Có Bao Nhiêu Cách ��c Kinh Chuỗi Mân Côi?

Hôm nay là chúa nhật đầu tháng 10, tháng Mân côi. Theo l�i nhắn nhủ của �ức Mẹ khi hiện ra ở Fatima, Giáo hội khuyến khích các tín hữu siêng năng đ�c kinh Mân côi. Ngoài hình thức cổ truy�n, còn có cách thức nào để đ�c kinh Mân côi không? Linh mục Giuse Phan Tấn Thành trả l�i.

Theo các sử gia, kinh Mân côi bắt đầu từ thế kỷ thứ XII bên Âu châu, và đã tiến triển qua nhi�u hình thức. Nh� những nghiên cứu lịch sử trong thế kỷ vừa qua, nhi�u đ� nghị được đưa ra để canh tân hình thức mà chúng ta quen đ�c, và một vài đ� nghị đó đã được chính đức giáo hoàng Phaolô VI và Gioan Phaolô II chấp nhận. Chúng ta hãy thử đi lại con đư�ng lịch sử ấy để khám phá những đặc trưng phong phú của kinh nguyện này. Sự tiến triển quan tr�ng nhất trong suốt 8 thế kỷ nằm ở chỗ chuyển từ một l�i kinh chúc tụng �ức Mẹ Maria đến chỗ suy niệm v� cuộc đ�i Chúa Cứu thế với con tim và cặp mắt của Mẹ Maria. Vì th�i gi� ngắn ngủi, tôi chỉ dừng lại ở các nét chính. Kinh Mân côi bắt đầu từ thói tục đ�c 150 kinh Kính mừng kính �ức Mẹ. Tại sao 150 kinh? Thưa bởi vì ở nhi�u đan viện, có những tu sĩ không đ�c được tiếng Latinh, cho nên không thể theo dõi các gi� kinh phụng vụ được; vì thế h� được phép thay thế bằng 150 kinh Lạy Cha, nghĩa là tương ứng với con số 150 thánh vịnh. Do lòng sốt sắng, một số đan sĩ thêm 150 kinh Kính mừng nữa. Nên biết là vào th�i đó, kinh Kính mừng chỉ gồm bởi hai l�i chúc tụng trích từ Tin mừng Luca (l�i chúc tụng của thiên sứ Gabriel và l�i chúc tụng của bà Elisabeth), nghĩa là tương ứng với phần đầu của kinh Kính mừng hiện nay. Tục lệ này được đặt tên là “Bộ thánh vịnh kính �ức Mẹ�. Cũng như các đan sĩ không đ�c 150 kinh Lạy cha một mạch, nhưng chia làm 3 phần, đ�c vào 3 buổi (sáng, trưa, chi�u), cho nên vào thế kỷ XIII, các tu sĩ cũng chia bộ thánh vịnh �ức Mẹ thành 3 phần, g�i là ba “vòng hoa� kính �ức Mẹ.

Thế ká»· XV đánh dấu má»™t bÆ°á»›c tiến quan trá»�ng, tá»±u trung ở hai Ä‘iểm: (1) cắt bá»™ thánh vịnh Ä�ức Mẹ thành 15 chục, và ở đầu má»—i chục thì thêm kinh Lạy Cha; (2), thêm má»™t câu vắn tắt để tưởng nhá»› má»™t mầu nhiệm Chúa Giêsu ở cuối kinh Kính mừng. Thí dụ: Kính mừng Maria, đầy Æ¡n phÆ°á»›c, Ä�ức Chúa Trá»�i ở cùng Bà, Bà có phúc lạ hÆ¡n má»�i ngÆ°á»�i nữ, và Giêsu “mà Mẹ đã cÆ°u mang do lá»�i Thiên sứâ€�, gồm phúc lạ (hoặc: mà Mẹ mang Ä‘i viếng bà Elizabeth, mà mẹ sinh ra mà vẫn giữ mình trinh khiết; hoặc: mà Mẹ đã cung kính thá»� lạy) vv. Ä�iển hình cho lối Ä‘á»�c này là Ä‘an sÄ© Ä�ôminicô Prussia (dòng Chartreux, ở Cologne), vá»›i bá»™ 50 câu Phúc âm ngắn tưởng nhá»› các mầu nhiệm của Ä�ức Kitô: 14 câu nhắc tá»›i cuá»™c Ä‘á»�i ẩn dật; 6 câu nhắc tá»›i Ä‘á»�i công khai; 24 câu tưởng nhá»› cuá»™c tá»­ nạn; và 6 câu kính nhá»› cuá»™c khải hoàn của Chúa và Mẹ Maria. Sáng kiến của Ä‘an sÄ© Ä�ôminicô Prussia được nhiá»�u ngÆ°á»�i tán thưởng, và ngÆ°á»�i ta đếm tá»›i 300 câu được gắn vào kinh Kính mừng. CÅ©ng vào thế ká»· này, cha Alain de la Roche dòng Ä�a-minh (1428-1475) thiết lập Há»™i Mân côi. Nhiệm vụ của các há»™i viên là má»—i tuần Ä‘á»�c 150 kinh Kính mừng, chia làm ba phần, kính nhá»› cuá»™c Nhập thể – Tá»­ nạn – Vinh quang của Ä�ức Kitô, nhÆ° vậy là má»—i phần có 50 kinh Kính mừng.

