Một vài nét v� nguồn gốc tháng hoa và việc dâng hoa

Vào những thế kỷ đầu, Hoa được coi là Nữ thần của mùa Xuân. Vì thế, tháng Năm, tháng khởi đầu Mùa Xuân, ngư�i Rôma có tập tục tổ chức ngày lễ tôn kính Hoa cũng là tôn kính Nữ thần mùa Xuân.

1/ Một vài nét v� nguồn gốc tháng hoa và việc dâng hoa:

Vào những thế kỷ đầu, Hoa được coi là Nữ thần của mùa Xuân. Vì thế, tháng Năm, tháng khởi đầu Mùa Xuân, ngư�i Rôma có tập tục tổ chức ngày lễ tôn kính Hoa cũng là tôn kính Nữ thần mùa Xuân. Các tín hữu

Công giáo đã thánh hóa tập tục trên khi tổ chức những cuộc rước kiệu hoa và cầu nguyện cho mùa màng phong phú.

Từ thế kỷ XIII, vào tháng Năm, một vài xứ đạo ở Tây Ban Nha và Bồ �ào Nha đã tổ chức những cuộc rước hoa đem đến dâng kính �ức Mẹ. Nhi�u văn nghệ sĩ đã sáng tác các bài ca dùng màu sắc và hương hoa để diễn tả tâm tình con thảo ca tụng các nhân đức cao quý của �ức Mẹ.

Các linh mục dòng Tên tại Roma đã tổ chức tháng hoa kính �ức Mẹ tại lưu xá các sinh viên của Hội Dòng. Khi trở v�, các sinh viên này đã đem truy�n bá việc tổ chức Tháng Hoa tại quê hương của h�. Vì thế, tập tục này được phát triển tại nhi�u nơi. �ến thế kỷ 14, linh mục Henri Suzo dòng �aminh, vào ngày đầu tháng 5, đã dâng lên �ức Mẹ những việc tôn kính đặc biệt và lấy hoa trang hoàng tượng �ức Mẹ.

Thánh Philipe Nêri, vào ngày 1 tháng 5, đã quy tụ các trẻ em chung quanh bàn th� �ức Mẹ, để cùng các bông hoa mùa xuân, Ngư�i dâng cho �ức Mẹ các nhân đức còn ẩn náu trong tâm hồn non trẻ của chúng. �ầu thế kỷ 17, tại Napoli, nước �, trong thánh đư�ng kính thánh Clara của các nữ tu Dòng Phanxicô, tháng �ức Mẹ được cử hành công cộng: Mỗi buổi chi�u đ�u có chầu Mình Thánh Chúa và hát mừng �ức Mẹ. Từ đó, việc tổ chức các hoạt động phượng tự đặc biệt trong tháng �ức Mẹ được nhanh chóng lan rộng khắp các xứ đạo.

Năm 1654, cha Nadasi, dòng Tên, xuất bản tập sách nh� khuyên m�i giáo hữu dành riêng mỗi năm một tháng để tôn kính �ức Mẹ Chúa Tr�i. �ầu thế kỷ 19, tất cả các giáo xứ trong Giáo Hội đ�u tổ chức long tr�ng việc mừng kính �ức Mẹ trong tháng Năm, tháng kính �ức Mẹ. Các nhà th� có các linh mục giảng thuyết v� lòng sùng kính �ức Mẹ. Cha Chardon đã có nhi�u công trong việc này. Không những Ngư�i làm cho lòng sốt sắng trong tháng �ức Mẹ được phổ biến trong nước Pháp mà còn ở m�i nước Công giáo khác nữa.

2/ Giáo huấn của Hội Thánh v� việc tôn sùng �ức Mẹ:

Năm 1815, �ức Thánh Cha Piô VII đã khuyến khích việc tôn sùng �ức Maria trong tháng Năm.
Năm 1889, �ức Thánh Cha Piô IX đã ban ơn toàn xá cho những ai tham dự việc đạo đức tôn kính �ức Mẹ.

�ức Thánh Cha Piô XII, trong Thông điệp “�ấng Trung gian Thiên Chúa�, nhấn mạnh “việc tôn kính �ức Mẹ trong tháng Năm là việc đạo đức được thêm vào nghi thức Phụng vụ, được Giáo hội công nhận và cổ võ�.

