�ức Phanxicô có đi quá không?

Các quan điểm của ngài lặp đi lặp lại và dứt khoát để bảo vệ các ngư�i di dân bắt đầu làm bực mình. Dù vậy, ở đây Jorge Bergoglio cho thấy ngài có một lòng can đảm phi thư�ng.

�ức Phanxicô ở Medellín! Chuyến tông du từ ngày 6 đến 10 tháng 9 đến Colombia, đất nước có 48 triệu ngư�i dân, nơi đạo công giáo là vua, sẽ đánh dấu bởi chuyến thăm của giáo hoàng Dòng Tên vào tr�ng tâm của cựu thủ lãnh độc chiếm Pablo Escobar và băng nhóm buôn ma túy của ông. Vị đại diện của Chúa ở trong hang nguy hiểm của quỷ: một trong các điểm chính của chuyến tông du năm ngày là để giải hòa quốc gia giữa chính quy�n Colombia và lực lượng vũ trang lâu đ�i nhất của Nam Mỹ.

Một cuộc giải hòa chưa ăn sâu vào tâm trí dù có cuộc “ngưng bắn vĩnh viễn� được Lực lượng Cách Mạng Vũ Trang ký và việc tước b� hoàn toàn vũ khí của h� được kết thúc vào ngày 15 tháng 8 vừa qua, cũng như một th�a hiệp với Lực lượng Quân đội Giải phóng ELN, lực lượng vũ trang cuối cùng, được ký vào ngày thứ hai. Ngư�i ta không thể nào trong một phút xóa đi 50 năm xung đột vũ trang đãcó 8 triệu nạn nhân, trong đó có một triệu ngư�i bị chết vì bị giết, theo Bản tổng kết duy nhất các nạn nhân (RUV). Quan điểm của Tổng thống Juan Manuel Santos, ngư�i được Giải Nobel Hòa bình nh� hành động của ông trên con đư�ng này ngược với quan điểm của ngư�i ti�n nhiệm của ông, cựu Tổng thống �lvaro Uribe, ông này vẫn là đối thủ dai dẳng chống sự giải hòa quốc gia này. Tháng 12 năm 2016, hai ngư�i gặp nhau ở Vatican, tuy nhiên �ức Giáo hoàng không thể làm cho h� đồng ý với nhau.

Sắp 81 tuổi, �ức Phanxicô thể hiện một lòng can đảm vĩ đại trên trư�ng quốc tế, nhất là trên các quan điểm tận căn và lặp đi lặp lại để bảo vệ cho ngư�i di dân. Ngư�i ta biết Jorge Bergoglio đặt vấn đ� này vào tr�ng tâm tri�u giáo hoàng của mình, chúng ta nhớ lại chuyến đi đầu tiên trong nước � của ngài là đến với ngư�i di dân ở đảo Lampedusa. Ngài cũng là một trong các lãnh đạo đầu tiên nhắc đến số phận của h� trên trư�ng quốc tế, nhất là tại Strasbourg tháng 11 năm 2014 khi ngài xin các nghị viên Âu châu làm thế nào để “biển �ịa Trung Hải đừng là nấm mộ khổng lồ�. Giáo hoàng Dòng Tên ngư�i Argentina, con của một gia đình di dân � ở bên cạnh ngư�i di dân trên tất cả m�i nơi có sự rạn nứt, – các biên giới, như ngài nói theo một phong cách rất Ignaxiô -, ở đảo Lesbos, Hy Lạp hay ở – Ciudad Juárez, biên giới Mêhicô-Mỹ.

Các quan điểm làm bực tức một cách nghiêm tr�ng

Ngày 15 tháng 8, �ức Phanxicô ký một bức thư chung – phải g�i là không tôn tr�ng gì truy�n thống – ngài kê một loạt 21 điểm rất cụ thể để ủng hộ cho một đư�ng lối chính trị cởi mở với ngư�i di dân. Ngài đã không ngần ngại nhấn mạnh “an ninh cá nhân� của ngư�i di dân phải trước “an ninh quốc gia�, xin cho ngư�i di dân có chiếu khán nhân đạo và cổ động cho việc đoàn tụ gia đình. Ngài khẳng định: “Tôi mong có nhi�u nước hưởng ứng chương trình bảo lãnh tư nhân cũng như cộng đoàn và mở các hành lang nhân đạo cho các ngư�i tị nạn yếu đuối nhất�. Ngài thúc đẩy một sự hội nhập không phải là “đồng hóa dẫn đến việc loại b� hay quên đi bản sắc văn hóa của h�� và nhấn mạnh “sự cần thiết phải làm thuận lợi cho văn hóa gặp gỡ trong m�i trư�ng hợp�.

