ÄTC phê bình nước già u mạnh áp đặt các â€nhân quyá»n má»›i†như â€quyá»n phá thaiâ€, hôn nhân tÃnh, v.v. cho các nước nghèo là má»™t hình thức má»›i â€thá»±c dân ý thức hệâ€.
 Trên đây là má»™t trong những vấn đỠđược ÄTC đỠcáºp đến trong diá»…n văn dà i khi tiếp ngoại giao Ä‘oà n cạnh Tòa Thánh, lúc 10 giá» 30, sáng ngà y 8-1-2018, đến chúc mừng ngà i nhân dịp đầu năm má»›i.
 Hiện diện tại buổi tiếp kiến có các đại diện cá»§a 183 quốc gia và tổ chức quốc tế có quan hệ trên cấp đại sứ. Trong số nà y, có 83 đại sứ thưá»ng trú ở Roma và 100 vị khác từ các nhiệm sở khác cÅ©ng đến Vatican trong dịp nà y.
 Buổi tiếp kiến ngoại giao Ä‘oà n cÅ©ng là dịp để ÄTC kiểm Ä‘iểm tình hình thế giá»›i đồng thá»i bà y tá» láºp trưá»ng cá»§a Tòa Thánh đối vá»›i các vấn đỠthá»i sá»±.
 Sau lá»i chà o mở đầu cá»§a vị Niên trưởng ngoại giao Ä‘oà n cạnh Tòa Thánh, là Äại Sứ cá»§a Angola, Ông Armindo Fernandes do EspÃrito Santo Vieira, ÄTC đã lên tiếng chà o thăm và chúc mừng năm má»›i tất cả các vị đại sứ và cám Æ¡n vị niên trưởng ngoại giao Ä‘oà n. Ngà i nhắc đến các vị đại sứ đến từ ngoà i Roma vá»›i con số gia tăng, và má»™t số hiệp định đã được ký kết trong năm qua giữa Tòa Thánh và má»™t số nước như Cá»™ng hòa dân chá»§ Congo, Cá»™ng hòa Liên bang Äức, và Liên bang Nga. ÄTC không quên nhắc đến những chuyến viếng thăm ngà i thá»±c hiện trong năm vừa qua như Ai Cáºp, Bồ đà o nha, Colombia, Myanmar và Bangladesh.
 Nội dung tổng quát
 Trong diá»…n văn dà i, ÄTC lần lượt đỠcáºp đến những vấn đỠthá»i sá»± cá»§a thế giá»›i, từ việc ká»· niệm 70 năm công bố Tuyên ngôn quốc tế nhân quyá»n cá»§a LHQ, cho đến hiện tượng nảy sinh những cái gá»i là â€các nhân quyá»n má»›i†nhiá»u khi mâu thuẫn vá»›i nhau và không luôn luôn giúp thăng tiến các quan hệ thân hữu giữa các quốc gia. Ngà i cÅ©ng nói vá» việc giải trừ võ trang, đặc biệt là các võ khà hạt nhân. ÄTC kêu gá»i há»— trợ má»i cố gắng đối thoại ở bán đảo Triá»u Tiên, và giải quyết hiện tượng số ngưá»i di dân và tị nạn ngà y cà ng gia tăng.
 ÄTC nhắc đến những vùng khó khăn, từ tương quan giữa Israel và Palestine, tình trạng tại Venezuela, Nam Sudan, Cá»™ng hòa dân chá»§ Congo, Ucraina. Rồi ngà i chống lại thái độ sợ hãi trước những ngưá»i di dân và tị nạn, đồng thá»i ca ngợi những chÃnh phá»§ quảng đại đón nháºn và giúp đỡ nhiá»u ngừơi di dân và tị nạn, trong đó có những ngưá»i Rohingya từ Myanmar chạy sang Bangladesh. Ngà i hy vá»ng trong năm nay LHQ sẽ đạt tá»›i hai hiệp ước hoà n cầu vá» ngưá»i di dân và tị nạn, tiến tá»›i sá»± di cư an toà n, có tráºt tá»± và hợp pháp. Sau cùng ÄTC cÅ©ng tái khẳng định quyá»n có công ăn việc là m, nghÄ©a vụ bảo vệ trái đất như căn nhà chung cá»§a chúng ta. Sau đây là má»™t số Ä‘oạn nổi báºt trong diá»…n văn cá»§a ÄTC trước các vị đại sứ các nước.
