Trong cuá»™c sống, ta thưá»ng nghe nói đến những hi sinh, như hi sinh tiá»n cá»§a để là m việc từ thiện, bác ái, giúp đỡ ngưá»i nghèo khó; cha mẹ hi sinh là m việc vất vả cho con cái ăn há»c thà nh ngưá»i; các chiến sÄ© hi sinh để tổ quốc được trưá»ng tồn; hy sinh hãm mình; các Thánh TỠđạo đã hy sinh mạng sống để bảo vệ đức tin, chân lý…
Có nhiá»u động lá»±c khác nhau tạo ra những hi sinh trong cuá»™c sống nà y…
Ta cùng tìm hiểu một số động lực tạo ra sự hi sinh cao đẹp:
Äá»™ng lá»±c hy sinh vì con cái, vìđồng loại; vì lý tưởng bảo vệ tổ quốc.
Ta cùng theo dõi má»™t định nghÄ©a vá» hi sinh trong tá»± Ä‘iển Viện Ngôn Ngữ Há»c Việt Nam: “1. Hi sinh là nháºn vá» phần mình má»™t cách tá»± nguyện sá»± mất mát lá»›n lao nà o đó, vì má»™t cái gì cao đẹp. Hi sinh xương máu để dà nh độc láºp. Chịu đựng má»i hi sinh.2. Chết vì nghÄ©a vụ, là tưởng cao đẹp. Tưởng nhá»› các chiến sÄ© đã hi sinh…â€
Hi sinh là nháºn vá» phần mình má»™t cách tá»± nguyên sá»± mất mát lá»›n lao nà o đó, vì má»™t cái gì cao đẹp.
Trong lãnh vá»±c hi sinh nà y, nói chung là hi sinh cho tha nhân,cho tổ quốc, ngưá»i ta thấy thể hiện nhiá»u nÆ¡i từng cá nhân,các chiến sÄ©, đặc biệt nÆ¡i các bà mẹ trên khắp thế giá»›i,trong những truyện tháºt Ä‘á»i thưá»ng, qua các phương tiện thông tin, hoặc được các nhà thÆ¡, nhà văn tiêu biểu hóa và o các trang thÆ¡, truyện ngắn, bút ký, tiểu thuyết… còn lưu lại đến hôm nay, và mai sau cho háºu thế…
Xin được Ä‘an cá» má»™t số trưá»ng hợp sau đây:
Nạn đói 1945 ở Việt Nam.
Ngưá»i ta đã nói nhiá»u đến nạn đói năm 1945 cá»§a Việt Nam, chết cả hai triệu ngưá»i vì thiếu hạt gạo, thiếu cá»§ khoai, cá»§ săn… Có biết bao đứa trẻ được cứu sống khi Ä‘ang ngáºm vú mẹ, hoặc mút những giá»t máu cuối cùng cá»§a mẹ, khi bà mẹ đã chết…
“Thảm thay em nhỠmới sanh
Nà o cháu có biết mẹ mình chết đâu!
Lệ nhòa chan chứa đêm thâu
Ngáºm vú mẹ chết, gục đầu má»™t bên†(ÄPL)
Tráºn động đất ở Armeni thuá»™c Liên Bang Xô Viết.
Gần đây hÆ¡n, và o tháng 12 năm 1988 má»™t tráºn động đất cưá»ng độ lên đến 6,8 độ Richter,đã xẩy ra tại Armeni thuá»™c Liên Bang Xô Viết, cướp Ä‘i sinh mạng cá»§a 25.000 ngưá»i. Sau tráºn động đất nhiá»u ngà y, ngưá»i ta cứu được bà mẹ Petrosyan vá»›i hai đầu ngón tay bị xẻ nát, cùng đứa con 4 tuổi. Bà kể lại: lương thá»±c do bà cá»±a quạy vá»› được trong bóng tối, giữa đám gạch đổ nát là hÅ© mất chỉ còn má»™t chút, rồi cÅ©ng hết… Ngưá»i con cá»§a bà nhiá»u lần kêu lên: mẹ Æ¡i con khát! con khát lắm! Bà đã rá» rẫm được mảnh kÃnh vỡ, và rạch đầu ngón tay mình cho con mút…Lấy mấu mình nuôi con.