Năm 1965, �ức Thánh Cha Phaolô VI ban hành Tông huấn đ� cao lòng tôn sùng �ức Mẹ Maria trong tháng 5. Qua đó, Ngư�i cũng nêu lên những giá trị cao quý của việc tôn kính �ức Mẹ trong tháng Năm: “Tháng Năm là tháng mà lòng đạo đức của giáo dân đã kính dâng cách riêng cho �ức Mẹ. �ó là dịp để bày t� ni�m tin và lòng kính mến mà ngư�i Công giáo khắp nơi trên thế giới có đối với �ức Mẹ Nữ Vương Thiên đàng. Trong tháng này, các Kitô hữu, cả ở trong thánh đư�ng cũng như nơi tư gia, dâng lên Mẹ từ những tấm lòng của h� những l�i cầu nguyện và tôn kính sốt sắng và mến yêu cách đặc biệt. Trong tháng này, những ơn phúc của Thiên Chúa nhân từ cũng đổ tràn trên chúng ta từ ngai toà rất dồi dào của �ức Mẹ� (Tông huấn v� việc tôn kính �ức Mẹ, số I).

�ức Thánh Cha mở đầu tông huấn bằng những l�i diễn tả tâm tình Tháng kính �ức Mẹ thật đáng để chúng ta ghi nhớ:

2. “Tôi lâ�y làm vui mừng và an ủi bởi tho�i quen đạo đư�c liên kê�t vơ�i Tha�ng Năm, là tha�ng dành dâng ki�nh �ư�c Trinh Nữ và mang lại nhiều lợi i�ch cho dân Kitô giáo. Bởi vì một ca�ch đu�ng đă�n, �ư�c Maria được xem như một con đường mà qua đo� chu�ng ta được dẫn tơ�i Chúa Kitô, người nào gặp gỡ �ư�c Maria thì không thể không gặp gỡ �ức Kitô như vậy. Vì ly� do nào kha�c mà chu�ng ta lại không tiê�p tục trở về vơ�i �ức Maria để tìm kiê�m �ức Kitô trong ca�nh tay của Mẹ, tìm gặp �â�ng Cư�u �ộ chu�ng ta trong, qua và vơ�i Mẹ? Con người cần phải trở về vơ�i �ức Kitô trong thê� giơ�i đầy lo âu và nguy hiểm, thôi thu�c bởi tra�ch nhiệm và nhu cầu câ�p ba�ch của tra�i tim con người hầu tìm thâ�y một nơi ẩn tru� an toàn và một mạch nươ�c sự sô�ng siêu việt�.

�ức Thánh Cha Phaolô VI cũng đã đặt lại chỗ đứng của việc tôn kính �ức Mẹ Maria, nghĩa là việc tôn kính Mẹ Maria phải được đặt vào trong tương quan của mầu nhiệm ơn cứu rỗi, việc tôn kính �ức Mẹ phải được đi đôi với những mầu nhiệm trong cuộc đ�i của �ức Kitô. Việc tôn kính Mẹ Maria trong tháng Năm là một truy�n thống tốt đẹp, nhưng nh� Mẹ Maria để đến với Chúa, cùng đích của m�i việc tôn th� là chính Chúa. Trong ni�m hiếu thảo đối với Mẹ Maria, ngư�i Kitô hữu luôn được m�i g�i để không ngừng kết hiệp với Chúa. Ngư�i Kitô hữu không nhìn lên Mẹ Maria như một Nữ Thần, mà là một tín hữu mẫu mực, một ngư�i tín hữu đã tiên phong trong cuộc hành trình đức tin.

Việc sùng kính �ức Maria còn bắt nguồn từ Chúa Ba Ngôi vì: nh� Ngư�i, với Ngư�i và trong Ngư�i, m�i vinh quang, danh dự đ�u quy v� Cha trong sự hiệp nhất của Chúa Thánh Thần. Vì vậy, những biểu hiện t� lòng tôn kính Mẹ Maria cần phải dẫn đến việc tôn th� Thiên Chúa Ba Ngôi.

