Có khoảng 5 triệu ngưá»i Công Giáo ở Úc. Vá»›i đặc tÃnh Ä‘a nguyên cá»§a xã há»™i Úc và nhất là dưới ảnh hưởng nặng ná» cá»§a chá»§ nghÄ©a duy tục hiện nay, 5 triệu ngưá»i Công Giáo nà y không cùng nghÄ© và hà nh động như nhau dù Chúa Nháºt nà o há» cÅ©ng cùng Ä‘á»c má»™t kinh Tin KÃnh: tôi tin Giáo Há»™i công giáo, duy nhất, thánh thiện, và tông truyá»n.
Nên khi có những ngưá»i và những nhóm Công Giáo lên tiếng á»§ng há»™ hôn nhân đồng tÃnh, thì Ä‘iá»u nà y không gây ngạc nhiên bao nhiêu. Nhưng khi há» là m thế nhân danh Äức Phanxicô, ngưá»i được coi là vị đại diện dưới thế chá»§a Chúa Kitô, thì việc nà y quả gây ngỡ ngà ng.
Và đó là trưá»ng hợp cá»§a hai vị đứng đầu hai trưá»ng Công Giáo hà ng đầu cá»§a Giáo Há»™i Công Giáo Úc: Trưá»ng Ignatius ở Sydney và Trưá»ng Xavier ở Melbourne. Trưá»ng đầu là “alma mater†cá»§a cá»±u thá»§ tướng Abbott, ngưá»i quyết liệt chống hôn nhân đồng tÃnh, trưá»ng sau là “alma mater†cá»§a thá»§ lãnh đối láºp Shorten, ngưá»i quyết liệt á»§ng há»™ hôn nhân đồng tÃnh.
Ký Giả Michael Koziol, trong bản tin cá»§a mình, viết như sau: “Hai trưá»ng Công Giáo nổi danh nhất cá»§a Úc đã tháºn trá»ng á»§ng há»™ hôn nhân đồng tÃnh trong thư gá»i các phụ huynh, nhân viên và há»c sinh, trá»±c tiếp chỉ trÃch các tuyên bố má»›i đây cá»§a các nhà lãnh đạo Giáo Há»™i.
“Dù dừng lại, chưa Ä‘i đến chá»— cổ vÅ© lá phiếu “cóâ€, Trưá»ng Ignatius ở Sydney và Trưá»ng Xavier ở Melbourne đã nại tá»›i các giáo huấn cá»§a Äức Giáo Hoà ng Phanxicô vá» tình yêu, lòng thương xót và không phê phán, để thúc giục cá»™ng đồng nhà trưá»ng phải lắng nghe tiếng lương tâm cá»§a há»â€.
Theo ký giả trên, linh mục Chris Middleton, Giám Äốc Trưá»ng Xavier hoà n toà n dá»±a và o xu hướng cá»§a ngưá»i trẻ trong việc á»§ng há»™ hôn nhân đồng tÃnh để thúc giục hà ng giáo phẩm phải thá»±c hiện má»™t “cuá»™c kiểm tra thá»±c tại†(a reality check): “Theo kinh nghiệm cá»§a tôi, gần như có má»™t sá»± nhất trà nÆ¡i ngưá»i trẻ trong việc á»§ng há»™ hôn nhân đồng tÃnh, và các luáºn Ä‘iểm chống lại nó hầu như không có bất cứ tác dụng nà o đối vá»›i há»â€.
Linh mục Middleton, sau đó, ca ngợi xu hướng trá»ng bình đẳng cá»§a ngưá»i trẻ: “Há» bị thôi thúc bởi má»™t cam kết xúc cảm mạnh mẽ đối vá»›i sá»± bình đẳng, và điá»u nà y chắc chắn là má»™t Ä‘iá»u phải tôn trá»ng và ca ngợi. Há» duy lý tưởng đối vá»›i giá trị há» dà nh cho tình yêu, vốn là giá trị hà ng đầu trong Tin Mừngâ€.
Và Cha cho rằng tôn giáo không có vai trò gì trong cuá»™c trưng cầu dân ý kỳ nà y vì “cuá»™c bá» phiếu nà y có liên quan tá»›i hôn nhân như má»™t quyá»n dân sá»±, và trong yếu tÃnh, không đụng gì tá»›i cái hiểu bà tÃch cá»§a ngưá»i Công Giáo vá» hôn nhânâ€.