 Hòa bình
 ÄTC nhắc đến ká»· niệm trong năm nay 100 năm chấm dứt thế chiến thứ I. â€Từ những tro tà n cá»§a Thế chiến nà y, ngưá»i ta có thể rút ra những lá»i cảnh cáo, nhưng rất tiếc nhân loại không biết hiểu ngay những Ä‘iá»u đó, để rồi 20 năm sau lại lâm và o thế chiến thứ hai tà n hại hÆ¡n trước.
 Lá»i cảnh giác đầu tiên là : chiến thắng không bao giá» có nghÄ©a là hạ nhục đối phương bị thất tráºn. Hòa bình không được xây dá»±ng như má»™t sá»± khẳng định quyá»n cá»§a kẻ chiến thắng trên kẻ chiến bại. Không phải luáºt sợ hãi ngăn cản được những gây hấn trong tương lai, nhưng là sức mạnh cá»§a lý trà hiá»n là nh thúc đẩy đối thoại và cảm thông lẫn nhau, để chữa là nh những dị biệt. Từ đó có lá»i cảnh giác thứ hai, đó là hòa bình được cá»§ng cố khi các nước có thể đối chiếu vá»›i nhau trong bầu không khà bình đẳng..
 ÄTC nhắc nhở rằng â€Cả các quan hệ giữa các quốc gia, cÅ©ng như các quan hệ giữa con ngưá»i vá»›i nhau, phải được Ä‘iá»u hà nh trong sá»± tháºt, công lý, trong tình liên đới thá»±c sá»± và trong tá»± doâ€. Äiá»u nà y bao gồm nguyên tắc theo đó toà n thể các cá»™ng đồng chÃnh trị bình đẳng vá»›i nhau vá» phẩm giá tá»± nhiên, cÅ©ng như sá»± nhìn nháºn các quyá»n há»— tương, cùng vá»›i sá»± chu toà n các nghÄ©a vụ tương ứơng. Äể có thái độ như thế, Ä‘iá»u tiên quyết là khẳng định phẩm giá cá»§a má»—i ngưá»i; sá»± khinh rẻ và không nhìn nháºn phẩm giá ấy sẽ đưa tá»›i những hà nh vi man rợ, xúc phạm đến lương tâm cá»§a nhân loại.
 Ká»· niệm 70 năm Tuyên ngôn quốc tế nhân quyá»n
 Trong bối cảnh trên đây, ÄTC đỠcáºp đến ká»· niệm 70 năm công bố tuyên ngôn quốc tế nhân quyá»n, được LHQ công bố ngà y 10 tháng 12 năm 1948. Ngà i nói:
 “Äối vá»›i Tòa Thánh, nói vá» các quyá»n con ngưá»i, có nghÄ©a trước tiên là tái đặt lại vị trà trung tâm cá»§a con ngưá»i, trong tư cách được Thiên Chúa muốn và tạo dá»±ng nên theo hình ảnh giống Thiên Chúa.. Trong nhãn giá»›i Kitô giáo, có má»™t tương quan ý nghÄ©a giữa sứ Ä‘iệp Tin Mừng và sá»± nhìn nháºn các quyá»n con ngưá»i, trong tinh thần cá»§a những ngưá»i đã soạn thảo Tuyên ngôn Quốc tế nhân quyá»n’.