Sự hi sinh của các chiến sĩ để bảo vệ tổ quốc
Ngưá»i ta còn thấy sá»± hy sinh đó đã thể hiện nÆ¡i hà ng ngà n, hà ng vạn chiến sÄ© trong má»—i quốc gia để bảo vệ cho ná»n độc láºp cá»§a đất nước mình; bảo vệ tá»± do, nhân quyá»n cá»§a dân tá»™c và nhân loại. Lịch sá» cá»§a nhân loại và cá»§a má»—i dân tá»™c bao ngà n năm đã chứng minh nét cao cả, hà o hùng trong những sá»± hy sinh vì tổ quốc, vì quyá»n sống cá»§a con ngưá»i…
Thúy Kiá»u trong Äoạn Trưá»ng Tân Thanh vì chữ hiếu hi sinh mối tình cá»§a mình
Trong truyện Kiá»u cá»§a thi hà o Nguyá»…n Du (1766-1820) thì chÃnh nà ng Kiá»u đã tá»± nguyện hy sinh mối tình đầu đầy má»™ng mÆ¡ vá»›i chà ng thư sinh Kim Trá»ng để “bán mình chuá»™c chaâ€:
“Duyên hội ngộ, đức cù lao,
Bên tình bên hiếu, bên nà o nặng hơn?
Äể lá»i thệ hải minh sÆ¡n,
Là m con trước phải Ä‘á»n Æ¡n sinh thà nh.
Quyết tình nà ng mới hạ tình:
Dẽ cho để thiếp bán mình chuá»™c cha!â€
Và Kiá»u đã ngáºm ngùi thốt lên
“Äau lòng từ biệt sinh ly
Thân còn chẳng tiếc, tiếc gì đến duyênâ€
Rồi Kiá»u phải cáºy nhá» Thúy Vân, em ruá»™t mình thay Kiá»u nối tiếp mối duyên vá»›i Kim Trá»ng:
“Cáºy em , em có chịu lá»i
Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa.
Giữa đưá»ng đứt gánh tương tư
Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em…
Chiếc thoa với bức tỠmây
Duyên nà y thì giữ, váºt nà y cá»§a chung
Dù em nên vợ nên chồng
Xót ngưá»i mệnh bạc, chắc lòng chẳng quên!â€
 (Kiá»u, Nguyá»…n Du)
Chị Lạc trong truyện ngắn Anh Phải Sống của Khái Hưng hi sinh chết để các con được sống
Truyện ngắn “Anh Phải Sống†cá»§a nhà văn Khái Hưng, trong Tá»± Lá»±c Văn Äà n cá»§a Việt Nam (1932-1942), ta được chứng kiến cảnh hy sinh đến não lòng cá»§a chị Lạc vợ anh phó Thức, khi chị Lạc nghÄ© đến những đứa con nheo nhá»c ở nhà , rồi đây ai sẽ nuôi chúng! Lạc đã âm thầm buông tay, không bám và o vai chồng, để lặng lẽ chìm sâu xuống lòng sông Nhị Hà và o má»™t chiá»u mưa gió, để chồng đủ sức bÆ¡i và o bá»â€¦
“Bá»—ng lạc run run khẽ nói: “Thằng Bò! Cái Nhá»›n!, Cái Bé! Không! Anh Phải Sống! Thức bổng nhẹ hẳn Ä‘i. Cái váºt nặng không thấy bám và o mình nữa. Thì ra Lạc nghÄ© đến con đã lẳng lặng buông tay ra để chìm xuống đáy sông, cho chồng đủ sức bÆ¡i và o bá»â€ (TrÃch trong truyện ngắn Anh Phải Sống cá»§a Khái Hưng)
Những mãu chuyện nêu trên, cho ta thấy động lực Mẹ đã hi sinh là vì sự sống của con cái…
Äá»™ng lá»±c hy sinhvì đức tin, vì chân lý thể hiện nÆ¡i các Thánh tá» vì đạo.
Trước tiên ta cùng tìm hiểu đức tin là gì? Theo tá»± Ä‘iển Công Giáo cá»§a HÄGMVN thì:
“Äức tin là ơn Thiên Chúa ban để tÃn hữu tá»± do gắn bó trá»n vẹn vá»›i Thiên Chúa, đón nháºn những chân lý mặc khải trong Äức Giêsu Kitô. Äây là má»™t trong ba nhân đúc đối thần (x. DV5)
Äức tin cá»§a tÃn hữu bắt nguồn từ đức tin cá»§a Há»™i Thánh. Äức tin nà y có trước, sinh ra, nuôi dưỡng đức tin cá»§a tÃn hữu, và đã được công bố trong kinh Tin KÃnhâ€.
