Chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n Ä‘ang là m suy yếu sứ mạng mục vụ cá»§a Giáo há»™i.
US Catholic | Father Donald Cozzens
Äừng đặt các linh mục lên bệ thá»
Cuối cùng đã có má»™t vấn đỠmà giáo há»™i chia rẽ cá»§a chúng ta có thể nhất trÃ. Ngưá»i Công giáo thuá»™c má»i phái, bảo thá»§ hay tá»± do hay trung dung, Ä‘á»u thấy khó chịu vá» chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n. Từ Äức Giáo hoà ng Phanxicô cho đến hà ng ghế cuối trong nhà thá», từ giáo sư chá»§ng viện cho đến các thừa tác viên, chúng ta Ä‘á»u đồng ý rằng chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n Ä‘ang là m méo mó sứ mạng mục vụ cá»§a giáo há»™i.
Và chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n còn cá»§ng cố luáºn Ä‘iệu cá»§a những ngưá»i theo chá»§ nghÄ©a thế tục rằng hà ng giáo sỹ Công giáo chẳng khác gì những nhân viên cá»§a giáo hoà ng để áp đặt sá»± kiểm soát đạo đức ngặt nghèo bóp nghẹt bản năng ham muốn tá»± do và vui thú cá»§a con ngưá»i.
Váºy hãy chấm dứt chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n trong giáo há»™i.
Chắc chắn là thế. Sá»± đồng thuáºn vá» chuyện nà y quá rõ rà ng. Thế mà , tôi còn nghe có tiếng nói, “đừng là m quá nhanh.â€
Khối ung thư nà y Ä‘ang là m suy yếu thế giá»›i Công giáo, từ các cá»™ng Ä‘oà n địa phương cho đến các văn phòng Vatican, nó đã có từ trong quá khứ và hiện Ä‘ang tồn tại trong giáo há»™i, má»™t Ä‘iá»u chúng ta cần xem xét tháºt kỹ lưỡng. Váºy thì hãy bắt tay xét nghiệm nó nà o.
Chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n chỉ cần nhìn là biết, dù là ở mức độ giáo xứ hay trên hình biếm há»a vá» giáo sỹ. Nhưng dù cho chúng ta có nháºn ra, cÅ©ng khó lòng mà định nghÄ©a nó.
Tôi thì thấy thế nà y. Chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n là má»™t thái độ có trong nhiá»u (chứ không phải tất cả) giáo sỹ, những ngưá»i xem vị thế linh mục và giám mục cá»§a mình cao hÆ¡n vị thế môn đệ được rá»a tá»™i cá»§a Chúa Giêsu Kitô Ä‘ang có trong há». Khi là m thế, nảy sinh má»™t tâm thức đặc quyá»n và tước vị trong suy nghÄ© riêng và chung cá»§a các giáo sỹ. Äiá»u nà y là m nảy sinh má»™t nhóm những con ngưá»i “ưu tú†trong giáo há»™i, nghÄ© rằng mình không giống những tÃn hữu khác.
Giáo sỹ rÆ¡i và o cám dá»— nà y không thể thấy được việc đó Ä‘ang là m tê hoại nhân cách cá»§a há», tê hoại khả năng kết nối ở tầm mức con ngưá»i vá»›i những nhóm ngưá»i khác trong Ä‘oà n dân Chúa. Trong tất cả những hoa trái chua cay cá»§a chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n, thì việc mất khả năng kết nối vá»›i tha nhân nà y, chÃnh là thứ gây tai hại nhất. Khi má»™t ngưá»i được truyá»n chức thánh có thái độ bá» trên vá»›i các giáo dân và những ngưá»i mình gặp gỡ, thì vấn đỠkhông còn đơn giản. Dạng mất liên kết nà y có thể là thứ tiêu diệt hết những ná»— lá»±c cá»§a má»™t linh mục muốn xây dá»±ng tâm thức cá»™ng Ä‘oà n trong giáo xứ.
Và thưá»ng giáo dân khó lòng thấy thoải mái vá»›i má»™t linh mục giáo quyá»n. Nói đơn giản là há» không thấy được cách tiếp cáºn cá»§a má»™t ngưá»i “chaâ€. CÅ©ng có thể nói như thế vá» các giám mục quá dá»… dãi nghÄ© mình như những quân vương má»™t vùng được Chúa tuyển chá»n. Mối liên hệ cá»§a các giám mục nà y vá»›i các linh mục và giáo dân không còn là cung cách cá»§a má»™t mục tá».
Nơi hỠkhông có mùi chiên.
