Vá»›i ngưá»i Công giáo, Tháng Năm được mệnh danh là Tháng Hoa. Truyá»n thống Công giáo dà nh Tháng Năm mừng kÃnh Äức Trinh Nữ Maria, Mẹ Thiên Chúa, và chúng ta có truyá»n thống Dâng Hoa – cả hoa tháºt và hoa lòng.
Gá»i là Tháng Hoa cÅ©ng hợp lý, vì tháng nà y hoa nở nhiá»u sau khi có những giá»t mưa đầu mùa, dù Ä‘ang là mùa Hạ oi ả, nóng bức.
Hoa còn gá»i là bông, đôi khi gá»i ghép là “bông hoaâ€. Hoa là bá»™ pháºn chứa cÆ¡ quan sinh sản đặc trưng cá»§a thá»±c-váºt-có-hoa. Vá» mặt cấu trúc thá»±c váºt há»c, hoa là má»™t dạng đặc biệt, có thể tạo sá»± thụ phấn chéo (kết hợp cá»§a phấn hoa và nhụy từ các cây hoa khác) hoặc cho phép tá»± lai ghép (kết hợp cá»§a phấn hoa và nhụy từ cùng má»™t hoa). Hoa tạo ra quả (trái) và hạt.
Cấu tạo đầy đủ cá»§a hoa gồm: cuống hoa, lá bắc, đà i hoa (lá đà i), trà ng hoa (cánh hoa), bá»™ nhị (vòng kế tiếp) và bá»™ nhụy (vòng trong cùng). Ngoà i chức năng chứa cÆ¡ quan sinh sản cá»§a thá»±c-váºt-có-hoa, hoa còn được trồng và khai thác nhằm mục Ä‘Ãch trang trÃ, là m đẹp, tháºm chà còn dùng là m nguồn cung cấp thá»±c phẩm và dược liệu.
CÃC LOÀI HOA
Hoa có nhiá»u loại, Ä‘a dạng và đa sắc, có loà i tá»a hương thÆ¡m, có loà i không hương thÆ¡m. Muôn hoa, muôn vẻ. Có lẽ “buồn†nhất là kiếp “hoa dạiâ€, thế nhưng hoa dại là là … hoa khôn. Má»™t năm có bốn mùa. Bốn mùa cÅ©ng có bốn loại hoa đặc trưng: Mai, Lan, Cúc, Trúc. Tuy nhiên, có lẽ Huệ là loà i hoa đẹp nhất chăng? Vì chÃnh Chúa Giêsu đã dùng loà i hoa nà y để so sánh: “Hãy ngắm xem hoa huệ ngoà i đồng má»c lên thế nà o mà rút ra bà i há»c: chúng không là m lụng, không kéo sợi; thế mà , Thầy bảo cho anh em biết: ngay cả vua Sa-lô-môn, dù vinh hoa tá»™t báºc, cÅ©ng không mặc đẹp bằng má»™t bông hoa ấy†(Mt 6:28-29; Lc 12:27). Ngà i muốn chúng ta tin và o sá»± quan phòng cá»§a Thiên Chúa.
Ai cÅ©ng thÃch hoa. Ngưá»i ta trưng hoa và tặng hoa cho nhau và o những dịp đặc biệt, dùng hoa để ngụ ý Ä‘iá»u mình muốn nói. Hoa là biểu tượng cá»§a nhiá»u thứ, cốt yếu là niá»m vui và ná»—i buồn.
Trong thi phẩm “Mà u TÃm Hoa Simâ€, đã được và i nhạc sÄ© phổ nhạc, thi sÄ© Hữu Loan khóc thương ngưá»i vợ trẻ:
Chiá»u hoang tÃm có chiá»u hoang biết
Chiá»u hoang tÃm tÃm thêm mà u da diết
Nhìn áo rách vai
Tôi hát trong mà u hoa
Ão anh sứt chỉ đưá»ng tÃ
Vợ anh mất sớm, mẹ già chưa khâu…
Mà u tÃm hoa sim, tÃm tình trang lệ rá»›m
TÃm tình Æ¡i lệ ứa…
Cây sim là loại cây má»c ở nhiá»u khu rừng, hoa tÃm, lá vừa xanh vừa tÃm, trái nhá» và cÅ©ng có mà u tÃm, ăn được. Cây thấp, thân cứng nhưng nhá», thưá»ng chỉ cao khoảng 1m. Loại cây hoang dã nhưng có gì đó rất lạ. Mà u tÃm tượng trưng cho ná»—i buồn, mà ná»—i buồn luôn thâm trầm, kỳ ảo lắm.
