“Giáo hội Nhật Bản đang tìm một sức sống mới�

Nhân dịp chuyến đi Nhật Bản của �ức Phanxicô vào ngày 23 tháng 11 sắp tới, báo La Croix có bài ph�ng vấn linh mục Olivier Chegaray, Hội Thừa sai Hải ngoại Paris (MEP) sống ở Nhật từ 50 năm nay, linh mục cho biết ngư�i công giáo Nhật rất mong ch� chuyến đi này, nhất là mong �ức Phanxicô giúp h� sáng tạo hơn.

 La Croix: Xin cha giải thích, làm thế nào mà hơn bốn thế kỷ rao giảng Tin Mừng, ngư�i công giáo Nhật Bản chỉ có không đến 0,5% dân số.

Linh mục Olivier Chegaray: Trong một cuộc h�p v� vấn đ� này năm 2016, các tín hữu Nhật đưa ra nhi�u giải thích: tính cứng nhắc và thiếu sáng tạo của tổ chức giáo hội; hố ngăn cách văn hóa giữa xã hội và Giáo hội; cách tiếp cận quá trí tuệ trong khi ngư�i Nhật rất cụ thể; thiếu đào tạo cho giáo dân (ngoài thành phố Tokyo, nước Nhật rất chậm v� điểm này)…

Cuối cùng, ngư�i công giáo Nhật cảm nhận h� ở vào thế bế tắc. �ể thoát ra h� ch� ở �ức Phanxicô, ngư�i rất nổi tiếng và được ngư�i dân ở đây yêu mến, h� sẽ không ngần ngại đi ra kh�i tâm lý bình thư�ng để nói lên những gì không đúng. Cụ thể là các trư�ng công giáo quá ưu tú và chưa có đủ tinh thần truy�n giáo, các giám mục thì không chú ý đủ đến những gì đang xảy ra trong đất nước và bộ máy quan liêu của giáo phận thì quá xâm lấn…

Cái gì đã thay đổi Giáo hội kể từ chuyến thăm của �ức Gioan-Phaolô II năm 1981?

Năm 1981, ngư�i nước ngoài vẫn còn lãnh đạo Giáo hội Nhật, và Giáo hội chưa thật sự thấm nhuần tinh thần Công đồng Vatican II. Giáo hội được đánh dấu bởi hai thượng hội đồng quốc gia năm 1987 và năm 1993. Thượng hội đồng đầu tiên có tên là “Nice�, Hội nghị khuyến khích quốc gia v� truy�n giáo (National Incentive convention for evangelization) đã giúp cho các giám mục Nhật có hai định hướng lớn: loan báo đức tin kitô cho ngư�i không tin và làm việc hướng tới việc thiết lập một xã hội gần gũi với ngư�i thấp bé.

Thượng hội đồng “Nice� đã giúp cởi mở hơn và tiếp xúc với các thực tế, và cũng là dịp để cải cách tất cả các cấu trúc của Giáo hội, cho tới lúc đó Giáo hội bị chia thành từng vùng giao cho các Dòng hay các tổ chức truy�n giáo nước ngoài trông lo.

Và thượng hội đồng thứ nhì?

Thượng hội đồng này nói v� vấn đ� gia đình. Nhưng trong thượng hội đồng năm 1987, hố ngăn cách giữa các giám mục tiến bộ (chủ yếu là các giáo phận ở các thành phố lớn) và các giám mục bảo thủ (các giáo phận phía Tây và Kyushu) đã có thể vượt lên được, nhưng năm 1993 thì hố ngăn cách này đã không vượt lên được.

Các giám mục tiến bộ quan tâm đến các tình huống gia đình khác nhau, đã không đồng ý với các giám mục bảo thủ, muốn xây dựng gia đình theo mô hình kitô giáo. Thượng hội đồng năm 1993 đã chia rẽ đến mức mà từ đó hội đồng giám mục Nhật Bản không dám đ� cập đến vấn đ� gây chia rẽ này. Ngày nay Giáo hội được quản lý tốt hơn nhưng có vẻ lạnh nhạt.

Không có các sự kiện bên ngoài nào làm thay đổi Giáo hội trong bốn thế kỷ qua?

Có, đặc biệt là sự hiện diện ồ ạt của ngư�i di dân, h� đến trong từng đợt kế tiếp nhau. Trong những năm 1980 là các phụ nữ Phi Luật Tân đến, thư�ng thư�ng đó là vợ của các nông dân hoặc những ngư�i làm việc trong các quán bar: một số trung tâm của giáo phận được mở ra để giúp h� h�c tiếng Nhật và làm quen với văn hóa Nhật.

Trong những năm 1990, con cái của những ngư�i di dân Nhật qua Châu Mỹ La Tinh làm ăn và thư�ng những ngư�i này theo đạo công giáo, khi h� v� nước tìm việc làm, các giáo xứ đã có nhi�u sáng kiến để chào đón h�. �ầu những năm 2010, ngư�i Việt Nam và Phi Luật Tân được “huấn luyện� trong các nhà máy làm việc trong các đi�u kiện rất bấp bênh: h� làm cho giáo xứ đông lên và giáo xứ giúp h� v� mặt tinh thần và vật chất.

Các sự kiện khác cũng làm thay đổi Giáo hội, nhất là vụ tấn công của tà phái Aum ở trạm xe điện ngầm Tokyo năm 1995 – từ đó rất khó để nói v� tôn giáo vì ngư�i dân sợ bị lèo lái. Và tai nạn hạt nhân ở Fukushima năm 2011 cũng là dịp để Giáo hội giúp đỡ các nạn nhân mà không bị cho là chiêu dụ, trong dịp này Giáo hội đã hợp tác với các phật tử trong tinh thần hiểu biết và hài hòa.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Phanxicovn