Còn Tiến SÄ© Paul Hine, hiệu trưởng Trưá»ng Ignatius ở Riverview, Sydney, bác bá» nháºn định cá»§a Äức Tổng Giám Mục Hart vá» việc sa thải các nhân viên cưới ngưá»i đồng tÃnh: “Tôi không biết liệu Riverview có bất cứ thầy cô hay phụ huynh đồng tÃnh nà o trong trưá»ng và nếu há» có ý định kết hôn hay không: nhưng tôi sẽ không há»i vá»›i ý định xua Ä‘uổi há» khá»i trưá»ng.
“Những ngưá»i có xu hướng đồng tÃnh, vì là thà nh phần cá»§a cá»™ng đồng chúng ta, nên được nghinh đón và trân qúy như là thà nh phần cá»§a sứ mệnh lá»›n lao hÆ¡n cá»§a Giáo Há»™i, và sứ mệnh đó là đem tình yêu Thiên Chúa cho thế giá»›i và những ai cần đến nóâ€.
Hai vị đứng đầu hai trưá»ng Công Giáo nổi tiếng trên có lý do riêng cá»§a há» khi á»§ng há»™ quyá»n cá»§a ngưá»i đồng tÃnh. Như kết quả cá»§a cuá»™c nghiên cứu HILDA trong hÆ¡n 10 năm qua cá»§a Há»c Viện Melbourne (xem bà i “Cáºp nháºt tin tức chung quanh cuá»™c trưng cầu ý dân vá» hôn nhân đồng tÃnh tại Úc”) cho thấy, những ngưá»i xuất thân từ giá»›i nói tiếng Anh, có bằng cấp đại há»c, có thu nháºp cao thưá»ng có xu hướng á»§ng há»™ ngưá»i đồng tÃnh. Hai trưá»ng Ignatius và Xavier là hai trưá»ng phục vụ những ngưá»i nà y nhiá»u nhất. Giống như ngưá»i Hồi Giáo hiện nay ở Úc, hai trưá»ng nà y không muốn mất đồng minh.
Tuy nhiên, xu hướng bảo hoà ng hÆ¡n vua là xu hướng cho tá»›i nay vẫn rất thịnh hà nh trong má»™t xã há»™i mà sá»± cạnh tranh được nâng lên hà ng “quốc sáchâ€, hai trưá»ng nà y hình như Ä‘i xa hÆ¡n xu hướng trá»ng bình đẳng cá»§a thân chá»§ há».
Thá»±c váºy, câu há»i mà cuá»™c nghiên cứu HILDA trong 10 năm chỉ là vá» sá»± bình đẳng vá» quyá»n lợi. Sá»± bình đẳng nà y được thể hiện trá»n vẹn cả dưới hình thức kết hợp dân sá»± giữa hai ngưá»i cùng phái tÃnh lẫn hôn nhân giữa má»™t ngưá»i đà n ông và má»™t ngưá»i đà n bà .
Giáo Há»™i có thể á»§ng há»™ hình thức kết hợp dân sá»±, nhưng không thể nhìn nháºn cuá»™c kết hợp giữa hai ngưá»i cùng phái tÃnh là hôn nhân được. Nói như linh mục Middleton, Dòng Tên, rằng: “cuá»™c bá» phiếu nà y có liên quan tá»›i hôn nhân như má»™t quyá»n dân sá»±, và trong yếu tÃnh, không đụng gì tá»›i cái hiểu bà tÃch cá»§a ngưá»i Công Giáo vá» hôn nhân†là nói theo linh mục Brennan, cÅ©ng thuá»™c Dòng Tên, khi linh mục nà y bảo rằng ngà i tiếp tục bênh vá»±c giáo huấn cá»§a Giáo Há»™i vá» hôn nhân nghÄ©a là sá»± kết hợp giữa má»™t ngưá»i đà n ông và má»™t ngưá»i đà n bà , nhưng việc nà y phải được phân biệt hẳn vá»›i hôn nhân dân sá»±, là điá»u ngưá»i Úc hiện Ä‘ang được há»i ý kiến trong cuá»™c trưng cầu ý dân sắp tá»›i. “Äây là má»™t định chế khác hẳn vá»›i Ä‘iá»u là hôn nhân trong Giáo Há»™i Công Giáoâ€.
