“CÃC CON HÃY YÊU THÆ¯Æ NG THÙ ÄỊCH CÃC CON”.
BÀI ÄỌC I: Lv 19, 1-2. 17-18
“Hãy yêu thương bạn hữu như chÃnh mình”.
TrÃch sách Lêvi.
Chúa phán cùng Môsê rằng: “Ngươi hãy nói cho toà n thể cá»™ng đồng con cái Israel: Các ngươi hãy nên thánh, vì Ta là Äấng Thánh, là Thiên Chúa các ngươi. Äừng giữ lòng thù ghét anh em, nhưng hãy răn bảo há» công khai, để khá»i mang tá»™i vì há». Äừng tìm báo oán, đừng nhá»› lại lá»i mắng nhiếc cá»§a kẻ đồng hương. Hãy yêu thương các bạn hữu như chÃnh mình. Ta là Chúa”.
Äó là lá»i Chúa.
ÄÃP CA: Tv 102, 1-2. 3-4. 8 và 10. 12-13.
Äáp: Chúa là Äấng từ bi và hay thương xót (c. 8a).
Xướng:
1) Linh hồn tôi Æ¡i, hãy chúc tụng Chúa, và toà n thể con ngưá»i tôi, hãy chúc tụng danh Ngưá»i. Linh hồn tôi Æ¡i, hãy chúc tụng Chúa, và chá»› khá quên má»i ân huệ cá»§a Ngưá»i. – Äáp.
2) Ngưá»i đã tha thứ cho má»i Ä‘iá»u sai lá»—i, và chữa ngươi khá»i má»i táºt nguyá»n. Ngưá»i chuá»™c mạng ngươi khá»i chá»— vong thân, Ngưá»i đội đầu ngươi bằng mão từ bi, ân sá»§ng. – Äáp.
3) Chúa là Äấng từ bi và hay thương xót, cháºm bất bình và hết sức khoan nhân. Ngưá»i không xá» vá»›i chúng tôi như chúng tôi đắc tá»™i, và không trả đũa theo Ä‘iá»u oan trái chúng tôi. – Äáp.
4) CÅ©ng như từ đông sang tây xa vá»i vợi, Ngưá»i đã ném tá»™i lá»—i xa khá»i chúng tôi. CÅ©ng như ngưá»i cha yêu thương con cái, Chúa yêu thương những ai kÃnh sợ Ngưá»i. – Äáp.
BÀI ÄỌC II: 1 Cr 3, 16-23
“Tất cả là cá»§a anh em, nhưng anh em thuá»™c vá» Äức Kitô, và Äức Kitô thuá»™c vá» Thiên Chúa”.
TrÃch thư thứ nhất cá»§a Thánh Phaolô Tông đồ gá»i tÃn hữu Côrintô.
Anh em thân mến, Anh em không biết anh em là đá»n thá» cá»§a Thiên Chúa và Thánh Thần Thiên Chúa ngá»± trong anh em sao? Nếu ai xúc phạm tá»›i Ä‘á»n thá» cá»§a Thiên Chúa, thì Thiên Chúa sẽ huá»· diệt ngưá»i ấy. Vì Ä‘á»n thá» cá»§a Thiên Chúa là thánh, mà chÃnh anh em là đá»n thỠấy.
Äừng có ai lừa dối mình. Nếu có ai trong anh em cho mình là ngưá»i khôn ngoan ở Ä‘á»i nà y, thì kẻ ấy hãy nên Ä‘iên dại để được khôn ngoan: vì sá»± khôn ngoan cá»§a thế gian nà y là sá»± Ä‘iên dại đối vá»›i Thiên Chúa, vì có lá»i chép rằng: “ChÃnh Ngưá»i bắt chợt những ngưá»i khôn ngoan ngay trong xảo kế cá»§a há»”. Lại có lá»i khác rằng: “Chúa biết tư tưởng cá»§a những ngưá»i khôn ngoan là hão huyá»n”. Váºy đừng có ai còn tá»± phô trương nÆ¡i loà i ngưá»i. Vì tất cả là cá»§a anh em, dù là Phaolô, hay Apollô, hoặc Kêpha, hoặc thế gian, sá»± sống hay sá»± chết, hoặc hiện tại hay tương lai. Tất cả là cá»§a anh em, nhưng anh em thuá»™c vá» Äức Kitô, và Äức Kitô thuá»™c vá» Thiên Chúa.
Äó là lá»i Chúa.
ALLELUIA: 1 Sm 3, 9
Alleluia, alleluia! – Lạy Chúa, xin hãy phán, vì tôi tá»› Chúa Ä‘ang lắng tai nghe; Chúa có lá»i ban sá»± sống Ä‘á»i Ä‘á»i. – Alleluia.
PHÚC ÂM: Mt 5, 38-48
“Các con hãy yêu thương thù địch các con”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Các con đã nghe bảo: ‘Mắt Ä‘á»n mắt, răng Ä‘á»n răng’. Còn Thầy, Thầy bảo các con: đừng chống cá»± lại vá»›i kẻ hung ác; trái lại, nếu ai vả má bên phải cá»§a con, thì hãy đưa má bên kia cho nó nữa. Và ai muốn kiện con để Ä‘oạt áo trong cá»§a con, thì hãy trao cho nó cả áo choà ng nữa. Và ai bắt con Ä‘i má»™t dặm, thì con hãy Ä‘i vá»›i nó hai dặm. Ai xin, thì con hãy cho. Ai muốn vay mượn, thì con đừng khước từ.
