DỤ NGÔN MƯỜI NÉN BẠC
“SAO NGÆ¯Æ I KHÔNG GỬI BẠC TA Ở NGÂN HÀNG”.
BÀI ÄỌC I: 2 Mcb 7, 1. 20-31
“Äấng Sáng Tạo vÅ© trụ sẽ trả lại cho các con tinh thần và sá»± sống”.
TrÃch sách Macabê quyển thứ hai.
Trong những ngà y ấy, bảy anh em bị bắt cùng vá»›i thân mẫu, và thừa lệnh nhà vua, ngưá»i ta dùng gáºy và roi gân bò đánh Ä‘áºp há», bắt buá»™c hỠăn thịt heo mà luáºt đã cấm.
Äặc biệt là bà mẹ đáng ca tụng và ghi nhá»›: chỉ trong má»™t ngà y, bà chứng kiến bảy con mình chết, bà vui lòng chịu đựng và trông cáºy và o Thiên Chúa. Bà đầy khôn ngoan, dùng tiếng cá»§a cha ông, can đảm khuyên bảo từng đứa con; bà dùng sá»± hăng say nam nhân mà nâng đỡ tâm hồn phụ nữ cá»§a bà . Bà nói vá»›i các con: “Mẹ không biết các con đã thà nh hình trong lòng mẹ ra sao, vì không phải mẹ ban cho các con tinh thần, linh hồn và sá»± sống, cÅ©ng không phải mẹ sắp đặt các chi thể cá»§a má»—i con, nhưng là Äấng Sáng Tạo vÅ© trụ, Ngưá»i đã dá»±ng nên loà i ngưá»i, và sáng tạo má»i sá»± vá»›i lòng nhân háºu. Ngưá»i sẽ trả lại cho các con tinh thần và sá»± sống, vì giỠđây các con coi rẻ mạng sống các con để bảo vệ luáºt pháp cá»§a Ngưá»i”.
Vua Antiôcô tưởng rằng lá»i lẽ ấy khinh thị và lăng nhục ông. Bởi thế, đối vá»›i đứa con út cá»§a bà còn sống, không những ông dùng lá»i dụ dá»— cáºu, ông còn thá» hứa vá»›i cáºu sẽ là m cho cáºu được sung sướng già u có, nếu cáºu chối bá» lá» luáºt cá»§a cha ông, sẽ coi cáºu như bạn hữu cá»§a ông và ban cho cáºu nhiá»u tước lá»™c. Nhưng cáºu không quan tâm đến những lá»i dụ dá»— ấy, nhà vua liá»n cho gá»i mẹ cáºu đến và khuyên bà nhá»§ bảo con, để cứu lấy mạng sống con mình. Khi nhà vua đã dà i lá»i khuyến khÃch bà , bà nháºn lá»i thuyết phục con. Váºy bà cúi sát và o con bà , đánh lừa nhà vua độc ác ấy; bà còn dùng tiếng cá»§a cha ông mà nói rằng: “Hỡi con, hãy thương mẹ đã cưu mang con chÃn tháng trong dạ, đã cho con bú sữa trong ba năm, đã nuôi dưỡng và dẫn dắt con cho tá»›i tuổi nà y. Con Æ¡i, mẹ xin con hãy nhìn xem trá»i đất, và tất cả má»i sá»± trong đó; con biết rằng Thiên Chúa đã tác tạo những váºt đó và loà i ngưá»i từ hư vô, nên con đừng sợ tên lý hình nà y, má»™t hãy tá» ra xứng đáng vá»›i các anh con và hãy nháºn lãnh cái chết, để nhá» lòng lân tuất cá»§a Chúa, mẹ sẽ gặp con cùng vá»›i các anh con”.
Bà mẹ vừa dứt lá»i thì cáºu con út lên tiếng rằng: “Các ông còn chá» gì nữa? Tôi không tuân lệnh nhà vua đâu, nhưng tôi tuân theo lá» luáºt mà Môsê đã ban cho cha ông chúng tôi. Còn nhà vua, là kẻ đã bà y ra đủ thứ để bách hại dân Do-thái, nhà vua sẽ không thoát khá»i tay Thiên Chúa đâu”.
Äó là lá»i Chúa.
ÄÃP CA: Tv 16, 1. 5-6. 8b và 15
Lạy Chúa, khi thức giấc, con no thoả nhìn chân dung Chúa (c. 15b).
A) Lạy Chúa, xin nghe Ä‘iá»u chÃnh nghÄ©a cá»§a con, xin để ý đến lá»i con kêu cứu, lắng tai nghe tiếng con thốt ra tá»± cặp môi chân thà nh.
B) Bước con Ä‘i bám chặt đưá»ng lối cá»§a Ngà i, chân con đã không há» xiêu té. Con kêu van Ngà i, bởi Ngà i nháºm lá»i con, lạy Chúa, xin lắng tai vá» bên con, xin nghe rõ tiếng con.
A) Xin che chở con trong bóng cánh cá»§a Ngà i. Phần con, nhá» công chÃnh, sẽ được thấy thiên nhan; khi thức giấc, con no thoả nhìn chân dung Chúa.