Nhà giáo luáºt há»c Edward Peters cho nháºn định trên là vô nghÄ©a, không đầu không Ä‘uôi. Theo ông, hôn nhân, má»™t nhân quyá»n căn bản, phát xuất từ sá»± ưng thuáºn há»— tương cá»§a má»™t ngưá»i đà n ông có khả năng và má»™t ngưá»i đà n bà có khả năng, trong khi hôn nhân bà tÃch, mà ta có thể gá»i là Phép Hôn Phối (Matrimony), là háºu quả chắc chắn vá» phương diện thần há»c cá»§a hôn nhân xẩy ra giữa má»™t ngưá»i đà n ông đã chịu phép rá»a và má»™t ngưá»i đà n bà đã chịu phép rá»a.
Thà nh thá», má»—i lần má»™t cuá»™c hôn nhân xẩy ra giữa các ngưá»i đã chịu phép rá»a, thì Phép Hôn Phối cÅ©ng xẩy ra; nhưng nếu má»™t cuá»™c hôn nhân không xẩy ra, vì bất cứ lý do nà o, thì cÅ©ng không có Phép Hôn Phối nà o xẩy ra cả.
Sau đó, cách nay 4 thế ká»·, để chống lại các cuá»™c hôn nhân lén lút, Giáo Há»™i Công Giáo đã buá»™c các tÃn hữu phải cưới nhau trước má»™t giáo sÄ© Công Giáo, thì hôn nhân cá»§a há» má»›i được coi là thà nh hiệu. Äiá»u kiện má»›i nà y khiến nhiá»u ngưá»i Công Giáo, trong đó, dưá»ng như có cả linh mục Brennan, vốn là má»™t luáºt gia, lầm tưởng hôn nhân bên ngoà i Giáo Há»™i là vô giá trị.
Không gì sai hÆ¡n Ä‘iá»u ấy. Vì không những Giáo Há»™i nhìn nháºn hôn nhân cá»§a những ngưá»i không phải là Công Giáo mà còn coi hôn nhân cá»§a những ngưá»i đã chịu phép rá»a không phải là Công Giáo là Phép Hôn Phối, dù những ngưá»i nà y không nháºn hôn nhân cá»§a há» là má»™t bà tÃch, miá»…n đây là má»™t cuá»™c kết hợp giữa má»™t ngưá»i đà n ông và má»™t ngưá»i đà n bà .
Nói tóm lại, bênh vá»±c má»™t “hôn nhân đồng tÃnh†luôn là điá»u sai. Edward Peters cÅ©ng cho rằng việc hôn nhân chỉ có thể hiện hữu giữa má»™t ngưá»i đà n ông và má»™t ngưá»i đà n bà là má»™t chân lý được giảng dáºy bằng sá»± chắc chắn không thể sai lầm cá»§a Giáo Há»™i Công Giáo. Äiá»u nà y có nghÄ©a: ngưá»i Công Giáo nà o chấp nháºn bất cứ loại kết hợp nà o khác như má»™t hình thức hôn nhân là “chống lại tÃn lý cá»§a Giáo Há»™i Công Giáo†(Bá»™ Giáo Luáºt năm 1983 Ä‘iá»u 750 § 2), khiến há» phải chịu hình phạt xứng đáng (Bá»™ Giáo Luáºt năm 1983 Ä‘iá»u 1371 số 1).
Nhưng còn vấn đỠphải chống lại bất cứ mưu toan dân sá»± nà o trong việc dà nh cho các cặp đồng tÃnh bất cứ quyá»n lợi nà o cá»§a các cặp hôn nhân thì Văn Kiện “Considerations Regarding Proposals To Give Legal Recognition to Unions Between Homosexual Persons†(Các Xem Xét liên quan tá»›i Các Äá» Xuất Dà nh Việc Nhìn Nháºn Hợp Pháp Các Cuá»™c Kết Hợp Giữa Những Ngưá»i Äồng Phái TÃnh) năm 2003 cá»§a Thánh Bá»™ Giáo Lý Äức Tin không nói gì.
Dù gì, thì hôn nhân đồng tÃnh là điá»u Giáo Há»™i Công Giáo không thể chấp nháºn. Trưng dẫn Äức Phanxicô để bênh vá»±c nó là điá»u hoà n toà n Ä‘i ngược lại giáo huấn cá»§a ngà i. Trong cuốn “Politique et Société†(ChÃnh trị và xã há»™i) sẽ được phát hà nh và o ngà y 6 tháng ChÃn nà y ở Pháp, thuáºt lại các cuá»™c phá»ng vấn cá»§a nhà báo Dominique Wolton vá»›i ngà i, Äức Phanxicô, khi được há»i vá» hôn nhân đồng tÃnh, đã nói rằng do chÃnh định nghÄ©a nó, hôn nhân chỉ có thể giữa má»™t ngưá»i đà n ông và má»™t ngưá»i đà n bà . Ngà i nói “Chúng ta không thể thay đổi Ä‘iá»u nà y. Äây là bản chất cá»§a sá»± váºt†không phải chỉ trong Giáo Há»™i mà là trong lịch sá» con ngưá»i.