“Các con cÅ©ng đã nghe dạy rằng: ‘Hãy yêu thương tha nhân, và ghét thù địch’. Còn Thầy, Thầy bảo các con: Các con hãy yêu thương thù địch các con, hãy là m là nh cho những kẻ ghét các con, và cầu nguyện cho những kẻ bắt bá»› và vu khống các con, để các con nên con cái Cha các con ở trên trá»i, là Äấng là m cho mặt trá»i má»c lên trên ngưá»i là nh cÅ©ng như kẻ dữ, và cho mưa trên ngưá»i công chÃnh cÅ©ng như kẻ bất lương. Vì nếu các con yêu thương những kẻ yêu thương các con, thì còn có công gì? Nà o những ngưá»i thu thuế không là m như váºy ư? Và nếu các con chỉ chà o há»i anh em các con mà thôi, thì các con có là m gì hÆ¡n? Nà o dân ngoại không là m như váºy sao? Váºy các con hãy nên trá»n là nh như Cha các con trên trá»i là Äấng trá»n là nh”.
Äó là lá»i Chúa.
_____________________________________
I/. BÀI SUY NIỆM (Mt 5, 38-48)
“CÃC CON HÃY YÊU THÆ¯Æ NG THÙ ÄỊCH CÃC CON
Hôm nay Chúa nháºt VII Thưá»ng niên năm A, chúng ta trở lại Chương 5 Phúc âm Matthêu để được nghe CHÚA GIÊSU KIỆN TOÀN LUẬT MÔSÊ (tiếp theo).
Trong Chúa nháºt VI Thưá»ng niên vừa qua, ta đã được nghe Chúa kiện toà n má»™t số luáºt Môsê, cụ thể:
+ ÄỪNG GIẬN GHÉT (Mt 5, 21 – 26)
+ CHỚ NGOẠI TÌNH (Mt 5, 27 – 30)
+ ÄỪNG LY DỊ (Mt 5, 31 – 32)
+ ÄỪNG THỀ THá»T (Mt 5, 33 – 37).
Trong Chúa nháºt VII hôm nay, Chúa sẽ kiện toà n tiếp 2 luáºt quan trá»ng nữa, nó sẽ là cốt lõi cho luáºt Môsê (Cá»±u ước) và Tân ước, đó là :
+ CHỚ TRẢ THÙ (Mt 5, 38 – 42)
+ PHẢI YÊU KẺ THÙ (Mt 5, 43 – 48).
Gá»i nó là luáºt cốt lõi vì YÊU THÆ¯Æ NG chÃnh là ná»n tảng cá»§a luáºt Chúa (Tân ước).
A/.CHỚ TRẢ THÙ:
Mở đầu Bà i Tin mừng, Matthêu viết:
“Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Các con đã nghe bảo: ‘Mắt Ä‘á»n mắt, răng Ä‘á»n răng’. Còn Thầy, Thầy bảo các con: đừng chống cá»± lại vá»›i kẻ hung ác; trái lại, nếu ai vả má bên phải cá»§a con, thì hãy đưa má bên kia cho nó nữaâ€.
CÃC CON Äà NGHE BẢO: ‘MẮT ÄỀN MẮT, RÄ‚NG ÄỀN RÄ‚NG’.
Cụm từ “CÃC CON Äà NGHE BẢO†ý ám chỉ Luáºt Môsê.
“’MẮT ÄỀN MẮT, RÄ‚NG ÄỀN RÄ‚NGâ€, có nghÄ©a luáºt Môsê cho phép trả thù. Nhưng chỉ trả thù trong má»™t mức độ cho phép, có giá»›i hạn, tức trả thù tương xứng vá»›i những gì kẻ thù đã gây ra cho mình.
Rõ rà ng Luáºt Môsê cho phép Báo thù. Nhưng BÃO THÙ TRONG MỘT GIỚI HẠN NHẤT ÄỊNH chứ không được báo thù trà n lan theo lòng thù háºn cá»§a mình, chỉ trả thù tương xứng vá»›i những gì mình bị thiệt hại, chứ không được vượt qua mức đó.
Luáºt nà y được ghi rõ trong Sách Xuất hà nh:
Luáºt Báo thù cá»§a ngưá»i Do Thái quy định như sau: “Nếu có nguy cÆ¡ tÃnh mạng, thì ngươi phải lấy mạng Ä‘á»n mạng, mắt Ä‘á»n mắt, răng Ä‘á»n răng, tay Ä‘á»n tay, chân Ä‘á»n chân, bá»ng Ä‘á»n bá»ng, bầm Ä‘á»n bầm, sưng Ä‘á»n sưng†(Xh 21, 23-25). Luáºt nà y có cái tên là Luáºt TALIONIS
LUẬT TALIONIS
là luáºt xưa nhất trên thế giá»›i, được tìm thấy trong Bá»™ Luáºt Hammurabi, khoảng 2250 BC. Luáºt nà y cÅ©ng được tìm thấy trong Cá»±u Ước Ãt là 3 lần (Xuất hà nh 21:23-25, Lev 24:19-20, Deut 19:21). Mấy Ä‘iá»u quan trá»ng vá» Luáºt nà y cần lưu ý:
(1) Nó ngăn cấm việc gia tăng báo thù;
(2) Nó được thi hà nh bởi quan án và ngăn cấm việc báo thù cá nhân;
(3) Nó không được thi hà nh theo nghÄ©a Ä‘en, nhưng được tÃnh bằng tiá»n bồi thưá»ng; vÃ
(4) nó không phải là tất cả Luáºt cá»§a Cá»±u Ước, vì vẫn còn những luáºt yêu thương và tha thứ (Lev 19:18, Pro 25:21, Lam 3:30).
Sá»± tương xứng nà y có ý tránh sá»± báo thù quá mức cá»§a ngưá»i nà y đối vá»›i ngưá»i kia, vì tá»± bản thân luáºt đã định ra má»™t giá»›i hạn cho phép. Như váºy, phải công bằng mà nói, Luáºt Báo thù cá»§a ngưá»i Do Thái là má»™t luáºt rất tiến bá»™, so vá»›i thá»i chưa có luáºt và so vá»›i các dân tá»™c xung quanh, tức chỉ cho phép trả thù có giá»›i hạn.
Ta thấy rõ, mặc dù luáºt nà y có ưu Ä‘iểm, nhưng nó lại chứa đầy nhược Ä‘iểm.