Trong một diễn đàn, ông Pierre Lellouche, cựu bộ trưởng Ngoại giao Pháp v� các vấn đ� Âu châu tố cáo một văn bản “tàn phá, vượt ngoài chức năng của tác giả vì nó nằm ở tr�ng tâm quy�n hạn của Quốc gia, trước hết là an ninh của công dân của quốc gia và sự kiểm soát biên giới�. Một cách tế nhị và minh bạch hơn, nhà trí thức công giáo Rémi Brague bác b� chính sách của �ức Giáo hoàng trong vấn đ� này, ông cho rằng “dụ ngôn ngư�i Samaritanô nhân hậu không áp dụng cho Quốc gia�. Trong hàng ngũ của các ngư�i công giáo bảo thủ, không có gì cho thấy quan điểm của �ức Giáo hoàng bắt đầu làm cho h� bực mình nhi�u. Jorge Bergoglio có làm quá? “Giáo hoàng có ở cánh tả không?� như tựa của báo Figaro Magazine gần đây.

Ngài khiêu khích, ngài gây sốc, ngài đụng chạm

�ó có thực sự là câu h�i? Không phải vì cách đi đến cùng của ngài đụng chạm đến lương tâm mà nó sai. �ức Phanxicô muốn là ngư�i “xây cầu� chứ không phải ngư�i “xây tư�ng�, như ngài lặp đi lặp lại nhi�u lần, “Xây cầu chứ không xây tư�ng vì các bức tư�ng sẽ sập�, ngài nói chính xác trong cuộc trao đổi với h�c giả Dominique Wolton ( Chính trị và Xã hội, Nxb Observatoire). Nhưng, trong một môi trư�ng co rúm quốc tế mạnh mẽ như môi trư�ng của chúng ta, để đào các kẻ hở trong các bức tư�ng, trong các thành trì kiên cố của “chủ nghĩa ích kỷ Quốc gia�, ngoài kinh cầu của giáo hoàng, thì cần phải… đập cửa như ngư�i điếc đập. Vì thế, �ức Phanxicô đập cửa như ngư�i điếc. Ngài khiêu khích, ngài gây sốc, ngài đụng chạm. Ngài làm quá? Vậy thì sao? Vậy thì ngài làm đúng vai trò của mình!

Thật vậy, �ức Phanxicô không phải là nhà đi�u hành chính trị nhưng là nhà lãnh đạo thiêng liêng. Ngài không chịu trách nhiệm v� an ninh của một Quốc gia, ngài chiến đấu để các tâm hồn được triển nở. Ngài nói với trái tim nhi�u hơn với lý trí, với phân định, nét chủ đạo của Dòng Tên. Ngư�i phục vụ cho hy v�ng nói đến đi�u tuyệt đối, v� ngư�i di dân cũng như v� các đ� tài khác, kệ cho ai không bằng lòng, đó không phải là vấn đ�. Không như bất cứ một vị ti�n nhiệm nào trước đây, ngài đưa các ngư�i bị loại trừ vào tr�ng tâm của Giáo hội công giáo. Có gì đúng với sứ điệp Tin Mừng hơn không?

“Thần h�c của chúng ta là thần h�c của những ngư�i di dân, �ức Phanxicô nhấn mạnh trong quyển sách trao đổi với h�c giả Dominique Wolton. Bởi vì tất cả chúng ta, kể từ khi Abraham được g�i, với tất cả các cuộc di cư của ngư�i Israel, rồi đến chính Chúa Giêsu, Ngài cũng là ngư�i tị nạn, ngư�i di dân. Và rồi, một cách hiện sinh bằng đức tin, chúng ta cũng là những ngư�i di dân. Nhân phẩm con ngư�i tất yếu là “ngư�i đi trên đư�ng�. Khi một ngư�i nam, một ngư�i nữ không đang trên đư�ng, h� là xác ướp. �ó là một vật của viện bảo tàng. Ngư�i đó không còn sống. Không phải mình chỉ đi trên đư�ng, mình phải làm con đư�ng. Chúng ta làm con đư�ng. Có một câu thơ Tây Ban Nha nói: Con đư�ng được làm khi đi và đi, đó là giao tiếp với ngư�i khác. Khi chúng ta đi, chúng ta gặp. �i có thể là n�n tảng của n�n văn hóa gặp gỡ.�

Vào năm 2017, những l�i này được xem như những l�i khai phá.

lepoint.fr, Jérôme Cordelier, 2017-09-06

Marta An Nguyễn dịch

Phanxicovn

�ức Phanxicô trên chuyến bay đi Colombia ngày 6 tháng 9-2017