Theo ngà i chỉ nên gá»i các cuá»™c kết hợp đồng tÃnh là các “cuá»™c kết hợp dân sá»±. Chúng ta đừng đùa giỡn vá»›i sá»± tháºtâ€.
Tại Sydney là tổng giáo pháºn cá»§a Trưá»ng Ignatius, Äức Tổng Giám Mục Anthony Fisher vừa viết lá thư mục vụ vá» vấn đỠnà y gá»i tÃn hữu và o Chúa Nháºt vừa qua. Sau đây là toà n văn lá thư cá»§a Äức Tổng Giám Mục Fisher:
Äức Giáo Hoà ng Phanxicô có á»§ng há»™ hôn nhân đồng tÃnh không?
Má»™t số nhà bình luáºn gần đây cho rằng lòng trung thà nh vá»›i giáo huấn Công Giáo, và nhất là vá»›i Äức Giáo Hoà ng Phanxicô, sẽ cho phép, tháºm chà buá»™c, ngưá»i ta phải á»§ng há»™ hôn nhân đồng tÃnh; do đó, các giám mục Úc đã hiểu lầm giáo huấn Công Giáo và bất trung thà nh vá»›i Äức Giáo Hoà ng Phanxicô khi nói rằng ngưá»i Công Giáo nên bá» phiếu KHÔNG. Nhưng thá»±c sá»± Äức Giáo Hoà ng Phanxicô đã nói gì vá» vấn đỠnà y?
Tháng Tư năm 2010, lúc còn là Tổng Giám Mục Buenos Aires, ngà i công bố má»™t lá thư mục vụ vá»›i lá»i lẽ mạnh mẽ, nhân danh các vị đồng giám mục cá»§a ngà i, chống đối việc định nghÄ©a lại hôn nhân trong luáºt lệ cá»§a à Căn Äình. Ngà i nhắc các nhà cầm quyá»n dân sá»± nhá»› trách nhiệm cá»§a há» là bảo vệ hôn nhân và sá»± đóng góp độc đáo cá»§a nó cho Ãch chung. Ngà i nhấn mạnh rằng nhà nước không kỳ thị má»™t cách bất công khi đòi má»™t ngưá»i đà n ông và má»™t ngưá»i đà n bà kết hôn vá»›i nhau: “Nhà nước chỉ công nháºn má»™t thá»±c tại tá»± nhiênâ€. Vị giáo hoà ng tương lai nói tiếp: “Hôn nhân, gồm má»™t ngưá»i đà n ông và má»™t ngưá»i đà n bà , không giống hệt cuá»™c kết hợp cá»§a hai ngưá»i cùng phái tÃnh. Phân biệt như thế không phải là kỳ thị mà là tôn trá»ng sá»± khác nhau… Và o thá»i Ä‘iểm khi chúng ta nhấn mạnh tá»›i sá»± phong phú cá»§a tÃnh Ä‘a nguyên và sá»± Ä‘a dạng vá» xã há»™i và văn hóa, quả là má»™t mâu thuẫn khi tối thiểu hóa các dị biệt ná»n tảng cá»§a con ngưá»i. Ngưá»i cha không y hệt như ngưá»i mẹ. Chúng ta không thể dạy các thế hệ tương lai rằng chuẩn bị đặt kế hoạch gầy dá»±ng má»™t gia đình đặt căn bản trên mối tương quan bá»n vững giữa má»™t ngưá»i đà n ông và má»™t ngưá»i đà n bà là y hệt như sống vá»›i má»™t ngưá»i cùng phái tÃnhâ€.
Nhưng Äức Hồng Y Bergoglio có thay đổi cung giá»ng cá»§a ngà i khi trở thà nh Äức Giáo Hoà ng Phanxicô không? Ngà i từng có tiếng đã nhấn mạnh tá»›i việc Giáo Há»™i phải gần gÅ©i vá»›i ngưá»i dân, đồng hà nh vá»›i há» vá» phương diện mục vụ giữa cảnh phức tạp cá»§a Ä‘á»i sống há», và giúp há» hà n gắn các vết thương. Ngà i ý thức rõ rệt rằng nhiá»u ngưá»i bị lôi cuốn bởi ngưá»i cùng phái tÃnh cảm thấy bị cô láºp bởi Giáo Há»™i và xã há»™i. Ngà i nói rằng ngà i sẽ không phê phán những ngưá»i đồng tÃnh nà o thá»±c sá»± tìm kiếm Thiên Chúa và tìm cách là m Ä‘iá»u tốt.