Luáºt “Mắt Ä‘á»n mắt, răng Ä‘á»n răng†có khuynh hướng chiá»u theo bản tÃnh tá»± nhiên cá»§a con ngưá»i.
Tuy nhiên, chÃnh vì con ngưá»i muốn sống theo khuynh hướng tá»± nhiên, nên thế giá»›i hôm nay má»›i không ngá»›t chiến tranh và đau khổ.
ÄÃNH PHỦ ÄẦU:
Äó là lối lý luáºn cá»§a kẻ mạnh.
Äánh phá»§ đầu là đánh trước khi ngưá»i kia kịp đánh mình. Trên thế giá»›i má»—i ngà y có bao vụ sát nhân chỉ vì má»™t chút oán há»n.
Như ta thấy điển hình trong chiến tranh giữa Israen và Palestin hiện nay. Cứ mỗi lần có trái rocket của nhóm Hồi giáo Hamas bắn và o lãnh thổ Israen là y như rằng sau đó có cuộc dội bom dữ dội của Israen xuống cao nguyên Golan đáp lại, tuy có lúc đi quá một chút.
Vì thế cuá»™c chiến giữa Israen và Palestin là cuá»™c chiến không có hồi kết và nó cứ dai dẳng mặc dù có đã bao cuá»™c dà n xếp cá»§a các nước lá»›n, gây ra biết bao sá»± thiệt hại nhân mạng và váºt chất cá»§a cả hai bên.
Như váºy ta thấy Luáºt “MẮT ÄỀN MẮT, RÄ‚NG ÄỀN RÄ‚NG†mặc dù là luáºt tiến bá»™ trong Cá»±u ước, nó ngăn ngừa sá»± trả thù quá mức và phải giá»›i hạn bởi sá»± thiệt hại cá»§a mình.
Chúa Giêsu đã kiện toà n luáºt nà y như sau. Matthêu viết:
“Còn Thầy, Thầy bảo các con: đừng chống cự lại với kẻ hung ác; trái lại, nếu ai vả má bên phải của con, thì hãy đưa má bên kia cho nó nữa. Và ai muốn kiện con để đoạt áo trong của con, thì hãy trao cho nó cả áo choà ng nữa.
“ÄỪNG CHá»NG Cá»° LẠI VỚI KẺ HUNG ÃCâ€
Không những không được báo thù mà còn phải là m ngược lại.
“Äừng chống lại vá»›i kẻ ác được hiểu theo cả 2 nghÄ©a:
1/. Bây giỠmình không đủ khả năng và đủ lực để chống lại.
Trong trưá»ng hợp nà y, Chúa muốn ngưá»i môn đệ phải loại bá» ngay từ trong suy nghÄ© sá»± báo thù, vì rất có thể sau nà y mình có Ä‘iá»u kiện thì việc báo thù sẽ xảy ra.
Như váºy ngay từ lúc mình Ä‘ang yếu thế, không là m gì được, cÅ©ng phải dẹp bá» ngay ý nghÄ© báo thù để nó không được manh nha lá»›n lên trong suy nghÄ© và ước muốn.
Ngưá»i ta thưá»ng nói: “Quân tá» trả thù 10 năm vẫn chưa muá»™nâ€, đã nói lên ý chà và mong muốn báo thù mà bây giá» mình chưa thá»±c hiện được nên nén lòng ẩn mình chá» thá»i, đợi sau nà y có dịp thuáºn tiện.
ChÃnh vì ý nghÄ© đó mà giữa con ngưá»i vá»›i nhau không bao giá» có hòa bình tháºt sá»±, há» chỉ sống bằng mặt chứ không bằng lòng.
2/. Bây giá» mình có đủ Ä‘iá»u kiện trả thù, thì cà ng không được trả thù.
Nhiá»u ngưá»i nghÄ© rằng: lá»i khuyên nà y cá»§a Chúa Giêsu cổ võ cho sá»± hèn nhát, yếu Ä‘uối và cam chịu. Há» cổ võ cho sá»± công bằng. Có thù thì phải trả, và chỉ cần trả đến mức giá»›i hạn “ Mằt Ä‘á»n mắt, răng Ä‘á»n răng†là công bằng rồi.
Nhưng những ngưá»i nà y đã lầm, vì Lá»i giáo huấn cá»§a Chúa Giêsu đỠcao và cổ võ thái độ sống anh hùng. Chỉ có những ai sống anh hùng, mạnh mẽ, há» má»›i thắng nổi cái khuynh hướng cá»§a loà i súc váºt, má»›i vượt thắng được bản năng tá»± nhiên.
Còn nói vá» sá»± công bằng. Chúa muốn dạy cho các môn đệ bà i há»c: Muốn đạt đến công bằng thì phải sống vượt quá sá»± công bằng. Ai chỉ dừng lại ở mức công bằng thì ngưá»i đó không bao giá» có sá»± công bằng, mà chỉ là má»™t kẻ ác.
Vì thế chúa Giêsu dạy: “ÄỪNG CHá»NG Cá»° LẠI VỚI KẺ HUNG ÃCâ€.
Chúa còn muốn đẩy sá»± kiện toà n luáºt nà y lên má»™t mức cao hÆ¡n nữa, có nghÄ©a Ä‘i đến cùng khi Ngà i đỠra các giải pháp cụ thể:
“nếu ai vả má bên phải cá»§a con, thì hãy đưa má bên kia cho nó nữa. Và ai muốn kiện con để Ä‘oạt áo trong cá»§a con, thì hãy trao cho nó cả áo choà ng nữa. Và ai bắt con Ä‘i má»™t dặm, thì con hãy Ä‘i vá»›i nó hai dặm. Ai xin, thì con hãy cho. Ai muốn vay mượn, thì con đừng khước từâ€.
B/. PHẢI YÊU KẺ THÙ:
Äây chÃnh là đỉnh cao cá»§a việc kiện toà n Luáºt Môsê.