Nhìn lại lịch sá» cá»§a Giáo Há»™i Công Giáo, từ khi Chúa Giêsu thiết láºp Há»™i Thánh nÆ¡i trần thế, vá»›i ngưá»i đứng đầu là Thánh Phêrô đến nay, đã có hà ng vạn Kitô hữu khắp nÆ¡i trên thế giá»›i đã sẵn sà ng chịu tá» vì đạo vá»›i muôn và n hình phạt độc ác, tà n bạo và dã man, để bảo vỠđức tin, bảo vá» chân lý…
Trong 12 vị Tông đồ theo Chúa thì có tới 10 vị hi sinh chịu tỠvì đao, chỉ có thánh Gioan chết lúc tuổi già , và ông Giuda treo cổ chết…
TÃnh riêng ở Việt Nam, má»™t đất nước mà đạo Công Giáo má»›i được đón nháºn và o năm 1533 thì đã có khoảng 300.000 Kitô hữu đã sẵn sà ng chịu tá» vì đạo, trong đó đã có 117 vị được phong Thánh.
Äây quả là những gương hi sinh cao cả đã sãn sà ng bá» mạng sống cá»§a mình để bảo vệ đức tin, bảo vệ chân lý. Gương hi sinh đó còn sáng ngá»i đến mãi muôn Ä‘á»i sau; đạo Chúa ngà y má»™t lan rá»™ng… đúng như nhà văn Tertullianô đã nói:
 “Máu các vị tỠđạo là hạt giống sinh nhiá»u giáo hữuâ€
Hi sinh, tỠđạo hà ng ngà y
Ngà y nay, việc tỠđạo có thể diá»…n ra hà ng ngà y trong Ä‘á»i sống má»—i Kitô hữu, như phải hi sinh quyá»n lợi váºt chất, tiá»n bạc, bổng lá»™c, danh vá»ng, lạc thú để chấp nháºn má»™t cuá»™c sống bình thưá»ng khó nghèo, nhưng yên lòng, bình an tâm hồn, đức tin không bị sứt mẻ…
Tôi nhá»› mãi má»™t câu truyện tháºt ý nghÄ©a, gây ấn tượng do Äức Cha Cosma Hoà ng Văn Äạt, Giám mục giáo pháºn Bắc Ninh kể cho anh chị em thuá»™c nhóm trợ tá từ Miá»n Nam ra giúp giáo pháºn Bắc Ninh mở Khóa Ba Ngà y thuá»™c Phong trà o Cursillo.
Chuyện ba cây cung
Ngà i kể: “má»™t buổi sáng đẹp trá»i, ông chá»§ muốn và o rừng săn bắn. Trước khi Ä‘i, ông đến khu vá»±c chứa cung tên, rồi ngắm nghÃa mãi những cây cung, sau má»™t lúc chá»n lá»±a, ông cầm cây cung nhá» xinh sắn, ông trương cung lên, thì cây cung nhá» thở than: ông Æ¡i! Thân con nhá» bé, ông trương nhẹ nhẹ thôi nhé, không con lại đứt mất ông ạ! Ông chá»§ lặng lẽ bá» cây cung xuống vị trà ban đầu…
Ông lại ngắm nghÃa, hồi lâu, có vẻ ưng ý, cây cung cònmá»›i nà y, ông cầm lên, sau má»™t và i động tác chuyên nghiệp cá»§a ngưá»i thợ săn, ông lại trương cung lên. Cây cung tá» ra Ä‘au đớn than vãn: ông Æ¡i! Con má»›i được là m, còn non trẻ, xin ông nương nương cho con vá»›i, không có lại gẫy nát mất ông ạ! Ông chá»§ lại lặng lẽ bá» cây cung xuống!
