Nhà báo kỳ cá»±u chuyên viết vá» Vatican, Andrea Gagliarducci, vừa có má»™t bà i giá trị nói vá» lịch sá» ngà nh truyá»n thông cá»§a Tòa Thánh và động thái má»›i đây cá»§a Äức Phanxicô (http://www.mondayvatican.com/vatican/pope-francis-a-new-model-for-vatican-communication).
Theo nhà báo nà y, các việc bổ nhiệm Ông Matteo Bruni là m Giám Äốc Phòng Báo Chà và hai Ông Alessandro Gisotti và Sergio Centofanti là m phó giám đốc xã luáºn cá»§a Bá»™ Truyá»n Thông cho thấy ngà nh truyá»n thông cá»§a Tòa Thánh đã diá»…n biến ra sao.
Trong Pastor Bonus (Mục tá» Nhân là nh), là tông hiến, cho đến nay, quy định các chức năng và nhiệm vụ cá»§a các bá»™ sở cá»§a Giáo Triá»u, Văn phòng Báo chà Tòa thánh được liên kết trá»±c tiếp vá»›i Phá»§ Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh. Tin tức cho các bản tin hà ng ngà y, hướng dẫn vá» việc tin tức nà o sẽ được cung cấp, các hướng dẫn vá» quản trị tin tức, tất cả Ä‘á»u xuất phát từ Phá»§ Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh. Giám đốc cá»§a Văn phòng Báo chà được kêu gá»i lên khuôn thông tin nà y và truyá»n đạt nó.
Do đó, Văn phòng Báo chà Tòa thánh không chỉ là má»™t văn phòng báo chÃ. Nó cÅ©ng hoạt động như má»™t văn phòng truyá»n thông, và là trung gian giữa “cung Ä‘iện†và các phương tiện truyá»n thông.
Vai trò cá»§a Văn phòng Báo chà Tòa thánh là má»™t phần cá»§a má»™t kế sách toà n diện hÆ¡n: Tòa thánh có má»™t loạt các phương tiện truyá»n thông, tất cả Ä‘á»u độc láºp, được giao cho nhiệm vụ cung cấp má»™t viá»…n ảnh tin tức bao quát hÆ¡n nhìn theo quan Ä‘iểm cá»§a Giáo há»™i.
Tá»Â L’Osservatore Romano, tá» báo cá»§a Tòa thánh, cuối cùng, được hạ sinh để bảo vệ Tòa thánh khá»i những gì Äức Piô IX gá»i là “cuá»™c tấn công và o sá»± tháºt†– nghÄ©a là sá»± thao túng lịch sá» Ä‘i kèm vá»›i Vương quốc Savoy trong mưu toan sát nháºp Lãnh địa Giáo hoà ng.
Äà i phát thanh Vatican được thà nh láºp bởi nhà phát minh ra truyá»n thanh, Guglielmo Marconi, và được thiết kế như má»™t công cụ để truyá»n bá viá»…n kiến cá»§a Äức Giáo Hoà ng và Tòa thánh cho thế giá»›i.
Cả hai công cụ Ä‘á»u rất quan trá»ng thá»i chá»§ nghÄ©a phát xÃt ở à và trong Thế chiến thứ hai. Tòa Thánh đã có thể cung cấp má»™t viá»…n kiến sáng suốt và có thá»±c chất vá» cuá»™c chiến nhá»Â Osservatore Romano, má»™t tá» báo đã có thể vượt qua các bản tin chÃnh thức cá»§a Ã.
Äức Piô XII đã phát động qua đà i phát thanh các thông Ä‘iệp hòa bình cá»§a ngà i, các thông Ä‘iệp hiện vẫn Ä‘ang là m sáng tá» nhiá»u thách thức cá»§a thá»i đại.
Cả Äà i Vatican lẫn tá» báo Ä‘á»u là những công cụ liên kết vá»›i Tòa thánh, nằm trong lãnh thổ Vatican. Cả Văn phòng Báo chà cÅ©ng nằm trong lãnh thổ Vatican. Thá»±c ra, ban đầu, nó là má»™t văn phòng báo chà liên kết vá»›i Osservatore Romano, nÆ¡i các nhà báo đưa tin vá» Vatican có thể nháºn được các bản tin và thông tin.
Nghịch lý thay, Công đồng Vatican II đã thay đổi má»i thứ. Các phương tiện truyá»n thông đã nhảy và o cuá»™c thảo luáºn cá»§a Công đồng và cố gắng giải quyết và chỉ đạo má»™t số quyết định cá»§a các Nghị phụ. Äức Phaolô VI hiểu được sá»± nguy hiểm. Ngà i quyết định chuyển Văn phòng Báo chà ra ngoà i tưá»ng thà nh Vatican, và đưa ra nhiá»u bá»™ máy lá»c lá»±a truyá»n thông, trong khi vẫn để đà i phát thanh và tá» báo tá»± do phát biểu.