Luáºt “CHỚ BÃO THÙ†chỉ là mặt TIÊU Cá»°C cá»§a luáºt yêu thương. Nhưng chỉ bằng đó ta cÅ©ng thấy khó rồi, cần phải vượt qua bản năng súc váºt cá»§a mình má»›i có thể thi hà nh được.
Nhưng luáºt “PHẢI YÊU KẺ THÙ†má»›i chÃnh là mặt TÃCH Cá»°C cá»§a Luáºt yêu thương.
Luáºt “ CHỚ BÃO THÙ†má»›i chỉ đưa ta vượt qua bản năng cá»§a súc váºt. Còn “LUẬT YÊU KẺ THÙ†má»›i thăng hoa chúng ta thà nh “CON CÃI CHÚA.
Vì như Chúa nói:
“để các con nên con cái Cha các con ở trên trá»i, là Äấng là m cho mặt trá»i má»c lên trên ngưá»i là nh cÅ©ng như kẻ dữ, và cho mưa trên ngưá»i công chÃnh cÅ©ng như kẻ bất lươngâ€
“ÄỂ CÃC CON NÊN CON CÃI CHA CÃC CON Ở TRÊN TRỜIâ€.
“NÊN CON CÃI CHAâ€, là mục tiêu và lý tưởng cá»§a Kitô hữu qua má»i thá»i đại.
Tất cả những gì Chúa giáo huấn trong Chúa nháºt VII thưá»ng niên hôm nay Ä‘á»u hướng đến lá»i má»i gá»i cá»§a Chúa: “CÃC CON HÃY NÊN THÃNH như Chúa là Äấng thánh. Äó là lá»i má»i gá»i cá»§a Chúa cÅ©ng là lá»i kết cá»§a Bà i Tin mừng hôm nay:
“Váºy các con hãy nên trá»n là nh như Cha các con trên trá»i là Äấng trá»n là nhâ€.
Các Bà i Ä‘á»c trong Chúa nháºt VII Thưá»ng niên năm A hôm nay Ä‘á»u xoay quanh chá»§ Ä‘á»:
“CHÚNG TA HÃY NÊN THÃNHâ€
TRONG BÀI ÄỌC I TrÃch sách Lêvi, tác giả đưa ra lý do tại sao ta phải nên Thánh.
Lý do đó, theo Thiên Chúa: “VÃŒ TA LÀ ÄẤNG THÃNHâ€. ChÃnh vì Thiên Chúa là Äấng Thánh do đó chúng ta phải nên thánh, có như váºy ta má»›i là con Thiên Chúa.
Nhưng thế nà o là thánh?
Ngưá»i ta thưá»ng hình dung vị thánh là má»™t ngưá»i khổ hạnh, xa lánh thế gian, chuyên chăm Ä‘á»c kinh cầu nguyện… Và khi hình dung như thế, ngưá»i ta rất ngưỡng má»™ các thánh nhưng lại không thÃch là m thánh.
Bà i Ä‘á»c I không đưa ra quan niệm nên thánh xa lạ như váºy.
Má»™t vị thánh phải là ngưá»i rất ngưá»i, quan trá»ng há» phải có má»™t lối sống, cách cư xá» cao hÆ¡n những gì tầm thưá»ng.
Tác giả đưa ra tiêu chuẩn nên thánh như sau:
“Äừng tìm báo oán, đừng nhá»› lại lá»i mắng nhiếc cá»§a kẻ đồng hương. Hãy yêu thương các bạn hữu như chÃnh mìnhâ€.
Như váºy thánh đâu phải là ngưá»i xa lánh thế gian. Nếu xa lánh thế gian thì là m gì có chuyện báo oán, mắng nhiếc ngưá»i khác.
Thánh vẫn là ngưá»i sống trong thế gian, vẫn chung đụng vá»›i bao ngưá»i khác kể cả ngưá»i thân, kẻ thù, ngưá»i xa lạ. Nhưng thánh chÃnh là ngưá»i yêu thương các bạn hữu như chÃnh mình.
Mặc dù tiêu chuẩn như thế đã là cao đẹp, nhưng nó vẫn còn hạn chế. Hạn chế ở chá»—: YÊU THÆ¯Æ NG CÃC BẠN Há»®U CHỨ KHÔNG PHẢI YÊU KẺ THÙ
Sang đến Bà i Tin mừng Chúa Giêsu sẽ đưa tiêu chuẩn đó lên mức cao hơn.
TRONG BÀI ÄỌC II TrÃch thư thứ nhất cá»§a Thánh Phaolô Tông đồ gá»i tÃn hữu Côrintô, Thánh Phaolô không nhắc tá»›i Ä‘á»n thá» Giêrusalem, không nhắc đến luáºt cÅ© nữa. Tân Ước là thá»i đại má»›i, dân Chúa thá»±c sá»± không nên thánh nhá» Ä‘á»n thá» hay lá» luáºt. Há» nên thánh, vì há» là dân thánh (1Phêrô 2, 9) nhỠđược tái sinh bởi nước và Thánh Thần.
Phaolô cho há» thấy: “Anh em là đá»n thá» Thiên Chúa, và Thánh Thần Thiên Chúa ngá»± trong anh em” Từ nay há» là chi thể thánh cá»§a Äức Kitô “Anh em thuá»™c vá» Äức Kitô, Äức Kitô thuá»™c vá» Thiên Chúa”
Thánh Phaolô cho ta biết, bản chất cốt yếu cá»§a thánh thiện, không nhá» Ä‘á»n thá» hoặc bất cứ ai dù là Phaolô… hay luáºt lệ, mà chỉ nhá» má»™t mình Thiên Chúa: “ChÃnh nhá» Ngưá»i, vá»›i Ngưá»i và trong Ngưá»i” đã là m cho ta nên thánh.
TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Matthêu, Chúa Giêsu đòi các môn đệ trở nên trá»n là nh như Cha trên trá»i là Äấng trá»n là nh bằng việc yêu thương, tha thứ, cầu nguyện và là m Æ¡n cho kẻ thù.
