Lần trước chúng ta đã tìm hiểu quảng trưá»ng, các nét đại cương Äá»n Thá» Thánh Phêrô và Dinh Tông Toà . Hôm nay xin má»i quý và o thăm bên trong Äá»n thá» Thánh Phêrô. Bên trên Cá»a Thánh là bức khảm đá mầu hình thánh Phêrô theo há»a đồ cá»§a Ciro Ferri năm 1675.
Khi bước qua Cá»a Thánh ngay bên phải là nhà nguyện Pietà , có tượng Äức Mẹ bồng xác Chúa Giêsu do Michelangelo tạc năm 1.500, lúc ông 24 tuổi. Äây là má»™t trong các bức tượng gây xúc cảm nhất trong tất cả các tác phẩm Ä‘iêu khắc do chÃnh ông ký tên – giữa ngá»±c và vai trái cá»§a Äức Mẹ. Năm 1975 có má»™t chà ng loạn óc đã cầm búa Ä‘áºp khiến tượng Äức Mẹ bị gẫy mÅ©i và tay. Tượng đã được tu sá»a, và cÅ©ng từ ngà y đó có kÃnh chắn đạn bên ngoà i, không ai có thể đến gần hÆ¡n. Tranh trên vòm nhà nguyện diá»…n tả cảnh Thánh Giá chiến thắng do Lanfranco vẽ.
Tiếp đến là nhà nguyện Thánh Giá bên trong có cây thánh giá gá»— thá»i Trung Cổ rất quý cá»§a Cavallini. Bên dưói bà n thá» có quan tà i cá»§a Thánh Giáo Hoà ng Gioan Phaolô II.
Giữa nhà nguyện 2 và 3 cá»§a gian phải là tượng ÄGH Leo III do Fabris tạc năm 1836. Bên trái là đà i ká»· niệm hoà ng háºu Christina nước Thụy Äiển do Carlo Fontana xây. Phần nà y hiện được trưng dụng là m phòng thánh nÆ¡i ÄGH và các Hồng Y, Giám Mục mặc phẩm phục cá» hà nh thánh lá»….
Bước sang gian giữa Ä‘á»n thá», bạn cảm nháºn được sá»± cân đối hoà hợp khiến chúng ta có cảm tưởng Ä‘á»n thá» không lá»›n lắm. Nhưng bạn thỠđến gần bồn nước thánh có hai thiên thần bé chầu hai bên, bạn sẽ biết mình cao lá»›n tá»›i mức nà o.
Trần Ä‘á»n thá» cong, mạ và ng, trang hoà ng hình há»™p nhưng cÅ©ng dùng để phóng thanh. Gian giữa dà i 187 mét, gian ngang 137 mét 50. Gần cá»a gian chÃnh giữa có má»™t phiến đá vân ban tròn, xưa kia đặt trước bà n thá» chÃnh. Dịp lá»… Giáng Sinh năm 800 hoà ng đế Carlo Magno đã quỳ trên đó để được ÄGH Leo III đội triá»u thiên phong là m Hoà ng Äế Tây Phương. Xa hÆ¡n chút nữa là các tấm kim loại có ghi chiá»u kÃch các nhà thá» chÃnh ở Âu châu, nhưng không chÃnh xác. Bốn vòm khổng lồ rá»™ng 13 mét, cao 23 mét nâng đỡ trần Ä‘á»n thá» dá»±a trên các cá»™t trụ lá»›n, gồm hai cá»™t kiểu Côrintô có sá»c chụm và o nhau. Trong các vòm đục sâu và o các trụ là tượng cá»§a các thánh láºp dòng.
Nhà nguyện thứ hai bên phải là nhà nguyện kÃnh thánh Sebastiano có tượng ÄGH Pio XI. Trên bà n thá» có bức khảm đá mầu thánh Sebastiano tỠđạo. Giữa nhà nguyện 3 và 4 là đà i ká»· niệm ÄGH Innocente XII. Bên trái là đà i ká»· niệm nữ bá tước Matilde della Toscana do Bernini xây.
Tiếp đến là nhà nguyện Thánh Thể. Cá»a thép do Borromini vẽ kiểu. Nhà tạm bằng đồng mạ và ng là tác phẩm cá»§a Bernini. Trên bà n thá» có bức tranh Chúa Ba Ngôi cá»§a Pietro da Cortona. Từ khi lên là m Giáo Hoà ng Äức Gioan Phaolô II xin nữ tu các dòng thay phiên nhau chầu Mình Thánh Chúa từ sáng tá»›i chiá»u tại má»i vương cung thánh đưá»ng ở Roma, xin cho có nhiá»u Æ¡n gá»i linh mục tu sÄ©, vì đại chá»§ng viện Roma hồi Ä‘o hầu như không có  chá»§ng sinh. Sau và i năm số chá»§ng sinh đã gia tăng và có năm đã lên tá»›i 150 thầy. Bà n thá» bên phải kÃnh thánh Phanxicô thà nh Assisi. Bên trái có cá»a dẫn lên Dinh Tông Toà . Cạnh nhà nguyện bên phải là đà i ká»· niệm ÄGH Gregorio XIII do Rusconi tạc. Bên trái là má»™ ÄGH Gregorio XIV.