 â€Các quyá»n ấy rút tiá»n đỠcá»§a chúng ta bản tÃnh chung cá»§a má»—i ngưá»i trong nhân loại. Các quyá»n ấy được tuyên bố để loại bá» những bức tưá»ng chia cách, phân rẽ gia đình nhân loại và tạo Ä‘iá»u kiện thuáºn lợi cho Ä‘iá»u mà giáo huấn xã há»™i Công Giáo gá»i là â€sá»± phát triển nhân bản toà n diện†vì nó nhắm thăng tiến má»i ngưá»i và toà n diện con ngưá»i, bao trùm cả toà n thể nhân loại. Trái lại, quan niệm hẹp hòi vá» con ngưá»i mở đưá»ng cho sá»± phổ biến bất công, bất bình đẳng và tham nhÅ©ng.
 ÄTC nháºn xét rằng qua dòng thá»i gian, nhất là theo sau những phong trà o xã há»™i hồi năm 1968, ngưá»i ta dần dần giải thÃch các quyá»n con ngưá»i và thay đổi chung, đến độ bao gồm nhiá»u thứ quyá»n má»›i nhiá»u khi trái ngược nhau. Tình trạng nà y không giúp thăng tiến các quan hệ thân hữu giữa các quốc gia, vì ngưá»i ta khẳng định những ý niệm gây tranh cãi vá» các quyá»n con ngươi, tương phản vá»›i văn hóa cá»§a nhiá»u nước, vì thế các nước nà y cảm thấy không được tôn trá»ng trong các truyá»n thống văn hóa xã há»™i cá»§a mình, nhưng các nước ấy lại bị lÆ¡ là trước những nhu cầu thá»±c sá»± mà há» phải đương đầu. Vì thế có nguy cÆ¡ là nhân dà nh cÅ©ng những nhân quyá»n, ngưá»i ta thiết láºp những hình thức má»›i vá» sá»± thá»±c dân hóa ý thức hệ cá»§a những kẻ già u mạnh hÆ¡n trên những ngưá»i yếu nghèo hÆ¡n. Äồng thá»i cần để ý rằng các truyá»n thống cá»§a má»—i dân tá»™c không thể được nại đến như cái cá»› để lÆ¡ là nghÄ©a vụ phải tôn trá»ng các quyá»n căn bản được nói đến trong Tuyên ngôn quốc tế nhân quyá»n.
 ÄTC khẳng định rằng â€70 năm sau khi công bố tuyên ngôn nhân quyá»n ấy, tháºt là đau lòng mà phải nháºn rằng nhiá»u quyá»n căn bản ngà y nay vẫn còn bị chà đạp. Äứng đầu là quyá»n sống, quyá»n được tá»± do, sá»± bất khả xâm phảm cá»§a má»—i nhân vị. Không những chiến tranh hoặc bạo lá»±c là m thương tổn các quyá»n ấy nhưng ngà y nay còn có những hình thức tinh vi hÆ¡n: trước tiên tôi nghÄ© đến các trẻ em vô tá»™i bị gạt bá» trước khi sinh ra; nhiá»u khi các em không được ngưá»i ta muốn chì vì các em bị táºt hoặc dị hình, hoặc vì sá»± Ãch ká»· cá»§a ngưá»i lá»›n. Tôi nghÄ© đến những ngưá»i già , nhiá»u khi há» cÅ©ng bị gạt bá», nhất là nếu há» bệnh táºt, bị coi là gánh nặng. Tôi nghÄ© đến các phụ nữ, nhiá»u khi bị bạo hà nh, nhất là trong gia đình há». Tôi nghÄ© đến bao nhiêu nạn nhân cá»§a nạn buôn ngưá»i, tệ nạn nà y vi phạm luáºt cấm má»i hình thức nô lệ. Bao nhiêu ngưá»i, nhất là để trốn chạy nghèo đói và chiến tranh, đã bị biến thà nh những món hà ng cá»§a những kẻ vô lương tâm.
