Trong các ngà y 21-23 tháng 8 vừa qua ÄHY Pietro Parolin Quốc Vụ Khanh Toà Thánh đã viếng thăm Liên Bang Nga ba ngà y. Kể từ 29 năm nay đây là lần đầu tiên má»™t vị Quốc Vụ Khanh Toà Thánh viếng thăm và gặp gỡ lãnh tụ Nga, sau chuyến viếng thăm lịch sá» cá»§a ÄHY Agostino Casaroli, nhân ká»· niệm 1.000 năm nước Nga được rá»a tá»™i. Trong các ngà y lưu lại Nga ÄHY đã há»™i kiến vá»›i Äức Thượng Phụ Kirill I giáo chá»§ Giáo Há»™i chÃnh thống Nga tại MatscÆ¡va , và gặp gỡ tổng thống Vladimir Putin tại Sochi.
Sau đây chúng tôi xin gá»i tá»›i quý vị bà i phá»ng vấn ÄHY dà nh cho phái viên Alessandro Gisotti cá»§a chương trình à ngữ ngà y 25 tháng 8 vừa qua vá» chuyến viếng thăm nà y.
Há»i: Thưa ÄHY, chắc chắn là ÄHY đã chỠđợi nhiá»u từ chuyến viếng thăm nà y. ÄHY đã trở vá» Vaticăng vá»›i các tâm tình nà o?
Äáp: Tôi tin rằng má»™t cách nòng cốt kết quả cá»§a chuyến viếng thăm nà y tÃch cá»±c, vì thế đương nhiên là các tâm tình cá»§a tôi là các tâm tình cá»§a lòng biết Æ¡n Chúa đã đồng hà nh vá»›i tôi trong các ngà y qua. Chúng tôi đã có thể thá»±c hiện chương trình đã được vạch ra, vá»›i các cuá»™c gặp gỡ được dá»± kiến và tôi phải nói rằng các cuá»™c gặp gỡ nà y vá»›i các vị lãnh đạo dân sư vá»›i tổng thống Putin cÅ©ng như vá»›i ngoại trưởng Lavrov, rồi vá»›i giá»›i lãnh đạo cá»§a Giáo Há»™i chÃnh thống và ÄTGM Hilarion, đã diá»…n ra trong má»™t bầu khàthân tình, má»™t bầu khà cá»§a sá»± lắng nghe, má»™t bầu khà cá»§a sá»± tôn trá»ng. Tôi sẽ định nghÄ©a rằng đó dã là các cuá»™c gặp gỡ ý nghÄ©a và xây dá»±ng. Tôi thấy cần phải nhấn mạnh trên từ nà y “các cuá»™c gặp gỡ xây dá»±ngâ€. DÄ© nhiên là cÅ©ng có cuá»™c gặp gỡ vá»›i cá»™ng Ä‘oà n công giáo. Nhất là nhá» cuá»™c nói chuyện và đối thoại vá»›i các Giám Mục tại Toà Sứ Thần Toà Thánh chúng tôi hiểu biết hÆ¡n má»™t chút từ độ gần thá»±c tại, cuá»™c sống cá»§a cá»™ng Ä‘oà n công giáo tại Nga, các ná»—i vui, các niá»m hy vá»ng cÅ©ng như các thách đố và các khó khăn mà cá»™ng Ä‘oà n phải đương đầu. Äặc biệt là các khó khăn cÅ©ng đã có thể được trình bầy vá»›i chÃnh quyá»n. Tôi xin đơn cá» má»™t thà dụ: đó là đỠtà i trả lại và i nhà thỠđã bị tịch thu thá»i chế độ cá»™ng sản, và vẫn chưa có việc dá»± trù trao trả lại trước các nhu cầu cá»§a cá»™ng Ä‘oà n công giáo cần có các nÆ¡i thá» tá»± thÃch hợp. Vì thế tôi sẽ nói rằng sau cùng tắt má»™t lá»i nó đã là má»™t chuyến viếng thăm hữu Ãch, má»™t chuyến viếng thăm hay đẹp, má»™t chuyến viếng thăm xây dá»±ng.
Há»i: ÄHY đã có dịp kể cho ÄTC Phanxicô nghe vá» chuyến viếng thăm chưa? ÄHY có thể chia sẻ những gì ÄHY và ÄTC đã trao đổi vá»›i nhau không?
