“Hãy v� nhà�: L�i tâm huyết �GH Phanxicô dành cho ngư�i trẻ Công giáo Việt Nam

Chưa có một �ức Giáo Hoàng nào viếng thăm Việt Nam, nhưng tấm lòng của các �ức Giáo Hoàng dành cho Giáo Hội với nhi�u thăng trầm bách hại này là đi�u không thể nghi ng�. Năm 1984, trong chuyến tông du Thái Lan, �ức Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolo II đã gởi một thông điệp qua Radio cho Giáo Hội Việt Nam. Ba mươi lăm năm sau, trên đư�ng đến Thái Lan, �ức Giáo Hoàng Phanxicô lại ưu ái gởi cho giới trẻ Việt Nam một thông điệp bằng Video. Lần này, thông điệp gởi đi không chỉ được nghe qua âm thanh, mà còn được thấy qua hình ảnh và cung cách nói chuyện sống động của �ức Giáo Hoàng.

Thông điệp của �ức Giáo Hoàng Phanxicô gởi đi lần này nhân dịp �ại Hội Giới Trẻ Giáo Tỉnh Mi�n Bắc được tổ chức tại Giáo Phận Bùi Chu với chủ đ�: “Hãy v� với thân nhân�, một câu trong Tin Mừng Máccô (5,19). �ức Giáo Hoàng có lẽ đã dựa vào nguyên bản Hy-lạp của câu Kinh Thánh, và dịch lại câu chủ đ�: “Hãy v� nhà, với thân nhân�. Toàn văn thông điệp của �ức Giáo Hoàng được quảng diễn xoay quanh một chữ “nhà�.

Có thể kể ra năm điểm chính trong nội dung và hai chi tiết quan tr�ng được gói ghém trong thông điệp.

1.     �ào sâu di sản truy�n thống và văn hoá

Trong phần khởi đầu của thông điệp, chữ “nhà� được phân tích cách độc đáo dựa trên tâm thức và văn hoá của ngư�i Việt. �ức Giáo Hoàng nhận ra rằng “nhà� là từ đẹp nhất trong kho tàng văn hoá Việt Nam, vì “gói ghém� tr�n vẹn những gì là thân thương nhất trong trái tim của một con ngư�i, bao hàm cả gia đình, h� hàng và quê hương xứ sở. Ngài chỉ ra rằng những nét đẹp đặc trưng trong văn hoá của Ngư�i Việt như truy�n thống gia đình, việc thảo kính cha mẹ, tôn tr�ng ngư�i già… đ�u được sinh ra từ chữ “nhà�. Từ đó, Ngài đ�c câu chủ đ� của ngày �ại Hội Giới Trẻ như một câu châm ngôn thôi thúc các bạn trẻ trở v� đào sâu và khám phá di sản văn hoá quý giá của truy�n thống và văn hoá dân tộc mình. Ngài nhấn gi�ng: “Những di sản ấy là những kho tàng quý giá của các con. �ừng bao gi� để mất kho tàng ấy.�

2.     �ào sâu di sản đức tin

Trong phần thứ hai, nghĩa của chữ “nhà� được �ức Giáo Hoàng nhân rộng lên. Ngài khẳng định với các bạn trẻ: “Giáo Hội là một ngôi nhà. Là ngôi nhà của các con.� Nhìn lại dòng lịch sử, �ức Giáo Hoàng đã đánh giá rất cao đặc tính anh hùng và giàu gương sống đạo của Giáo Hội Việt Nam. Ngoài việc nhắc đến gương các Thánh Tử �ạo Việt Nam, �ức Giáo Hoàng đặc biệt m�i g�i các bạn trẻ nhìn lại chính cuộc đ�i của ông bà và cha mẹ mình, những ngư�i đã phải sống qua đau khổ của chiến tranh loạn lạc, nhưng kiên quyết giữ vững đức tin như giữ một kho tàng quý giá nhất và truy�n lại cho con cháu.

Trong phần này, thông điệp của �ức Giáo Hoàng cũng nhắn nhủ các bạn trẻ v� lòng biết ơn. Ngài nhắc đến công khó của những nhà truy�n giáo đầu tiên mang Tin Mừng đến �ất Việt. �ồng th�i, Ngài nhắc lại sự đón nhận đầy nhiệt tâm và cách sống đạo đầy chứng tá của những Kitô hữu Việt Nam đầu tiên, như được diễn tả qua tư�ng thuật của nhà truy�n giáo Alexandre de Rhodes [�ắc Lộ], “�ạo Công Giáo là �ạo của Tình Yêu.� Ngài m�i g�i các bạn trẻ tựa vào di sản đức tin phong phú ấy để làm động lực thôi thúc mình đi v� phía trước trong hành trình truy�n giáo.