Với và i dòng suy niệm ngắn ngủi trên. Chúng ta cùng nhau bước và o Bà i Tin mừng:
_____________________________
II/. BÀI CHIA SẺ (Mt 5, 38-48)
“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU PHÃN CÙNG CÃC MÔN ÄỆ RẰNG: “CÃC CON Äà NGHE BẢO: ‘MẮT ÄỀN MẮT, RÄ‚NG ÄỀN RÄ‚NG’. CÃ’N THẦY, THẦY BẢO CÃC CON: ÄỪNG CHá»NG Cá»° LẠI VỚI KẺ HUNG ÃCâ€.
Tiếp nối vá»›i Bà i Tin mừng Chúa nháºt VI Thưá»ng niên năm A (Mt 5, 17 – 37), Chúa Giêsu đã kiện toà n 4 luáºt cá»§a Môsê:
+ Äừng giáºn ghét.
+ Chá»› giết ngưá»i
+ Chớ ngoại tình.
+ Chá»› bá»™i thá».
Tin mừng Chúa nháºt VII Thưá»ng niên năm A, Chúa Giêsu sẽ kiện toà n 2 luáºt nữa cá»§a Môsê:
+ Chớ trả thù.
+ Phải yêu kẻ thù.
Chúng ta sẽ gặp lại cái Ä‘iệp khúc sau đây: “CÃC CON Äà NGHE BẢO:….. CÃ’N THẦY, THẦY BẢOâ€.
Vế trước là luáºt cÅ©, Luáºt Môsê. Vế sau là luáºt má»›i, luáºt cá»§a Chúa Giêsu, kiện toà n luât cÅ©.
+ LUẬT MÔSÊ, LUẬT TALIONIS: “’MẮT ÄỀN MẮT, RÄ‚NG ÄỀN RÄ‚NG’â€
Luáºt nà y được trÃch trong sách Lêvi ( Lev 19, 18). Äây là Luáºt rất đúng đắn trong việc bảo tồn dân tá»™c Do Thái (Israen).
Như ta biết: Sau khi Dân Israen được Thiên Chúa, qua trung gian Môsê, đưa ra khá»i Ai Cáºp, vượt Biển ÄỠđể đến miá»n Äất Hứa. Dân phải lang thang trong sa mạc 40 năm, Ä‘i qua các là ng mạc và thà nh phố. Äi qua nÆ¡i nà o, ngưá»i Do Thái cÅ©ng bị các dân tá»™c loại trừ và tiêu diệt, há» không có má»™t mảnh đất cắm dùi, vì thế há» phải dùng vÅ© lá»±c để chiếm lấy, như váºy Israen luôn có nhiá»u kẻ thù.
Trong Cá»±u Ước, dân Chúa là má»™t dân nhá» bé sống chung đụng vá»›i nhiá»u dân tá»™c đông và mạnh hÆ¡n vá»›i văn hóa riêng cá»§a há»; nên dân Chúa cần được tá»± vệ, để bảo vệ mình bằng những Ä‘iá»u luáºt cần thiết. Những luáºt cá»§a Cá»±u Ước trong việc báo thù có giá»›i hạn nhất định, Luáºt nà y theo như lúc bấy giỠđã là má»™t bước tiến văn minh so vá»›i trước khi có luáºt.
LUẬT TRẢ THÙ CÓ GIỚI HẠN:
Tại sao nói: Luáºt ‘MẮT ÄỀN MẮT, RÄ‚NG ÄỀN RÄ‚NG’ có má»™t giá»›i hạn nhất định?
thưa vì ta chỉ được trả thù bằng hoặc Ãt hÆ¡n những gì kẻ thù đã gây cho mình, không được trả thù nhiá»u hÆ¡n.
Nếu kẻ thù lấy cá»§a ta má»™t con mắt hay má»™t chiếc răng thì ta chỉ được quyá»n lấy lại kẻ thù má»™t con mắt, má»™t chiếc răng, không được trả thù hÆ¡n.
ChÃnh nhá» Luáºt trả thù có giá»›i hạn nà y mà xã há»™i Do Thái đã hạn chế rất nhiá»u sá»± độc ác dã man cá»§a con ngưá»i. Vì cứ theo lòng thù háºn tá»± nhiên, con ngưá»i rất dá»… Ä‘i đến cùng trong sá»± tà n bạo. Không những chỉ trả thù má»™t con mắt hay má»™t chiếc răng mà con ngưá»i còn muốn kẻ thù, vợ con cá»§a y phải chết nữa. Háºn thù sẽ chồng chất và không có lối thoát.
Cần dùng ngay việc trả thù, như váºy quá đủ rồi.
“CÃ’N THẦY, THẦY BẢO CÃC CON: ÄỪNG CHá»NG Cá»° LẠI VỚI KẺ HUNG ÃCâ€.
Äây là luáºt Chúa Giêsu đưa ra, kiện toà n Luáºt Môsê.
“ÄỪNG CHá»NG Cá»° LẠI VỚI KẺ HUNG ÃCâ€, có nghÄ©a Chúa Giêsu nghiêm cấm việc trả thù.
Tại sao Chúa Giêsu lại nghiêm cấm việc trả thù?
Thưa Trả thù sẽ không Ä‘i đến đâu, cà ng là m cho thù háºn khoét sâu hÆ¡n, không có lối thoát.
Nếu ta trả được thù, thì chÃnh con cháu, ngưá»i thân cá»§a kẻ thù lại trả thù chúng ta,… như váºy thù háºn sẽ chồng chất.
Nếu ngưng lại, không trả thù thì sá»± thù háºn sẽ tan biến. Thù háºn không nên thắt mà nên cởi.
Câu Chúa Giêsu nói: “ÄỪNG CHá»NG Cá»° LẠI VỚI KẺ HUNG ÃCâ€, tháºt khó biết bao, không phải lúc nà o cÅ©ng áp dụng được.
