Lần theo những trang sá», Lm. G.B. Trần Ngá»c SÆ¡n, cha giáo Chá»§ng viện Bùi Chu kể cho cá»™ng tác viên Vatican News vá» miá»n đất lịch sá» nà y.
Nơi hạt giống nảy mầm
Theo Khâm Äịnh Việt Sá» thì Bùi Chu là mảnh đất được đón nháºn hạt giống Tin mừng đầu tiên tại Việt Nam. Sách viết: (1533) đá»i Lê Trang Tông, ngưá»i Tây Dương tên là Inêxu lén lút đến là ng Trà LÅ© thuá»™c huyện Giao Thá»§y và là ng Ninh Cưá»ng, Quần Anh thuá»™c huyện Nam Chân, ngấm ngầm truyá»n tả đạo Giatô.
“Sá»± kiện nà y ghi dấu mốc lịch sá» cá»§a Giáo há»™i Việt Nam. Bùi Chu còn là trung tâm truyá»n giáo ở giáo pháºn Äà ng Ngoà i trong những thế ká»· kế tiếpâ€, theo cha Ngá»c SÆ¡n.
Từ đây, hạt giống Tin Mừng nảy mầm và phát triển mạnh mẽ. Cho đến năm 1668, tức hÆ¡n 100 năm sau, giáo pháºn Bùi Chu đã có linh mục coi sóc tại Kiên Lao là cha Gioan Huệ (1668). Sau đó hai năm, Há»™i dòng Mến Thánh Giá tại Kiên Lao được thà nh láºp và ghi dấu ấn lá»… khấn dòng cá»§a hai nữ tu tiên khởi là chị Paola và Anê. Và tại Kiên Lao – Bùi Chu năm đó, số giáo dân đã lên tá»›i 2.000 ngưá»i.
Phú Nhai: Thánh đưá»ng lịch sá»
Những cuá»™c bách hại luôn ghi dấu trong dòng lịch sá» Kitô giáo, “Äã có khoảng thá»i gian, Kitô giáo tưởng chừng bị xóa sổ tại Bùi Chuâ€, cha giáo chia sẻ.
Và o Ä‘á»i mua Minh Mạng và Tá»± Äức, Kitô giáo bị bách hại nặng ná». Äến năm 1858, Äức cha Valentinô Berrio Ochoa Vinh và cha chÃnh Emmanuel Riaño Hòa đã khấn dâng giáo pháºn cho Äức Mẹ.
“Vì lá»i cầu bầu cá»§a Äức Mẹ, khi Thiên Chúa cho giáo dân thoát khá»i cÆ¡n bắt bá»› đạo và được sống bình an, thì sẽ xây cất má»™t thánh đưá»ng xứng đáng dâng kÃnh Äức Mẹ Vô Nhiá»…m Nguyên Tá»™i và nháºn Ngưá»i là m bổn mạng cá»§a giáo pháºnâ€.
Và hiện tại, hình ảnh cá»§a má»™t giáo pháºn Bùi Chu vá»›i con số 412.539 tÃn hữu (năm 2017) minh chứng cho lá»i cầu bầu cá»§a Äức Maria trên Ä‘oà n con cái năm nà o.
Sau nhiá»u lần xây dá»±ng, Ä‘á»n thánh Phú Nhai được thánh hiến trá»ng thể ngà y 7/12/1933 để tá» lòng yêu mến và tạ Æ¡n đối vá»›i Äức Trinh Nữ Maria Vô Nhiá»…m Nguyên Tá»™i. Nhà thỠđược xây dá»±ng lại và được nháºn tước hiệu Tiểu Vương cung Thánh đưá»ng ngà y 8/12/2008, ká»· niệm 150 năm dâng hiến giáo pháºn Bùi Chu cho Äức Maria. Và cÅ©ng cần biết, Phú Nhai chÃnh là mảnh đất Trà LÅ© được nhắc đến trong Khâm Äịnh Việt Sá», nÆ¡i đầu tiên đón nháºn Tin Mừng tại Việt Nam.
Viết tiếp trang sá» tiá»n nhân
Bùi Chu là miá»n đất ghi dấu chân lịch sá» cá»§a các vị tỠđạo. Trong 117 vị thánh tỠđạo Việt Nam, có 26 vị ngưá»i Bùi Chu. Ngoà i ra, 18 vị thừa sai phục vụ tại Bùi Chu cÅ©ng được tuyên thánh. 44 vị nà y đại diện cho 514 tôi tá»› Chúa và khoảng 16.500 vị đã anh dÅ©ng chết vì đức tin.
Bùi Chu cÅ©ng là miá»n đất văn há»c vá»›i tà ng kho sách chữ Nôm tại nhà in Phú Nhai (hoạt động khoảng những năm 1865). Sá»± hình thà nh chữ quốc ngữ qua những bá»™ sách kinh trong đạo cÅ©ng được phát triển tại Phú Nhai ÄÆ°á»ng, trong đó có nhiá»u bá»™ sách như: Giống má đủ bá»™, Lá»… giảng các ngà y lá»… cả, Sách sá» ký tóm tắt vỠđạo…
Trong lịch sá» Giáo há»™i Công giáo Việt Nam hiện đại, có nhiá»u đóng đến từ những con ngưá»i xuất thân từ Bùi Chu, như Linh mục Giáo sư Dominicô Lương Kim Äịnh – má»™t trong những ngưá»i phác hoạ nên ngà nh triết há»c Việt Nam, Linh mục nhạc sÄ© Nguyá»…n Kim Long, hay Äức ông Gioan Maria Trần Văn Hiến Minh (1918 – 2003), ngưá»i thiết láºp giáo xứ Việt Nam tại Paris…
Và những ngà y tá»›i đây, gần 20 nghìn bạn trẻ sẽ vá» hà nh hương tại Phú Nhai để sống những tháng ngà y thanh xuân cùng nhau và cùng Äức Kitô. Trong niá»m vui cá»§a cuá»™c gặp gỡ, những ngưá»i trẻ có dịp nhìn lại má»™t hà nh trình dà i cá»§a đức tin, cá»§a Giáo há»™i Việt Nam trên mảnh đất lịch sá» Bùi Chu. “Hãy tiếp bước cha anh, trở nên những nhân chứng sống động cá»§a Chúa Kitô trong má»i môi trưá»ngâ€, cha giáo Ngá»c SÆ¡n nhắn nhá»§.