Tuy nhiên, việc chăm sóc mục vụ má»™t cách mẫn cảm đối vá»›i các ngưá»i đồng tÃnh nam nữ, trong đó có những cặp đồng phái tÃnh, phải nhất quán vá»›i việc đỠcao sá»± tháºt vá» hôn nhân như là sá»± kết hợp suốt Ä‘á»i cá»§a má»™t ngưá»i đà n ông và má»™t ngưá»i đà n bà nhằm sinh sản. Thá»±c váºy, Äức Giáo Hoà ng Phanxicô từ trước đến nay vốn phê phán thứ “chá»§ nghÄ©a duy cá nhân tá»± yêu mình thái quá†(narcissistic individualism) cá»§a ná»n văn hóa đương thá»i, là ná»n văn hóa chuyên cổ vÅ© “thứ tá»± do thoát khá»i trách nhiệm†và Ãch chung, bất luáºn giữa những ngưá»i dị tÃnh hay đồng tÃnh. Ngà i phê phán “các ý thức hệ tấn công dá»± án gia đình cách trá»±c tiếpâ€. Ngà i cho rằng các lá»±c lượng văn hóa nà y phá hoại kế hoạch tá»± nhiên và do Thiên Chúa hoạch định cho hôn nhân và gia đình (1). Và ngà i lý luáºn rằng phụ thuá»™c sá»± là nh mạnh cá»§a hôn nhân và cá»§a các gia đình đặt căn bản trên hôn nhân không những là hạnh phúc và sá»± thánh thiện cá»§a nhiá»u cá nhân, mà còn là việc lưu truyá»n đức tin và đạo đức há»c, sinh lá»±c cá»§a các ná»n kinh tế và chÃnh thể, việc chăm sóc sá»± sống và các thế hệ, và do đó, chÃnh hướng Ä‘i cá»§a các dân tá»™c trong lịch sá» (2).
Trong bối cảnh trên, Äức Giáo Hoà ng Phanxicô liên tiếp chá»§ trương rằng hợp pháp hóa hôn nhân đồng tÃnh sẽ là “má»™t bước thụt lùi đối vá»›i nhân loại†(má»™t thứ ‘thoái hóa nhân há»c’) (3) và gây thiệt hại nặng ná» cho tất cả chúng ta, kể cả ngưá»i đồng tÃnh, vì sá»± là nh mạnh cá»§a ‘sinh thái nhân bản’ phụ thuá»™c ná»n văn hóa hôn nhân là nh mạnh (4). Ná»n văn hóa nà y lôi cuốn hai phái tÃnh lại vá»›i nhau trong cuá»™c sống hôn nhân và hết sức bảo đảm để con cái nháºn được hồng phúc đóng góp cá»§a cả hai cha mẹ nam nữ, dấn thân cho nhau và dấn thân cho chúng†(5). TrÃch dẫn từ Thư Mục Vụ cá»§a Các Giám Mục Úc “Äừng XÃa Vô Hôn Nhân†(Don’t Mess With Marriage), và biến thà nh lá»i cá»§a chÃnh ngà i trong tông huấn thá»i danh Niá»m Vui Yêu Thương, Äức Giáo Hoà ng Phanxicô nhấn mạnh rằng má»—i ngưá»i phối ngẫu “đóng góp theo cách riêng cá»§a há» và o việc dưỡng dục đứa con. Tôn trá»ng phẩm giá cá»§a đứa con là khẳng định nhu cầu và quyá»n tá»± nhiên cá»§a nó được có má»™t ngưá»i cha và má»™t ngưá»i mẹ†(6). ‘Chá»§ nghÄ©a thá»±c dân ý thức hệ’ phát sinh từ các trình bầy lẫn lá»™n vá» dục tÃnh và hôn nhân đã là m méo mó kế hoạch cá»§a Thiên Chúa dà nh cho sáng thế, bác bá» các quyá»n tá»± nhiên cá»§a con cái, gây hại cho các cá nhân và cá»™ng đồng, và phải bị chống đối (7). Thế nhưng, buồn thay, “nhiá»u nước Ä‘ang mục kÃch việc ngưá»i ta dùng luáºt pháp phá há»§y gia đình, nghiêng vá» phÃa tiếp nháºn các mẫu má»±c gần như độc nhất đặt căn bản trên tÃnh tá»± trị cá»§a ý chà cá nhân†(8).