Sang thế kỷ XVI, nói được là kinh Mân côi đã mang một hình thức cố định như hiện nay, với sắc chỉ Consueverunt romani pontifices của đức thánh cha Pio V (năm 1569), tóm lại ở ba điểm căn bản: (1) chia kinh Mân côi thành 15 chục, mỗi chục suy gẫm một mầu nhiệm của công trình cứu chuộc của �ức Kitô: nhập thể, Thập giá, Phục sinh; (2) Kinh kính mừng gồm hai phần cố định: phần thứ nhất là chúc tụng, trích từ Phúc âm thánh Luca; phần thứ hai là cầu xin. (3) Mỗi chục kinh được mở đầu bằng kinh Lạy Cha và kết thúc với kinh Sáng danh. Qua đầu thế kỷ XXI, �TC Gioan Phaolô II thêm 5 chục kinh mùa Sáng, suy niệm sứ vụ của �ức Kitô.

Nếu việc đ�c kinh Mân côi đã thành cố định, thì đâu có thể thay đổi được nữa?

Kinh Mân côi là một hình thức đạo đức bình dân, chứ không phải là một bí tích, cho nên có thể thay đổi cả nội dung lẫn hình thức. V� nội dung, như đã nói trên đây, lúc đầu kinh Mân côi là một chuỗi những l�i chúc tụng �ức Maria qua 150 kinh Kính mừng; dần dần, bên cạnh việc chúc tụng �ức Maria, còn thêm việc suy gẫm các mầu nhiệm của Chúa Giêsu: cùng với Mẹ Maria, chúng ta suy niệm và sống các mầu nhiệm cuộc đ�i Chúa Kitô. Vì lý do đó mà �ức thánh cha Phaolô VI g�i đó là “toát yếu Tin mừng�. Từ giữa thế kỷ XX, nhi�u sáng kiến đã được đ� ra nhằm đạt được mục tiêu này: làm thế nào để kinh Mân côi trở thành trư�ng dạy Phúc âm, nghĩa là giúp chúng ta h�c h�i thêm để hiểu biết Chúa Giêsu và uốn nắn cuộc đ�i chúng ta theo Chúa? �ó là sự thay đổi v� hình thức. Các sáng kiến này cũng được đức thánh cha Phaolo VI gợi lên trong tông huấn Marialis cultus (năm 1974) và đức thánh cha Gioan Phaolo II trong tông huấn Rosarium virginis Mariae (năm 2002). Chúng ta có thể đan cử bốn thí dụ v� hình thức canh tân.

          1/ Thí dụ thứ nhất. Việc xướng mầu nhiệm có thể kéo dài với việc đ�c một đoạn Kinh thánh liên hệ. Thí dụ mầu nhiệm Truy�n tin (thứ nhất mùa Vui), có thể mở đầu bằng việc đ�c trình thuật của thánh Luca v� việc thiên sứ truy�n tin cho �ức Mẹ, hoặc những đoạn văn Tân ước nói đến cuộc Nhập thể của Ngôi L�i (theo Tin mừng Gioan, hoặc thư thánh Phaolô).

          2/ Thí dụ thứ hai. Sau khi đ�c l�i Chúa, có thể dừng lại để thêm phần suy niệm. Như vậy, buổi đ�c kinh Mân côi trở thành buổi Cử hành L�i Chúa, (hoặc lectio divina). Sau khi đ�c l�i Chúa (lectio), thêm phần suy niệm (meditatio), hoặc huấn giáo (catechesis); kế đó là đ�c một chục kinh Kính mừng (oratio), bằng việc đ�c kinh Lạy Cha và 10 Kinh Kính mừng. Kinh nguyện kết thúc bằng l�i chúc tụng (contemplatio), bằng kinh Sáng danh, hoặc kể cả qua việc dâng các ý chỉ L�i nguyện tín hữu. Nếu tổ chức theo hình thức này, thì mỗi lần chỉ cần suy niệm một mầu nhiệm là đủ, chứ không cần phải suy niệm 5 mầu nhiệm.

