Có nên phong thánh cho Blaise Pascal?

Blaise Pascal, tượng bằng đá cẩm thạch của Augustin Pajou (1785) Viện bảo tàng Louvre / Augustin Pajou — Jastrow (2006)

Ngày 8 tháng 7, trong cuộc ph�ng vấn với ký giả lão thành Eugenio Scalfari, nhà sáng lập nhật báo Cộng Hòa � (La Repubblica) đã trả l�i thuận cho một câu h�i của ký giả Scalfari, ngư�i ủng hộ cho việc phong thánh triết gia và nhà toán h�c Pháp của thế kỷ 17. «tôi cũng vậy, tôi nghĩ nhà bác h�c Pascal xứng đáng được phong thánh», �ức Phanxicô trả l�i cho ký giả Eugenio Scalfari khi ông nhắc đến việc Blaise Pascal muốn được chết trong một bệnh viện dành cho ngư�i nghèo.

Linh mục Thierry Magnin: «Pascal chứng t� cho thấy có dây liên hệ hiện sinh giữa lý lẽ và đức tin»
Linh mục Thierry Magnin
Viện trưởng đại h�c công giáo Lyon (Ucly), tiến sĩ khoa h�c vật lý và thần h�c

Sẽ là tốt cho việc phong chân phước cho nhà bác h�c Blaise Pascal với hai lý do chủ yếu. Trước hết đây là gương mẫu tuyệt v�i của việc hoán cải nội tâm sâu đậm v� với Chúa Giêsu Kitô. Lúc ông 31 tuổi, khi ông có trải nghiệm g�i là «Ghi nhớ» (Mémorial) trong đêm 23 tháng 11 năm 1654, ông nhận ra mình ở trong tình yêu vô tận của Chúa (Christ Agapé), mặc khải trong tr�n con ngư�i của ông, chứ không phải chỉ trong lý lẽ…

«Lửa. Xác tín. Cảm nhận. Vui mừng. Bình an. Chúa của Abraham, Chúa của Isaac, Chúa của Giacóp chứ không phải của các triết gia, các nhà thông thái. Chúa Giêsu-Kitô. Chúa chỉ có trong các con đư�ng được chỉ dạy trong Phúc Âm. Sự cao cả của tâm hồn con ngư�i. Vui, vui, vui, khóc vì vui», ông viết trong bản văn này mà sau khi ông qua đ�i, ngư�i ta thấy ông may bài viết này trong áo của ông.

Pascal trải nghiệm sự nghèo khó n�n tảng của mình, theo tinh thần Thánh Kinh. Sự trút b� nội tâm đã thôi thúc làm cho ông nói : «Tôi biết tôi là tôi, nhưng tôi không biết tôi là ai.» Một sự nghèo khó buộc con ngư�i phải buông b� và, bỗng chốc, giúp con ngư�i sinh ra với chính mình và xây dựng mình như một bản thể. Sau kinh nghiệm này là sự tràn ngập tình yêu Thiên Chúa và Pascal sẽ cống hiến tr�n thì gi� của mình cho ngư�i nghèo, ngư�i bệnh. Và ông nhận diện một cách rõ ràng, sự thật ở ngoài đức ái thì không phải là Chúa.

Một lý do thứ nhì để Blaise Pascal xứng đáng được phong chân phước vì trong công việc khoa h�c và tri thức của ông, ông chứng t� có dây liên hệ hiện sinh giữa lý lẽ và đức tin. Vào th�i Galilê, ông là một trong rất hiếm nhà khoa h�c kitô giáo không rơi vào trong anathème chống Galilê, nhưng ngược lại, ông tựvấn. Ông viết «Con ngư�i không còn là chừng mực của m�i sự». Ông, ngư�i vừa là vật lý gia, vừa là nhà toán h�c, vừa là triết gia, vừa là nhà tranh luận, bị giằng co giữa thuần lý lẽ theo mô thức của triết gia Descartes và cái tôi triển khai của triết gia Montaigne. Mà, chủ nghĩa nhân bản mới của ông chống với chủ nghĩa của Descartes, vì chỉ một mình lý lẽ thôi thì không đủ hoàn tựu con ngư�i, và chống với chủ nghĩa của Montaigne, vì sau một th�i gian sống th�i thượn, ông hiểu đây là ngõ bí và từ chối cái mà ông g�i là «giải trí», có nghĩa là sự chạy trốn để không ở một mình với sự trống rỗng của tâm hồn mình.

Vì hai lý do này và vì quá trình cuộc sống, sự trở lại của ông rất hay và rất hiện đại, nên theo tôi, việc phong chân phước của Blaise Pascal là một chuyện rất tốt. Tuy nhiên, được phong chân phước không có nghĩa là ngư�i được phong có đủ tất cả các đức tính. Dĩ nhiên, theo ý kiến của riêng tôi, tôi không chấp nhận một vài yếu tố v� Giăngxen trong bản văn Các Tỉnh Dòng.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch

Phanxicovn