Äáp: Vâng, dÄ© nhiên rồi, vừa khi trở vá» tôi đã gặp ÄTC để tưá»ng trình cho ngà i má»™t cách rất ngắn gá»n tóm tắt liên quan tá»›i các ná»™i dung cÅ©ng như các kết quả cá»§a chuyến viếng thăm, và dÄ© nhiên là tôi đã chuyển tá»›i ÄTC các lá»i chà o cá»§a tất cả các phÃa mà tôi đã gặp, từ sá»± trìu mến và gần gÅ©i cá»§a cá»™ng Ä‘oà n công giáo, từ các lá»i chà o thăm kÃnh trá»ng cá»§a chÃnh quyá»n. Tôi nhá»› là tổng thống Putin – tôi tin là đã được ghi trong phần tưá»ng trình công khai cá»§a cuá»™c gặp gỡ – tổng thống đã nhấn mạnh ká»· niệm sống động mà ông có trong các lần gặp gỡ vá»›i ÄTC Phanxicô năm 2013 và 2015. Và lá»i chà o huynh đệ cá»§a Äức Thượng Phụ Kirill. DÄ© nhiên là ÄTC rất hà i lòng vá» các ấn tượng nà y, vá» các kết qá»§a tÃch cá»±c mà tôi đã trình bầy. ÄTC – như chúng ta biết, và ngà i cÅ©ng đã láºp lại cả trong trưá»ng hợp nà y nữa – là ngà i rất rất là chú ý tá»›i các dịp đối thoại có thể có, ngà i rất chú ý đánh giá cao má»i dịp đối thoại đã có, và ngà i rất hà i lòng khi có các bước tiến tá»›i trong chiá»u hướng nà y.
Há»i: Äâu đã là các đỠtà i chÃnh được đỠcáºp tá»›i trong cuá»™c gặp gỡ vá»›i Äức Thượng Phụ Kirill I thưa ÄHY?
Äáp: Má»™t cách ná»n tảng chúng tôi đã dừng lại má»™t chút trên bầu khà má»›i nà y trong tương quan giữa Giáo Há»™i chÃnh thống Nga và Giáo Há»™i công giáo. Bầu không khà má»›i nà y đã Ä‘uợc thiết láºp trong các năm cuối cùng nà y cÅ©ng là nhá» cuá»™c gặp gỡ tại La Habana giữa Äức Thượng Phụ và ÄTC, và tiếp theo sau là biến cố gặp gỡ vừa qua. Tôi đã tháºt sá»± ghi nháºn rằng từ phiá các giá»›i chức chÃnh thống các vị đã bị đánh động bởi kinh nghiệm chuyến viếng thăm cá»§a thánh tÃch thánh Nicola thà nh Bari tại MatscÆ¡va và San Pietroburgo, trong nghÄ©a các vị đã bị đánh động bởi đức tin và lòng đạo đức cá»§a dân chúng. Ngưá»i ta cÅ©ng đã nhấn mạnh rằng có nhiá»u ngưá»i Nga thuá»™c truyá»n thống chÃnh thống nhưng không sống đạo, nhưng trong dịp nà y hỠđã tá»›i gần Giáo Há»™i. Äã tháºt là má»™t biến cố lá»›n liên quan tá»›i các chiá»u kÃch – ngưá»i ta nói đã có 2,5 triệu tÃn hữu tá»›i kÃnh viếng các thánh tÃch – cÅ©ng như liên quan tá»›i ảnh hưởng đức tin và tinh thần tu đức mà biến cố nà y đã khÆ¡i dáºy. Thế rồi chúng tôi cÅ©ng đã duyệt qua má»™t chút các bước đã hoà n thà nh và các bước phải Ä‘i trong tương lai. Xem ra từ phiá chÃnh thống – cÅ©ng như từ phÃa chúng ta – ngưá»i ta không muốn chấm dứt tiá»m năng mà giai Ä‘oạn má»›i nà y đã mở ra, và dÄ© nhiên là sá»± cá»™ng tác có thể xảy ra trong các lãnh vá»±c khác nhau từ bình diện văn hoá đến bình diện hà n lâm viện và nhân đạo…Chúng tôi đã nhấn mạnh trên Ä‘iểm nà y: đó là cả hai Giáo Há»™i Ä‘ang đứng trước biết bao nhiêu tình trạng xung đột trên thế giá»›i, và có thể thá»±c thi má»™t công tác nhân đạo định Ä‘oạt và hữu hiệu. Chúng tôi cÅ©ng đỠcáºp đến má»™t số các đỠtà i hÆ¡i hóc búa má»™t chút trong các tương quan giữa hai Giáo Há»™i, vá»›i sá»± tôn trá»ng đồng thá»i vá»›i sá»± thẳng thắn. Tuy nhiên, chúng tôi đã tìm, Ãt nhất đó đã là cảm tưởng cá»§a tôi, là điá»u tôi đã cảm nháºn, nghÄ©a là ngưá»i ta đã tìm cách cho nó má»™t ý nghÄ©a tÃch cá»±c, nghÄ©a là thăm dò các con đưá»ng chia sẻ để cùng nhau đương đầu, và thá» tìm ra giải pháp cho các vấn đỠnà y. Và dÄ© nhiên là các con đưá»ng được chia sẻ nà y, các đỠnghị cụ thể nà y đã được đưa ra sẽ được kiểm thá»±c và thi hà nh sau má»™t phân định và đà o sâu.
