LỜI CHÚA CHÚA NHẬT XXV THƯỜNG NIÊN NĂM C (22/9/2019) – (Lc 16, 10-13 hoặc 1-13) – DỤ NGÔN NGƯỜI QUẢN GIA BẤT LƯƠNG.

“CÁC CON KHÔNG THỂ LÀM TÔI THIÊN CHÚA MÀ LẠI LÀM TÔI TIỀN CỦA ĐƯỢC”.

BÀI ĐỌC I: Am 8, 4-7
“Chống lại những kẻ lấy tiền mua người nghèo”.
Trích sách Tiên tri Amos.

Hãy nghe đây, hỡi những ai đàn áp kẻ nghèo khó, và muốn tiêu diệt hết những kẻ bần cùng trong cả nước. Các ngươi bảo: “Bao giờ qua tuần trăng mới để chúng tôi bán hàng? Khi nào hết ngày Sabbat để chúng tôi bán lúa mạch. Chúng tôi sẽ giảm lường đong, tăng giá và làm cân giả. Chúng tôi sẽ lấy tiền mua người nghèo, lấy đôi dép đổi lấy người túng thiếu. Chúng tôi sẽ bán lúa mục nát”. Vì Giacóp kiêu căng, Chúa đã thề rằng: “Ta sẽ không bao giờ lãng quên tất cả các việc chúng làm cho đến cùng”.

Đó là lời Chúa.

ĐÁP CA: Tv 112, 1-2. 4-6. 7-8
Đáp: Hãy ngợi khen Chúa, Đấng nâng cao kẻ túng thiếu (c. 1a & 7b).

Xướng:
1) Hãy ngợi khen, hỡi những người tôi tớ Chúa, chư vị hãy ngợi khen danh Chúa. Nguyện danh Chúa được chúc tụng từ bây giờ và cho đến muôn đời. – Đáp.
2) Chúa siêu việt trên hết thảy chư dân, trên muôn cõi trời là vinh quang của Chúa… và Người để mắt nhìn coi khắp cả trên trời dưới đất. – Đáp.
3) Người nâng cao kẻ túng thiếu từ chỗ bụi tro, và cất nhắc bạn cơ bần từ nơi phẩn thổ, hầu cho họ ngồi với những bậc quân vương, với những bậc quân vương của dân Người. – Đáp.

BÀI ĐỌC II: 1 Tm 2, 1-8
“Cầu nguyện cùng Thiên Chúa cho mọi người. Ngài muốn cho mọi người được cứu độ”.
Trích thư thứ nhất của Thánh Phaolô Tông đồ gởi Timôthêu.

Trước tiên, cha khuyên hãy cầu xin, khẩn nguyện, kêu van và tạ ơn cho mọi người: cho vua chúa, và tất cả những bậc vị vọng, để chúng ta được sống bằng yên vô sự, trong tinh thần đạo đức và thanh sạch. Đó là điều tốt lành và đẹp lòng Đấng Cứu Độ chúng ta là Thiên Chúa. Người muốn cho mọi người được cứu rỗi và đến nhận biết chân lý.

Vì chỉ có một Thiên Chúa, và một Đấng Trung Gian giữa Thiên Chúa và loài người, là Đức Giêsu Kitô, cũng là con người. Người đã phó mình làm giá cứu chuộc thay cho mọi người, để nên chứng tá trong thời của Người, mà vì chứng tá đó, cha đã được đặt lên làm kẻ rao giảng, làm Tông đồ (cha nói thật chứ không nói dối), và làm Thầy dạy dân ngoại trong đức tin và chân lý. Vậy cha muốn rằng những người đàn ông cầu nguyện trong mọi nơi, hãy giơ lên hai tay thanh sạch, không oán hờn và cạnh tranh.

Đó là lời Chúa

ALLELUIA: Ga 17, 17b và a
Alleluia, alleluia! – Chúa phán: “Lời Cha là chân lý; xin hãy thánh hoá chúng trong sự thật”. – Alleluia.

PHÚC ÂM: Lc 16, 10-13 hoặc 1-13
“Các con không thể làm tôi Thiên Chúa mà lại làm tôi tiền của được”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.

Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: �”Một người phú hộ kia có một người quản lý, và người này bị tố cáo đã phung phí của chủ. Ông chủ gọi người quản lý đến và bảo rằng: ‘Tôi nghe nói anh sao đó? Anh hãy tính sổ công việc quản lý của anh, vì từ nay, anh không thể làm quản lý nữa’. Người quản lý nghĩ thầm rằng: ‘Tôi phải làm thế nào, vì chủ tôi cất chức quản lý của tôi? Cuốc đất thì không nổi, ăn mày thì hổ ngươi. Tôi biết phải liệu thế nào, để khi mất chức quản lý, thì sẽ có người đón tiếp tôi về nhà họ’.

“Vậy anh gọi từng con nợ của chủ đến và hỏi người thứ nhất rằng: ‘Anh mắc nợ chủ tôi bao nhiêu?’ Người ấy đáp: ‘Một trăm thùng dầu’. Anh bảo người ấy rằng: ‘Anh hãy lấy văn tự, ngồi xuống mau mà viết lại: năm mươi’. Rồi anh hỏi người khác rằng: ‘Còn anh, anh mắc nợ bao nhiêu?’ Người ấy đáp: ‘Một trăm giạ lúa miến’. Anh bảo người ấy rằng: ‘Anh hãy lấy văn tự mà viết lại: tám mươi’. Và chủ khen người quản lý bất lương đó đã hành động cách khôn khéo: vì con cái đời này khi đối xử với đồng loại thì khôn khéo hơn con cái sự sáng.