          3/ Thí dụ thứ ba. Kéo dài Kinh Kính mừng, với một ý tưởng hướng v� Chúa Giêsu. Như đã nói trên đây, đan sĩ �ôminicô de Prussia, dòng Chartreux, đã chen 50 đoạn suy niệm cuộc đ�i Chúa Cứu thế, để tạo nên tràng thánh vịnh kính �ức Maria. Trong thế kỷ XX, cha Joseph Eyquem, dòng �a Minh cũng đ� nghị trở lại với hình thức đó. Trên thực tế, ngư�i ta phân biệt hai dạng khác nhau, cách riêng là khi đ�c kinh chung. (a) Một dạng đơn giản là chỉ thêm một đoạn trong suốt một chục kinh. Thí dụ mầu nhiệm thứ nhất mùa vui: Kính mừng Maria, đầy ơn phước, �ức Chúa Tr�i ở cùng bà, bà có phúc lạ hơn m�i ngư�i nữ, và Giêsu “�ấng mà bà mang thai do quy�n năng Chúa Thánh Thần�, Con lòng bà, gồm phúc lạ. Nên biết là nếu muốn theo sát nguyên bản Tân ước, thì phải dịch thế này: “Kính mừng Maria, đầy ơn phước, �ức Chúa Tr�i ở cùng Bà, bà được chúc phúc hơn m�i ngư�i nữ, và chúc tụng �ức Giêsu hoa trái của lòng Bà�. (b) Dạng thứ hai chi tiết hơn, chêm đoạn Kinh thánh vào mỗi lần đ�c kinh Kính mừng. Lấy lại thí dụ của mầu nhiệm thứ nhất. Cộng đoàn đ�c: Kính mừng Maria, đầy ơn phước, �ức Chúa Tr�i ở cùng bà, bà có phúc lạ hơn m�i ngư�i nữa, và Giêsu con lòng Bà, gồm phúc lạ. Một ngư�i thưa lần lượt đáp lại: 1) Bà đã được thiên sứ sai đến nhà Nadaret và chào kính là kẻ đầy ơn phúc. 2) Bà đã sửng sốt, h�i lại thiên sứ v� ý nghĩa của l�i chào. 3) Bà đã ngạc nhiên khi thiên sứ báo tin rằng bà được ch�n làm thân mẫu của Thiên Chúa. 4) Bà được thiên sứ cho biết rằng Con của Bà sẽ ngự trị trên ngai của vua �avít. 5) Bà đã h�i lại sứ thần: đi�u đó xảy đến thế nào được vì tôi khấn giữ trinh khiết?. 6) Bà được thiên sứ trả l�i: Thần khí Chúa sẽ ngự xuống trên bà, và quy�n năng �ấng Tối cao sẽ phủ rợp bà. 7) Bà được thiên sứ mạc khải cho biết hài nhi mà Bà sinh ra sẽ là Con Thiên Chúa. 8) Bà được thiên sứ củng cố l�i nói bằng việc bà chị h� đã mang thai được sáu tháng. 9) Bà đã hoàn toàn tuân theo chương trình của Thiên Chúa, qua l�i thưa: “Này đây tôi là nữ tì của Thiên Chúa, xin l�i của Ngư�i thực hiện nơi tôi�. 10) Bà đã thụ thai �ức Giêsu, �ấng đã đến thế gian để làm theo ý Chúa Cha.

Sau kinh kính mừng thứ mư�i, tất cả cùng kết thúc: “Thánh Maria, �ức Mẹ Chúa Tr�i, cầu cho chúng con là kẻ có tội, luôn biết vâng l�i Thiên Chúa cách mau mắn và vui tươi, bây gi� và trong gi� lâm tử. Amen�.

          4/ Thí dụ thứ bốn. Thêm những mầu nhiệm mới. Như đã nói trên đây, từ nhi�u thế kỷ, các tín hữu đã đ�c và suy gẫm 15 mầu nhiệm kính nhớ cuộc Nhập Thể, Tử Nạn và Phục Sinh của Chúa Giê-su. �ức Thánh Cha Gioan Phaolo II đã thêm 5 mầu nhiệm v� sứ vụ của Chúa Giê-su. Theo đà này, có thể nói được rằng bất cứ đoạn văn nào của Phúc âm (chẳng hạn như 8 mối phúc thật) cũng có thể trở thành mầu nhiệm kinh Mân côi. Sau mỗi đoạn Kinh thánh, chúng ta suy gẫm, rồi cùng với mẹ Maria, chúng ta xin cho được thấm nhuần tinh thần đó, và mang ra thực hành. Như đã nói trên, mỗi lần h�p nhau đ�c kinh như vậy, chỉ cần suy gẫm một mầu nhiệm là đủ.

catechesis