ALLELUIA:
Tv 110, 8ab -Lạy Chúa, má»i gá»›i răn Chúa được láºp ra cho tá»›i muôn Ä‘á»i. – Alleluia.
BÀI TIN MỪNG: Lc 19 11-28
“Sao ngươi không gá»i bạc Ta ở ngân hà ng”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán thêm má»™t dụ ngôn nữa, vì Ngưá»i đã đến gần Giêrusalem, mà dân chúng lại cứ tưởng là Nước Thiên Chúa sắp xuất hiện trong giây lát. Váºy Ngưá»i phán rằng:
“Có ngưá»i quý tá»™c kia Ä‘i phương xa để được phong vương rồi trở vá». Ông cho gá»i mưá»i ngưá»i tôi tá»› đến, giao cho há» mưá»i nén bạc và dặn rằng: ‘Hãy là m lợi cho đến khi ta trở vá»’. Nhưng các ngưá»i dân cá»§a ông ấy ghét ông, sai ngưá»i Ä‘i theo mà rằng: ‘Chúng tôi không muốn ông ấy là m vua chúng tôi’. ÄÆ°á»£c phong vương rồi ông trở vá», cho gá»i các tôi tá»› mà trước kia ông đã giao tiá»n cho, để biết má»—i ngưá»i đã là m lợi được bao nhiêu.
“Ngưá»i thứ nhất đến và thưa: ‘Tâu vua, nén bạc cá»§a vua đã sinh lợi được mưá»i nén’. Nhà vua bảo: ‘ÄÆ°á»£c, hỡi ngưá»i tôi tá»› tốt là nh, ngươi đã trung tÃn trong Ä‘iá»u nhá» má»n, ngươi sẽ được quyá»n cai trị mưá»i thà nh’. Ngưá»i thứ hai đến thưa: ‘Tâu vua, nén bạc cá»§a vua đã sinh lợi được năm nén’. Nhà vua đáp: ‘Ngươi cÅ©ng váºy, hãy cai quản năm thà nh’.
“Ngưá»i thứ ba đến thưa: ‘Tâu vua, đây nén bạc cá»§a vua, tôi còn giữ trong khăn, vì tôi sợ ngà i: ngà i là ngưá»i hà khắc, và lấy cái ngà i không gá»i, gặt cái ngà i không gieo’. Vua phán rằng: ‘Hỡi đầy tá»› bất lương, ta cứ lá»i ngươi mà xá» ngươi. Ngươi đã biết ta là ngưá»i hà khắc, lấy cái ta không gá»i, gặt cái ta không gieo, sao ngươi không gá»i bạc ta ở ngân hà ng, để rồi khi ta trở vá», ta có thể lấy cả vốn lẫn lá»i’.
“Vua liá»n bảo những ngưá»i đứng đó rằng: ‘Hãy lấy nén bạc cá»§a nó mà trao cho ngưá»i đã có mưá»i nén’. Há» tâu rằng: ‘Tâu vua, ngưá»i ấy đã có mưá»i nén rồi’. Vua đáp: ‘Ta nói cùng các ngươi: Ai có sẽ cho thêm, và ngưá»i đó sẽ được dư dáºt; còn ai không có, ngưá»i ta sẽ lấy Ä‘i cả cái nó Ä‘ang có. Còn những kẻ nghịch cùng ta, không muốn ta là m vua, hãy Ä‘em chúng ra đây và giết chúng trước mặt ta”. Nói thế rồi Chúa liá»n dẫn há» lên Giêrusalem.
Äó là lá»i Chúa.
_____________________________
GIỚI THIỆU CÃC BÀI ÄỌC:
Các Bà i Äá»c hôm nay cho chúng ta những mẫu gương tốt cÅ©ng như xấu cá»§a con ngưá»i trong việc há» dùng các quà tặng Thiên Chúa ban.
TRONG BÀI ÄỌC I TrÃch sách Macabê quyển thứ hai, bà mẹ anh hùng đã can đảm khuyên nhá»§ và chứng kiến bảy đứa con cá»§a mình hy sinh mạng sống để là m chứng cho Chúa; trong khi vua Antiochus đã lạm dụng uy quyá»n Chúa ban để sát hại các tÃn hữu cá»§a Ngà i.
TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Luca, ông chá»§, sau má»™t thá»i gian vắng bóng, gá»i các đầy tá»› đến để tÃnh sổ vá»›i ông vá» những món tiá»n mà ông đã trao cho hỠđể đầu tư sinh lá»i cho ông.
(theo Lm. Anthony Äinh Minh Tiên, OP)
Chúng ta bắt đầu bước và o Bà i Tin mừng:
___________________________
BÀI CHIA SẺ (Lc 19, 11-28).
Bá»I CẢNH BÀI TIN MỪNG:
Hôm nay thứ Tư tuần XXXIII Thưá»ng niên, chúng ta tiếp tục vá»›i Chương 19 Phúc âm Luca.
Bà i Tin mừng hôm nay (Lc 19, 11-28), thánh sá» Luca trình bà y cho chúng ta: DỤ NGÔN MƯỜI NÉN BẠCâ€.
Mới thoạt nghe dụ ngôn nà y, ta liên tưởng đến DỤ NGÔN NHỮNG YẾN BẠC của Matthêu (Mt 25, 14 – 30).