Trong thi phẩm “Hoa Trắng Thôi Cà i Trên Ão TÃmâ€, cÅ©ng đã được và i nhạc sÄ© phổ nhạc, thi sÄ© Kiên Giang:
Hoa trắng thôi cà i trên áo tÃm
Mà cà i trên nắp áo quan tà i
Äiểm tô công tráºn bằng hoa trắng
Hoa tuổi há»c trò, má» thắm tươi
Xe tang đã khuất nẻo Ä‘á»i
Chuông nhà thá» khóc đưa ngưá»i ngà n thu!
Hoa tÃm buồn đã đà nh, hoa đỠcÅ©ng buồn không kém. Trong thi phẩm “Hai Sắc Hoa Ti-gôn†(đăng trên Tiểu Thuyết Thứ Bảy, số 179, 30-10-1937), cÅ©ng đã được phổ nhạc, thi sÄ© T.T.KH. thổ lá»™ ná»—i lòng:
Buồn quá! hôm nay xem tiểu thuyết
Thấy ai cũng và cánh hoa xưa
Nhưng hồng tựa trái tim tan vỡ
Và đỠnhư mà u máu thắm pha!
…
Nếu biết rằng tôi đã lấy chồng
Trá»i Æ¡i! Ngưá»i ấy có buồn không?
Có thầm nghĩ tới loà i hoa… vỡ
Tựa trái tim phai, tựa máu hồng?
Cây Ti-gôn thân má»m, thưá»ng được trồng leo bá» rà o, hoa mà u hồng Ä‘á», có hình trái tim vỡ. Ẩn chứa Ä‘iá»u gì?
Hoa nà o cÅ©ng buồn, buồn quá! Nhưng chÃnh ná»—i buồn má»›i là m ngưá»i ta “nhá»› Ä‘á»iâ€, chứ niá»m vui không được ngưá»i ta nhá»› lâu. Tất cả như má»™t định mệnh rồi. Nhưng có má»™t loà i hoa còn buồn hÆ¡n, đó là “Cánh Hoa Thá»i Loạnâ€. Ns Y Vân cho biết: “Như cánh hoa trong thá»i loạn ly, ai Ä‘em giông tố bao trùm thế hệ? Anh, nếu thương cho má»™t Ä‘á»i hoa, thì xin giữ yên quê nhà â€. Trong chiến tranh, không chỉ hoa buồn, mà má»i ngưá»i và má»i thứ Ä‘á»u buồn. Buồn vì nhiá»u ná»—i, nhất là ná»—i sợ. Sợ gì? Sợ chết! Dù lo sợ, nhưng “cánh hoa thá»i loạn†vẫn đầy mÆ¡ ước: “…Những cánh hoa hồng bên hà ng dây kẽm hầm chông, vẫn mong bà n tay ngưá»i Ä‘em tưới vui trong vưá»nâ€.
Chắc hẳn ở đây tác giả không nói vá» những cánh hoa bình thưá»ng, mà là những cô gái – những đóa hoa sống động giữa Ä‘á»i thưá»ng. Tháºt váºy, há» mÆ¡ ước: “Như cánh hoa trong thá»i biển dâu, xin anh săn sóc cho Ä‘á»i thắm mà u. Ôi, nước non chia lìa vì đâu? Nòng súng anh xây nhịp cầuâ€. Hòa bình và tá»± do rất cần. Có hòa bình má»›i khả dÄ© có tá»± do. Có hòa bình mà không có tá»± do thì cÅ©ng vô Ãch, ngưá»i ta không thể vui sống mà táºn hưởng hạnh phúc!
Có lẽ trong các loà i hoa, Hoa Mắc Cỡ là bình dị nhất. Cây Hoa Mắc Cỡ má»c hoang khắp nÆ¡i, tại các khu đất sá»i đá ẩm ướt, đất đỠpha cát, kể cả vùng đất cằn cá»—i. Thân thảo, nhiá»u chùm rá»… thà nh cà nh, có nhiá»u lông tÆ¡ nhá», nhiá»u gai nhá» và ng mỡ gà , đầy gai nhá»n, đâm và o da thịt gây nhức và đôi khi lưu mÅ©i gai dưới da. Nhưng Hoa Mắc Cỡ không “ác ýâ€, không “dữ tợnâ€, ai chạm khẽ và o là Hoa Mắc Cỡ liá»n e thẹn xếp lá lại tá» vẻ mắc cỡ như má»™t trinh nữ.