“Phần Thầy, Thầy bảo các con: Hãy dùng tiền của gian dối mà mua lấy bạn hữu, để khi mất hết tiền bạc, thì họ sẽ đón tiếp các con vào chốn an nghỉ đời đời.

“Ai trung tín trong việc nhỏ, thì cũng trung tín trong việc lớn; ai gian dối trong việc nhỏ, thì cũng gian dối trong việc lớn. Vậy nếu các con không trung thành trong việc tiền của gian dối, thì ai sẽ giao phó của chân thật cho các con?

“Không đầy tớ nào có thể làm tôi hai chủ: vì hoặc nó ghét chủ này và mến chủ kia; hoặc phục chủ này và khinh chủ nọ. Các con không thể làm tôi Thiên Chúa mà lại làm tôi tiền của được”.

Đó là lời Chúa.
______________________________________________

I/. BÀI SUY NIỆM (Lc 16, 10-13 hoặc 1-13)

“CÁC CON KHÔNG THỂ LÀM TÔI THIÊN CHÚA MÀ LẠI LÀM TÔI TIỀN CỦA ĐƯỢC”

Hôm nay Chúa nhật XXV Thường niên năm C, phụng vụ đưa chúng ta bước vào Chương 16 Phúc âm Luca.

Như vậy cuộc hành trình của Chúa Giêsu lên Giêrusalem bước vào cuộc khổ nạn, trải dài từ Chương 9 đến Chương 19. Chúng ta đã bước vào Chương 16, có nghĩa bước vào những giai đoạn cuối của cuộc hành trình.

Ta nên nhớ trong cuộc hành trình này, Chúa Giêsu vừa đi vừa giảng dạy, có nghĩa Ngài sẽ đưa ra những bài giảng và giáo huấn quan trọng được thánh sử Luca ghi lại.

Với Chúa nhật XXV Thường niên, Phụng vụ đưa ra chủ đề:

THÁI ĐỘ CỦA CHÚNG TA ĐỐI VỚI TIỀN CỦA.

Chúa nói rõ với Kitô hữu:

“CÁC CON KHÔNG THỂ LÀM TÔI THIÊN CHÚA MÀ LẠI LÀM TÔI TIỀN CỦA ĐƯỢC”

Có nghĩa, ta chỉ có thể hoặc làm tôi Thiên Chúa, hoặc làm tôi tiền của mà thôi, chứ không thể làm tôi một lúc cho cả Thiên Chúa và tiền của được.

Khi đặt: TIỀN CỦA và THIÊN CHÚA trong cùng một câu như vậy, Luca có ý muốn nhắc nhở với con người qua mọi thời đại biết rằng.

Trong cuộc sống, tiền của là một thứ cám dỗ có sức mạnh kinh người, nó có thể dứt người ta ra khỏi Thiên Chúa và làm tôi cho nó. Nhiều người đã đặt tiền của ngang hàng với Thiên Chúa.

Khi nói đến sức mạnh và giá trị của đồng tiền, có nhiều ý kiến trái chiều, chúng ta từng nghe một số nhận định sau:

Tiền có thể mua một ngôi nhà, nhưng không thể mua một mái ấm gia đình.
Tiền có thể mua chiếc giường đẹp, nhưng không thể mua giấc mộng vàng.
Tiền có thể mua chiếc đồng hồ, nhưng không mua được thời gian.
Tiền có thể mua quyển sách, nhưng không mua được kiến thức.
Tiền có thể mua chức vụ, nhưng không mua được sự kính trọng.
Tiền có thể trả cho bác sĩ, nhưng không thể mua được sức khoẻ.
Tiền có thể mua máu đào, nhưng không thể mua được mạng sống.
Tiền có thể mua xác thịt, nhưng không mua được tình yêu.

Như vậy tiền có thể mua được những gì và không mua được những gì, chứng tỏ nó rất hạn chế chứ không phải quyền năng tuyệt đối.

Tại sao trong Chương 16 này Chúa lại nhấn mạnh đến tiền của như vậy ?

Thưa vì trước đó người Pharisiêu đã trách Chúa là một người viển vông, không thực tế, Ngài không chú trọng gì đến những vấn đề thiết thực với cuộc sống con người mà chỉ chú ý đến chuyện trên trời.

Chính vì thế Luca viết:

“Người Pha-ri-sêu vốn ham hố tiền bạc, nên nghe các điều ấy, thì cười nhạo Đức Giê-su. Người bảo họ: “Các ông là những kẻ làm ra bộ công chính trước mặt người đời, nhưng Thiên Chúa thấu biết lòng các ông, bởi vì điều cao trọng đối với người đời lại là điều ghê tởm trước mặt Thiên Chúa” (Lc 16, 14 – 15).

“NGƯỜI PHA-RI-SÊU VỐN HAM HỐ TIỀN BẠC” ….. “CÁC ÔNG LÀ NHỮNG KẺ LÀM RA BỘ CÔNG CHÍNH TRƯỚC MẶT NGƯỜI ĐỜI”

Họ vốn ham hố tiền bạc, nhưng lại thích sống giả hình, thích làm ra vẻ công chính trước mặt người đời, rồi còn cười nhạo Chúa Giêsu.

Chúa đang tiến gần đến Giêrusalem, tức bước gần đến cái chết. Với một người sắp tiếp cận với cái chết như vậy, thì của cải, danh vọng, tham vọng đời này sẽ chẳng còn ý nghĩa gì nữa, họ sẽ có một cái nhìn thật sáng suốt đối với tất cả những giá trị trần gian mà bình thường họ đã bỏ biết bao công sức ra để theo đuổi.