3/ Giáo huấn của Hội Thánh v� việc đạo đức bình dân:

�ức Thánh Cha Bênêđictô XVI đ� cao tầm quan tr�ng của lòng đạo đức bình dân nhưng Ngư�i nói lòng đạo đức bình dân luôn luôn phải được thanh tẩy.

Trong buổi tiếp kiến sáng ngày 8 tháng 4 năm 2011, dành cho Ủy ban Tòa Thánh v� Mỹ châu la tinh, �ức Thánh Cha Biển �ức 16 đ� cao lòng đạo đức bình dân như một yếu tố quan tr�ng trong công cuộc tái truy�n giảng Tin Mừng tại đại lục này.

Ng� l�i với gần 50 Hồng Y, Giám Mục và các Linh Mục chuyên gia, �ức Thánh Cha khẳng định rằng lòng đạo đức bình dân là một môi trư�ng gặp gỡ với Chúa Giêsu Kitô và là một hình thức biểu lộ đức tin của Giáo Hội. Vì thế, “không thể coi yếu tố này như một cái gì phụ thuộc trong đ�i sống Kitô, vì nếu làm như thế có nghĩa là quên mất tầm quan tr�ng tối thượng hoạt động của Chúa Thánh Linh và sáng kiến nhưng không của tình yêu Chúa�.

Trong bài diễn từ, �ức Thánh Cha đã nhắc đến việc đạo đức bình dân như “một nơi chốn gặp gỡ Chúa Giêsu Kitô, và một cách để bầy t� đức tin của Giáo Hội.� �ối với �ức Thánh Cha Bênêđictô XVI, nếu việc đạo đức này được “quy hướng cẩn thận và được kèm theo đầy đủ� bằng các lối diễn tả khác của lòng mộ đạo bình dân “sẽ cho phép có một cuộc gặp gỡ có kết quả tốt với Thiên Chúa, một sự tôn th� Thánh Thể, một lòng sùng kính �ức Trinh Nữ Maria.� �i�u này cũng cho phép trau dồi một “lòng ái mộ ngư�i kế vị Thánh Phêrô và một ý thức mình thuộc v� Giáo Hội.� Tất cả những đi�u ấy cũng giúp ích cho việc rao giảng Tin Mừng, thông truy�n đức tin, để đưa các tín hữu đến gần các bí tích, củng cố những liên hệ bằng hữu, đoàn kết gia đình và cộng đoàn, cũng như gia tăng tình liên đới và thực thi bác ái�.

�ức Thánh Cha cũng nhắc nhở rằng “cần làm sao để đức tin là nguồn mạch chính của lòng đạo đức bình dân, để những việc đạo đức này không phải chỉ là một biểu lộ văn hóa của một mi�n nào đó. Hơn nữa, lòng đạo đức bình dân cần ở trong quan hệ chặt chẽ với Phụng vụ thánh, phụng vụ này không thể bị thay thế bằng một biểu hiện tôn giáo nào khác.�

�ức Thánh Cha không quên ghi nhận “có một số hình thức sai trái của lòng đạo đức bình dân, chúng không cổ võ sự tham gia tích cực trong Giáo Hội, chúng tạo nên sự xáo trộn và có thể chỉ giúp thực hành các việc đạo đức hoàn toàn b� ngoài mà không ăn rễ sâu nơi đức tin nội tâm sinh động�. Trong một bức thư gửi cho các chủng sinh, Ngư�i viết: “Lòng đạo đức bình dân có thể đi tới thái độ vô lý và chỉ h�i hợt b� ngoài. Tuy nhiên, nếu hoàn toàn loại b� lòng đạo đức bình dân thì thật là đi�u sai lầm. Qua lòng đạo đức này, đức tin đi vào tâm hồn con ngư�i, trở nên thành phần tình cảm, phong phục và cảm thức sống chung của h�. Vì thế, lòng đạo lức bình dân luôn luôn là một gia sản lớn của Giáo Hội, nhưng chắc chắn cũng luôn phải thanh tẩy lòng đạo đức này…�

4/ Việc dâng hoa tại Việt Nam:

�ể bày t� lòng tôn kính đối với �ức Mẹ, ngư�i tín hữu Việt Nam thực hành nhi�u việc đạo đức bình dân như: rước kiệu �ức Mẹ, lần chuỗi Mân Côi, dâng hoa…

4.1) � nghĩa của việc dâng Hoa kính Mẹ.