Cả hai dụ ngôn Ä‘á»u được Ä‘á»c trong thá»i Ä‘iểm cuối năm Phụng vụ. Các Thánh sá» nhấn mạnh cụm từ: “Ông chá»§ sắp Ä‘i xa†.
SO SÃNH 2 DỤ NGÔN: MƯỜI NÉN BẠC – NHá»®NG YẾN BẠC:
(“nén bạc†hay “yến bạc†ở đây chỉ là cách nói cá»§a má»—i thánh sá», nó không quan trá»ng)
Hai dụ ngôn nà y giống và khác nhau điểm gì ?
Trong phần nà y ta chỉ đỠcáºp đến 2 Ä‘iểm khác biệt rõ nét nhất, còn các Ä‘iểm khác sẽ bà n đến trong phần phân tÃch.
2 điểm khác biệt đó là :
1/. Äiểm thứ nhất: Cách giao nén bạc cho các đầy tá»›.
2/. Äiểm thứ hai: Cách các đầy tá»› là m sinh lá»i.
A/. ÄIỂM THỨ NHẤT: CÃCH GIAO CÃC NÉN BẠC.
+ Ở MATTHÊU: GIAO KHÔNG Äá»’NG ÄỀU
Ông chá»§ giao không đồng Ä‘á»u. Matthêu viết: “Ông cho ngưá»i nà y năm yến, ngưá»i kia hai yến, ngưá»i khác nữa má»™t yến, tuỳ khả năng riêng má»—i ngưá»i†(Mt 25, 15).
Sở dÄ© giao không đồng Ä‘á»u, lý do Matthêu đưa ra: “TUỲ KHẢ NÄ‚NG RIÊNG Má»–I NGƯỜIâ€.
Có nghÄ©a ngưá»i có khả năng hÆ¡n sẽ được giao nhiá»u hÆ¡n và ngược lại.
Có ngưá»i nói: cách là m nà y KHÔNG CÔNG BẰNG và sẽ nảy sinh ganh tị.
Nhưng tháºt ra cách là m nà y RẤT CÔNG BẰNG, công bằng trên phương diện KHẢ NÄ‚NG.
Nếu ngưá»i có nhiá»u khả năng mà được giao Ãt, sẽ tá» ra khinh thưá»ng há».
Ngược lại nếu ngưá»i Ãt khả năng mà lại được giao nhiá»u sẽ là m hại há», há» sẽ phung phà và o những chá»— khác mà không là m sinh lợi theo đúng ý chá»§.
Sá»± mất công bằng nà y cÅ©ng phản ánh đúng thá»±c tế, vì có ngưá»i má»›i sinh ra đã được Trá»i ban cho nhiá»u khả năng thiên phú, như các “thần đồng†chẳng hạn. Trái lại, có ngưá»i lại rất èo uá»™t.
Nhưng sá»± mất công bằng nà y không quan trá»ng cho bằng ta đã là m gì để phát triển yến bạc Chúa đã giao, đó má»›i là điá»u đáng nói.
Có ngưá»i khi còn nhá» rất tầm thưá»ng, nhưng sau lá»›n lên lại là nhân váºt xuất chúng như bác há»c Einstein. Ngược lại có ngưá»i khi còn nhá» như má»™t thần đồng nhưng khi lá»›n lên bị tà n lụi, không còn ai biết đến.
+ Ở LUCA: GIAO RẤT Äá»’NG ÄỀU
Luca viết:“Ông gá»i mưá»i ngưá»i trong các tôi tá»› cá»§a ông đến, phát cho há» mưá»i nén bạcâ€. (Lc 19, 13).
Như váºy má»—i ngưá»i Ä‘á»u lãnh 1 nén bạc như nhau, không ai hÆ¡n ai kém.
Cách là m nà y sẽ tránh được sá»± ganh tị, phân bì, và là thước Ä‘o sá»± cố gắng cá»§a má»—i ngưá»i.
CÅ©ng như trong cuá»™c thi Marathon, các váºn động viên Ä‘á»u được xếp và o cùng má»™t vạch xuất phát. Nhưng trong quá trình chạy, sẽ có ngưá»i hÆ¡n, ngưá»i kém. Ai chạy nhanh nhất sẽ vá» Ä‘Ãch trước và sẽ chiến thắng.
10 ngưá»i đầy tá»› trong Dụ ngôn ở Luca, ban đầu được giao như nhau. Nhưng do quá trình cố gắng là m sinh lợi, sẽ có ngưá»i hÆ¡n ngưá»i kém.
Tóm lại cách giao nén bạc cho các đầy tá»› ở 2 thánh sá» tuy có khác nhau, nhưng má»—i cách giao Ä‘á»u có ưu, khuyết Ä‘iểm riêng.
B/. ÄIỂM THỨ HAI: CÃCH LÀM SINH LỢI CỦA CÃC ÄẦY TỚ.
+ Ở MATTHÊU:
• Ngưá»i lãnh 5 yến là m lợi được 5 yến khác (=100%)
• Ngưá»i lãnh 2 yến là m lợi 2 yến khác (=100%)
• Ngưá»i lãnh 1 yến, không là m lợi yến nà o, do Ä‘em chôn xuống đất (=0%).