Bây giờ họ chỉ còn hướng về đời sau và những giá trị có thể đưa họ vào cuộc sống vĩnh cửu mà coi thường tất cả các giá trị tương đối, tạm thời, chóng qua. Đó là một cái nhìn sáng suốt và thực tế với người đối diện với cái chết.

Ta hãy sống ngày hôm nay như ngày cuối cùng của đời mình để có một cái nhìn sáng suốt trước cuộc đời.

Vì thế Luca đã viết về người Pharisiêu như sau:

“Thiên Chúa thấu biết lòng các ông, bởi vì điều cao trọng đối với người đời lại là điều ghê tởm trước mặt Thiên Chúa”.

“điều cao trọng đối với người đời lại là điều ghê tởm trước mặt Thiên Chúa”.

Chính vì những lý do đó, mà mở đầu Chương 16, Luca đã trình bày một dụ ngôn rất hay “DỤ NGÔN NGƯỜI QUẢN GIA BẤT LƯƠNG”.

Người quản gia bất lương ở chỗ nào?

Chúng ta không được rõ. Chỉ biết anh ta bị tiếng phá của nhà chủ. Ông chủ gọi anh ta đến để báo tin ông ta sẽ cho anh nghỉ việc.

Thật là một tin bất ngờ sét đánh. Bỏ nhà này anh sẽ đi đâu? Sinh sống thế nào? Cuốc mướn thì không có sức, đi ăn mày thì xấu hổ. Vậy chỉ còn một cách tìm được người để nhờ vả. Anh vội vàng gọi các con nợ của chủ đến. Anh làm ơn cho họ để sau này họ sẽ giúp đỡ anh. Anh biến họ nên những kẻ đồng lõa. Và thấy lợi trước mắt, họ đã làm theo anh.

Vì thế Chúa mới khen:

“CON CÁI ĐỜI NÀY KHI ĐỐI XỬ VỚI ĐỒNG LOẠI THÌ KHÔN KHÉO HƠN CON CÁI SỰ SÁNG”

Cách cư xử của người quản gia, đối với chủ là bất lương. Nhưng đó là khôn ngoan thế gian.

Ðức Giêsu khen sự khôn ngoan đó vì Người thấy con cái đời này khôn khéo hơn con cái sự sáng. Ngài đã không khen các việc làm của người quản lý kia, vì anh ta là kẻ bất lương mà! Nhưng Ngài phải nhận rằng anh ta khôn khéo và mau lẹ. Và Người đau lòng khi nghĩ tới bình diện Nước Trời người ta không mau lẹ và khôn khéo như vậy.

Ngài đã đem ơn cứu độ đến trong lời giảng và gương sáng của Ngài, nhưng sao người ta hững hờ và chậm chạp đến như vậy! Gioan tẩy giả đã nói rằng: rìu đã được mang đến đặt dưới gốc cây, Thiên Chúa sắp phán xét thái độ của loài người, thế mà người ta vẫn lững thững. Họ không lanh lẹ mau trí đối với Nước Trời như người quản lý bất lương kia đã mau trí lanh lẹ đối với sự việc ở đời này. Và đó là điều đau lòng và đáng trách!

Mô phỏng theo cách cư xử của người quản gia, Chúa muốn con cái Chúa cũng phải có sự khôn ngoan.

Nhưng sự khôn ngoan của con cái Chúa hệ tại chỗ này:

“Phần Thầy, Thầy bảo các con: Hãy dùng tiền của gian dối mà mua lấy bạn hữu, để khi mất hết tiền bạc, thì họ sẽ đón tiếp các con vào chốn an nghỉ đời đời”

“HÃY DÙNG TIỀN CỦA GIAN DỐI MÀ MUA LẤY BẠN HỮU”.

Có một câu hỏi dược đặt ra:

TIỀN CÓ MUA ĐƯỢC HẠNH PHÚC KHÔNG ?

Chắc chắn là không, vì hạnh phúc thuộc về lãnh vực tinh thần, nó không thể cân đong, đo đếm. Tiền chỉ là một tờ giấy, một đồng kẽm, nên nó không thể mua được hạnh phúc.

NHƯNG TIỀN LẠI LÀ CÔNG CỤ MANG LẠI HẠNH PHÚC.

Cái hạnh phúc ở đây chính là sự sống đời đời. Người ta không thể dùng tiền để mua lấy sự sống đời đời được, vì tiền của chỉ là tương đối, tạm thời, chòng qua, còn sự sống đời đời, đó là giá trị thiêng liêng, tuyệt đối, vĩnh cửu.

Như vậy dùng cái tương đối phù phiếm để mua lấy cái vĩnh cửu chỉ là chuyện hão.

Nhưng ta có thể dùng tiền của để mua bạn hữu. Ý muốn nói, đó là những sự giúp đỡ, sẻ chia với người bất hạnh để biến họ thành bạn hữu. Và chính những người bạn này mới đưa ta vào cuộc sống đời đời, đó chính là vốn liếng để ta mua Nước Trời.

Tiền không thể mua Nước Trời, nó chỉ mua bạn hữu nhưng chính bạn hữu mới đưa ta vào Nước Trời.

Rõ ràng TIỀN CỦA CHỈ LÀ CÔNG CỤ MANG LẠI HẠNH PHÚC.

Qua dụ ngôn Người quản gia bất lương, Chúa muốn con cái sự sáng cũng hãy có sự khôn ngoan như vậy “Hãy dùng tiền của gian dối mà mua lấy bạn hữu, để khi mất hết tiền bạc, thì họ sẽ đón tiếp các con vào chốn an nghỉ đời đời”.