Mà đó lại chÃnh là những gì mà các giáo sỹ giáo quyá»n muốn. Há» tin rằng xa cách má»™t chút vá»›i những ngưá»i không có chức thánh là má»™t việc phù hợp và đúng đắn. DÄ© nhiên, linh mục không cần phải chén thù chén tạc xuá» xòa vá»›i giáo dân, mối liên hệ linh mục-giáo dân cần có sá»± trưởng thà nh và cẩn trá»ng. Hầu hết các giáo sÄ© Ä‘á»u biết những đòi há»i cá»§a đà n chiên mình. Chắc chắn, các giáo sÄ© cần phải bảo vệ sá»± riêng tư cá»§a mình, và tìm thá»i gian “ở má»™t mình.†Nhưng bản chất cá»§a chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n là phóng đại nhu cầu nà y. Nó nảy sinh sá»± giả tạo và cấp báºc giữa các giáo sỹ và giáo dân. Như thế, là thiếu mất Ä‘i sá»± gì đó.
Các linh mục và giám mục (tháºm chà là phó tế) dần thấy uy thế cá»§a mình trong việc cá» hà nh bà tÃch và giảng dạy, chÃnh là ná»n tảng căn tÃnh cá»§a mình. Và khi đó, há» không còn thấy được sá»± tháºt rằng sức mạnh cá»§a Giáo há»™i xét táºn cùng chÃnh là nhá» sức mạnh cá»§a Chúa Thánh Thần. Há» nói, “Chúng tôi là giáo sỹ, anh chị em thì không.â€
Nhiá»u năm trước, khi là m tổng đại diện, tôi có nói chuyện vá»›i má»™t viên chức giáo dân cấp báºc cao trong giáo pháºn, ông sợ rằng mình Ä‘ang ngà y cà ng dấn và o hệ thống nà y, sợ mình trở nên “như giáo sỹ†Tôi bảo ông đừng lo. Việc ông cảm nháºn được mối nguy đó, chÃnh là cái bảo vệ cho ông rồi. Chúng tôi cÅ©ng thấy được nhiá»u đồng nghiệp giáo dân cá»§a ông có vẻ như không thấy được mối nguy đó. Những nhân viên mục vụ giáo dân nà y nghÄ© mình là ngưá»i trong hà ng ngÅ© giáo sỹ. Và có thể nói đúng là thế. Như những ngưá»i mục vụ được truyá»n chức thánh, lòng trung thà nh ban đầu cá»§a há» giá» hướng vá» giáo há»™i và thể chế hÆ¡n là vá» tin mừng và các tÃn hữu mà há» phục vụ. Thế nên, khối u chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n, không chỉ giá»›i hạn trong các giám mục, linh mục, phó tế.
Văn hóa giáo giáo sỹ chÃnh là cái nôi nảy sinh căn bệnh chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n. Và hai cái nà y là hai thứ khác biệt nhau. Chúng ta phải hiểu được chuyện nà y, trước khi tìm cách mổ xẻ thêm vá» khối u chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n. Hầu hết những dân là nh nghá», chuyên nghiệp, Ä‘á»u phát triển má»™t dạng văn hóa, má»™t kiểu cư xá» và lá»i nói đặc thù thể hiện đặc tÃnh cá»§a những ngưá»i trong há»™i. Má»™t ná»n văn hóa như thế có thể vun đắp má»™t tinh thần Ä‘oà n thể là nh mạnh.
Thế nên văn hóa giáo sỹ không phải là vấn Ä‘á». Các linh mục thưá»ng nói vỠ“huynh đệ chức thánh.†Há» cùng chia sẻ má»™t ná»n đà o tạo chá»§ng viện. Há» hiểu được niá»m vui và ná»—i buồn trong việc mục vụ, sá»± tá»± do và cô đơn cá»§a Ä‘á»i sống độc thân, và trách nhiệm lá»›n lao cá»§a việc rao giảng Lá»i Chúa.
Nhưng má»™t văn hóa giáo sỹ là nh mạnh thì vun đắp sá»± khiêm nhượng và lòng biết Æ¡n trong tâm hồn các phó tế, linh mục, và giám mục. Nó dẫn đưa ngưá»i linh mục nói rằng, “Tôi là linh mục, nhá» Æ¡n Chúa. Nhưng trước hết, tôi là môn đệ được rá»a tá»™i, cÅ©ng cần được mục vụ, cần được thương xót và tình bạn cá»§a các giáo dân.†Tuy nhiên, khi văn hóa giáo sỹ thổi phòng vai trò và tầm hiểu biết cá»§a các thừa tác viên có chức thánh trong Ä‘á»i sống giáo há»™i, thì nó chÃnh là mảnh đất mà u mở để khối u chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n lá»›n mạnh.
Váºy chúng ta có thể là m gì để chấm dứt chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n? Những bước sau sẽ xá» lý khối u, hay Ãt nhất là giảm nhẹ Ä‘i chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n:
- Các giám mục, linh mục và phó tế được kêu gá»i bởi Tin mừng, và bởi Äức Giáo hoà ng Phanxicô, phải thấy được tư cách môn đệ và việc phục vụ là ná»n ná»n tảng cho mục vụ chức thánh. Phép rá»a cho há» má»i phẩm giá há» cần. Nhiá»u linh mục hiểu Ä‘iá»u nà y. Nhiá»u ngưá»i vẫn chưa hiểu. Váºy các chá»§ng viện cần dạy cho các chá»§ng sinh rằng tư cách môn đệ được rá»a tá»™i bén rá»… trong lá»i nguyện chÃnh là ná»n tảng căn bản cho việc mục vụ linh mục.