Trên bà n thá» cạnh cá»™t trụ lá»›n nâng mái vòm Ä‘á»n thá» có tranh vẽ thánh Giêrôlamô rước lá»…. Bên dưới bà n thá» là xác cá»§a thánh Giáo Hoà ng Gioan XXIII. Sau 37 năm qua Ä‘á»i, khi được phong chân phước xác ÄGH vẫn còn y nguyên không hư nát.
Phiá bên phải hiện nay có các toà giải tá»™i bằng nhiá»u thứ tiếng khác nhau nên không thể thăm viếng.
Tá»±a trụ cá»™t khổng lồ bên phải nâng mái vòm Ä‘á»n thá» là tượng đồng Thánh Phêrô ngồi trên ngai cẩm thạch bên trên có tà n che bằng đồng. Tượng do nhà điêu khắc Arnolfo di Cambio tạc hồi thế ká»· XIII. Và o các dip lá»… lá»›n tượng được mặc áo choà ng đỠvà đội mÅ© ba tầng rất đẹp. TÃn hữu có thói quen hôn kÃnh và vuốt chân thánh nhân nên sau bao thế ká»· hai chân ngà i mòn láng.
Mái tròn cá»§a Ä‘á»n thá» có chu vi 42 mét, cao 119 mét, là má»™t kỳ công kiến trúc nổi tiếng vá»›i những đưá»ng nét đơn sÆ¡ nhưng oai nghiêm hùng vÄ© và chan hoà ánh sáng từ bên ngoại rá»i và o qua 16 cá»a sổ lá»›n. Vòm mái chia ra thà nh 16 rải quạt vá»›i 6 hà ng các bức đồ khảm đá mầu rá»±c rỡ do Cavalier d’ Arpino vẽ kiểu diá»…n tả Chúa Cứu Thế, Mẹ Maria, các Thánh Tông Äồ vv… trên chóp đỉnh là Thiên Chúa Cha.
Mái vòm dá»±a trên 4 cá»™t trụ khổng lồ chu vi 71 mét, được trang hoà ng vá»›i các tượng cao 5 mét. Từ bên phải là thánh Longino cầm đòng đâm cạnh sưá»n Chúa do Bernini tạc; đối diện là thánh nữ Elena mẹ hoà ng đế Costantino đã tìm ra thánh giá Chúa năm 326 khi Ä‘i hà nh hương Thánh Äịa, do Bolgi tạc; bên trái là thánh nữ Veronica ngưá»i đã lau mặt Chúa trên đưá»ng khổ nạn, do Mochi tạc; và đối diện là thánh Anrê, em thánh Phêrô, bị đóng Ä‘inh trên thánh giá hình chữ X, do Duquesnoy tạc.
Trên 4 góc cá»™t trụ là các bức khảm đá mầu diá»…n tả 4 Thánh Sá» Mátthêu, Marcô, Luca và Gioan. Trên nữa bên trong vòng tròn là hà ng chữ Latinh: “Con là đá, trên đá nà y Ta sẽ xây Giáo Há»™i Ta và Ta sẽ trao cho con chià khóa Nước Trá»iâ€. Rồi có Kinh Tin KÃnh chạy dá»c quanh Ä‘á»n thá».
ChÃnh giữa là Bà n thá» tuyên xưng đức tin nÆ¡i ÄGH cá» hà nh thánh lá»…. Ngoà i bà n thá» chÃnh có 29 bà n thá» cạnh. Chiếc tà n khổng lồ bằng đồng lấy từ cá»a đồng Pantheon cao 29 mét do Bernini đúc và chạm trổ giữa các năm 1624-1633. Bốn cá»™t hình vặn cong theo kiểu các cây cá»™t trong nhà nguyện Pietà . Triá»u thiên bên trên được trang hoà ng vá»›i 4 thiên thần, má»—i vị cao 3 mét 50.
PhÃa trước bà n thá» là nhà nguyện Tuyên Xưng Äức Tin do kiến trúc sư Maderno xây, chung quanh có 95 ngá»n đèn đốt sáng liên lỉ. Bên dưới là tượng ÄGH Pio VI quỳ cầu nguyện.
Thẳng dưới bà n thá» Tuyên Xưng Äức Tin là hòm đựng hà i cốt thánh Phêrô. Các cuá»™c đà o bá»›i khảo cổ giữa các năm 1940-1949 đã đưa ra ánh sáng nghÄ©a trang cổ thuá»™c thế ká»· thứ II-III và má»™ thánh Phêrô. Hà i cốt thánh nhân được gói trong má»™t miếng vải Ä‘iá»u có sợi và ng quý giá và đặt trong má»™t há»™c xây sâu và o tưá»ng, bên ngoà i có đỠchữ Hy lạp “Petros eni†, nghÄ©a là “Phêrô ở đây†hay “Phêrô ở trong nà yâ€. Há»™c nà y thuá»™c tầng trên cá»§a đà i ká»· niệm dâng kÃnh thánh nhân.
