đạo Thiên Chúa vẫn tìm đến đây để chiêm ngưỡng vẻ đẹp cá»§a vùng đất Thánh cÅ©ng như vẻ đẹp cá»§a kiến trúc nhà thá» Bethlehem.