�ể bày t� lòng yêu mến, kính tr�ng hoặc biết ơn, ngư�i ta thư�ng tặng hoa cho nhau. Cũng vậy, ngư�i công giáo cũng dâng hoa để t� lòng yêu mến, tôn kính và biết ơn đối với Thiên Chúa, �ức Mẹ và các thánh…

4.2) � nghĩa các mầu hoa:

Các màu hoa vừa tượng trưng cho các nhân đức của �ức Mẹ vừa diễn tả các tâm tình, các ước nguyện của con cái muốn dâng lên Mẹ.

– HOA TRẮNG:
+ �  nghĩa: biểu trưng sự trong sạch khiết trinh nơi Mẹ.
+ Tâm tình: Xin Mẹ giúp ta gìn giữ tâm hồn luôn trong trắng, sạch tội.
– HOA HỒNG:
+ �  nghĩa: diễn tả lòng mến nồng nàn mà Mẹ dành cho Chúa.
+ Tâm tình: Xin Mẹ dạy ta biết yêu Chúa hết lòng và yêu anh chị em như Chúa đã yêu ta.
– HOA VÀNG:+ �
nghĩa: tượng trưng ni�m tin sắt đá của Mẹ.
+ Tâm tình: Xin Mẹ dạy chúng ta sống phó thác, tin tưởng vào tình thương và sự quan phòng của Chúa như Mẹ.
– HOA XANH:
+ �  nghĩa: tượng trưng cho ni�m cậy trông và hy v�ng.+ T
âm tình: Xin đừng để ta thất v�ng chùn bước trước bất cứ khó khăn nghịch cảnh nào của cuộc sống.
– HOA T�M:
+ �  nghĩa: tượng trưng những đau thương, bệnh tật, tang tóc, cô đơn.
+ Tâm tình: Xin Mẹ dạy ta biết vui lòng chấp nhận Thánh Giá Chúa gởi đến để trung thành bước theo �ức Kitô, Con của Mẹ.

5/ Cấu trúc một buổi dâng hoa truy�n thống:

Nghiên cứu lại vãn Hoa �ức Mẹ ngày xưa, ta thấy bố cục của buổi dâng hoa rất rõ ràng. Thông thư�ng cấu trúc một buổi dâng hoa gồm 3 phần.

Phần I: Sau khi cộng đoàn rước tượng �ức Mẹ vào nhà th� (hoặc lễ đài – nếu cử hành thánh lễ ngoài tr�i), đặt tượng lên toà thì bắt đầu cất tiếng hát.
+ Bái vịnh: Ngũ bái th� lạy Ba ngôi Thiên Chúa, tôn kính �ức Mẹ, Thiên thần và các Thánh.

Phần II: Gồm:
+ Ca ngợi các nhân đức của �ức Mẹ.
+ Tiến hoa ngũ sắc: Từng đôi con hoa đ�, trắng, vàng, tím, xanh.
+ Dâng 7 loài hoa quí (quì, sen, lê, cúc, mai, mẫu đơn, lan) để ca tụng �ức Mẹ.
Phần III: Cảm tạ – Tạ ơn Chúa. Tạ ơn và cầu khẩn với �ức Mẹ

6/ Một mẫu Vãn Hoa Dâng Kính �ức Mẹ
(Trích  Sách Toàn niên Kinh nguyện, Bùi chu 248- 259)
(Trích nguồn “Ca Mừng �ức Mẹ Mân Côi� của GP Bắc Ninh)
 (Nguồn : gxdaminh.net)
Sau khi rước kiệu và khi đã đặt tượng �ức Mẹ lên tòa, đội dâng hoa sẽ để hoa xuống hai bên nơi đã d�n sẵn, chắp tay lại và đ�c những l�i sau:

I. KHAI HOA
Lạy ơn �ức Mẹ Chúa Dêu (Deus),
Chúng tôi trông cậy cùng kêu van Bà.
Xin hằng bầu cử trước toà,
T� ra lòng Mẹ rất là yêu con.
Trong nơi khổ ải chon von,
Cách xa mặt Mẹ hãy còn lầm than.
Chúa Con xưa xuống thế gian,
Chẳng từ b� kẻ gian ngoan tội tình.
Lại cam chịu khổ chịu hình,
Vì loài ngư�i thế li�u mình đ�n xong.
Mẹ thương cũng hợp một lòng,
Vâng theo ý Chúa thông công như vầy.
Con xin Mẹ rất nhân thay,
Chớ bao ngoảnh mặt làm khuây chẳng nhìn.
Xin hằng dạy dỗ con liên,
Cùng hằng yên ủi giữ gìn thương yêu.
Con trông Mẹ có phép nhi�u,
Muôn vàn thần thánh cũng đ�u ngửa trông
Chúng con còn chốn long đong
Như ngư�i vượt bể mênh mông giữa v�i.
Mẹ như sao ngự giữa tr�i,
Chính bên phương bắc các ngôi sao chầu.
Xin soi dẫn để con theo,
Kẻo con lạc lối sa vào trầm luân.
�ến sau qua kh�i cõi trần,
Con trông cậy Mẹ rộng phần lòng thương.
Li�n đem vào cửa thiên đàng,
�ược xem thấy Chúa cực sang cực lành.
Cùng xem thấy Mẹ đồng trinh
Hưởng muôn muôn phúc thần hình thảnh thơi.
Gồm đầy m�i sự tốt vui,
Chẳng cùng chẳng hết đ�i đ�i. Amen.

II. NGŨ B�I
Chúng con m�n mạy phàm hèn,
Dám đâu ghé mắt trông lên bàn th�.
(Cúi đầu xuống)
Ngửa xin tràn xuống ơn thừa,
Rộng ban giãi tấm lòng thơ trước toà.
(Dẫn: Năm câu “Chúng con lạy�phải bái quì năm lần).
1. Chúng con lạy Chúa Cha nhân  thứ
�ã giữ l�i phán hứa rủ thương.
Dựng nên rất thánh Nữ vương,
Gây n�n m�i phúc treo gương muôn đ�i.
2. Chúng con lạy Ngôi Hai xuống thế,
Cứu loài ngư�i chẳng để cho hư.
Lại thương trối Mẹ nhân từ,
�ể loài con m�n được nh� m�i ơn.
3. Chúng con lạy Thánh Thần Chúa cả.
Cho �ức Bà phúc lạ ơn đầy,
Cùng lòng rộng rãi nhân thay.
�ể con m�n được ăn mày phần thương.
4. Chúng con lạy Nữ vương Thánh mẫu,
Chúa Ba Ngôi yêu dấu cách riêng.
Trên tr�i dưới  đất cầm quy�n,
M�i loài đáng phải không khen bội phần.
5. Chúng con lạy Thiên thần các thánh
�ang vui mừng trong tính Chúa Dêu.
�ẹp lòng �ức Mẹ thương yêu
Vốn hằng chầu chực xin đi�u ngợi khen.

III. DÂNG HOA
1 Ngợi ca các nhân đức �ức Mẹ
Chúng con bồ liễu phận hèn,
Ơn thương đã được bước lên lạy mừng. (Bái xuống)
�oá hoa khóm nóm tay bưng. (Cầm lấy hoa)
Tấc ni�m cần bộc xin từng t� ra. (Quỳ)
Quì trước í a dâng hoa
��n vàng quỳ trước dâng  hoa
Trông lên tháp báu thấy tòa Ba Ngôi (�ứng lên)
Nhân đức í a gương soi,
Mư�i hai nhân đức gương soi,
Kính dâng �ức Mẹ đ�i đ�i ngửa trông. (Bái xuống)
Vì xưa Thiên Chúa dủ lòng, (bái)
Ch�n làm Thánh Mẫu bởi dòng thánh quân
Ngành vàng lá ng�c khác trần,
Sinh Ngôi Thánh tử đồng thân tr�n đ�i. (Bái xuống)
Giúp công cứu chuộc đ�n bồi,
Ơn trên thông xuống cho loài sinh linh.
Tràng châu mở cảnh tràng sinh,
Trồng cây cực tốt cực lành Rosa.
�ượm nhuần vũ lộ thi-a, (gratia)
Bốn mùa hoa nở rum  ra lạ lùng.