Chúa cũng thấu hiểu sức mạnh cám dỗ của tiền bạc, nó có sức mạnh kinh hãi, nó có thể đổi trắng thay đen, thay đổi thị phi, biến không thành có, biến có thành không, biến người có công thành kẻ có tội, biến kẻ có tội thành người có công.

Vì thế Chúa lên tiếng cảnh báo các Kitô hữu:

“Không đầy tớ nào có thể làm tôi hai chủ: vì hoặc nó ghét chủ này và mến chủ kia; hoặc phục chủ này và khinh chủ nọ. Các con không thể làm tôi Thiên Chúa mà lại làm tôi tiền của được”

Ngài muốn con cái Chúa phải có thái độ dứt khoát đối với tiền của, coi nó CHỈ LÀ PHƯƠNG TIỆN THÔI, chứ không được coi tiền của là cùng đích cuộc đời, đặt nó ngang hàng với Thiên Chúa.

Chúa nói dứt khoát: “CÁC CON KHÔNG THỂ LÀM TÔI THIÊN CHÚA MÀ LẠI LÀM TÔI TIỀN CỦA ĐƯỢC”.

Vì làm tôi cho Thiên Chúa là luôn làm theo ý muốn của Thiên Chúa, là theo đuổi những giá trị thiêng liêng cao cả.

Còn làm tôi cho tiền của là làm tôi cho ma quỷ, làm tôi cho sự dữ, sự xấu, sự dối trá và lừa gạt.

Ta làm sao có thể làm tôi cho cả 2 ông chủ trái ngược nhau như vậy.

Điều này rất đúng trong cuộc sống, vì không ai có thể làm ôsin cho cả 2 người. Và cũng chẳng ai lại đi mướn một người mà người đó đang là đầy tớ, làm công cho người khác. Làm vậy có khác gì nuôi ong tay áo, có ngày nó sẽ bán đứng mình.

Chúa còn dạy:

“Ai trung tín trong việc nhỏ, thì cũng trung tín trong việc lớn”.

Công việc thì luôn có việc lớn việc nhỏ, và người ta thường chú trọng vào những việc lớn, vì những việc đó ai cũng thấy và đánh giá được. Còn những việc nhỏ thì nó rất âm thầm, chẳng mấy ai chú ý, vì thế người ta coi thường.

Nhưng chính việc nhỏ này lại là THƯỚC DO LÒNG TRUNG THÀNH CỦA TA ĐỐI VỚI CHỦ.

Ta thường nghe những câu truyện, ông chủ âm thầm quan sát theo dõi một nhân viên làm việc. Chợt nhận ra người nhân viên cúi xuống nhặt cái rác cho vào thùng, ông sẽ đánh giá rất cao người nhân viên này.

Như vậy Lời Chúa nói rất đúng với kinh nghiệm cuộc sống:

“Vậy nếu các con không trung thành trong việc tiền của gian dối, thì ai sẽ giao phó của chân thật cho các con”.

Việc nhỏ ở đây Chúa muốn nhắm đến cách con người sử dụng tiền của. Nếu biết dùng tiền của để mua lấy bạn hữu, để mua lấy Nước Trời, thì đó chính là cái thước đo lòng trung tành của ta với Chúa trong những việc lớn.

Việc sử dụng đồng tiền, tiêu tiền tưởng chừng là việc nhỏ. Nhưng trong cái nhìn Nước Trời thì nó chính là việc lớn. Vì khi biềt sử dụng tiền của, đó là lúc ta đã sống lời Chúa nói:

“”CÁC CON KHÔNG THỂ LÀM TÔI THIÊN CHÚA MÀ LẠI LÀM TÔI TIỀN CỦA ĐƯỢC”

CHỦ ĐỀ CỦA PHẦN PHỤNG VỤ HÔM NAY là việc sử dụng tiền của hay nói đúng hơn là vấn đề tiền của trong mối liên hệ giữa người với người. SỬ DỤNG TIỀN CỦA THẾ NÀO CHO ĐÚNG.

TRONG BÀI ĐỌC I Trích sách Tiên tri Amos, tiên tri Amos loan báo những hình phạt Thiên Chúa sẽ giáng xuống trên dân Do Thái, bởi vì họ đã đàn áp những kẻ nghèo khổ bần cùng, nghĩa là họ đã coi trọng tiền của hơn con người.

Tiên tri Amos đã mạnh mẽ lên án tội lỗi của những người giàu: vì mải mê kiếm tiền nên họ bỏ bê những bổn phận đạo đức, gian lận “giảm đấu đong, tăng giá và làm cân giả”, thậm chí bóc lột cả người nghèo.

TRONG BÀI ĐỌC II, Trích thư thứ nhất của Thánh Phaolô Tông đồ gởi Timôthêu, Thánh Phaolô nhắc nhở chúng ta hãy biết đồng cảm với những người nghèo khó, chia sẻ tình thương với họ và tránh xa lòng ganh tỵ, oán hờn và tranh chấp, nhưng biết xây dựng hòa bình.

TRONG BÀI TIN MỪNG, theo thánh Luca, là dụ ngôn về người quản lý bất lương, bị ông chủ đòi tính sổ và không còn được làm quản lý nữa. Nhưng người quản lý này đã khôn ngoan và táo bạo để toan tính cho tương lai sắp tới của mình: gọi các con nợ đến và giảm nợ. Ông chủ đã khen ngợi hành vi đó. Tiếp đến, Đức Giêsu đưa ra những lời khuyên thực tế về việc sử dụng tiền bạc thế nào cho đúng: để mưu cầu hạnh phúc đời đời.

