Khi đến Rôma, tôi thÃch Ä‘i viếng những hang toại đạo. Hang toại đạo là hệ thống đưá»ng hầm đà o sâu dưới lòng đất tại các khu nghÄ©a trang ngoại thà nh Rôma. Những hang hầm dà i nhiá»u cây số. Không phải chỉ má»™t tầng mà đến 3, 4 tầng sâu dưới lòng đất. Không khà trong hang tháºt lạnh lẽo. HÆ¡i lạnh từ lòng đất toát ra cá»™ng vá»›i hÆ¡i lạnh từ những nấm mồ cà ng là m cho khu hầm má»™ trở nên lạnh lẽo đáng sợ. Ngưá»i sống phải đấu tranh vá»›i cái chết. Sá»± chết luôn Ä‘e doạ rình ráºp cướp lấy mạng sống con ngưá»i. Tại nÆ¡i đây, các tÃn hữu sÆ¡ khai đã ẩn trốn những cÆ¡n bách hại liên tiếp trong 3 thế ká»·. Có lẽ thánh Phêrô và thánh Phaolô cÅ©ng đã từng Ä‘i lại sinh hoạt trong những hang nà y. Ngưá»i tÃn hữu sÆ¡ khai đã phải sống trong những Ä‘iá»u kiện như thế để bảo vệ đức tin cá»§a mình.
Nhưng tháºt kỳ diệu. Các vua chúa cá»§a đế quốc Rôma hùng mạnh đã tìm cách tiêu diệt má»™t nhóm ngưá»i nghèo khổ yếu á»›t không má»™t tấc sắt tá»± vệ. Không phải chỉ bắt bá»› trong má»™t chiến dịch ngắn hạn mà là má»™t chá»§ trương kéo dà i suốt 300 năm. Váºy mà các vua chúa qua Ä‘i rồi, nhóm ngưá»i nghèo khổ yếu á»›t đó không những chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ hÆ¡n bao giá» hết. Äi dưới lòng hang toại đạo tôi má»›i thấm thÃa ý nghÄ©a cá»§a lá»i Chúa nói: “Nếu hạt lúa gieo và o lòng đất không chết Ä‘i, thì nó vẫn trÆ¡ trá»i má»™t mình; còn nếu chết Ä‘i, nó má»›i sinh được nhiá»u hạt khác.†Hạt giống Giáo Há»™i đã bị chôn chặt dưới 3, 4 tầng đất. Hạt giống đức tin đã bị vùi sâu đến 300 năm. Tất cả các thánh Tông đồ, các tÃn hữu sÆ¡ khai đã bị mục nát. Và các ngà i đã là m trổ sinh cả má»™t mùa gặt dồi dà o phong phú. Cả châu Âu đã tin theo Chúa.
Nhìn lại lịch sá» Giáo Há»™i Việt Nam, ta cÅ©ng thấy có sá»± tương tá»±. Khi đạo Chúa má»›i được truyá»n và o Việt Nam, láºp tức bị các vua chúa phong kiến bắt bá»›. Cuá»™c bắt bá»› kéo dà i khoảng 300 năm. Äá»§ má»i hình thức để tiêu diệt đạo. Nà o là cấm cách bắt bá»›. Nà o là đe dá»a bạc đãi. Nà o là xua Ä‘uổi ra khá»i những vùng trù phú phồn vinh. Nà o là phân sáp, tức là tách ly cha mẹ, anh chị em trong má»™t gia đình bắt Ä‘i sống riêng rẽ trong các gia đình ngoại đạo. Nà o là lấy thép nung đỠkhắc chữ “tả đạo†trên má ngưới có đạo. Và nhất là lên án tá» hình những ngưá»i có đạo. Ngưá»i tÃn hữu trung thà nh vá»›i đức tin phải trốn chạy chết trên rừng thiêng nước độc. Nếu bị bắt có thể bị chết trong tù. Nếu không cÅ©ng bị xỠán tá» hình. Có đấng bị chém đầu. Có đấng bị trói chân tay và o chân ngá»±a. Bốn con ngá»±a kéo vá» bốn góc xé nát xác vị tỠđạo. Có đấng bị kết án cho voi dà y. Thê thảm nhất có lẽ là án bá Ä‘ao. Cứ sau má»™t hồi chiêng trống, Ä‘ao phá»§ xẻo má»™t miếng thịt cho đến khi chết.
Dù các vua chúa đã dùng đủ má»i cách tiêu diệt nhóm ngưá»i bé nhá» yếu á»›t trong 300 năm. Trong 3 thế ká»· đó có khoảng 100 ngà n ngưá»i chịu chết vì đạo. Nhưng số ngưá»i tin Chúa ngà y cà ng gia tăng. Từ má»™t nhóm nhá» ngưá»i bị bắt bá»›, nay số tÃn hữu tại Việt Nam đã hÆ¡n 6 triệu ngưá»i. Hạt giống đức tin gieo trồng và o quê hương Việt Nam đã bị vùi sâu, đã bị mục nát, và nay đã trổ sinh má»™t mùa gặt phong phú. Má»™t lần nữa chúng ta lại xác tÃn lá»i Chúa dạy: “Nếu hạt lúa gieo và o lòng đất không chết Ä‘i, thì nó vẫn trÆ¡ trá»i má»™t mình; còn nếu chết Ä‘i, nó má»›i sinh được nhiá»u hạt khác.â€
Nhìn lại lịch sá», ta cà ng thêm tin tưởng và o Lá»i Chúa. Nếu Ä‘ang gặp khó khăn trong Ä‘á»i sống đạo, ta hãy an tâm. Như Äức Giêsu đã chịu gian nan khốn khó, phải chịu bắt bá»›, nhục mạ, phải chịu chết tá»§i hổ trên Thánh giá, các môn đệ con cái Chúa không thể Ä‘i con đưá»ng nà o khác ngoà i con đưá»ng Thánh giá. Như các báºc tiá»n nhân xưa đã chịu vất vả khổ cá»±c để xây dá»±ng má»™t Giáo Há»™i vững mạnh như ngà y nay, ta tin tưởng những gian nan khốn khó cá»§a ta rồi cÅ©ng sẽ trôi qua. Nếu ta biết chịu đựng những Ä‘au đớn, khó khăn, vất vả vì Chúa. Nếu ta vẫn trung thà nh vá»›i Chúa, vá»›i đức tin qua má»i gian nan thá» thách, chắc chắn Chúa sẽ ban cho ta má»™t mùa gặt bá»™i thu, kết quả phong phú ngoà i sức tưởng tượng cá»§a ta.
Lạy Các Thánh TỠđạo Việt Nam, xin dạy con noi gương bắt chước các ngà i, luôn trung thà nh vá»›i Chúa trong má»i hoà n cảnh cá»§a cuá»™c sống. Amen.
—————
ÄTGM Giuse Ngô Quang Kiệt

