Khảo Sát Tội Lỗi

3880

Thiên Chúa yêu thương m�i ngư�i, không trừ ai. Các tội nhân là đối tượng của Lòng Chúa Thương Xót: “Ở đâu tội lỗi đã lan tràn, ở đó ân sủng càng chứa chan gấp bội� (Rm 5:20).

Nhà thần h�c luân lý Bill Cosgrave đưa ra một số quan điểm từ thần h�c theo xu hướng chủ đạo v� bản chất tội lỗi theo đức tin Kitô giáo.

Từ Công đồng Vatican II (1962-1965), chúng ta đã tiến bộ nhi�u trong cách hiểu tội lỗi. Không phải ai cũng có khả năng “theo kịp� cách hiểu mới này. Trong bài này nói đến hoa quả chính của sự đổi mới theo cách hiểu v� ni�m tin Kitô giáo cơ bản này của Giáo hội.

Chúng ta bắt đầu bằng cách nhìn vào một số ý tưởng và hình ảnh mà các tác giả Kinh thánh từ các thế kỷ đầu của Kitô giáo đã dùng để hiểu và giải thích tội lỗi. Rõ ràng là từ Kinh thánh và từ các thế kỷ đầu đã cố gắng hiểu tội lỗi và đã thay đổi nhi�u. Thật vậy, nhi�u thế kỷ qua đi, Giáo hội thấy rằng nhi�u thứ không sáng t� và không được phát triển rộng rãi hoặc kéo dài lâu. Chúng ta theo đi�u này bằng cách tập trung vào cách nhìn hợp thức mới v� tội lỗi phổ biến trong Giáo hội Công giáo trong các thế kỷ qua cho tới Công đồng Vatican II.

HÌNH ẢNH TRONG TH�NH KINH

Kinh thánh không miêu tả hệ thống v� tội lỗi. Hơn nữa, Giáo hội dùng các hình ảnh hoặc phép ẩn dụ để diễn tả giáo huấn, dù những thứ này không được thêm vào khái niệm thần h�c v� tội lỗi được Giáo hội diễn tả tỉ mỉ qua các thế kỷ. �ây là một số cách hiểu v� tội lỗi theo Kinh thánh.

Mất dấu: Hình ảnh này rất quan tr�ng đặc biệt trong Cựu ước. �i�u đó có nghĩa là không đạt được mục đích hoặc thiếu � Chúa đối với chúng ta. �i�u đó cũng có thể có nghĩa là phá vỡ th�a hiệp giữa 2 quốc gia.

Nổi loạn chống lại Thiên Chúa: �i�u này được thấy trong thuật ngữ Giao ước và được coi là sự vi phạm cá nhân hoặc nổi loạn chống lại Thiên Chúa. �i�u đó gợi lên cơn giận của Thiên Chúa và đem lại hình phạt cho ngư�i xúc phạm.

Bất trung: Hình ảnh này thư�ng được dùng trong Giao ước giữa Thiên Chúa và nhân loại. Từ đó, tội lỗi bị coi là sự bất trung với Thiên Chúa.

Bất công và tội lỗi: Ở đây tội lỗi có vẻ là sự bóp méo sự thật và thậm chí tội lỗi chỉ là bản chất xấu. �i�u này làm tăng mức tội lỗi, làm đồi bại các tội nhân và trở nên gánh nặng không thể chịu nổi.

Một số cách ẩn dụ hoặc hình ảnh đặc biệt được thấy trong cách diễn tả của Tân ước v� tội lỗi. Khi tội lỗi bị coi là hành vi cá nhân, nó cũng được coi là tình trạng của tội nhân. Tân ước muốn nâng cao sự tập trung từ những hành động tội lỗi cá nhân tới chính tội lỗi. Một ngư�i rơi vào tình trạng tội lỗi khi phạm nhi�u tội riêng. Nhưng tội lỗi cũng là sức mạnh trong nhân loại. Nó thúc đẩy chúng ta phạm thêm tội lỗi và tạo sức mạnh của chính nó nhi�u hơn. Thánh Phaolô đã nói rằng tội lỗi thống trị thế giới. Nhưng Tân ước đã giới thiệu Chúa Giêsu là �ấng chiến thắng tội lỗi. Ngài cho chúng ta thấy Tình yêu của Chúa Cha và do đó tội lỗi là sự khước từ Tình yêu đó.