Với một vài suy niệm ngắn ngủi trên, cúng ta cùng nhau bước vào Bài Tin mừng:
________________________________________________

II/. BÀI CHIA SẺ (Lc 16, 10-13 hoặc 1-13)

DỤ NGÔN NGƯỜI QUẢN GIA BẤT LƯƠNG:

“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU PHÁN CÙNG CÁC MÔN ĐỆ RẰNG: “MỘT NGƯỜI PHÚ HỘ KIA CÓ MỘT NGƯỜI QUẢN LÝ, VÀ NGƯỜI NÀY BỊ TỐ CÁO ĐÃ PHUNG PHÍ CỦA CHỦ”

Ngay câu đầu tiên, Luca đã giới thiệu 2 nhân vật trong dụ ngôn:

+ Ông phú hộ: hay ông chủ, ý ám chỉ Thiên Chúa.
+ Người quản lý: ám chỉ tất cả chúng ta, là người quản lý tiền bạc của cải, những hồng ân Chúa ban.

Người quản lý đang có vấn đề, Luca viết: “NGƯỜI NÀY BỊ TỐ CÁO ĐÃ PHUNG PHÍ CỦA CHỦ”. Người quản lý có nhiệm vụ làm sinh sôi nảy nở tài sản cho chủ, nhưng ở đây ta thấy tài sản của chủ không những không được gia tăng mà còn bị hao hụt đi vì sự phung phí của anh ta. Đây là một tội rất lớn, không thể chấp nhận.

Nhưng anh ta phung phí thế nào, Luca không nói đến, đó là việc của quá khứ. Dụ ngôn không bao giờ là việc của quá khứ mà nó luôn hướng tới hiện tại và tương lai.

Hai vai trò Chủ và Quản lý thật rõ ràng, không thể đảo ngược.

Nhưng trên thực tế, nhiều người vẫn sống trong sự đảo ngược đó. Chúng ta chỉ là người quản lý, quản lý tiền bạc, của cải, những hồng ân Chúa ban, vì tất cả những gì ta đang có đây là của Chúa, Chúa giao cho ta quản lý và ta phải sử dụng thế nào cho đúng ý Chúa muốn, làm lợi cho Chúa và Nước Trời

Nhưng trong suy nghĩ, ta cứ nghĩ mình là chủ nên ta hành xử theo ý ta muốn. Và khi hành xử như vậy ta sẽ bị trật đường, không những không làm gia tăng những tài sản Chúa Giao mà còn bị hao hụt đi vì những sự phung phí bởi tính ích kỷ và những ham muốn thấp hèn..

Như vậy, ngay câu đầu tiên ta thấy rõ, dụ ngôn đang muốn nhắm đến điều gì.

“ÔNG CHỦ GỌI NGƯỜI QUẢN LÝ ĐẾN VÀ BẢO RẰNG: ‘TÔI NGHE NÓI ANH SAO ĐÓ? ANH HÃY TÍNH SỔ CÔNG VIỆC QUẢN LÝ CỦA ANH, VÌ TỪ NAY, ANH KHÔNG THỂ LÀM QUẢN LÝ NỮA’

Rồi cũng có lúc Chủ và Quản lý gặp nhau chứ không thể tránh mặt được nữa. Anh quản lý mặc dù biết trước những dư luận không tốt về mình, anh lo lắng và tránh mặt chủ. Nhưng bây giờ anh phải đối diện với sự thật.

Chúng ta cũng thế, cũng có lúc phải đối diện với Chúa trong ngày phán xét, ta không lẩn tránh được mãi và đó là lúc ta nghe Chúa khiển trách về những sự phung phí của ta khi còn sống đời này.

“’TÔI NGHE NÓI ANH SAO ĐÓ?”.

Một câu trách quá nhẹ nhàng và tế nhị. Luca đã cố tình giấu sự thiếu sót của người quản lý và chính ông chủ cũng không muốn nói ra, ông giữ thể diện cho anh và ai muốn hiểu sao thì hiểu.

Nhưng riêng người quản lý ắt hiểu rõ anh ta đã làm gì và đã gây ra lỗi lầm gì mà để chủ phải nói: “ANH HÃY TÍNH SỔ CÔNG VIỆC QUẢN LÝ CỦA ANH, VÌ TỪ NAY, ANH KHÔNG THỂ LÀM QUẢN LÝ NỮA”.

Như vậy đó là một lỗi lầm rất lớn không thể tha thứ. Lỗi lầm đó tất nhiên phải liên quan đến việc quản lý, cản trở công việc quản lý, chứ không phải là lỗi lầm lặt vặt.

“NGƯỜI QUẢN LÝ NGHĨ THẦM RẰNG: ‘TÔI PHẢI LÀM THẾ NÀO, VÌ CHỦ TÔI CẤT CHỨC QUẢN LÝ CỦA TÔI? CUỐC ĐẤT THÌ KHÔNG NỔI, ĂN MÀY THÌ HỔ NGƯƠI. TÔI BIẾT PHẢI LIỆU THẾ NÀO, ĐỂ KHI MẤT CHỨC QUẢN LÝ, THÌ SẼ CÓ NGƯỜI ĐÓN TIẾP TÔI VỀ NHÀ HỌ’.

Đúng ra ta không nên gọi dụ ngôn này là dụ ngôn NGƯỜI QUẢN LÝ BẤT LƯƠNG, mà phải gọi là DỤ NGÔN NGƯỜI QUẢN LÝ KHÔN NGOAN.