+ Ở LUCA:
• Ngưá»i thứ nhất: 1 nén là m lợi thêm 10 nén khác (=1.000%).
• Ngưá»i thứ hai: 1 nén là m lợi thêm 5 nén khác (=500%).
• Ngưá»i thứ ba: không là m lợi thêm nén nà o do cÅ©ng Ä‘em chôn xuống đất (=0%).
• Từ ngưá»i thứ tư trở Ä‘i, dụ ngôn không xét đến vì đã đủ để Chúa Giêsu đưa ra giáo huấn cá»§a Ngà i.
Như váºy, khi so sánh 2 dụ ngôn ở 2 thánh sá», ta thấy ở Luca, dụ ngôn ấn tượng hÆ¡n rất nhiá»u khi nhìn và o con số phần trăm sinh lợi.
Äó là bối cảnh Bà i Tin mừng hôm nay.
Chúng ta bắt đầu đi và o Bà i Tin mừng:
______________________________________
“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU PHÃN THÊM MỘT DỤ NGÔN Ná»®A, VÃŒ NGƯỜI Äà ÄẾN GẦN GIÊRUSALEM, MÀ DÂN CHÚNG LẠI CỨ TƯỎNG LÀ NƯỚC THIÊN CHÚA SẮP XUẤT HIỆN TRONG GIÂY LÃT. VẬY NGƯỜI PHÃN RẰNG
“DÂN CHÚNG LẠI CỨ TƯỎNG LÀ NƯỚC THIÊN CHÚA SẮP XUẤT HIỆN TRONG GIÂY LÃTâ€.
Tâm trạng cá»§a ngưá»i Do Thái và cả chúng ta hôm nay Ä‘á»u mong muốn Nước Thiên Chúa xuất hiện ngay: “TRONG GIÂY LÃTâ€, để dẹp tan các cuá»™c đà n áp, dẹp tan các bất công, dẹp tan độc tà i, áp bức, dẹp tan sá»± xảo trá, dẹp tan tình trạng thối nát trong xã há»™i.
Ngưá»i Do Thái thấy Chúa lên Giêrusalem há» Ä‘i theo rất đông vì hy vá»ng Ngà i sẽ là m cuá»™c cách mạng tại đó để giải thoát dân Do Thái khá»i ách đô há»™ cá»§a Rôma, há» tin Ä‘iá»u đó hoà n toà n nằm trong khả năng cá»§a Ngà i.
Nhưng Luca nhấn mạnh dân Do Thái “CỨ TƯỎNG LÀ NƯỚC THIÊN CHÚA SẮP XUẤT HIỆNâ€.
Có nghĩa dân Do Thái cũng đang mong Nước Thiên Chúa. Nhưng quan niệm Nước Thiên Chúa của hỠkhông như Chúa Giêsu mong muốn. Vì thế Luca viết:
“VẬY NGƯỜI PHÃN RẰNGâ€.
Có nghÄ©a Luca muốn nói cho ngưá»i Do Thái đừng có nằm mÆ¡ hão huyá»n vá» Nước Thiên Chúa như váºy, Chúa sẽ cho há» má»™t dụ ngôn.
“TRONG GIÂY LÃTâ€
Cái “trong giây lát†cá»§a con ngưá»i khác xa má»™t trá»i má»™t vá»±c vá»›i “trong giây lát†cá»§a Thiên Chúa.
Cứ nhìn theo bá» ngoà i thì ta chẳng thấy Thiên Chúa là m gì, Ngà i cứ để má»i sá»± xảy ra như nó Ä‘ang xảy ra. Thiên Chúa rất cháºm chạp trong nhịp sống cá»§a con ngưá»i, vì Ngà i là Äấng cháºm bất bình nhưng già u lòng khoan nhân.
Ngưá»i Do Thái mong má»i và hỠ“CỨ TƯỎNG LÀ NƯỚC THIÊN CHÚA SẮP XUẤT HIỆN TRONG GIÂY LÃTâ€.
Nhưng Nước Thiên Chúa không xuất hiện theo cách thức như váºy, Ngà i có kế hoạch cá»§a Ngà i chứ không theo cách con ngưá»i nghÄ©.
DỤ NGÔN MƯỜI NÉN BẠC:
“CÓ NGƯỜI QUà TỘC KIA ÄI PHÆ¯Æ NG XA ÄỂ ÄÆ¯á»¢C PHONG VÆ¯Æ NG Rá»’I TRỞ VỀ. ÔNG CHO GỌI MƯỜI NGƯỜI TÔI TỚ ÄẾN, GIAO CHO HỌ MƯỜI NÉN BẠC VÀ DẶN RẰNG: “’HÃY LÀM LỢI CHO ÄẾN KHI TA TRỞ VỀ’. NHƯNG CÃC NGƯỜI DÂN CỦA ÔNG ẤY GHÉT ÔNG, SAI NGƯỜI ÄI THEO MÀ RẰNG: ‘CHÚNG TÔI KHÔNG MUá»N ÔNG ẤY LÀM VUA CHÚNG TÔI’
“ÄI PHÆ¯Æ NG XAâ€
Äó là cụm từ Kinh thánh thưá»ng dùng để diá»…n tả sá»± vắng mặt cá»§a Thiên Chúa. Ngưá»i quý tá»™c ở đây ám chỉ Chúa Giêsu.