Cây hoa dại nà y (thân, rá»…, lá) có dược tÃnh an thần cao, dá»… tạo cÆ¡n buồn ngá»§. Chỉ là má»™t loà i hoa dại nhưng Hoa Mắc Cỡ được cố nhạc sÄ© Trần Thiện Thanh gá»i tên bằng má»™t mỹ từ: Hoa Trinh Nữ. Ông kể chuyện bằng nhạc: “Qua má»™t rừng hoang gió núi theo sang giÅ© bụi đưá»ng trên vai, hái cây hoa dại lẻ loi bên đưá»ng gá»i hoa Trinh Nữ… Nâng nhẹ má»™t cây lá xếp trong tay lá ngá»§ tháºt mê say, ngỡ đôi mi dà y khép đêm trăng đầy cà i then cung ái…â€. Ông mô tả tháºt khéo léo. Chắc hẳn Hoa Mắc Cỡ là loà i hoa rất lạ, lạ như các trinh nữ váºy! Trinh nữ có má»™t nhân đức là má»™t trong ba lá»i khấn cá»§a các tu sÄ© Công giáo: Khiết tịnh.
Tháng Hoa. Chúng ta được ngắm nhìn nhiá»u loại hoa nở rá»™. Nhưng đó là những đóa hoa vô hồn. Chúng ta còn được dịp ngắm nhìn má»™t đóa hoa đặc biệt nhất trong các đóa hoa sống động: Hoa Thánh – Äức Trinh Nữ Maria. Má»™t đóa Trinh Nữ bình thưá»ng mà vÄ© đại.
LỊCH SỬ
Ngược dòng lịch sá», chúng ta biết được rằng, và o các thế ká»· đầu, má»—i dịp Tháng Năm vá», ngưá»i Rôma có thói quen chà o mừng sá»± thức giấc sau mùa Äông cá»§a thiên nhiên bằng việc tổ chức các ngà y lá»… suy tôn Hoa, vì hoa được coi là Nữ Thần Mùa Xuân. Thấy hay, ngưá»i Công giáo tại các giáo xứ đã tổ chức các cuá»™c rước kiệu hoa và cầu mùa. Ngưá»i ta Ä‘i cắt các cà nh cây xanh tươi có hoa nở đưa vá» trang hoà ng trong các nhà thá», đặc biệt là bà n thá» Äức Mẹ. Ngưá»i ta gá»i đó là “cuá»™c rước xanhâ€.
Thế ká»· XIV, Lm Henri Suzo (dòng Äaminh) đã tổ chức các buổi đặc biệt tôn kÃnh Äức Mẹ và o ngà y đầu Tháng Năm, và trang hoà ng hoa quanh tượng Äức Mẹ. Thánh Philipe Nêri thÃch táºp há»p trẻ em xung quanh bà n thá» Äức Mẹ và o ngà y 1 tháng 5 để dâng các bông hoa mùa Xuân cho Äức Mẹ. Thói quen tốt là nh nà y đã ăn sâu và o tâm hồn đơn sÆ¡ cá»§a các em, và vẫn được duy trì khi chúng lá»›n khôn.
Äầu thế ká»· XVII, tại Napoli (Ã), trong thánh đưá»ng Thánh Clara cá»§a các nữ tu Dòng Phanxicô, Tháng Äức Mẹ được cá» hà nh chung: Má»—i chiá»u Ä‘á»u có buổi hát kÃnh Äức Mẹ và chầu Thánh Thể. Từ đó, Tháng Äức Mẹ nhanh chóng lan rá»™ng khắp các giáo xứ. Năm 1654, Lm Nadasi (dòng Tên) cho xuất bản má»™t táºp sách nhá» vá»›i đỠnghị nên dà nh riêng má»—i năm má»™t tháng để tôn kÃnh Mẹ Thiên Chúa.
Äầu thế ká»· XIX, các giáo xứ trong Giáo Há»™i Ä‘á»u long trá»ng tổ chức tháng kÃnh Äức Mẹ. Các nhà thá» chÃnh có linh mục giảng thuyết, và hầu như ngưá»i ta dùng thá»i gian tôn kÃnh Äức Mẹ và o ngay sau Mùa Chay. Trong Thông Ä‘iệp “Äấng Trung Gian Thiên Chúa†(Mediator Dei, 20-11-1947), Thánh GH Piô XII nói: “Việc tôn kÃnh Äức Mẹ trong Tháng Năm là việc đạo đức được thêm và o nghi thức Phụng Vụ, được Giáo Há»™i công nháºn và cổ võâ€.
Trong Thông Ä‘iệp “Tháng Năm†(Mense Maio, 29-4-1965), số 1, Chân Phước GH Phaolô VI viết: “Tháng Năm là tháng mà lòng đạo đức cá»§a giáo dân kÃnh dâng Äức Mẹ cách riêng. Äó là dịp để bà y tá» niá»m tin và lòng mến mà ngưá»i Công giáo khắp thế giá»›i dà nh cho Äức Mẹ, Nữ Vương Thiên Äà ngâ€. Tháºt váºy, vì Äức Mẹ là Äấng trung chuyển các ân sá»§ng cá»§a Thiên Chúa.