3.     Chứng tá Tin Mừng

Trong phần thứ ba, �ức Giáo Hoàng m�i ngư�i trẻ Việt Nam gỡ mình kh�i văn hoá khép kín và cục bộ, để mở ra và hướng đến ngư�i khác. Ngài nhắc nhở các bạn trẻ Công Giáo hướng mắt nhìn ra để thấy rằng ngư�i Công Giáo vẫn còn là một thiểu số giữa lòng dân tộc mình. Ngài m�i g�i các bạn trẻ Công Giáo đảm nhận vai trò truy�n giáo, bằng chính đ�i sống chứng tá của mình, chứ không phải bằng sự khuyến dụ hay lôi kéo.

Trong l�i kêu g�i này, có thể đ�c ra sự tin tưởng và kỳ v�ng mà �ức Giáo Hoàng dành cho các bạn trẻ. Giống như vị ti�n nhiệm của mình, �ức Phanxicô nhìn nhận rằng giới trẻ không phải chỉ là tương lai, nhưng như là hiện tại của Giáo Hội. Chính sự nhập cuộc đầy sáng tạo và vui tươi của ngư�i trẻ làm nên sức sống và bộ mặt của Giáo Hội. Ngài m�i g�i các bạn trẻ đảm nhận trách nhiệm của mình trong ngôi nhà Giáo Hội. Ấy là nơi nhân cách và phẩm giá của h� được đào luyện và lớn lên.

4.     Nhân cách của một ngư�i trẻ Công Giáo

Trong phần cuối của thông điệp, �ức Giáo Hoàng đưa ra một l�i khuyên dạy cụ thể, như cách của một ngư�i Cha dành cho con cái của mình. Trước thực tế xã hội Việt Nam, �ức Giáo Hoàng khuyên các bạn trẻ đừng sợ sống đẹp và đừng ngại để cho cái đẹp trong nhân cách của một ngư�i Công Giáo được t� bày trước mặt m�i ngư�i. Ba đức tính quan tr�ng được �ức Giáo Hoàng kể ra, là sự trung thực, tinh thần trách nhiệm và tính lạc quan, cũng như sự cần kíp của việc biết phân định. Ngài khẳng định đó không chỉ là những giá trị làm nên xã hội mà còn là những giá trị mà cả Giáo Hội Việt Nam đang cần.

5.     Con có một Tổ Quốc

Thông điệp của �ức Giáo Hoàng có nhắc đến mẫu gương của �ức Cố Hồng Y Nguyễn Văn Thuận như một chứng nhân của hy v�ng. Có một sự đồng điệu rõ nét giữa những l�i nhắn nhủ của �ức Giáo Hoàng và những tâm tình của �ức Cố Hồng Y. Trong bài thơ “Con Có Một Tổ Quốc�, �ức Cố Hồng Y đã viết:

“Con có một Tổ Quốc Việt Nam

Quê hương yêu quý ngàn đ�i […]

Là ngư�i Công Giáo Việt Nam

Con phải yêu Tổ Quốc gấp bội.

Chúa dạy con, Hội Thánh bảo con.

Cha mong giòng máu ái quốc

Sôi trào trong huyết quản con�

Cũng vậy, quê hương và tổ quốc được nhấn mạnh rất nhi�u lần trong thông điệp ngắn ngủi này. Trong thông điệp video, hầu hết những lần �ức Giáo Hoàng dừng lại, điểm nhấn mạnh đ�u tập trung vào việc hướng các bạn trẻ nhìn v� căn tính dân tộc của mình. Ngài m�i g�i các bạn trẻ hãy dành một tình yêu thật lớn, một sự trung thành thật lớn cho quê hương đất nước của mình. Ngài nhắn nhủ: “Các con hãy yêu nhà của các con: Ngôi nhà gia đình và ngôi nhà tổ quốc. Các con hãy yêu dân tộc Việt Nam, yêu đất nước của các con! Các con hãy là những ngư�i Việt Nam đích thực, với tình yêu Tổ quốc.�

Có thể nói rằng để có được những l�i nhắn nhủ như thế, �ức Giáo Hoàng Phanxicô hẳn đã mang nhi�u ưu ái và thao thức dành cho Giáo Hội Việt Nam. Trong cách thức mà thông điệp video được gởi đi, có hai điểm rất đáng lưu ý, thể hiện tấm lòng mục tử và sự quan tâm thân thuộc dành cho Giáo Hội Việt Nam, đặc biệt là các bạn trẻ Việt nam.

i) Tấm lòng mục tử

Quả đúng như l�i �ức Giáo Hoàng khẳng định ngay từ đầu thông điệp: “Cha hiện diện với các con bằng tất cả trái tim�.