Nhà quý tộc đi đâu?
Luca viết: “ÄI PHÆ¯Æ NG XA ÄỂ ÄÆ¯á»¢C PHONG VÆ¯Æ NGâ€.
Có nghĩa Chúa Giêsu sẽ vỠngự bên hữu Chúa Cha để bước và o vinh quang của Con Thiên Chúa.
“ÔNG CHO GỌI MƯỜI NGƯỜI TÔI TỚ ÄẾN, GIAO CHO HỌ MƯỜI NÉN BẠC VÀ DẶN RẰNG: “’HÃY LÀM LỢI CHO ÄẾN KHI TA TRỞ VỀâ€
Bà i Tin mừng hôm nay cÅ©ng được Thánh sá» Matthêu tưá»ng thuáºt (Mt 25, 14-30), nhưng giữa 02 thánh sá» có sá»± khác biệt rất lá»›n như ta đã đỠcáºp ở phần trên.
“’HÃY LÀM LỢI CHO ÄẾN KHI TA TRỞ VỀ.â€
Äây là mệnh lệnh cá»§a ông chá»§, má»—i ngưá»i có nhiệm vụ phải là m sinh lá»i nén bạc được giao cho mình.
“CHÚNG TÔI KHÔNG MUá»N ÔNG ẤY LÀM VUA CHÚNG TÔIâ€.
Sá»± kiện thuáºt lại trong dụ ngôn được lồng và o trong sá»± kiện Ä‘ang diá»…n ra tại nước Do Thái bấy giá» (ở Matthêu không đỠcáºp đến chi tiết nà y).
Ông vua ở đây mặc dù ám chỉ Chúa Giêsu, nhưng cũng ám chỉ đến một ông vua khác, đó là Herôđê Archelaus.
Vua Herôđê Archelaus đang sang Roma để xin phong vương.
Như ta biết: Nước Do Thái bị Äế quốc La Mã cai trị. Các vua Do Thái (dÄ© nhiên phải là ngưá»i Do Thái) thá»i bấy giá» phải được Rôma phê chuẩn má»›i được là m vua, đó là sá»± nhục nhã cá»§a má»™t quốc gia bị đô há»™. Ngay khi Äức Giêsu giáng sinh, đó là triá»u đại cá»§a vua Hêrôđê Cả. Trước khi Hêrôđê Cả qua Ä‘á»i, ông chia vương quốc thà nh 3 miá»n cho 3 ngưá»i con là :
+ Hêrôđê Antipas cai trị miá»n Galilê và Pêrê (Ngưá»i chém đầu Gioan Tẩy Giả)
+ Hêrôđê Philip cai trị miá»n Jordan
+ Hêrôđê Archelaus cai trị miá»n GiuÄ‘a.
Cả 03 ngưá»i phải sang Rôma để xin phong vương. Quyết định phong vương sẽ được phê chuẩn bởi hoà ng-đế Augustus.
Nói riêng vua Herôđê Archelaus.
Khi Archelaus rá»i bá» GiuÄ‘a Ä‘i Rôma để thuyết phục Hoà ng-đế, ngưá»i Do-Thái cÅ©ng gởi má»™t phái Ä‘oà n gồm 50 ngưá»i đến Rôma để nói lên nguyện vá»ng: “Há» không muốn Archelaus cai trị há».†Phái Ä‘oà n nà y đến Rôma sau Archelaus. Háºu quả là hoà ng-đế Augustus đã phê chuẩn Archelaus là m vua cai trị GiuÄ‘a.
Khi trở vá» Do Thái, số pháºn 50 ngưá»i kia đã được định Ä‘oạt, há» bị vua Archelaus giết chết. Sá»± kiện nà y má»i ngưá»i Do Thái Ä‘á»u biết, nhất là dân ở vùng GiuÄ‘a.
(sưu tầm)
Äức Giêsu đưa ra Dụ ngôn mưá»i nén bạc, Ngà i nói có nhà quý tá»™c kia trẩy Ä‘i phương xa lãnh nháºn vương quyá»n,… rồi thêm sá»± kiện đồng bà o cá»§a ông ghét ông, Là m cho Ngưá»i Do Thái lầm tưởng Dụ ngôn nà y liên quan đến chÃnh trị.
Nhưng Dụ ngôn Äức Giêsu kể hoà n toà n khác, không dÃnh dáng gì đến chÃnh trị mà đây là dụ ngôn thuần túy tôn giáo.
Qua Dụ Ngôn nà y Chúa muốn nói vá»›i chúng ta trong khi chỠđợi ngà y Chúa quang lâm, chúng ta không được lưá»i biếng, nhưng phải bắt chước cách là m việc cá»§a ngưá»i đầy tá»› tốt, dùng những nén bạc chá»§ giao để mau mắn là m sinh lá»i.
CÅ©ng như ông thầy, cần phải buông há»c trò cá»§a mình để nó có cÆ¡ há»™i cá» xát vá»›i thá»±c tế cuá»™c Ä‘á»i. Nếu ông thầy cứ ở mãi bên há»c trò, ngưá»i há»c trò không thể vươn lên và trưởng thà nh được.