Há»i: Liên quan tá»›i các đỠtà i tế nhị hÆ¡n như vấn đỠcá»§a Ucraina, là má»™t trong các đỠtà i tế nhị trong các tương quan giữa Toà Thánh và Nga. ÄHY đã viếng thăm Ucraina cách đây má»™t năm. Có Ä‘iá»u má»›i mẻ nà o sau chuyến viếng thăm nà y cá»§a ÄHY hay không?
Äáp: Äiá»u má»›i mẻ thì cho tá»›i lúc nà y đã không có… có lẽ còn quá sá»›m để nghÄ© tá»›i và i Ä‘iá»u má»›i mẻ. Chúng ta hy vá»ng là Chúa sẽ là m nẩy mầm và cho sinh hoa trái, nếu đã có các hạt giống tốt là nh mà chúng tôi đã tìm cách gieo. Nhưng như đã biết vấn đỠUcraina đã là má»™t trong các vấn đỠlo lắng lá»›n cá»§a Toà Thánh. ÄTC cÅ©ng đã nhiá»u lần lên tiếng vỠđỠtà i nà y… ÄÆ°Æ¡ng nhiên là không thể không nói tá»›i đỠtà i nà y, không thể quên trong hoà n cà nh nà y. Trong nghÄ©a là tìm xem và lượng định xem có và i bước tiến cụ thể nà o có thể là m không để dẫn dưa tá»›i má»™t giải pháp lâu dà i và công bằng cho cuá»™c xung đột bên trong các dụng cụ hiện có má»™t cách thá»±c tiá»…n là các Thoả hiệp đã đạt được giữa hai phÃa.
CÅ©ng đã được biết là Toà Thánh đã nhấn mạnh rất nhiá»u các khiá cạnh trợ giúp nhân đạo, khởi đầu từ sáng kiến lá»›n cá»§a ÄTC cho Ucraina. Trong nghÄ©a nà y má»™t trong những đỠtà i liên quan tá»›i việc trả tá»± do cho các tù nhân: đây là má»™t trong các vấn đỠnhân đạo thá»±c sá»± quan trá»ng có thể tái trao ban trở lại má»™t chút thúc đẩy cho toà n tiến trình, kể cả trên bình diện chÃnh trị , giúp ra khá»i tình trạng bế tắc hiện nay và là m tiến triển cả đỠtà i ngưng chiến nữa, đỠtà i liên quan tá»›i các Ä‘iá»u kiện an ninh, và cả đỠtà i các Ä‘iá»u kiện chÃnh trị giúp tiến tá»›i má»™t giải pháp toà n diện. Chúng tôi hy vá»ng rằng má»™t cái gì đó có thể giúp tiến bước trong hướng Ä‘i đúng đắn, bằng cách chú ý tá»›i Ä‘iá»u nà y: đó là khi chúng tôi nói tá»›i các tình trạng và các vấn đỠnhân đạo, là chúng tôi nghÄ© tá»›i dân chúng và ná»—i khổ Ä‘au cá»§a há». Và tôi tin rằng đó là điá»u mà tất cả má»i ngưá»i phải lưu tâm để cố gắng hÆ¡n nữa trong việc Ä‘i đúng hướng.
Há»i: DÄ© nhiên là báo chà đã rất chú ý tá»›i cuá»™c gặp gỡ cá»§a ÄHY vá»›i tổng thống Vladimir Putin tại Sochi. Cuá»™c nói chuyện vá»›i tổng thống Putin đã như thế nà o thưa ÄHY?
