HÌNH ẢNH NGƯỜI THẦY - GIÁO XỨ TÂN VIỆT

Trước 1975 ở miền Nam, hình ảnh người giáo viên được coi trọng nhất trong các nghề. Những người bố là kỹ sư, bác sĩ khi nói chuyện với thầy cô dạy con mình luôn tỏ ra kính trọng. Ở nông thôn còn rõ hơn, gia đình có người làm nghề giáo thì được cả xóm vì nể.

Nguyên nhân có hai điều quan trọng sau đây: 1. Chương trình giáo dục có một triết lý rõ ràng, đó là “Nhân bản – Dân tộc – Khai phóng” (chữ “khai phóng” tôi đã giải thích trong một status gần đây), và 2. Lương giáo viên thuộc nhóm cao, đủ để cho gia đình có cuộc sống sung túc, thậm chí phong lưu.
Cả hai nguyên nhân trên có được là do xã hội thời đó hòa nhập với thế giới trong dòng chảy văn minh. Các nước đang phát triển không thể so với các nước phát triển, nhưng họ đều được chảy trong sự văn minh đó. Đời sống tinh thần được coi trọng hơn đời sống vật chất, trí tuệ được coi trọng hơn của cải và tư cách được đề cao.

Chương trình giáo dục mà không có tính khai phóng chắc chắn sẽ tạo ra những con người robot. Chương trình phổ thông thiếu môn triết sẽ không giúp học sinh biết phân biệt đúng sai. Lớp học sinh đó lớn lên sẽ trở thành những người cha mẹ không biết đúng sai, những cán bộ quan chức không biết đúng sai, những người lãnh đạo không biết đúng sai, chỉ chạy theo tiền bạc. Đến thế hệ thứ 2, thứ 3 thì cả xã hội đều không biết đúng sai và sẽ bị thế giới coi thường.

Thế giới văn minh không bao giờ coi thường nước nghèo mà chỉ coi thường những nước không đàng hoàng, thiếu tự do dân chủ. Chẳng hạn, Bhutan là một nước nghèo với diện tích chỉ bằng 1/10 Việt Nam, nằm kẹp giữa hai nước lớn là TQ và Ấn Độ, dân số chưa đến 1 triệu người, nhưng thế giới không ai tỏ ra coi thường họ cả. Làm sao có thể coi thường một nước biết gìn giữ thiên nhiên, 64% diện tích của Bhutan được phủ cây xanh? Làm sao có thể coi thường một nước tự chuyển từ quân chủ chuyên chế sang quân chủ lập hiến, chuyển quyền hành pháp từ nhà vua sang hội đồng bộ trưởng? Làm sao có thể coi thường một nước coi trọng hạnh phúc của dân (GNH) hơn thu nhập (GNP)?

Nhưng thế giới văn minh tỏ thái độ coi thường những nước không đàng hoàng. Họ không dám miễn thị thực visa cho công dân những nước đó vì nguyên tắc để xét miễn visa cho một hộ chiếu là “đất nước họ vẫn được an toàn khi có sự hiện diện của người đang giữ hộ chiếu đó”. Dạy cho người dân hành xử đàng hoàng là trách nhiệm của giáo dục.

Hình ảnh của người thầy phải được khôi phục lại mà hai nguyên nhân kể trên là bắt buộc phải có đầu tiên. Không làm được điều đó thì tương lai thế nào chắc cũng dễ đoán thôi…

Mạnh Hải