Thiên Chúa cÅ©ng váºy, Ngà i cần phải vắng mặt để tạo cÆ¡ há»™i cho con cái Ngà i phát triển. Nhưng nhiá»u lúc ta than trách sá»± vắng mặt cá»§a Thiên Chúa khi gặp Ä‘au khổ và thá» thách, đó là lúc ta chưa tiếp thu được bà i há»c: THIÊN CHÚA PHẢI ÄI XAâ€.
“NGƯỜI THỨ NHẤT ÄẾN VÀ THƯA: ‘TÂU VUA, NÉN BẠC CỦA VUA Äà SINH LỢI ÄÆ¯á»¢C MƯỜI NÉN’.
NHÀ VUA BẢO: ‘ÄÆ¯á»¢C, Há» I NGƯỜI TÔI TỚ Tá»T LÀNH, NGÆ¯Æ I Äà TRUNG TÃN TRONG ÄIỀU NHỎ MỌN, NGÆ¯Æ I SẼ ÄÆ¯á»¢C QUYỀN CAI TRỊ MƯỜI THÀNH’.
NGƯỜI THỨ HAI ÄẾN THƯA: ‘TÂU VUA, NÉN BẠC CỦA VUA Äà SINH LỢI ÄÆ¯á»¢C NÄ‚M NÉN’.
NHÀ VUA ÄÃP: ‘NGÆ¯Æ I CŨNG VẬY, HÃY CAI QUẢN NÄ‚M THÀNH’.
Nếu so sánh 2 trình thuáºt: cá»§a Luca (Lc 19, 11-28) và cá»§a Matthêu (Mt 25, 14-30) thì trình thuáºt cá»§a Luca ấn tượng hÆ¡n rất nhiá»u:
+ Ở Matthêu: 5 nén sinh lợi thêm 5 nén, 2 nén sinh lợi thêm 2 nén (=100%).
+ Ở Luca: 1 nén sinh lợi thêm 10 nén, 1 nén sinh lợi thêm 5 nénÂ
(=Â 1.000%; 500%)
Hai ngưá»i đầu tiên trong dụ ngôn đến trình bà y vá»›i vua, ngưá»i sinh lợi được thêm 10 nén, ngưá»i sinh lợi thêm 05 nén. Như váºy, khởi Ä‘i từ 01 nén bằng nhau, tùy theo khả năng mà phần lợi tức có khác nhau.
Vá»›i chúng ta cÅ©ng thế, khởi Ä‘i từ má»i ngưá»i bằng nhau, nhưng trong cuá»™c Ä‘á»i do biết cố gắng, biết ná»— lá»±c, cá»™ng thêm vá»›i hoà n cảnh ưu đãi mà ngưá»i nà y sẽ khác ngưá»i kia.
Khi ta đã cố gắng hết mình, đối vá»›i Chúa Ä‘á»u tốt đẹp.
Ngà i không bao giá» nhìn và o những con số, không nhìn và o những thà nh tÃch, vì con số không diá»…n tả Ä‘iá»u gì trong mối tương quan giữa ta vá»›i Chúa, nhưng Ngà i nhìn và o thiện chÃ, nhìn và o sá»± cố gắng cá»§a má»—i ngưá»i, nhìn và o tình yêu đáp trả cá»§a má»—i ngưá»i, đó là cách đánh giá cá»§a Thiên Chúa.
Trong khi ngưá»i Ä‘á»i chỉ dá»±a và o những con số, nhìn và o những thà nh tÃch vì há» không bao giá» nhìn thấy bên trong, kết quả dá»… đưa đến sai lầm. Những con số nà y có đúng không, hay chỉ là con số ma đưa ra để hù doạ thiên hạ.
“”NGƯỜI THỨ BA ÄẾN THƯA: ‘TÂU VUA, ÄÂY NÉN BẠC CỦA VUA, TÔI CÃ’N GIá»® TRONG KHÄ‚N, VÃŒ TÔI SỢ NGÀI: NGÀI LÀ NGƯỜI HÀ KHẮC, VÀ LẤY CÃI NGÀI KHÔNG GỬI, GẶT CÃI NGÀI KHÔNG GIEO’.
VUA PHÃN RẰNG: ‘Há» I ÄẦY TỚ BẤT LÆ¯Æ NG, TA CỨ LỜI NGÆ¯Æ I MÀ XỬ NGÆ¯Æ I. NGÆ¯Æ I Äà BIẾT TA LÀ NGƯỜI HÀ KHẮC, LẤY CÃI TA KHÔNG GỬI, GẶT CÃI TA KHÔNG GIEO, SAO NGÆ¯Æ I KHÔNG GỬI BẠC TA Ở NGÂN HÀNG, ÄỂ Rá»’I KHI TA TRỞ VỀ, TA CÓ THỂ LẤY CẢ Vá»N LẪN LỜI’.
Trong phần đầu cá»§a dụ ngôn, Luca viết: “ÔNG CHO GỌI MƯỜI NGƯỜI TÔI TỚ ÄẾNâ€. Như váºy có tất cả 10 ngưá»i đầy tá»› được giao nén bạc.