Các hình ảnh khác v� tội lỗi trong Kinh thánh là sự vô trật tự, sự bất chính, sự chết, sự nói dối, sự điên rồ. Cũng nên chú ý rằng theo văn chương mà giới Pharisêu đưa ra, chúng ta thấy tội lỗi được hiểu là sự vi phạm luật pháp. Cách nhìn này được coi là rất ảnh hưởng.

HÌNH ẢNH TỘI LỖI TRONG TRUYỀN TH�NG KITÔ GI�O

Các hình ảnh quan tr�ng khác v� tội lỗi được thấy trong truy�n thống thần h�c Kitô giáo.

Tránh mặt Thiên Chúa: �ây là một trong các “định nghĩa� của thánh Augustinô v� tội lỗi và được thánh Thomas Aquinas phát triển. �i�u đó nghĩa là đặt thụ tạo nào đó cao hơn Tình yêu Thiên Chúa và tránh Thiên Chúa để quay sang thụ tạo. Nhưng đi�u này không dễ nhận ra trong đ�i sống hàng ngày, phương pháp này có thể không lợi ích lắm khi thực hành.

Tội lỗi là vết nhơ: Hình ảnh này khá thực tế khi coi tội lỗi là sự ô uế của một ngư�i. �i�u này không nối tiếp trong việc phân biệt đi�u nào là luân lý và phi luân lý hoặc giữa tự nguyện và không tự nguyện, thế nên không sáng t� lắm.

Tội lỗi là bệnh tật: Hình ảnh này trở lại chính Chúa Giêsu và liên kết với các hình ảnh v� tội lỗi là tình trạng và sức mạnh. �i�u này đ� xuất việc chữa lành là cách hiểu v� sự giải hòa. Nó có thể có giá trị, dù nó có thể có những khó khăn hiện tại liên quan trách nhiệm đối với tội lỗi.

Tội lỗi là nghiện ngập: Ở đây tội lỗi có vẻ là sức mạnh có thể biến một ngư�i thành nô lệ. Theo sau có thể là sự xa lánh và phân hủy. Tránh tội sẽ là một quá trình ở đây. �i�u này có thể là hình ảnh sáng t� nhưng có một số khó khăn, nhất là khi liên quan sự tự do và trách nhiệm. Ngoài ra, nó không thể áp dụng đối với m�i tội lỗi.

Bây gi� chúng ta đã sẵn sàng nhìn vào một số chi tiết khi hiểu v� tội lỗi đối với nhi�u thế kỷ đã thấy rất sáng t� và hữu ích qua Giáo hội. �ây là kiểu hợp thức.

HIỂU �ÚNG VỀ TỘI LỖI

Trong cách hiểu v� tội lỗi này được coi là vi phạm luật pháp, một trong Thập Giới (Mư�i �i�u Răn). Do đó, tội lỗi được hiểu là sự bất tuân. Vì luật pháp tập trung vào những phần đặc biệt nhất, những hành động có thể nhận biết, quan điểm v� luật pháp cũng tương tự. Trong quá trình đó, nó nhấn mạnh quá mức sự tội lỗi của các hành động như vậy, trong khi đánh giá không đủ mức v� thực tế luân lý không dứt khoát và hữu hình như thái độ, xu hướng, giá trị, mục đích và ưu tiên. Vì vậy, các thần h�c gia thư�ng nói tới cách hiểu v� tội lỗi theo luật pháp là tập trung vào hành động và khuyết điểm.

KHUYNH HƯỚNG CƯỜNG �IỆU

Phương pháp này muốn tập trung vào các lĩnh vực đ�i sống luân lý Kitô giáo, nơi có những luật rõ ràng – như Mư�i �i�u Răn, Sáu Luật Hội Thánh, luật giới tính. Cũng vậy, đi�u đó có xu hướng phóng đại tầm quan tr�ng và sự thư�ng xuyên của tội lỗi, nghĩa là phạm tội tr�ng khi “b� lễ Chúa nhật� hoặc “phạm tội luân lý khi thủ dâm�. Hệ quả của việc nhấn mạnh thái quá này là kiểu hợp thức v� tội lỗi được trình bày khinh suất tội lỗi đối với các lĩnh vực khác, nghĩa là trong các mối quan hệ và đ�i sống cộng đồng. Vả lại, kiểu hợp thức v� tội lỗi, khi nó phát triển, là rất cá nhân để coi thư�ng nghiêm tr�ng v� phương diện xã hội đối với tội lỗi.