2 Năm Sắc Hoa
Nhiệm thay hoa đ� hồng hồng,
Nhuộm thêm Máu thánh thơm chung lòng ngư�i.
Vì thương Con gánh tội đ�i,
Chịu như dao sắc thâu nơi lòng mình.
Xinh thay hoa trắng tốt lành,
Ví cùng nhân đức đồng trinh �ức Bà.
Nguyên tuy�n hơn ng�c hơn ngà,
Sáng trong hơn tuyết cùng là hơn gương.
Quí thay này sắc hoa vàng
Sánh nhân đức mến Bà càng tr�ng hơn.
Một ni�m tin kính nhơn nhơn,
Vững vàng cậy mến trong cơn vui sầu,
Dịu thay hoa tím càng màu.
� trên bà những cúi đâu vâng theo.
Bằng lòng chịu khó trăm chi�u,
Khiêm những nhịn nhục hằng yêu hãm mình.
Lạ thay là sắc hoa xanh.
Mừng Bà nhân đức tr�n lành cực cao.
D�n d�n sau trước một màu,
Quản chi sương nắng dãi đầu ngày đêm.
Hoa năm sắc đã giãi ni�m,
Lại trưng cổ điển dâng thêm kinh đ�.

3 Bảy Loại Hoa
�ức Bà th� Chúa một b�,
Hoa quì chăm chắm hướng v� thái dương.
Tội Nguyên không nhiễm khác thư�ng.
Hoa sen trên nước chẳng vương bùn lầy.
Lòng đầy thánh sủng giáng lâm,
Hoa lê tuyết đượm mầu thơm khác v�i.
Tuổi cao phúc đức càng đầy,
Lạ lùng hoa cúc nở ngày vãn thâu.
Toà cao thần thánh kính chầu,
Hoa mai đỉnh núi nở đầu trăm hoa.
Muôn loài cám mến âu ca,
Hoa đơn phú quý gần xa vui vầy.
Các ơn Chúa phó trong tay,
Hoa lan vương giả hương bay ngạt ngào.

4 Diễn ý hoa đã dâng
Bảy hoa mượn chỉ nghĩa mầu,
Hình dong ơn phúc kính tâu ngợi mừng.
Hợp cùng năm sắc đi�u dâng,
Dư�ng mư�i hai ng�c kết tầng tri�u thiên.
Còn muôn phúc cả ơn riêng,
Trăm hoa khôn khá sánh khen được nào.
Chúng con đang chốn phong đào,
Mong gieo hạt giống e vào bụi gai.
Cậy trông �ức Mẹ nhân thay, (Bái xuống)
Rủ thương vì chúc tụng này cùng hoa.
Lòng thốn thảo, đóa linh pha,
Xin đi�u dâng tiến trước toà Ba Ngôi.
Diện ti�n cầu khẩn thay l�i,
�ằm đằm mưa móc trên tr�i tưới liên.
Thêm ơn vun xới cách riêng,
Ruộng thiêng sạch c� m�c lên chốn lành.
Hoa nhân trái phúc đủ ngành,
��i này dùng đủ lại dành đ�i sau.

IV. CẢM TẠ VÀ KẾT HOA
Tấc thành đã được giãi tâu,
Dám xin hợp ý khấu đầu tạ ơn. (Cúi đầu xuống)
�ội ơn Chúa rất khoan nhân, (bái)
�ã cho con m�n kính dâng hoa này.
�ội ơn Thánh tử ngôi Hai, (bái)
�ã cho con m�n được thay thảo th�.
�ội ơn �ức Mẹ nhân từ (bái)
�ã cho con m�n ngây thơ ngợi mừng
Tấm lòng xin với hoa dâng,
Giãi ni�m thảo kính vốn từng thần hôn.
Chúng con dâng cả xác hồn,
Xin thương chịu lấy chúng con đừng từ
Ban ơn cho chúng con nh�,
�ược lòng sốt sắng phượng th� cho liên.
��i này được sự bằng yên,
��i sau lại được ngợi khen hát mừng.
Amen.

Ghi chú : Có một vài từ được phiên âm thay vì phiên dịch
– Chúa Dêu : Deus tiếng la tinh là Thiên Chúa.
– Mở đóa “Thi-a� : Gratia theo tiếng la tinh là ân sủng

Lm. Phạm Minh Tâm