 Tôn trá»ng quyá»n được săn sóc sức khá»e
 ÄTC nói thêm rằng â€bảo vệ quyá»n sống và sá»± toà n vẹn thể lý, có nghÄ©a là bảo vệ quyá»n được sức khá»e cho bản thân và gia đình. Quyá»n nà y bao hà m những Ä‘iá»u vượt quá ý hướng ban đầu cá»§a Tuyên ngôn quốc tế nhân quyá»n, nhắm khẳng định quyá»n cá»§a má»—i ngưá»i được săn sóc y tế và các dịch vụ xã há»™i cần thiết. Trong viá»…n tượng nà y tôi cầu mong rằng trong các diá»…n đà n quốc tế có thẩm quyá»n, các vị hữu trách ná»— lá»±c tạo Ä‘iá»u kiện để má»i ngưá»i có thể được hưởng sá»± săn sóc sức khá»e. Äiá»u quan trá»ng là cần hiệp lá»±c để có thể có những chÃnh sách có thể đảm bảo vá»›i giá phải chăng sá»± cung cấp các thuốc men thiết yếu cho sá»± sống còn cá»§a những ngưá»i nghèo, mà không lÆ¡ là vá»›i việc nghiên cứu và phát triển các phương pháp chữa trị, dù chúng không quan trá»ng vá» kinh tế đối vá»›i thị trưá»ng. Những nghiên cứu và phát triển ấy giữ vai trò chá»§ yếu trong việc cứu vãn sinh mạng con ngưá»i.
 ÄTC nháºn xét rằng liên quan tá»›i bảo vệ sá»± sống là ná»— lá»±c tÃch cá»±c xây dá»±ng hòa bình, và từ đó ngà i nói đến sá»± giải giáp toà n diện và sá»± phát triển toà n diện, hai Ä‘iá»u có liên hệ máºt thiết vá»›i nhau. Äà ng khác, sá»± tìm kiếm hòa bình là điá»u kiện tiên quyết để phát triển, nó bao hà m sá»± bà i trừ những bất công và loại bá» má»™t cách ôn hòa những nguyên nhân gây ra bất thuáºn đưa tá»›i chiến tranh.
 Giải trừ võ trang
 ÄTC khẳng định rằng â€sá»± lan trà n võ khà chắc chắn là là m cho những tình trạng xung đột trở nên trầm trá»ng hÆ¡n và bao gồm những tốn phà lá»›n lao vá» nhân mạng và váºt chất, là m tổn hại cho sá»± phát triển và tìm kiếm hòa bình lâu dà i.â€
 Ngà i nhắc lại sá»± kiện Tòa Thánh đã ký nháºn và phê chuẩn Hiệp ước cấm các võ khà hạt nhân, trong viá»…n tượng đã được thánh Gioan 23 Giáo Hoà ng trình bà y trong thông Ä‘iệp Hòa bình dưới thế, theo đó â€công lý, sá»± khôn ngoan và tình nhân đạo đòi phải ngưng cuá»™c chạy Ä‘ua võ trang, đồng thá»i cùng nhau giảm bá»›t các võ khà hiện hữu, nghiêm cấm các võ khà hạt nhânâ€.
 Há»— trợ sáng kiến đối thoại tại Bán đảo Triá»u Tiên
 Trong viá»…n tượng trên đây, ÄTC nói: â€Äiá»u rất quan trá»ng là có thể há»— trợ má»i cố gắng đối thoại ở bán đảo Triá»u Tiên, vá»›i mục Ä‘Ãch tìm ra những con đưá»ng má»›i để vượt lên trên những đối nghịch hiện nay, gia tăng sá»± tÃn nhiệm nhau và đảm bảo má»™t tương lai an bình cho dân tá»™c Äại Hà n và cho toà n thế giá»›i.
 Hòa bình tại Siria và Irak
 CÅ©ng váºy, Ä‘iá»u quan trá»ng là tiếp tục những sáng kiến hòa bình khác nhau hiện nay để giúp đỡ Siria, hầu chấm dứt cuá»™c xung đột kéo dà i, gây ra những Ä‘au khổ vô biên cho dân nước nà y. Mong ước cá»§a má»i ngưá»i là sau bao nhiêu tà n phá, nay đã đến lúc tái thiết. Äiá»u quan trá»ng hÆ¡n việc tái thiết nhà cá»a, đó là tái tạo con tim, dệt lại sá»± tÃn nhiệm nhau, là tiá»n đỠkhông thể thiếu được để cho bất kỳ xã há»™i nà o có thể triển nở. Vì thế cần cố gắng là m việc để tạo ra những Ä‘iá»u kiện pháp lý, chÃnh trị và an ninh, để phục hồi Ä‘á»i sống xã há»™i, trong có má»—i công dân Siria, không phân biệt chá»§ng tá»™c và tôn giáo, có thể tham gia và o việc phát triển đất nước. Trong chiá»u hướng nà y, cần phải bảo vệ các nhóm tôn giáo thiểu số, trong đó có các tÃn hữu Kitô, từ bao thể ká»· há» vẫn tÃch cá»±c góp phần cho lịch sá» cá»§a Siria.