- Má»™t số giáo sÄ© nhất quyết rằng ngưá»i ta phải gá»i mình là “cha†hoặc là “đức cha.†(Trong tiếng Anh, có thể gá»i linh mục là Father hoặc Monsignor, có thể gá»i các giám mục hồng y vá»›i những tước rất uy quyá»n như Excellency hoặc Eminence). Các tước hiệu có vai trò cá»§a nó, nhưng ta không cần khăng khăng phải dùng nó. Chúng ta có thể thấy buồn cưá»i khi má»™t giáo dân cứ khăng khăng ngưá»i ta phải gá»i mình là bác sÄ©, tiến sỹ, giáo sư, thẩm phán. Gá»i má»™t bác sÄ© là là bác sÄ©, thì hợp lý khi ta ở trong phòng khám hay bệnh viện, và gá»i má»™t linh mục là cha cÅ©ng hợp lý khi ở trong bối cảnh là m việc giáo xứ. Nhưng hầu hết má»i ngưá»i sẽ nhÃu mà y khi ngưá»i ta cứ nhất quyết lúc nà o mình cÅ©ng phải được gá»i bằng tước danh.
- Xem lại Ä‘á»i sống độc thân khiết tịnh bắt buá»™c. Äúng là chúng ta cÅ©ng thấy chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n trong hà ng giáo sỹ không độc thân cá»§a các giáo Äông phương. Nhưng những gánh nặng kéo theo Ä‘á»i sống độc thân, dẫn đến việc má»™t số giáo sỹ thấy cần tước vị và đặc quyá»n, những nét đặc thù cá»§a chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n.
Nhưng có ngưá»i sẽ láºp luáºn, chẳng phải chỉ trÃch chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n là công kÃch hà ng giáo sỹ? Láºp luáºn cá»§a chất vấn nà y như sau: Khó lòng cưá»ng Ä‘iệu hóa phẩm giá và sức mạnh thiêng liêng cá»§a chức linh mục. Cứ nghÄ© vá» việc giáo dân thấy hình ảnh ngưá»i linh mục khi dâng thánh lá»… và tha tá»™i. Má»™t Æ¡n gá»i quá cao cả, đòi buá»™c ngưá»i linh mục phải là ngưá»i “khác hẳn.†Và khi “khác hẳn†thì cÅ©ng Ä‘i kèm vá»›i trách nhiệm và đặc quyá»n.
Nói cách khác, lối nghÄ© nà y chấp nháºn chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n như là bản chất tá»± nhiên trong ngưá»i linh mục Công giáo, bởi há» thuá»™c vá» má»™t đẳng cấp thiêng liêng cao quý. Và dù cao quý thì Ä‘i kèm vá»›i bổn pháºn, nhưng nó còn có sá»± vênh vang nữa.
Äức Giáo hoà ng Phanxicô đã đáp lại lối nghÄ© nà y bằng cách nói rằng má»™t linh mục không phải là má»™t ngưá»i được tách riêng hẳn ra vá»›i cá»™ng Ä‘oà n. Äức Giáo hoà ng tin rằng linh mục và giám mục phải có má»™t tâm hồn sứ mạng, má»™t Ä‘iá»u tương phản vá»›i kiểu tâm hồn giáo quyá»n. Trong tông huấn Evangelii Gaudium (Niá»m vui cá»§a Tin mừng), Äức Phanxicô đã viết rằng “má»™t tâm hồn sứ mạng không bao giá» khép kÃn trong bản thân, không bao giá» lui vá» nÆ¡i an toà n riêng cá»§a mình, không bao giá» chấp nháºn sá»± khắc nghiệt và thá»§ thế. Tâm hồn sứ mạng nháºn ra rằng nó phải lá»›n lên trong nháºn thức Tin mừng và trong nháºn thức vá» những đưá»ng lối cá»§a Thần KhÃ, và nó luôn luôn là m tốt hết sức mình, ngay cả khi dẫm và o bùn đất trên đưá»ng.â€
Äúng, hãy chấm dứt chá»§ nghÄ©a giáo quyá»n và theo gương cá»§a Äức Giáo hoà ng không giáo quyá»n cá»§a chúng ta. Ngà i liên tục nhắc nhở các giám mục, linh mục và phó tế rằng há» là những ngưá»i dẫn đưá»ng cho Ä‘oà n dân lữ hà nh. Há» là những mục tá» cá»§a lòng thương xót, vá»›i đôi già y lấm lem bùn đất.
J.B. Thái Hòa chuyển dịch
Phanxicovn
Má»™t bá»™ phim vá» Äức Phanxicô ra mắt năm 2015 vá»›i tiêu Ä‘á»Â Francisco: El padre Jorge – Phanxicô: Cha Jorge, trong phim chúng ta sẽ thấy ngà i nhất quyết má»i ngưá»i gá»i mình là cha Jorge, dù là khi là m hồng y, hay cả khi là m giáo hoà ng.