Anh ta khôn ngoan ở chỗ, sau khi nghe chủ nói: “ANH HÃY TÍNH SỔ CÔNG VIỆC QUẢN LÝ CỦA ANH”, có nghĩa chủ đã cho anh một thời gian để thu dọn sổ sách, bàn giao cho người quản lý mới. Trong thời gian này anh ta vẫn là người quản lý thực thụ, có nghĩa anh vẫn có toàn quyền trên cương vị của mình.

Anh tranh thủ thời gian còn lại ngắn ngủi này để vạch ra kế hoạch cho tương lai. Anh nói: “TÔI BIẾT PHẢI LIỆU THẾ NÀO, ĐỂ KHI MẤT CHỨC QUẢN LÝ, THÌ SẼ CÓ NGƯỜI ĐÓN TIẾP TÔI VỀ NHÀ HỌ”.

Có nghĩa, cho dù anh có bị đuổi việc, nhưng anh vẫn phải là người quản lý, bây giờ chỉ là vấn đề đổi sang chủ khác thôi. Anh sinh ra đời để làm quản lý, đó là cái nghiệp của anh, chứ không thể đi “CUỐC ĐẤT” hay “ĂN MÀY”. Đây mới chính là sự khôn ngoan đáng khen của anh.

Anh ta có cái dở là đang làm quản lý, mà không biết giữ, lại để bị mất chức quản lý, bây giờ phải làm lại từ đầu. Nhưng đó là việc của quá khứ, còn tương lai thì khác.

“VẬY ANH GỌI TỪNG CON NỢ CỦA CHỦ ĐẾN VÀ HỎI NGƯỜI THỨ NHẤT RẰNG: ‘ANH MẮC NỢ CHỦ TÔI BAO NHIÊU?’ NGƯỜI ẤY ĐÁP: ‘MỘT TRĂM THÙNG DẦU’. ANH BẢO NGƯỜI ẤY RẰNG: ‘ANH HÃY LẤY VĂN TỰ, NGỒI XUỐNG MAU MÀ VIẾT LẠI: NĂM MƯƠI’.

RỒI ANH HỎI NGƯỜI KHÁC RẰNG: ‘CÒN ANH, ANH MẮC NỢ BAO NHIÊU?’ NGƯỜI ẤY ĐÁP: ‘MỘT TRĂM GIẠ LÚA MIẾN’. ANH BẢO NGƯỜI ẤY RẰNG: ‘ANH HÃY LẤY VĂN TỰ MÀ VIẾT LẠI: TÁM MƯƠI’

Nói gì thì nói, vạch ra kế hoạch làm quản lý cho ông chủ mới, làm sao bằng mình vẫn là quản lý cho chủ cũ. Ông chủ cũ đã quen rồi, quen từng đường đi nước bước, quen cả những tính hư tật xấu và nết tốt của ông, quen cả cách hành xử của ông.

Như vậy cho dù ông chủ có khó đến đâu thì cũng còn dễ chịu so với ông chủ mới.

Người quản lý đã đẩy sự khôn ngoan tiến xa thêm bước nữa, đó là phải làm mọi cách để giữ chức quản lý của mình.

Anh đã hành xử khôn ngoan khi gọi từng con nợ đến để xử trí, người chủ sẽ phải khâm phục cách xử lý của anh, đó mới là “lấy công chuộc tội”.

Trong câu nói của anh với con nợ: “’ANH MẮC NỢ CHỦ TÔI BAO NHIÊU?”, có nghĩa anh vẫn xem ông chủ là chủ của mình “CHỦ TÔI”.

Trước khi phân tích đoạn Tin mừng, ta sẽ nêu lên một số vấn đề sau đây:

1/ TIỀN LƯƠNG CỦA NGƯỜI QUẢN LÝ

Tại nước Do Thái thời Đức Giêsu, Người quản lý không được trả lương, nhưng anh toàn quyền thay mặt chủ để giao dịch làm ăn.

Độc giả có thể tự hỏi: Nếu không có lương thì người quản lý sẽ sống bằng gì? Còn gia đình anh ta thì sao? Đó là vấn đề thứ nhất mà ta sẽ trả lời ở phần sau.

2/. LUẬT MÔSÊ CẤM CHO VAY LẤY LÃI (Xh 22,25; Lc 25,36; Đnl 23,20-21). Luật này nhằm che chở những người túng cực khỏi bị bóc lột.

Nhưng Luật Môsê lại có một luật trừ: Nếu chứng minh được người vay mượn đã có một phần của cải anh muốn mượn, có nghĩa nhà đã có thóc nhưng vẫn đi vay mượn lúa, và phần vay mượn không là cấp bách, thì có thể lấy lãi.

Ví dụ: Ông (A) muốn vay mượn 10 lít dầu, người ta lý luận thế này: chắc chắn trong nhà ông (A) đã có dầu, không ít thì nhiều, chẳng lẽ nhà ông (A) không có dầu để thắp một ngọn đèn hay sao? Và cũng lý luận thêm: 10 lít dầu kia cũng không cấp bách, tức ông (A) không có nó cũng chẳng chết. Như vậy, người cho vay 10 lít dầu có quyền lấy lãi mà vẫn hợp pháp theo luật Môsê.

NGƯỜI QUẢN LÝ SẼ SỐNG BẰNG CÁCH NÀO?

Trong hai ví dụ sau mà Tin mừng đưa ra: DẦU và LÚA (là những thứ được giải thích bằng luật trừ), người quản lý sẽ lấy lãi của người vay mượn, vì cũng cách lý luận trên anh ta được quyền lấy lãi. Như vậy, anh ta sẽ ghi phần lãi + phần vốn vào biên bản vay mượn. Phần lãi này được chủ cho phép và gọi là hoa hồng.