Sau Công đồng Vatican II, tác động má»›i cá»§a ngà nh truyá»n thông xã há»™i dẫn đến má»™t văn phòng mà sau đó trở thà nh má»™t Há»™i đồng Giáo hoà ng, nghÄ©a là má»™t loại thánh bá»™ ở Giáo Triá»u. Äà i phát thanh bắt đầu phát sóng từ Palazzo Pio, bên ngoà i Bức tưá»ng Vatican, trong khi các tòa nhà lịch sá» cá»§a nó bị bá» lại bên trong các bức tưá»ng nà y.
Do đó, các phương tiện truyá»n thông cá»§a Vatican phần nà o vẫn liên kết vá»›i lãnh thổ nhá» bé cá»§a Thị Quốc, má»™t ngôi là ng đã mang xác thịt lại cho linh hồn cá»§a Tòa Thánh.
Quyết định nối kết Văn phòng Báo chà Tòa thánh vá»›i Phá»§ Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh ra Ä‘á»i từ lý do nà y. Bá»™ Truyá»n thông má»›i đã thay đổi má»i thứ, vì nhiá»u lý do.
Trước hết, tất cả các cÆ¡ quan truyá»n thông cá»§a Vatican đã được thống nhất, để có sá»± phối hợp đáng kể vá» ná»™i dung. Các ná»™i dung cÅ©ng đã được thống nhất. Từng bước, hướng xã luáºn đã chiếm ưu thế hÆ¡n việc quản trị thông tin. ÄÆ°á»£c cá»§ng cố vá»›i việc bổ nhiệm Alessandro Gisotti và Sergio Centofantias là m phó giám đốc xã luáºn, hướng xã luáºn sẽ là nÆ¡i khởi đầu cá»§a tất cả các hoạt động truyá»n thông cá»§a Vatican.
Như thế, Bá»™ Truyá»n thông cá»§a Vatican sẽ là ngưá»i sẽ quản trị thông tin, trong khi Phá»§ Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh – nÆ¡i các bản tin và thông tin chÃnh thức phát xuất – mất trá»ng lượng vá» phương diện truyá»n thông. Má»™t Ä‘iá»u gì đó bị mất vá» phÃa báo chÃ; má»™t Ä‘iá»u gì đó đạt được vá» phÃa truyá»n thông định chế.
Biểu tượng cá»§a sá»± thay đổi nà y là quyết định di chuyển tất cả các phương tiện truyá»n thông cá»§a Vatican ra ngoà i lãnh thổ cá»§a Thị quốc Vatican. Bắt đầu từ năm tá»›i, các văn phòng cá»§a đà i phát thanh, truyá»n hình và báo chà cá»§a Vatican sẽ được đặt tại Palazzo Pio, tại trụ sở cá»§a Äà i phát thanh Vatican. Chỉ có bá»™ pháºn hà nh chánh là được giữ lại trong các bức tưá»ng cá»§a Vatican.
Gần như có má»™t cảm thức rằng Ä‘iá»u nà y có nghÄ©a là má»™t sá»± chuyển tiếp để bước sang má»™t ngà nh truyá»n thông chuyên nghiệp và và có tÃnh định chế hÆ¡n, mặc dù là má»™t ngà nh truyá»n thông Ãt liên kết vá»›i Tòa Thánh hÆ¡n. Äể có cái nhìn xa hÆ¡n, ngưá»i ta có thể Ä‘á»c trong đó thấy việc Äức Giáo Hoà ng Phanxicô thÃch các các khu ngoại vi hÆ¡n là trung tâm. L’Osservatore Romano và ấn bản tiếng à cá»§a nó Ä‘ang dà nh nhiá»u không gian hÆ¡n cho các tin tức phát xuất từ Giáo há»™i ở các vùng ngoại vi. Các thông Ä‘iệp cá»§a Äức Giáo Hoà ng Phanxicô trong các biến cố hoặc lá»… ká»· niệm được phát hà nh bởi các Giáo há»™i địa phương hoặc bởi các phương tiện truyá»n thông cá»§a Vatican, nhưng chúng không xuất hiện trong các bản tin chÃnh thức cá»§a Văn phòng Báo chà Tòa Thánh.
Các bá»™ pháºn truyá»n thông cá»§a Vatican cân bằng động thái nà y bằng cách nâng cao địa vị cá»§a tiếng Latinh – hiện đã có chương trình phát sóng hà ng tuần bằng tiếng Latinh – để hiển thị lịch sá» cá»§a Tòa thánh và tÃnh đặc thù cá»§a nó.
Gagliarducci nháºn định rằng đây có thể là mô hình truyá»n thông má»›i cho Tòa Thánh, má»™t mô hình cÅ©ng xuất phát từ nhu cầu hợp lý hóa bá»™ pháºn truyá»n thông. Tuy nhiên, mô hình nà y không nhằm chứng minh rằng chỉ đến nay, Tòa Thánh má»›i mở ra vá»›i thế giá»›i: Tòa Thánh luôn luôn là m Ä‘iá»u đó. Thay và o đó, Tòa Thánh muốn cho thấy việc mình từ bá» viá»…n cảnh Vatican. Viá»…n cảnh nà y có nhiá»u lý do để hiện hữu. Bây giá», nó có nguy cÆ¡ bị lãng quên.
Viet Catholic