Ông chá»§ có vẻ trầm ngâm, Ä‘i Ä‘i lại lại, sau cùng ông cÅ©ng cầm cây cung thứ ba lên, vá»›i vẻ ưng ý, dù cây cung nà y xem ra đã cÅ© rồi. Sau má»™t và i động tác chuyên nghiệp, ông lại trương cung lên và không quên liếc nhìn phản ứng cá»§a cây cung. Khác vá»›i hai cây cung trước, cây cung thứ ba mỉn cưá»i thưa vá»›i ông chá»§. Thưa ông, pháºn con do ông là m ra, ông muôn sá» dụng thế nà o tùy ý ông, miá»…n sao vừa ý ông. Ông chá»§ mỉn cưá»i và mang cây cung đó và o rừng…â€
Tôi ngẫm nghÄ© mãi trong nhiá»u năm tháng: Thân xác, và trà tuệ cá»§a tôi là do Thiên Chúa ban tặng, tôi có bổn pháºn phải nuôi dưỡng thân xác và trau dồi trà tuệ. Sống đức tin, tôi phải hi sinh, phó thác Ä‘á»i tôi trong tay Chúa! Như lá»i nói cá»§a chiếc cung thứ 3…
Phần kết
Tôi xin muá»™n câu chuyện cá»§a Äức cha Giuse Äinh Äức Äạo, Giám mục giáo pháºn Xuân Lá»™c, Chá»§ tịch Ủy Ban Giáo Dục Công Giáo, trá»±c thuá»™c Há»™i đồng Giám mục Việt Nam để kết thúc bà i viết nà y:
Câu truyện ba ngưá»i đầy xe hồ.
Trong má»™t lần nói chuyện vá»›i anh chị em tham dá»± Äại Há»™i Ultreya tại giáo pháºn Xuân Lá»™c, Äức cha đã kể má»™t câu chuyện:
“Má»™t ngưá»i ăn mặc chỉnh tỠđến má»™t công trưá»ng Ä‘ang hoạt động. Ông ta há»i má»™t ngưá»i, mồ hôi ướt đẫm áo Ä‘ang đẩy má»™t xe hồ: “chú Æ¡i! Chú Ä‘ang là m gì thế?â€. Ngưá»i đẩy xe hồ tá» vẻ bá»±c tức, rồi trả lá»i: “Ông không thấy tôi là m vất vả đây à , còn há»i gì?â€. Ngưá»i mặc quần áo chỉnh tá» cám Æ¡n rồi bá» Ä‘i.
Ngưá»i ăn mặc chỉnh tá» lại đến má»™t nÆ¡i Ä‘ang xây dá»±ng, và cÅ©ng há»i má»™t ngưá»i thợ Ä‘ang kéo má»™t xe hồ câu há»i như trên. Ngưá»i kéo xe cho xe ngừng lại và vui vẻ trả lá»i: “chúng tôi Ä‘ang góp phân xây dá»±ng công trình phúc lợi cho xã há»™iâ€. Rồi ngưá»i ăn mặc chỉnh tá» cám Æ¡n, ông đến má»™t nÆ¡i Ä‘ang xây dá»±ng công trình cá»§a tôn giáo, và cÅ©ng há»i má»™t ngưá»i đẩy xe hồ câu tương tá»± như hai ngưá»i trên. Ngưá»i đẩy xe, không những vui vẻ trả lá»i, mà còn giải thÃch nhiá»u Ä‘iá»u vá» công trình Ä‘ang xây dá»±ng.
Qua câu chuyện Ngà i kể, tôi suy nghÄ©: Sống đức tin giữa cuá»™c Ä‘á»i là biết tìm được niá»m vui trong má»i công việc, mà mình đảm nhân, dù công việc đó có khó khăn, cá»±c nhá»c, ta sẽ tìm được sá»± bình an và hạnh phúc ngay ở Ä‘á»i nà y!
Äá»™ng lá»±c chÃnh cho những hi sinh cá»§a ngưá»i Công Giáo là biết sống tin tưởng, cáºy trông phó thác, và yêu mến, dù ta Ä‘ang sống trong bất cứ hoà n cảnh xã há»™i nà o,thì hạnh phúc biết bao!
Ngưá»i Công Giáo mãi mãi tôn kÃnh sá»± Hi sinh vÄ© đại, cao cả cá»§a Ngôi Hai Thiên Chúa đã xuống thế là m ngưá»i, chịu chết, và đã sống lại để cứu chuá»™c cho muôn dân.
Cursillista Inhaxiô Äặng Phúc MInh
CGVN