Äà ng sau bà n thá» chÃnh là ngai toà thánh Phêrô do Bernini xây năm 1656. Chiếc ngai khổng lồ bên trong đựng chiếc ghế gá»— khảm xà cừ cá»§a thánh Phêrô được 4 thánh Giáo Phụ nâng trên tay: phÃa trước là thánh Agostino và thánh Ambrogio cá»§a Giáo Há»™i Latinh, phÃa sau là thánh Atanasio và thánh Gioan Kim Khẩu cá»§a Giáo Há»™i Hy lạp.
Bên trên ngai có má»™t hà o quang rá»±c rỡ bằng cẩm thạch, chÃnh giữa có hình Chim Bồ Câu biểu tượng cho Chúa Thánh Thần là Äấng luôn soi sáng và hướng dẫn Giáo Há»™i.
Bên phải ngai toà thánh Phêrô là đà i ká»· niệm ÄGH Urbano VIII do Lorenzo Bernini tạc, vá»›i tượng má»™t bá»™ xương ngưá»i, Äức Urbano VIII và hai tượng biểu trưng cho hai nhân đức Bác Ãi và Công Bằng. Phụ nữ dang cho con bú tượng trưng cho Äức Bác Ãi là Costanxa Bonarelli ngưá»i tình cá»§a kiến trúc sư Bernini.
Bên trái ngai tòa là đà i ká»· niệm ÄGH Phaolo III, vị Giáo Hoà ng triệu táºp Công Äồng Chung Trento chống lại phong trà o Cải cách cá»§a Luther, do Guglielmo della Porta tạc: phiá trên có tượng bằng đồng cá»§a ÄGH, Ä‘ang cúi xuống ban phép là nh cho tÃn hữu, bên dưới là hai tượng biểu trưng cho nhân đức Cẩn Trá»ng là hình cá»§a thân mẫu ÄGH bà Giovannella Caetani và nhân đức Công Bằng, là hình cá»§a Giulia Farnese, em gái ÄGH.
Gian ngang cánh phải cá»§a Ä‘á»n thở hiện có các toà giải tá»™i bằng nhiá»u thứ tiếng khác nhau, không thể thăm viếng. Äây đã là nÆ¡i há»p Công Äồng Chung Vatican I năm 1870. Ở phÃa nà y còn có các nhà nguyện Gregorio, nhà nguyện kÃnh Tổng lãnh thiên thần Micae, nhà nguyện kÃnh thánh nữ Petronilla, nhà nguyện Cây cá»™t, nÆ¡i còn giữ lại má»™t cây cá»™t Ä‘á»n thá» do hoà ng đế Costantino xây hồi thế ká»· thứ IV. Bên phải là bà n thá» và má»™ ÄGH Leo Cả và bức tranh tả cảnh ÄGH gặp hoà ng đế Attila do há»a sÄ© Algardi vẽ năm 1650. ChÃnh giữa là bia má»™ ÄGH Leo XIII, tiếp đến là đà i ká»· niệm ÄGH Alessandro VII do Bernini tạc có bá»™ xương ngưá»i và bên dưới có cá»a ra, qua đó quan tà i các Hồng Y được đưa Ä‘i an táng sau thánh lá»…. Trên bà n thở đối diện là bức tranh Thánh Tâm Chúa hiện ra vá»›i thánh nữ Margherita Maria Alacoque cá»§a há»a sÄ© Muccioli.
Gian ngang cánh trái có nhà nguyện kÃnh thánh Giuse vá»›i các bức tranh thánh Giuse, thanh Toma và thánh Phêrô. Tiếp đến là lối và o phòng mặc áo và kho tà ng Ä‘á»n thá». Ỏ đây có bảng danh sách 148 Giáo Hoà ng được chôn cất dưới hầm Ä‘á»n thá» thánh Phêrô, trong đó có các Giáo Hoà ng thuá»™c thế ká»· XX là Pio X, Biển Äức XV, Pio XI, Pio XII, Gioan XXIII, Phaolô VI, Gioan Phaolô I và Gioan Phaolô II. Bảo tà ng viện Kho tà ng đá»n thá» có từ thá»i hoà ng đế Costantino, nhưng qua bao vụ cướp bóc cá»§a quân rợ Sarazin năm 846 và vụ cướp bóc Roma năm 1572, các vụ trả nợ theo thoả hiệp Tolentino năm 1797 và dưới thá»i cá»™ng hòa 1848, khiến cho kho tà ng mất Ä‘i rất nhiá»u báu váºt.
Tiếp đến trong gian dá»c bên trái là nhà nguyện Gregorio hay nhà nguyện Clementina, nhà nguyện Ca Ä‘oà n, nhà nguyện Äức Mẹ dâng mình và o Ä‘á»n thánh, bên dưói bà n thá» có xác cá»§a Thánh Giáo Hoà ng Pio X qua Ä‘á»i năm 1914, còn nguyên ven không hư nát, và sau cùng là nhà nguyện giếng rừa tá»™i.
Linh Tiến Khải