Theo nguồn thông tin từ Vatican News, cơ quan truy�n thông chính thức của Toà Thánh và cũng là cộng tác viên của �ức Thánh Cha để thực hiện thông điệp này, tuần vừa qua là một khoảng th�i gian vô cùng bận rộn của �ức Giáo Hoàng Phanxicô. �ấy là khoảng th�i gian cuối để chuẩn bị cho chuyến viếng thăm Thái Lan và Nhật Bản. Ngoài ra, mỗi ngày �ức Giáo Hoàng phải tiếp 4-6 phái đoàn khác nhau. Ngài ăn trưa với ngư�i nghèo. Hầu như mỗi ngày ngài chuẩn bị cho một thông điệp video quan tr�ng đã được lên kế hoạch từ lâu. Video dành cho giới trẻ Việt Nam, dù được xin rất gấp, ngài vẫn làm trong những phút cuối trước khi ngài đặt chân lên máy bay. Có thể nhìn thấy sự mệt m�i trên khuôn mặt và trong từng nhịp thở của Ngài. Tuy nhiên, rất khác với các thông điệp video trong tuần, thông điệp gởi cho giới trẻ Việt Nam được �ức Giáo Hoàng đ�c với một cung gi�ng hứng khởi. Có những khoảnh khắc Ngài buông giấy để quảng diễn và lặp lại nhằm nhấn mạnh những chi tiết quan tr�ng.

Trong l�i chào cuối cùng, �ức Giáo Hoàng đã cố gắng nói bằng Tiếng Việt, dù Ngài bị hụt hơi vào phút cuối. Dẫu vậy, việc được nghe một câu chào bằng tiếng mẹ đẻ của mình từ miệng �ức Giáo Hoàng hẳn đã làm ấm lòng rất ngư�i Việt Nam.

ii) Sự quan tâm thân thuộc

Ngoài sự gần gũi, �ức Giáo Hoàng còn thể hiện một sự quan tâm và thân thuộc đặc biệt với văn hoá và con ngư�i Việt Nam. Qua những l�i nhắn gởi trong thông điệp của mình, �ức Giáo Hoàng cho thấy một sự am hiểu sâu xa v� hoàn cảnh sống thực tế của ngư�i trẻ trong xã hội Việt Nam. Ngài nhắc đến những thiệt thòi, sự phi�n phức và cả những hy sinh mà một ngư�i muốn sống trung thành với ni�m tin tôn giáo phải đối mặt. �ặc biệt ở cuối thông điệp �ức Giáo Hoàng còn nhắc đến biến cố tử nạn của 39 nạn nhân trên đư�ng đi Anh Quốc trong tháng 10 vừa qua. Ngài g�i đó là biến cố vô cùng đau lòng.

Có thể nói, chính những cập nhật kịp th�i và những phân tích xác thực của �ức Giáo Hoàng là yếu tố quan tr�ng làm cho nội dung của thông điệp trở nên gần gũi và có tính thiết thực.

Trong số nhi�u ngư�i lắng nghe thông điệp lần này, có thể vẫn còn có ngư�i chưa thấy thực sự thoả lòng. Hình như vẫn còn thiếu một l�i hứa, để những ngư�i con Việt Nam có được cơ hội chào đón một �ức Giáo Hoàng bằng xương bằng thịt. Dù sao đi nữa, chúng ta tin rằng �ức Giáo Hoàng có lý do để cân nhắc khi đưa ra một l�i hứa. Chính việc trực tiếp gởi thông điệp qua video đã là một ưu ái lớn, nói lên tấm lòng của một vị mục tử dành cho Giáo Hội Việt Nam, nhất là dành cho những bạn trẻ Công Giáo Việt Nam.

Chúng ta vẫn hy v�ng và cầu nguyện.

Biết đâu một ngày không xa…

Gia An, SJ – CTV Vatican News