Nhưng khi phán xét, Luca chỉ đỠcáºp đến 3 ngưá»i thôi. Vì vá»›i 3 ngưá»i đã diá»…n tả đầy đủ ý nghÄ©a cá»§a dụ ngôn.
Trong mưá»i ngưá»i đầy tá»› được giao bạc, má»—i ngưá»i má»™t nén thì Tin Mừng Lu-ca chỉ tưá»ng thuáºt lại ba ngưá»i. Ngưá»i thứ nhất là m lợi được mưá»i nén và anh ta được cai trị mưá»i thà nh ngưá»i thứ hai năm nén và được giao trá»ng trách năm thà nh.
Nhưng vá»›i ngưá»i thứ ba thì không trôi chảy như thế. Chẳng biết vì lưá»i biếng hay vì sợ rá»§i ro thất bại, anh nà y Ä‘em nén bạc cá»§a chá»§ “bá»c khăn cất kỹâ€.
Dù lý do nà o Ä‘i nữa, anh ta cÅ©ng thấy là m như thế là không ổn, nên tìm cách chống chế và “đổ thừa†cho ông chá»§: “Vì ông là ngưá»i khắc nghiệtâ€!
Chẳng phải ông chá»§ đã tin tưởng giao cho anh số bạc đồng Ä‘á»u như các bạn sao? Chẳng phải Ä‘iá»u ông chá»§ muốn anh cÅ©ng như các bạn là “là m ăn sinh lợi†sao?
Các bạn anh được trá»ng thưởng vì đã “sinh lợi†nén bạc ông giao phó chứ không phải vì số lá»i được năm nén hay mưá»i nén. Việc anh Ä‘em “đóng băng†vốn liếng cá»§a chá»§ không phải là bảo vệ tà i sản cho chá»§, mà thá»±c chất là phá há»ng kế hoạch cá»§a chá»§.
Anh bị coi là “đầy tá»› tồi tệ†và bị tước hết những gì anh Ä‘ang có chỉ vì không biết sinh lá»i cho chá»§ mình.
Ngưá»i đầy tá»› thứ ba bắt đầu bằng lá»i phê phán ông chá»§ để biện minh cho việc mình đã là m.
Äòi cái không gá»i, gặt cái không gieo, như thế theo lá»i ngưá»i đầy tá»› nầy, vua là ngưá»i kiếm lợi cách bất chÃnh, không do công sức cá»§a mình mà muốn thu lợi trên công sức cá»§a ngưá»i khác.
Và ngưá»i đầy tá»› nầy sợ không thể sinh lợi được như đòi há»i cá»§a vua, nên đã bá»c khăn giữ kỹ. Nén bạc cá»§a vua vẫn còn y nguyên.
“SAO NGÆ¯Æ I KHÔNG GỬI BẠC TA Ở NGÂN HÀNG, ÄỂ Rá»’I KHI TA TRỞ VỀ, TA CÓ THỂ LẤY CẢ Vá»N LẪN LỜIâ€.
Nhà vua đã dùng chÃnh láºp luáºn cá»§a anh để kết tá»™i anh, như váºy ngưá»i đầy tá»› lưá»i biếng nà y đã tá»± là m cái thòng lá»ng xiết cổ mình.
Nếu có lưá»i biếng thì cÅ©ng phải lưá»i biếng khôn ngoan, có nghÄ©a nếu mình không biết cách là m lợi cho chá»§ thì cÅ©ng phải biết mượn tay ngưá»i khác là m lợi cho, đó là gá»i tiá»n và o ngân hà ng để đồng tiá»n sinh lá»i.
Anh ta nên bắt chước theo chá»§: “Äòi cái không gá»i, gặt cái không gieoâ€, tức gá»i tiá»n và o ngân hà ng kiếm lá»i.
Khi chôn nén bạc như váºy, nén bạc đã không sinh lợi và theo nguyên tắc, đồng tiá»n không sinh lợi là đồng tiá»n chết. Äiá»u nà y ai cÅ©ng rõ.
Nhưng có một cái chết còn nguy hiểm hơn, đó là cái chết vỠlinh hồn.
Äức tin không là nén bạc để được cất giữ, nhưng phải được đầu tư để phát triển, sinh lợi. “MỘT ÄỨC TIN KHÔNG CÓ VIỆC LÀM LÀ ÄỨC TIN CHẾT.â€
+ Nếu chúng ta chỉ đóng khung cuá»™c sống đạo trong bốn bức tưá»ng nhà thá»;
+ Nếu chúng ta chỉ giản lược đức tin và o những biểu dương bên ngoà i, và o những cuá»™c rước long trá»ng và rầm rá»™ để xiển dương cho ngưá»i khác thấy;
+ Nếu đức tin chỉ là má»™t má»› những giáo Ä‘iá»u phải tin, những Ä‘iá»u răn phải giữ, thì quả thá»±c chúng ta Ä‘ang chôn chặt đức tin như đầy tá»› đã chôn nén bạc mà chá»§ đã trao, chúng ta có giữ đạo, nhưng chưa thá»±c sá»± sống đạo.