“TA ÄỪNG CHá»NG Cá»° LẠI KẺ HUNG ÃC†để kẻ hung ác không trở thà nh hung ác hÆ¡n nữa, chứ không phải để biến ta thà nh nạn nhân, là m cái bia để cho kẻ hung ác mặc sức đánh Ä‘áºp, vì là m như váºy là ta Ä‘ang dung túng cho sá»± hung ác đó và là m cho kẻ hung ác đắc thắng, cà ng lún sâu và o sá»± hung ác.
“ÄỪNG CHá»NG Cá»° LẠI VỚI KẺ HUNG ÃC†để biến kẻ hung ác thà nh ngưá»i bạn, đó là mục Ä‘Ãch Chúa Giêsu muốn nhắm đến. Vì má»™t khi sá»± thù háºn chấm dứt thì lúc đó chỉ còn tình bạn thôi.
“TRÃI LẠI, NẾU AI VẢ Mà BÊN PHẢI CỦA CON, THÃŒ HÃY ÄÆ¯A Mà BÊN KIA CHO NÓ Ná»®A. VÀ AI MUá»N KIỆN CON ÄỂ ÄOẠT ÃO TRONG CỦA CON, THÃŒ HÃY TRAO CHO NÓ CẢ ÃO CHOÀNG Ná»®A. VÀ AI BẮT CON ÄI MỘT DẶM, THÃŒ CON HÃY ÄI VỚI NÓ HAI DẶM. AI XIN, THÃŒ CON HÃY CHO. AI MUá»N VAY MƯỢN, THÃŒ CON ÄỪNG KHƯỚC TỪâ€
Từ nguyên tắc chung “ÄỪNG CHá»NG Cá»° LẠI VỚI KẺ HUNG ÃCâ€. Chúa Giêsu đã đưa ra má»™t loạt việc là m cụ thể:
“NẾU AI VẢ Mà BÊN PHẢI CỦA CON, THÃŒ HÃY ÄÆ¯A Mà BÊN KIA CHO NÓ Ná»®Aâ€
Vì là kẻ hung ác, nếu có xảy ra vả má thì hỠmuốn vả cả má bên phải lẫn bên trái.
Ta cần để ý một chút câu Chúa nói:
Thưá»ng ngưá»i ta chỉ vả má bên trái cá»§a ngưá»i kia, cái vả đó sẽ rất Ä‘au vì thuáºn tay phải. Ngưá»i vả dùng tay phái để vả má bên trái cá»§a ngưá»i kia, ngưá»i đối diện.
Còn khi vả má bên phải, ngưá»i vả sẽ dùng mu bà n tay phải hay dùng tay trái, cái vả nà y sẽ không Ä‘au, vì trái tay, nhưng lại mang sá»± nhục nhã.
Câu Chúa nói: “NẾU AI VẢ Mà BÊN PHẢI CỦA CONâ€, tức sau khi bị nhục nhã ê chá», THÃŒ HÃY ÄÆ¯A Mà BÊN KIA CHO NÓ Ná»®A†để hứng chịu má»™t cái tát nảy lá»a, Ä‘au tháºt sá»±.
ChÃnh Chúa Giêsu sẽ đưa ra má»™t lối giải thÃch hay nhất vá» câu nói cá»§a Ngà i: đó là khi bị tên đầy tá»› vả mặt, Ngà i đã chẳng đưa má kia, song nghiêm nghị há»i nó: “Nếu Ta đã nói không phải, thì hãy là m chứng không phải chá»— nà o: còn nếu là phải, sao lại đánh Ta?” (Ga 18, 23).
Hãy phân biệt rõ: má»™t đà ng là mệnh lệnh, có giá trị đối vá»›i má»i ngưá»i và cho má»i hoà n cảnh, đà ng kia là má»™t và dụ cố ý phóng đại mà chẳng xét đến các Ä‘iá»u kiện cụ thể hằng biến đổi luôn. Chúa Giêsu muốn công bố má»™t lý tưởng, chứ không ban hà nh má»™t đạo luáºt.
“VÀ AI MUá»N KIỆN CON ÄỂ ÄOẠT ÃO TRONG CỦA CON, THÃŒ HÃY TRAO CHO NÓ CẢ ÃO CHOÀNG Ná»®Aâ€.
Äối vá»›i ngưá»i Do Thái, chiếc áo ngoà i rất quan trá»ng vì nó là áo phòng thân che chở cái giá rét khi đêm vá». Cho dù ngưá»i kia có nợ nần thế nà o thì cÅ©ng không được xiết nợ chiếc áo ngoà i, phải để cho há» con đưá»ng sống.
Chúa lại dạy: “VÀ AI MUá»N KIỆN CON ÄỂ ÄOẠT ÃO TRONG CỦA CON, THÃŒ HÃY TRAO CHO NÓ CẢ ÃO CHOÀNG Ná»®Aâ€. Có nghÄ©a ngưá»i ta chỉ kiện lấy chiếc áo trong thôi, nhưng vá»›i tinh thần “ÄỪNG CHá»NG Cá»° LẠI VỚI KẺ HUNG ÃCâ€. Chúa muốn ngưá»i môn đệ Chúa trao cho kẻ ác cả chiếc áo ngoà i nữa.
Lá»i dạy cá»§a Chúa vẫn có tÃnh lý tưởng. Äã là lý tưởng thì rất khó thá»±c hiện.
“VÀ AI BẮT CON ÄI MỘT DẶM, THÃŒ CON HÃY ÄI VỚI NÓ HAI DẶM. AI XIN, THÃŒ CON HÃY CHO. AI MUá»N VAY MƯỢN, THÃŒ CON ÄỪNG KHƯỚC TỪâ€.