LẪN LỘN GIỮA VÔ LUÂN L� VÀ TỘI LỖI

Nhược điểm khác của phương pháp này đối với tội lỗi là nó làm thành vấn đ� – hành động – yếu tố đầu tiên trong một tội lỗi. Lúc đó đi�u giả định là tác nhân hành động với ý thức và tự do, là kết quả mà chúng ta có yếu tố như “phạm tội khi không giữ chay ngày thứ Sáu hoặc ngừa thai�. Nói cách khác, kiểu hợp thức v� tội lỗi có xu hướng làm lu m� cách phân biệt giữa vô luân lý và tội lỗi để coi là tội tr�ng khi nó không thể là thực sự. �ây là lý do mà, kiểu hợp thức v� tội lỗi, ngay cả tội tr�ng cũng bị coi là khá bình thư�ng trong đ�i sống Kitô giáo.

LÀM MẤT GI� TRỊ CẢ TRỌNG TỘI VÀ KHINH TỘI

Cách hiểu này v� tội đã nhấn mạnh nhi�u v� sự phân biệt giữa tr�ng tội (tội tr�ng) và khinh tội (tội nhẹ). Cách nhấn mạnh này v� tội tr�ng tạo ra xu hướng coi tội nhẹ là “chuyện nh�� mà ngư�i ta không cần lo lắng nhi�u.

Nhưng không chỉ tội nhẹ bị đánh giá không đúng mức. Trong thực tế, cả tội tr�ng và tội nhẹ là: tội nhẹ vì nó được coi là dễ phạm và do đó mà thư�ng xuyên phạm, là tội tr�ng vì nó được coi là quan tr�ng. Thế nên cả sự lo lắng và mối nguy hiểm của sự giảm thiểu đ�u phổ biến trong cách sống Công giáo với kiểu hợp thức v� tội lỗi.

Cũng phổ biến trong thần h�c luân lý trước Công đồng Vatican II, tâm linh là sự tuân thủ pháp luật tuyệt đối và e dè thái quá, liên quan việc bóp méo đ�i sống luân lý thấy dễ dàng dù tội lỗi được hiểu theo thuật ngữ pháp luật. Ngoài ra, tội lỗi của một ngư�i thư�ng được tính theo số lần phạm và Thiên Chúa thư�ng được tưởng tượng là một ngư�i siêu kế toán cộng gộp tất cả các hành vi nhân đức và tội lỗi để quyết định số phận đ�i đ�i của ngư�i nào đó.

HÌNH PHẠT ��I VỚI TỘI LỖI

Theo cách nhìn này, hình phạt dành cho tội lỗi là tư tưởng trung tâm – hình phạt đưa ra lúc này hoặc v� sau. Dĩ nhiên, Thiên Chúa là ngư�i trừng phạt và nhà làm luật, là cảnh sát và thẩm phán. Cho nên hình ảnh Thiên Chúa bị biến thành “ngư�i hãm tài�, gợi lên nỗi sợ hãi và lo lắng trong nhi�u ngư�i Công giáo.

S�M H�I VÀ THÚ TỘI

Sám hối và kiểu hợp thức v� tội lỗi đ�u giống nhau v� cách phạm tội: Dễ dàng. Ngư�i ta có thể hoàn tất đi�u đó, ngay cả sau khi phạm tội tr�ng, trong khoảng th�i gian tương đối ngắn. Xưng tội cũng thấy trong thuật ngữ pháp luật là tòa án với thẩm phán và bị cáo. Như vậy có không khí trang tr�ng trong bí tích mà “thẩm phán linh mục� thực hiện vai trò của mình là ngư�i chất vấn và quan tòa, và thư�ng “kê toa� những thuốc nghiêm khắc. Hối nhân thư�ng cảm thấy bí tích Hòa giải là một thử thách và cảm thấy “thở phào nhẹ nhõm� khi xưng tội xong.

 VĨ NGÔN

Nói tóm lại, từ cách trình bày v� quan điểm pháp luật v� tội lỗi, nó có thể được coi là cách hiểu hợp thức v� tội lỗi. Có những thuận lợi quan tr�ng, chẳng hạn cách hiểu đó rõ ràng và đưa ra cách nhìn khách quan v� trách nhiệm luân lý và v� tội lỗi. Tuy nhiên, trong thực tế vẫn đầy những yếu kém và bóp méo thực tế v� tội lỗi. Từ Công đồng Vatican II đến nay vẫn cần có sự canh tân thư�ng xuyên v� thần h�c luân lý để Lòng Chúa Thương Xót được hiểu đúng và được thể hiện đúng theo Tôn � Thiên Chúa.

TRẦM THIÊN THU (Chuyển ngữ từ CatholicIreland.net)