Khi đến thăm Ä‘á»n thánh Fatima ở Portugal, Äức Phanxicô đỠcáºp đến má»™t trong các vấn đỠgây tranh luáºn nhiá»u nhất cá»§a lịch sá» gần đây cá»§a Giáo há»™i công giáo. Năm 1930 đã có những cuá»™c tranh luáºn vá» việc Äức Mẹ hiện ra cho ba trẻ mục đồng năm 1917. Ngà y thứ bảy 13 tháng 5, Äức Phanxicô sẽ phong thánh cho hai mục đồng Phanxicô và Giacinta, Phanxicô qua Ä‘á»i năm 1919 và Giacinta năm 1920 vì bị cúm Tây Ban Nha. Ngà y 13 tháng 5, ngà y ká»· niệm hiện tượng “mặt trá»i nhảy múa†mà hồi đó có đến 70 000 ngưá»i chứng kiến.
Ãn phong chân phước cho nữ tu Lucia, qua Ä‘á»i ngà y 13 tháng 2-2005, thá» 97 tuổi Ä‘ang tiến hà nh. XÆ¡ Lucia là ngưá»i giữ “bà máºt Fatimaâ€. Bà máºt nà y được tiết lá»™ hai lần, hai phần đầu được tiết lá»™ và o năm 1941. Phần thứ ba được bá» trong bì thÆ¡ niêm kÃn và được đưa trá»±c tiếp cho Äức Giáo hoà ng, bà máºt nà y được giữ đến năm 1960.
“Thị kiến há»a ngụcâ€
Phần đầu cá»§a bà máºt nói đến “má»™t thị kiến há»a ngụcâ€. Phần thứ hai là loan báo Thế Chiến Thứ Hai và nhất là xin “dâng nước Nga cho Trái Tim Vô Nhiá»…m Äức Mẹ†để tránh cho nước nà y “gieo sai lầm trên thế giá»›iâ€, đó là chế độ cá»™ng sản vô thần.
Còn phần bà máºt thứ ba chỉ được Vatican công bố và o ngà y 26 tháng 6-2000 sau rất nhiá»u do dá»±. Äức Gioan XXIII (được bầu lên năm 1958, qua Ä‘á»i năm 1963) cÅ©ng như Äức Phaolô VI (được bầu lên năm 1963, qua Ä‘á»i năm 1978) Ä‘á»u biết phần cuối cùng nà y là “bà máºtâ€, nhưng cả hai giáo hoà ng Ä‘á»u nghÄ© không nên công bố bà máºt nà y. Sau ngà y bị ám sát – 13 tháng 5-1981 -, trên giưá»ng dưỡng bệnh, Äức Gioan-Phaolô II nghÄ© mình được Äức Mẹ Fatima “cứuâ€. Ở bệnh viện ngà i xin mang đến bì thÆ¡ niêm kÃn mà hai vị tiá»n nhiệm cá»§a ngà i bảo máºt trong thư khố Vatican.
Sau nhiá»u năm, ngà i quyết định công bố ná»™i dung bà máºt nà y và o năm toà n xá 2000.
Chúng ta có thể Ä‘á»c phần bà máºt nà y: “Äức Thánh Cha (…) bị má»™t nhóm lÃnh dùng súng và mÅ©i tên bắn nhiá»u phátâ€. Äức Gioan-Phaolô II há»i nữ tu Lucia xem xÆ¡ có biết việc loan báo vụ tấn công mà ngà i bị không. XÆ¡ khẳng định có biết, theo hồng y đại diện Äức Giáo hoà ng đã há»i xÆ¡.
Vatican đã không nói tất cả sá»± tháºt
Nhưng sá»± tranh luáºn đã có trước lần công bố nà y – vì nhiá»u ngưá»i không hiểu vì sao Giáo há»™i không công bố phần bà máºt thứ ba và o năm 1960. Theo các nguồn tin nà y, Vatican đã không nói hết sá»± tháºt ẩn giấu, loan báo má»™t hình thức phá»§ nháºn đức tin công giáo ngay chÃnh trong lòng Giáo há»™i; các giáo hoà ng đã không tôn trá»ng nguyên văn từng chữ “dâng hiến nước Nga†cho “Trái Tim Vô Nhiá»…m†cá»§a Äức Mẹ. Từ sá»± việc nà y, không má»™t ai trong các giáo hoà ng, trong những giá» cầu nguyện đã không nhắc đến “nước Ngaâ€- đặc biệt không khiêu khÃch giáo há»™i chÃnh thống Nga – dù chỉ là lá»i ám chỉ.
Ngược lại, nhiá»u ngưá»i – trong đó có hồng y Ratzinger, giáo hoà ng Bênêđictô tương lai, lúc đó được Äức Gioan-Phaolô II giao giải mã bà ẩn nà y – đã xem như việc nà y được khép lại. Năm 2000, trong lần trình bà y cho công chúng bà máºt cuối cùng nà y, Äức Hồng y Ratzinger giải thÃch phần sứ ngôn đã được thá»±c hiện. Ngà i cÅ©ng nhấn mạnh trên sá»± việc, rằng đức tin công chung cá»§a Giáo há»™i phổ quát không thể tùy thuá»™c và o má»™t “mặc khải riêngâ€. Và “sá»± trở lại†và “ăn năn†mà Äức Mẹ xin luôn là tÃnh hiện tại cá»§a má»i tÃn hữu kitô.
Má»™t trong các thách đố đổi cá»§a chuyến Ä‘i Fatima cá»§a Äức Phanxicô (Äức Gioan XXIII và Äức Gioan-Phaolô I đã đến Fatima trước khi là m giáo hoà ng, Äức Phaolô VI đã đến năm 1967, Äức Gioan-Phaolô II đến các năm 1982, 1991 và 2000, Äức Bênêđictô XVI đến năm 2010) là để biết, giáo hoà ng Châu Mỹ La Tinh nà y, ngưá»i không giấu lòng mến má»™ Äức Mẹ cá»§a mình, ngà i sẽ đỠcáºp và xá» lý như thế nà o vá» vấn đỠnà y, vấn đỠmà đối vá»›i nhiá»u ngưá»i vẫn còn là má»™t bà ẩn hoà n toà n.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Phanxicovn