Nước Do Thái thá»i Chúa Giêsu bị Rôma đô há»™. LÃnh Rôma có quyá»n bắt bất cứ ngưá»i Do Thái nà o gặp trên đưá»ng khuân vác đồ đạc cho há» và không ai được từ chối. Vì thế khi gặp lÃnh Rôma, dân Do Thái nên tránh xa kẻo gặp xui xẻo
Má»™t và dụ cụ thể: Trong cuá»™c thương khó cá»§a Chúa Giêsu, lÃnh La Mã đã bắt ông Simon Ä‘ang trên đưá»ng vá» nhà vác đỡ tháºp giá cho Chúa Giêsu.
Trong trưá»ng hợp nà y Chúa Giêsu dạy: “AI BẮT CON ÄI MỘT DẶM, THÃŒ CON HÃY ÄI VỚI NÓ HAI DẶMâ€.
“AI XIN, THÃŒ CON HÃY CHO. AI MUá»N VAY MƯỢN, THÃŒ CON ÄỪNG KHƯỚC TỪâ€
“Ai xin… ai muốn vay”: Lá»i khuyên gồm hai xác ngôn song song- hầu như đồng nghÄ©a: việc cho vay mượn thưá»ng tương đương vá»›i việc bố thÃ. “Cho đồng loại vay là là m việc từ thiện”, (Hc 29, 1) khẳng định thế.
Giữa ngưá»i Do thái vá»›i nhau, cho vay không được ăn lá»i (Xh 22, 24; Lv 25, 35- 37; Änl 15, 7- 11; 23, 20-21 tất cả các bản văn nà y Ä‘á»u quy chiếu vá» các “anh em” Do thái và đến hưu niên (année sabbatique) thì má»i nợ nần và vay mượn Ä‘á»u được tha Ãt nhất trên lý thuyết (Änl 15). Là m thế là vì Israel muốn mãi mãi là má»™t dân tá»™c sống tình anh em.
Ở đây hình như Chúa Giêsu muốn ná»›i rá»™ng luáºt ấy theo nghÄ©a Ngà i yêu cầu hãy cho vay bất cứ ai xin vay, mà đừng để ý đến chá»§ng tá»™c hay tôn giáo cá»§a há». Gia đình Israel phải mở rá»™ng cá»a nhà mình cho tất cả má»i ngưá»i.
Nhưng lá»i Chúa không được hiểu theo nghÄ©a Ä‘en, vì xã há»™i hôm nay đã xảy ra vô số vụ “quịt nợâ€. Chúa Giêsu muốn những ai có Ä‘iá»u kiện, khá giả hãy mở rá»™ng lòng mình trước những nhu cầu có tháºt cá»§a anh em, giúp há» vượt qua cuá»™c sống khó khăn để sống cho ra con ngưá»i. Nhưng cần phải tháºt tỉnh táo trước những vụ lừa gạt.
“CÃC CON CŨNG Äà NGHE DẠY RẰNG: ‘HÃY YÊU THÆ¯Æ NG THA NHÂN, VÀ GHÉT THÙ ÄỊCH’. CÃ’N THẦY, THẦY BẢO CÃC CON: CÃC CON HÃY YÊU THÆ¯Æ NG THÙ ÄỊCH CÃC CON, HÃY LÀM LÀNH CHO NHá»®NG KẺ GHÉT CÃC CON, VÀ CẦU NGUYỆN CHO NHá»®NG KẺ BẮT BỚ VÀ VU KHá»NG CÃC CON, ÄỂ CÃC CON NÊN CON CÃI CHA CÃC CON Ở TRÊN TRỜI, LÀ ÄẤNG LÀM CHO MẶT TRỜI MỌC LÊN TRÊN NGƯỜI LÀNH CŨNG NHƯ KẺ Dá»®, VÀ CHO MƯA TRÊN NGƯỜI CÔNG CHÃNH CŨNG NHƯ KẺ BẤT LÆ¯Æ NG.
Luáºt cuối cùng Chúa Giêu muốn kiện toà n đó là : HÃY YÊU THÆ¯Æ NG KẺ THÙ.
Có thể nói đây là luáºt cao nhất vá» yêu thương
TÃŒNH YÊU Äá»I VỚI KẺ THÙ:
Tình yêu đối vá»›i kẻ thù, Nó khác hẳn vá»›i tình yêu đối vá»›i ngưá»i thân.
Tình yêu đối vá»›i ngưá»i thân, đó là thứ tình yêu tá»± nhiên, con ngưá»i dá»… chấp nháºn, như tình yêu đối vá»›i ngưá»i bạn Ä‘á»i, tình yêu vá»›i cha mẹ, con cái, anh em trong nhà , há» hà ng thân thuá»™c,…
Còn tình yêu đối vá»›i kẻ thù là tình yêu đòi há»i cả ý chà lẫn lý trÃ, nó không phải tình yêu tá»± nhiên, phải cố gắng ná»— lá»±c má»›i có thể yêu kẻ thù cá»§a mình.
Trong tiếng Hy Lạp, có 3 động từ “yêu†chỉ 3 bình diện khác nhau:
(1) Erein: Tình yêu tá»± nhiên dà nh cho ngưá»i mình yêu.
(2) Philein: CÅ©ng là tình yêu tá»± nhiên dà nh cho ngưá»i thân trong gia đình.
(3) Agapan: Tình yêu Thiên Chúa. Từ nà y chỉ được dùng trong khuôn khổ của Kitô giáo.
Như váºy, từ xưa đến nay, ngưá»i ta chỉ dùng má»™t trong hai động từ: Erein và Philein, tức chỉ yêu bằng vá»›i tình yêu tá»± nhiên, yêu ngưá»i mình thÃch và yêu ngưá»i thân trong gia đình. Còn kẻ thù không thể yêu bằng tình yêu tá»± nhiên được.
Từ Agapan chỉ xuất hiện khi Äức Giêsu dạy các môn đệ cá»§a Ngà i phải yêu thương kẻ thù, Chúa Giêsu không dạy chúng ta yêu kẻ thù bằng má»™t tình yêu tá»± nhiên, tức dùng trái tim yêu ngưá»i mình yêu, nhưng Ngà i dạy chúng ta phải yêu kẻ thù bằng vá»›i Tình yêu Thiên Chúa, tức con ngưá»i phải dùng tá»›i ý muốn cá»§a mình, nó là má»™t thá»a thuáºn giữa lý trà và lòng muốn.