Cuá»™c đầu tư nà o cÅ©ng bao hà m liá»u lÄ©nh và rá»§i ro; má»™t đức tin sống động cÅ©ng hà m chứa nhiá»u hy sinh, mất mát.
Nhưng ta tin rằng, chÃnh lúc ta bị mất mát là lúc ta được lợi lá»™c, chÃnh lúc ta quên mình là lúc gặp lại bản thân, chÃnh lúc chết Ä‘i là khi được vui sống. Äó phải là bà i trưá»ng ca trong cuá»™c sống cá»§a ta.
“”VUA LIỀN BẢO NHá»®NG NGƯỜI ÄỨNG ÄÓ RẰNG: ‘HÃY LẤY NÉN BẠC CỦA NÓ MÀ TRAO CHO NGƯỜI ÄÃ CÓ MƯỜI NÉN’.
HỌ TÂU RẰNG: ‘TÂU VUA, NGƯỜI ẤY ÄÃ CÓ MƯỜI NÉN Rá»’I’.
VUA ÄÃP: ‘TA NÓI CÙNG CÃC NGÆ¯Æ I: AI CÓ SẼ CHO THÊM, VÀ NGƯỜI ÄÓ SẼ ÄÆ¯á»¢C DƯ DẬT; CÃ’N AI KHÔNG CÓ, NGƯỜI TA SẼ LẤY ÄI CẢ CÃI NÓ ÄANG CÓ. CÃ’N NHá»®NG KẺ NGHỊCH CÙNG TA, KHÔNG MUá»N TA LÀM VUA, HÃY ÄEM CHÚNG RA ÄÂY VÀ GIẾT CHÚNG TRƯỚC MẶT TA”.
NÓI THẾ RỒI CHÚA LIỀN DẪN HỌ LÊN GIÊRUSALEM.
“Phà m ai đã có, thì sẽ được cho thêm; còn ai không có, thì ngay cái nó Ä‘ang có cÅ©ng sẽ bị lấy Ä‘i.â€.
Äó là quy luáºt cá»§a cuá»™c sống. Khi ta biết cố gắng, biết ná»— lá»±c thì tà i năng, khả năng cá»§a ta ngà y cà ng phát triển, phong phú hÆ¡n, giống như ta được Thiên Chúa ban thêm. Ngược lại, nếu ươn lưá»i, biếng nhác thì khả năng, tà i năng cá»§a ta ngà y cà ng tà n lụi Ä‘i.
“CÃ’N NHá»®NG KẺ NGHỊCH CÙNG TA, KHÔNG MUá»N TA LÀM VUA, HÃY ÄEM CHÚNG RA ÄÂY VÀ GIẾT CHÚNG TRƯỚC MẶT TAâ€.
Thù địch của vua Herôđê Archelaus là ai?
Äó là ngưá»i Do Thái, cụ thể 50 ngưá»i, không muốn ông là m vua, hỠđã sang Roma để là m há»ng kế hoạch phong vương nà y.
Äức Giêsu cÅ©ng muốn nói những ngưá»i không nhìn nháºn Ngà i là Con Thiên Chúa, trong ngà y Cánh Chung, những ngưá»i đó sẽ bị loại ra khá»i nước Trá»i, sẽ bị quăng và o nÆ¡i chỉ có khóc lóc và nghiến răng, đó là nÆ¡i cá»§a thần chết.
Chúa Giêsu nói Ä‘iá»u nà y, là m cho ngưá»i Do Thái nhá»› lại sá»± kiện:
50 ngưá»i Do thái đã sang Roma để xin hoà ng đế đừng phong vương cho Hêrôđê Archelaus, há» bị Archelaus giết chết. Sá»± kiện nà y má»i ngưá»i Do Thái Ä‘á»u biết, nhất là dân ở vùng GiuÄ‘a.
Như váºy Dụ ngôn “MƯỜI NÉN BẠC†đã Ä‘i sát sá»± kiện lịch sá» nên má»i ngưá»i dá»… hiểu.
“NÓI THẾ Rá»’I CHÚA LIỀN DẪN HỌ LÊN GIÊRUSALEM.â€
Khi kết thúc dụ ngôn, Äức Giêsu bắt đầu lên Giêrusalem. Luca mô tả: “Äức Giêsu Ä‘i đầuâ€, dân chúng Ä‘i theo Ngà i.
Ngà i lên Giêrusalem để chịu cuá»™c khổ nạn, giống như ông quý tá»™c trong dụ ngôn, trẩy Ä‘i phương xa để nháºn vương quyá»n. Nhưng vương quyá»n cá»§a Äức Giêsu chÃnh Ngưá»i tôi tá»› Giavê, vương niệm cá»§a Ngà i là vòng ngai quấn trên đầu và cây trượng cá»§a Ngà i là cây thánh giá.
Sau cuá»™c khổ nạn Ngà i sẽ phục sinh, nó cÅ©ng như ông quý tá»™c đã nháºn vương quyá»n, Ngà i sẽ là m vua trong cuá»™c Ä‘á»i chúng ta. Vấn đỠđặt ra, ta có có dám theo Ngà i bước và o cuá»™c khổ nạn cá»§a mình không?
Amen.
___________________________
Giuse. Nguyễn Viết Tâm.