 ÄTC nhấn mạnh rằng Ä‘iá»u quan trá»ng là là m sao giúp hồi hương những ngưá»i tị nạn Siria ở các nước láng giá»ng, đặc biệt là Giordani, Liban và Thổ NhÄ© Kỳ.
 Ngà i cÅ©ng cổ võ ý chà cần thiết cho cuá»™c đối thoại tại Irak, để các thà nh phần chá»§ng tá»™c và tôn giáo khác nhau có thể tìm lại con đưá»ng hòa giải và sống chung hòa bình, cá»™ng tác vá»›i nhau. Äiá»u nà y cÅ©ng cần phải thá»±c hiện ở Yemen, và các ni khác trong vùng, cÅ©ng như tại Afganistan.
 Israel và Palestine
 ÄTC nói thêm rằng: Tôi đặc biệt nghÄ© đến ngưá»i Israel và Palestine, sau những căng thẳng trong những tuần lá»… gần đây. Tòa Thánh bà y tá» Ä‘au buồn vì những ngưá»i bị thiệt mạng trong các cuá»™c đụng độ gần đây, và tái tha thiết kêu gá»i nghÄ© đến các sáng kiến để tránh là m gia tăng sá»± đối nghịch, đồng thá»i Tòa Thánh má»i gá»i cùng dấn thấn tôn trá»ng các nghị quyết cá»§a LHQ liên quan đến qui chế hiện nay cá»§a thà nh Jerusalem, Thà nh Thánh đố vá»›i các tÃn hữu Kitô, Do thái và Hồi giáo.
 Di dân và tị nạn
 Äá» cáºp thêm vá» vấn đỠdi dân và tị nạn, ÄTC nháºn xét rằng: Ngà y nay ngưá»i ta nói nhiá»u vá» những ngưá»i di dân và các cuá»™c di cư, nhiá»u khi chỉ nhắm khÆ¡i lên sá»± sợ hãi truyá»n thống. Không được quên rằng các cuá»™c di cư vẫn luôn có trong lịch sá» nhân loại. Trong truyá»n thống Do thái Kitô, lịch sá» cứu độ chá»§ yếu là lịch sá»± các cuá»™c di cư. Không được quên rằng tá»± do di chuyển, cÅ©ng như tá»± do rá»i bá» quê hương mình, và trở lại đó, thuá»™c vá» những quyá»n căn bản cá»§a con ngưá»i. Vì thế cần phải ra khá»i những láºp luáºn gần đây vá» vấn đỠdi cư, và đi từ nháºn xét cốt yếu theo đó, những kẻ đứng trước chúng ta, trước tiên là những con ngưá»i.
 ÄTC tái cám Æ¡n những chÃnh quyá»n quốc gia trong những năm qua đã giúp đỡ nhiá»u ngưá»i di dân đến biên giá»›i đất nước liên hệ, trong đó có nhiá»u nước à Phi. Ngà i nói: â€Tôi vẫn còn nhá»› cuá»™c gặp gỡ tại Dacca vá»›i má»™t số ngưá»i tị nạn thuá»™c dân tá»™c Roghingya và tái bà y tá» tâm tình biết Æ¡n đối vá»›i chÃnh quyá»n Bangladesh vì đã giúp đỡ há» trên lãnh thổ cá»§a mìnhâ€.
 G. Trần Äức Anh OP
RV