AGAPAN (Tình yêu kẻ thù trong Kitô giáo) được định nghĩa thế nà o?
Äức Giêsu đã liệt kê ra các thể hiện cụ thể cá»§a nó:
– Là m Æ¡n cho kẻ ghét anh em;
– Chúc là nh cho kẻ nguyá»n rá»§a anh em;
– Cầu nguyện cho kẻ vu khống anh em;
– Ai vả anh má bên nà y, thì hãy giÆ¡ cả má bên kia nữa;
– Ai Ä‘oạt áo ngoà i cá»§a anh, thì cÅ©ng đừng cản nó lấy áo trong;
– Ai xin, thì hãy cho, ai lấy cái gì cá»§a anh, thì đừng đòi lại.
Không như Bà i Äá»c I Thiên Chúa đòi ta phải nên thánh vì Ngà i là Äấng Thánh.
Trong Bà i Tin mừng nà y, Chúa Giêsu dạy ta phải yêu thương kẻ thù vì ÄỂ CÃC CON NÊN CON CÃI CHA CÃC CON Ở TRÊN TRỜI.
Chúa Cha trên trá»i mà Chúa Giêsu muốn mạc khải cho ta: “NGÀI LÀ ÄẤNG LÀM CHO MẶT TRỜI MỌC LÊN TRÊN NGƯỜI LÀNH CŨNG NHƯ KẺ Dá»®, VÀ CHO MƯA TRÊN NGƯỜI CÔNG CHÃNH CŨNG NHƯ KẺ BẤT LÆ¯Æ NG.
Như váºy Chúa Giêsu khẳng định cách mạnh mẽ: Nếu ta không yêu thương kẻ thù thì ta không thể nà o là con cái Cha trên trá»i, vì con nhà tông, không giống lông cÅ©ng giống cánh. Chúa Cha yêu thương hết má»i ngưá»i, yêu cả ngưá»i tốt lẫn kẻ xấu. Ngà i vẫn cho mặt trá»i má»c lên cho má»i ngưá»i mà không phân biệt má»™t ai. Váºy nếu ta không yêu thương kẻ thù thì là m sao giống Cha trên trá»i được!
VÃŒ NẾU CÃC CON YÊU THÆ¯Æ NG NHá»®NG KẺ YÊU THÆ¯Æ NG CÃC CON, THÃŒ CÃ’N CÓ CÔNG GÃŒ? NÀO NHá»®NG NGƯỜI THU THUẾ KHÔNG LÀM NHƯ VẬY Ư? VÀ NẾU CÃC CON CHỈ CHÀO HỎI ANH EM CÃC CON MÀ THÔI, THÃŒ CÃC CON CÓ LÀM GÃŒ HÆ N? NÀO DÂN NGOẠI KHÔNG LÀM NHƯ VẬY SAO?
Chúa Giêsu đưa ra lý luáºn rất thuyết phục, nếu ta không yêu thương kẻ thù, thì ta cÅ©ng chẳng khác gì ngưá»i tá»™i lá»—i (ngưá»i thu thuế), ta chẳng hÆ¡n gì há». Mặc dù tình yêu kẻ thù nó đòi há»i cả ý chà lẫn lý trà rất khó thá»±c hiện, vì nó luôn Ä‘i ngược lại những gì là tá»± nhiên, song nó là lý tưởng để con cái Chúa hướng đến.
Má»™t khi được gá»i là lý tưởng, nó luôn khó và có khi cả cuá»™c Ä‘á»i ta chưa thể đạt được, nhưng ta vẫn được má»i gá»i để sống tình yêu ấy.
Nietzsche (NÃt-chÆ¡), má»™t triết gia ngưá»i Äức, đã gá»i nhân đức hiá»n là nh cá»§a Ki-tô giáo là hà nh động cá»§a những ngưá»i hèn kém.
Theo bản tÃnh tá»± nhiên, ngưá»i ta dá»… dà ng niá»m nở vá»›i ngưá»i có thiện cảm vá»›i mình mà không cần má»™t cố gắng nà o; Äức Giê-su bảo những kẻ tá»™i lá»—i cÅ©ng là m được như thế.
Nhưng sẽ không dá»… chút nà o khi phải nhoẻn miệng cưá»i thân ái vá»›i ngưá»i mình không hy vá»ng gì được chà o đáp lại hay phải tha thứ cho má»™t ngưá»i đã cho mình thấm thÃa kinh nghiệm “là m Æ¡n mắc oánâ€.
VẬY CÃC CON HÃY NÊN TRỌN LÀNH NHƯ CHA CÃC CON TRÊN TRỜI LÀ ÄẤNG TRỌN LÀNH”.
Nếu trong Bà i Ä‘á»c I Thiên Chúa má»i ta phải nên Thánh vì Ngà i là Äấng thánh.
Ở đây Chúa Giêsu má»i gá»i ta hãy nên trá»n là nh như Cha các con trên trá»i là Äấng trá»n là nh. Cha trên trá»i luôn là nguyên nhân và cùng Ä‘Ãch cho cuá»™c Ä‘á»i cá»§a ta, Ngà i luôn là mẫu gương cho cuá»™c sống cá»§a ta.
Lạy Chúa, chúng con biết rằng yêu thương kẻ thù là má»™t Ä‘iá»u rất khó vì nó Ä‘i ngược lại vá»›i bản tÃnh cá»§a chúng con, những con ngưá»i yêu Ä‘uối tá»™i lá»—i. Xin ban cho chúng con thêm sức mạnh, lòng can đảm và vị tha để chúng con sống đúng theo lá»i Chúa dạy là yêu thương và tha thứ cho những ngưá»i giáºn ghét chúng con.
Amen.
________________________________
Giuse Vĩnh Tâm.

