�ến thánh tích Kitô giáo ở đất nước Hồi giáo

Chỉ 1% là ngư�i Kitô giáo, đến 99% dân số theo Hồi giáo, nhưng Thổ Nhĩ Kỳ là nơi những cộng đồng Kitô hữu tiên khởi đã được thành lập, được chứng minh qua sử liệu và các công trình khảo cổ h�c. Hai thánh tích cổ Kitô giáo được giữ gìn và trở thành hai điểm tham quan nổi tiếng mà du khách đến Thổ Nhĩ Kỳ đ�u không b� qua là: ngôi nhà �ức Mẹ Maria đã sống và nhà th� Hagia Sophia.

Gửi l�i nguyện ở nhà Mẹ Maria

Dấu tích của văn minh Hy Lạp và La Mã cổ đại còn để lại cho hậu thế với quy mô lớn nhất lại không phải ở nơi khai sinh ra nó, mà lại thành phố cổ Ephesus ở khu vực gần thành phố biển Kusadasi, thuộc tỉnh Aydin, Thổ Nhĩ Kỳ. �ặc biệt gần thành cổ Ephesus, trên ng�n đồi Bulbul có căn nhà được xác định là nơi �ức Maria – mẹ Chúa Giêsu đã sống và qua đ�i.

Thế nhưng, làm sao có thể xác quyết được? Ông Ahmet M. Bilgen, hướng dẫn viên du lịch, cũng là ngư�i từng h�c v� khảo cổ cho biết, theo ghi chép vào năm 1891, có hai vị linh mục ngư�i Pháp đã đi tìm kiếm nhà của �ức Mẹ, căn cứ vào những mô tả của nữ tu ngư�i �ức là Anna Katharina Emmerick v� những gì bà đã thấy trong giấc ngủ, được một nhà thơ ngư�i �ức là Clemens Brentano ghi lại khi bà nằm trên giư�ng bệnh vào cuối đ�i.

Hai vị linh mục đã lên đồi ở độ cao 400m, cách Ephesus khoảng bốn cây số và tìm thấy những thứ đổ nát của một ngôi nhà gần một suối nước, hoàn toàn khớp với những gì được nữ tu Anna Katharina Emmerick diễn tả. Một phần suối nước này hiện còn lưu lại tại đây cho khách tham quan. Những cuộc nghiên cứu v� khảo cổ được thực hiện vào năm 1898 và 1899 đã làm sáng t� là trong những thứ tàn rụi ấy có các di tích của một ngôi nhà từ thế kỷ thứ 1, xoay mặt v� hướng eo biển Aegean, cũng như có những thứ tàn rụi của một ngôi làng nh� được thiết dựng quanh ngôi nhà này từ thế kỷ thứ 7, trong đó �an viện có ba vòm cung ở lối vào đã được phục chế cho khách tham quan.

Tuy hiện nay không còn đầy đủ các di tích để các nhà khảo cổ có thể xác minh má»™t cách chắc chắn, nhÆ°ng đối chiếu những sá»­ liệu ở Thổ NhÄ© Kỳ và lịch sá»­ Công giáo cho thấy, vá»›i vị trí không xa so vá»›i Israel – nÆ¡i Chúa Giêsu đã ra Ä‘á»�i và phục sinh, các tông đồ của NgÆ°á»�i đã tá»›i Ephesus giảng đạo và hình thành bảy cá»™ng đồng Kitô giáo ở đây… Từ những đối chiếu đó, chính quyá»�n Thổ NhÄ© Kỳ đã tuyên bố khu vá»±c này là nhà của Ã�ức Mẹ Maria (tiếng địa phÆ°Æ¡ng gá»�i Meryem Ana Evi), trở thành di tích cổ của lịch sá»­ quốc gia và tổ chức thành Ä‘iểm hành hÆ°Æ¡ng, hàng năm đón hàng triệu khách đến kính viếng, gồm ngÆ°á»�i Kitô giáo lẫn ngÆ°á»�i Hồi giáo. Nhiá»�u ngÆ°á»�i khi đến đây đã gá»­i lại Mẹ Maria má»™t mảnh giấy ghi lá»�i cầu nguyện.

Chiêm ngưỡng bảo tàng gần 1.500 năm tuổi

Nhà th� Hagia Sophia, đặc biệt nổi tiếng qua gần 1.500 năm không chỉ là kiến trúc tuyệt v�i và từng là nhà th� lớn nhất thế giới (dài 82m, rộng 73m, cao 55m) trong vòng 1.000 năm, mà còn ở chỗ nó luôn được giữ gìn, tu sửa qua nhi�u lần hư h�ng do chiến tranh, động đất dù qua từng th�i kỳ thuộc quy�n của giáo hội Chính thống giáo phương �ông, giáo hội Công giáo hay Hồi giáo cho đến khi trở thành bảo tàng nhà th� từ năm 1935.

Toà nhà hiện nay được xây dựng làm nhà th� từ năm 532 theo lệnh của Hoàng đế Justinian, đến năm 537 hoàn thành, nhưng là lần thứ ba nhà th� được xây dựng tại địa điểm này. Hai nhà th� trước đã bị phá huỷ bởi các cuộc binh biến, hiện bảo tàng còn lưu lại những phiến đá hoa cương là một phần cổng của ngôi đ�n xưa và những phiến đá khắc hoạ bầy cừu của Chúa.

Cấu trúc trần vòm cao với 40 cửa sổ xung quanh vòm làm cho Hagia Sophia tràn ngập ánh sáng ở gian giữa rộng lớn. Trong nhà th� có một bộ sưu tập các tranh khảm thánh tích và một bức tư�ng tranh bằng bạc dài 15m. Năm 1935, khi tổng thống đầu tiên của Cộng hoà Thổ Nhĩ Kỳ – Mustafa Kemal Ataturk – tuyên bố công trình này thành viện bảo tàng, ngư�i ta phục hồi những phần khảm tranh mosaic bị trát vữa đè lên khi toà nhà là nhà th� Hồi giáo.

Bước vào bảo tàng Hagia Sophia, chúng tôi chiêm ngưỡng mải mê những bức tranh khảm, hoa văn trên từng cổng vào, mái vòm, lối đi hai bên ở tầng trên, những cửa sổ kính màu, những chi tiết khảm trên đồ vật đ�u thật tuyệt. Hình khảm các tổng lãnh thiên thần Gabriel, Michael. Mẹ Maria ngồi trên ngai bế Chúa Giêsu dù chung quanh bị nhoà nhoẹt một chút bởi lớp vữa bong tróc nhưng vẫn sắc sảo. Những bức kinh Koran và những phần được xây dựng thêm theo nhà th� Hồi giáo cũng được lưu giữ để khách tham quan hiểu rõ v� lịch sử của Hagia Sophia. Nơi này đã trở thành di sản dành cho m�i ngư�i.

(Theo SGTT)