Äáp:  Tôi nghÄ© là cuá»™c gặp gỡ vá»›i tổng thống Putin cÅ©ng ở trong việc lượng định mà tôi đã nói lúc đầu: đó đã là má»™t cuá»™c gặp gỡ thân tình, tôn trá»ng, trong đó chúng tôi đã có thể duyệt xét tất cả các đỠtà i mà chúng tôi lưu tâm, chẳng hạn như vấn đỠcá»§a vùng Trung Äông, đặc biệt là tình hình Siria, và trong bối cảnh nà y cÅ©ng có đỠtà i sá»± hiện diện cá»§a các kitô hữu: chúng ta biết rằng má»™t trong những Ä‘iểm trùng hợp giữa Nga và Toà Thánh đó là sá»± chú ý tá»›i tình hình cá»§a các kitô hữu, đỠtà i các kitô hữu bị bách hại, và việc bách hại Ä‘ang lan sang tất cả các nhóm tôn giáo thiểu số khác. Chúng tôi tìm cách lôi cuốn cả các tÃn hữu hồi và o vấn đỠnà y, chẳng hạn như việc tổ chức khoá há»™i há»c tại Genève hồi năm ngoái. Thế rồi còn có đỠtà i liên quan tá»›i Ucraina như đã trình bầy má»™t chút trên đây, và đỠtà i Venezuela. Tôi đã thấy là báo chà cÅ©ng đã trÃch lại và i tuyên bố trong nghÄ©a nà y. Như váºy ngoà i các đỠtà i song phương như tôi đã nhấn mạnh lúc đầu, chúng tôi cÅ©ng đã trình bầy và i tình hình khó khăn cá»§a cá»™ng Ä‘oà n công giáo. Nhất là tôi đã tìm nói lên Ä‘iá»u nà y, đó đã là sứ Ä‘iệp tôi muốn chuyển tá»›i: vì tình hình địa lý, vì lịch sá», vì văn hoá, vì quá khứ cá»§a nó cÅ©ng như vì hiện tại, nước Nga đóng má»™t vai trò lá»›n trong cá»™ng đồng quốc tế, trên thế giá»›i. Má»™t vai trò lá»›n phải đảm trách. Và vì thế Nga có má»™t trách nhiệm đặc biệt đối vá»›i ná»n hoà bình: nước Nga cÅ©ng như hà ng lãnh đạo Nga có má»™t trách nhiệm lá»›n đối vá»›i việc xây dá»±ng hoà bình, và há» phải ná»— lá»±c thá»±c sá»± đặt các lợi Ãch cao quý cá»§a hoà bình bên trên tất cả má»i lợi Ãch khác.
Há»i: Ngoà i các cuá»™c gặp gỡ ý nghÄ©a nhất ra ÄHY có muốn nhấn mạnh lúc nà o hay khiá cạnh nà o đặc biệt không?
Äáp:  Có, đã có lúc đẹp đẽ cá»§a Thánh Lá»…, cùng vá»›i cá»™ng Ä‘oà n công giáo. Nhà thá» chÃnh toà đông đặc tÃn hữu, và đó đã là má»™t ngạc nhiên vì nó là ngà y thưá»ng, ngưá»i ta đã không chỠđợi có đông tÃn hữu tham dá»± như thế. Thế rồi riêng đối vá»›i tôi, tôi đã luôn luôn bị đánh động bởi đức tin và lòng đạo hạnh cá»§a dân chúng: há» tham dá»± Thánh Lá»… vá»›i sá»± chú ý, kÃnh trá»ng và thinh lặng rất lá»›n. Và tôi tin rằng hỠđến nhất là để diá»…n tả sá»± gắn bó cá»§a há» vá»›i ÄTC và diá»…n tả sá»± kiện há» là thà nh phần cá»§a Giáo Há»™i hoà n vÅ©. Vì váºy đó đã là má»™t thá»i Ä‘iểm đẹp. Có má»™t thá»i Ä‘iểm dẹp khác nữa đó là cuá»™c viếng thăm ngắn các nữ tu cá»§a Mẹ Terexa Calcutta là m việc tại MatscÆ¡va. Chúng tôi đã có thể gặp gỡ và chà o thăm tất cả má»i ngưá»i được các nữ tu giúp đỡ. Ở đây nữa há» cÅ©ng đã biểu lá»™ sá»± trìu mến rất lá»›n đối vá»›i ÄTC. Thế rồi Ä‘iá»u cuối cùng tôi muốn nhắc tá»›i đó là chuyến viếng thăm chúng tôi đã là m và o má»™t buổi chiá»u tại nhà thá» chÃnh toà  Chúa Kitô Cứu Thế, là nhà thá» chÃnh toà chÃnh thống tại MatscÆ¡va. Nhà thá» nà y đã bị chÃnh quyá»n cá»™ng sản giáºt mìn sáºp. Äó cÅ©ng là má»™t lúc đặc biệt để nhá»› lại lịch sá» rất Ä‘au đớn cá»§a thá»i đại, trong đó ngưá»i ta đã muốn nhổ táºn gốc rá»… đức tin khá»i tâm lòng cá»§a các tÃn hữu, và loại trừ má»i dấu chỉ sá»± hiện diện cá»§a Thiên Chúa và cá»§a Giáo Há»™i trên vùng đất nà y. Nhưng hỠđã không thà nh công, bởi vì Thiên Chúa cao cả hÆ¡n các dá»± tÃnh cá»§a con ngưá»i.
(REI 25-8-2017)
Linh Tiến Khải
RV