Vì không có lương, người quản lý thời Đức Giêsu, có quyền được hưởng hoa hồng trên mỗi giao dịch, luật pháp cho phép anh ta được hưởng từ 25-50%, và phần hoa hồng đó được cộng với vốn để ghi trên biên bản vay mượn.

Ví dụ: Giả sử người quản lý (A) cho ông (B) vay 10 thùng lúa. Phần hoa hồng được thương lượng giữa hai bên: (A) và (B) là 50%. (phần này là phần thương lượng giữa hai bên, nó có thể ít hơn 50%, nhưng không được dưới 20%, nếu đồng ý sẽ tiến hành việc vay mượn)

Một ví dụ: ông (B) vay ông (A) 10 thùng lúa. Vậy phần hoa hồng của (A) là: 10 x 50% = 5 thùng. Người quản lý (A) sẽ ghi vào biên bản vay mượn là: 10 + 5 = 15 thùng. Như vậy, ông (B) trên pháp lý đã vay của (A) là 15 thùng. Phần ông chủ 10 thùng, phần của người quản lý là 5 thùng.

Mặc dù, người quản lý trên nguyên tắc không được trả lương, nhưng cái phần hoa hồng này cũng khá hấp dẫn, nó hoàn toàn không đụng đến tài sản của chủ. Chính vì thế mới nảy sinh vấn đề lạm dụng.

Anh gọi các con nợ đến, rồi hỏi người thứ nhất: “Bác nợ chủ tôi bao nhiêu vậy?” Người ấy đáp: “Một trăm thùng dầu ô-liu”. Người quản lý bảo: “Bác cầm lấy biên lai của bác đây, ngồi xuống mau, viết năm chục thôi”. Món nợ đã được giảm từ 100 thùng dầu ô-liu xuống còn 50 thùng, tương đương với tiền công nhật một năm. Giảm 50%, có nghĩa người quản lý sẽ mất phần hoa hồng của mình, còn phần tài sản của chủ vẫn giữ nguyên

Như vậy, trong biên bản, lúc đầu ghi là: 100 thùng dầu (trong đó người quản lý hưởng hoa hồng 50 thùng, của chủ là 50), bây giờ sửa lại 50, có nghĩa người quản lý chấp nhận mất phần hoa hồng của mình để chỉ còn lại 50 hoàn lại cho chủ.

Anh ta gọi người thứ hai đang mắc nợ một trăm bồ lúa, tức là khoảng 100 dạ lúa miến (kết quả thu hoạch của hơn 42 mẫu ruộng tốt). Nay món nợ của ông giảm xuống còn 80 dạ, tức giảm 25% (anh ta đã hưởng hoa hồng 25% theo biên bản, cái phần rút bớt lại cũng là phần hoa hồng của anh, chứ không phải của chủ)

Như vậy, trên nguyên tắc ANH TA KHÔNG BẤT LƯƠNG, ANH CHỈ BỎ, CHẤP NHẬN MẤT PHẦN HOA HỒNG ĐÁNG LÝ ANH ĐƯỢC HƯỞNG, VÀ ĐÃ HOÀN LẠI TÀI SẢN CHO CHỦ. Cái khôn khéo của anh ở chỗ đó, dám chấp nhận mất hoa hồng, để biến những con nợ kia thành người chịu ơn anh.

“VÀ CHỦ KHEN NGƯỜI QUẢN LÝ BẤT LƯƠNG ĐÓ ĐÃ HÀNH ĐỘNG CÁCH KHÔN KHÉO: VÌ CON CÁI ĐỜI NÀY KHI ĐỐI XỬ VỚI ĐỒNG LOẠI THÌ KHÔN KHÉO HƠN CON CÁI SỰ SÁNG.

Cách hành xử của người quản lý đã được chủ khen là khôn khéo, khôn khéo ở chỗ đã biết dùng tiền của đời này để mua lòng người, mua bằng hữu cho tương lai và sự nghiệp sau này của mình, nhưng vẫn trên nguyên tắc không làm thiệt hại cho chủ

“VÌ CON CÁI ĐỜI NÀY KHI ĐỐI XỬ VỚI ĐỒNG LOẠI THÌ KHÔN KHÉO HƠN CON CÁI SỰ SÁNG”

Điểm nhắm của dụ ngôn là: sự thông minh của một người khi nhìn đến tương lai, hoặc nói bằng ngôn ngữ tôn giáo, đó là chọn lựa thận trọng khi nhìn đến việc cứu độ bản thân.

Các môn đệ của Đức Giêsu cũng phải hành động với một sự minh mẫn và khôn ngoan như thế. Đức Giêsu bảo họ rằng, họ có thể học được nhiều nơi các con cái thế gian trong việc phân tích kỹ lưỡng hoàn cảnh, suy nghĩ chín chắn và có một cách ứng xử thích hợp.

“PHẦN THẦY, THẦY BẢO CÁC CON: HÃY DÙNG TIỀN CỦA GIAN DỐI MÀ MUA LẤY BẠN HỮU, ĐỂ KHI MẤT HẾT TIỀN BẠC, THÌ HỌ SẼ ĐÓN TIẾP CÁC CON VÀO CHỐN AN NGHỈ ĐỜI ĐỜI.�

Chúa Giêsu tiếp tục đưa ra những lời khuyên thiết thực cho việc sử dụng tiền của gian dối.

Tạo lấy bạn bè! phát triển tình bạn! Đấy là lý do của lời khen ngợi.