Không há» thu hồi việc Giáo Há»™i Công Giáo, trong hai ngà n năm qua, luôn nhấn mạnh rằng (theo mạc khải Thiên Chúa và luáºt tá»± nhiên) hôn nhân chỉ có thể giữa má»™t ngưá»i đà n ông và má»™t ngưá»i đà n bà (9), Äức Giáo Hoà ng Phanxicô từ trước đến nay vốn mạnh mẽ bênh vá»±c láºp trưá»ng nà y. Những ai cho rằng ngà i á»§ng há»™ chiến dịch “có†cá»§a há» trong cuá»™c trưng cầu ý dân sắp tá»›i má»™t là chưa Ä‘á»c ngà i hai là cố tình trình bầy sai vá» ngà i. Bá» phiếu vá»›i Äức Giáo Hoà ng Phanxicô là BỎ PHIẾU KHÔNG.
Thân ái cùng anh chị em
Anthony Fisher OP, DD BA LIB BTheol DPhil, Tổng Giám Mục Sydney.
Thanhlinh
___________________________________________________________________________
(1) Äức Giáo Hoà ng Phanxicô, Niá»m Vui Yêu Thương: Tông Huấn Háºu Thượng Há»™i Äồng vá» Tình Yêu trong Gia Äình (2016) 33-34, 39-40 v.v… Diá»…n Văn vá»›i Phân Khoa và Các Sinh Viên Há»c Viện Gioan Phaolô II Nghiên Cứu Hôn Nhân và Gia Äình, ngà y 27 tháng Mưá»i năm 2016.
(2) Niá»m Vui Yêu Thương, 52
(3) Edward Pentin, “Pope nhắc lại rằng ‘hôn nhân’ đồng tÃnh là ‘cuá»™c thoái hóa nhân há»c’â€, National Catholic Register, 3 Tháng Giêng 2014.
(4) Äức Giáo Hoà ng Phanxicô, Yết Kiến Chung, 5 tháng Sáu năm 2013; Diá»…n Văn vá»›i Quốc Há»™i Âu Châu, Strasbourg, 25 tháng Mưá»i Má»™t năm 2014. Diá»…n Văn vá»›i Các Nhà Cầm Quyá»n Phi Luáºt Tân và Ngoại Giao Äoà n, Manila 16 tháng Giêng năm 2015.
(5) Äức Giáo Hoà ng Phanxicô, Diá»…n Văn vá»›i Há»™i Nghị Các Giám Mục Âu Châu, 3 tháng Mưá»i năm 2014; Diá»…n Văn vá»›i Quốc HỘi Âu Châu, Strasbourg, 25 tháng Mưá»i Má»™t năm 2014; Diá»…n Văn vá»›i Các Nhà Cầm Quyá»n Phi Luáºt Tân và Ngoại Giao Äoà n, Manila 16 tháng Giêng năm 2015. Niá»m Vui Yêu Thương, 81-83, 166 tt, 172 tt v.v…
(6) Niá»m Vui Yêu Thương, 172; xem Diá»…n Văn vá»›i Há»™i Nghị Chuyên Äá» Quốc Tế vá» TÃnh Bổ Túc Nam Nữ, 17 tháng Mưá»i Má»™t năm 2014.
(7) CÅ©ng thế trong Äức Giáo Hoà ng Phanxicô, Diá»…n Văn vá»›i Há»™i Nghị Chuyên Äá» Quốc Tế vá» TÃnh Bổ Túc Nam Nữ, 17 tháng Mưá»i Má»™t năm 2014. Diá»…n Văn vá»›i Các Nhà Cầm Quyá»n Phi Luáºt Tân và Ngoại Giao Äoà n, Manila 16 tháng Giêng năm 2015.
(8) Niá»m Vui Yêu Thương, 53.
(9) Thánh Bá»™ Giáo Lý Äức Tin, Các Xem Xét liên quan tá»›i Các Äá» Xuất Dà nh Việc Nhìn Nháºn Hợp Pháp Các Cuá»™c Kết Hợp Giữa Những Ngưá»i Äồng Phái TÃnh, 3 tháng Sáu năm 2003.