“HÃY DÙNG TIỀN CỦA GIAN DỐI MÀ MUA LẤY BẠN HỮU,”

Chúa Giêsu khi nói về tiền bạc, Ngài luôn sử dụng cụm từ “TIỀN CỦA GIAN DỐI”, vì tiền của không bao giờ trung thành với bất cứ ai, nay còn mai mất, nay nó nằm trong túi người này, ngày mai nó lại chạy sang túi người khác. Như vậy, nếu biết dùng tiền của gian dối để mua lấy bằng hữu đó mới là sự khôn ngoan ở đời, mà người quản lý bất lương trong dụ ngôn đã sử dụng.

Đó là một cuộc cách mạng thật sự về tiền bạc. Dùng tiền bạc như một phương tiện để chia sẻ và sống tình bằng hữu. Tiền bạc tự nó không xấu. Nó có thể tạo ra niềm vui cho những người khác, và do đó là niềm vui cho người nào đã góp phần vào niềm vui ấy khi “ban tặng”!

“ĐỂ KHI MẤT HẾT TIỀN BẠC, THÌ HỌ SẼ ĐÓN TIẾP CÁC CON VÀO CHỐN AN NGHỈ ĐỜI ĐỜI”

Luca trong Tin Mừng của ông luôn nhấn mạnh đến Đấng Mêsia của những người nghèo, nhiều hơn các thánh sử khác. Nước Thiên Chúa hầu như thuộc về họ, đến nỗi những người giàu có chỉ vào được đó, nhờ sự bảo trợ và giới thiệu của những người nghèo mà những người giàu có làm bạn. Bài Tin Mừng cho những người giàu có biết rằng, mình có thể được cứu và bước vào “nơi ở vĩnh cửu” như thế nào, khi mà ở nơi đó tiền bạc của họ không còn nữa”.

“”AI TRUNG TÍN TRONG VIỆC NHỎ, THÌ CŨNG TRUNG TÍN TRONG VIỆC LỚN; AI GIAN DỐI TRONG VIỆC NHỎ, THÌ CŨNG GIAN DỐI TRONG VIỆC LỚN. VẬY NẾU CÁC CON KHÔNG TRUNG THÀNH TRONG VIỆC TIỀN CỦA GIAN DỐI, THÌ AI SẼ GIAO PHÓ CỦA CHÂN THẬT CHO CÁC CON?”

Dựa vào Dụ ngôn, Chúa Giêsu đã đưa ra thêm những lời khuyên trong cuộc sống:

Thường người ta thích chú ý và tập trung vào những việc lớn mà coi thường những việc tầm thường, nhỏ nhặt.

Nhưng dưới cái nhìn của Chúa Giêsu: chính những việc nhỏ mới là thước đo sự trung tín hay gian dối khi người ta làm những việc lớn. “AI TRUNG TÍN TRONG VIỆC NHỎ, THÌ CŨNG TRUNG TÍN TRONG VIỆC LỚN; AI GIAN DỐI TRONG VIỆC NHỎ, THÌ CŨNG GIAN DỐI TRONG VIỆC LỚN”.

Như vậy, nếu ta biết trung tín ngay những việc nhỏ thì mới bảo đảm ta sẽ trung tín trong việc lớn.

Việc nhỏ, việc lớn ở đây là việc gì?

Trong cái nhìn Nước trời:

+ Việc nhỏ, chính là TRUNG THÀNH TRONG VIỆC SỬ DỤNG TIỀN CỦA GIAN DỐI
+ Việc lớn: QUẢN LÝ NHỮNG CỦA CHÂN THẬT

Như vậy, chỉ khi nào ta trung thành trong việc sử dụng tiền của gian dối thì ta mới được giao phó của chân thật.

“KHÔNG ĐẦY TỚ NÀO CÓ THỂ LÀM TÔI HAI CHỦ: VÌ HOẶC NÓ GHÉT CHỦ NÀY VÀ MẾN CHỦ KIA; HOẶC PHỤC CHỦ NÀY VÀ KHINH CHỦ NỌ. CÁC CON KHÔNG THỂ LÀM TÔI THIÊN CHÚA MÀ LẠI LÀM TÔI TIỀN CỦA ĐƯỢC”

Chúa Giêsu đưa ra lời khuyên cuối cùng trong Bài Tin mừng hôm nay: “CÁC CON KHÔNG THỂ LÀM TÔI THIÊN CHÚA MÀ LẠI LÀM TÔI TIỀN CỦA ĐƯỢC”

Chữ ‘Tiền Của’ viết với một chữ hoa ở đầu để dịch từ ‘Mam-mon’, một từ đáng khinh bỉ để chỉ thần tượng, vì nó mà người ta trở thành nô lệ. Ta có là tù nhân bị tiền bạc xiềng xích, chiếm đoạt, đánh đòn với những lo âu về công việc không?

Đối với Đức Giêsu, không thể có bất kỳ thỏa hiệp nào: Hoặc là Thiên Chúa, hoặc là tiền bạc. Chúng ta hãy thú nhận chúng ta thường bị cám dỗ phục vụ luân phiên cả hai ông chủ: Thiên Chúa ngày Chúa nhật, cho phần rỗi của chúng ta và Thiên Chúa của các thương vụ, của hầu bao, lợi lộc sáu ngày còn lại trong tuần.

Lạy Chúa Giê-su, Chúa dạy con không làm tôi hai chủ, không đặt tiền của làm vị thần chi phối đời sống mình. Xin giúp con biết sử dụng tiền bạc để tạo lấy tương quan tốt đẹp với người anh em.

Amen.
_____________________________
Giuse Vĩnh Tâm.