Trong sách Tháng Äức Bà (NXB Hiện Tại, 1969, trang 10), có ghi lại câu chuyện nà y:
Ở thà nh phố Nanxêniô (Pháp), có má»™t gia đình trung lưu. Vợ đạo đức, chồng hiá»n là nh nhưng khô khan. Vợ luôn cầu xin Chúa mở lòng cho chồng sá»a mình, nhưng chồng vẫn cứng lòng.
Năm ấy, đầu Tháng Hoa Äức Mẹ, bà sá»a sang bà n thỠđể mẹ con bà là m việc kÃnh Äức Mẹ. Ngưá»i chồng báºn việc là m ăn xa, Ãt khi ở nhà , mà dù ông ở nhà thì ông cÅ©ng không bao giá» cầu nguyện chung vá»›i vợ con. Ngà y lá»… nghỉ, không báºn việc là m thì ông cÅ©ng Ä‘i chÆ¡i cả ngà y, nhưng có Ä‘iá»u là khi vá» nhà , bao giỠông cÅ©ng kiếm mấy bông hoa để dâng Äức Mẹ.
Ngà y 15-6 năm ấy, ông chết bất thình lình, không kịp lãnh nháºn các phép. Bà vợ thấy chồng chết như váºy thì buồn lắm, rồi sinh bệnh nặng, phải Ä‘i Ä‘iá»u trị ở xa. Khi Ä‘i qua là ng Ars, bà và o nhà xứ trình bà y tâm sá»± cùng cha xứ – tức là Thánh LM Gioan Vianney ngà y nay. Ngà i là ngưá»i đạo đức nổi tiếng, được má»i ngưá»i xem là vị thánh sống. Bà vừa tá»›i nÆ¡i, chưa kịp nói Ä‘iá»u gì, cha Gioan liá»n bảo:
– Äừng lo cho linh hồn chồng bà . Chắc bà còn nhá»› những bông hoa ông vẫn Ä‘em vá» cho mẹ con bà dâng cho Äức Mẹ trong Tháng Hoa vừa rồi chứ?
Nghe cha nói váºy, bà hết sức kinh ngạc, vì bà chưa há» nói vá»›i ai vá» những bông hoa ấy. Nếu Chúa không soi cho cha, lẽ nà o ngưá»i biết được? Rồi cha sở nói thêm:
– Nhá» lá»i bà cầu nguyện và những việc là nh ông ấy đã là m để tôn kÃnh Äức Mẹ, Chúa đã thương cho ông ấy được ăn năn tá»™i cách trá»n trong giá» chết. Ông ấy đã thoát khá»i há»a ngục, nhưng còn bị giam trong luyện ngục. Xin bà dâng lá»…, cầu nguyện, là m việc là nh thêm để cầu cho ông chóng ra khá»i nÆ¡i Ä‘á»n tá»™i nóng nảy mà lên Thiên Äà ng.
Nghe xong, bà hết sức vui mừng và hết lòng tạ Æ¡n Äức Mẹ.
Quả tháºt, Thiên Chúa già u lòng thương xót và luôn nhân từ. Mẹ Thiên Chúa cÅ©ng rất nhân háºu. Thánh GM Anphong Ligôri xác quyết: “Nếu tôi tháºt lòng yêu mến Mẹ, chắc chắn tôi được lên Thiên Äà ngâ€. Còn Thánh Bênađô nói:Â â€œÄÆ°á»£c Äức Mẹ dẫn dắt, bạn sẽ không bị ngã. ÄÆ°á»£c Äức Mẹ che chở, bạn sẽ không lo sợ. ÄÆ°á»£c Äức Mẹ hướng dẫn, bạn sẽ được an lòng. ÄÆ°á»£c Äức Mẹ ban Æ¡n, bạn sẽ đạt tá»›i Ä‘Ãch mà bạn mong chá»â€. Tháºt là hạnh phúc nếu chúng ta luôn biết bám và o Äức Mẹ. Có Mẹ là có tất cả!
Như bạn đã biết, Äức Mẹ là thụ tạo đặc biệt cá»§a Thiên Chúa. Vì thế, các tôn giáo khác cÅ©ng luôn đỠcao Äức Mẹ.
Tháng 12-2003, Äức Mẹ xuất hiện trên bìa 3 tạp chà lá»›n cá»§a Tin là nh vá»›i hÆ¡n 500.000 bản. Các bà i viết ở cả 3 tạp chà kia Ä‘á»u đồng ý rằng các tÃn đồ Tin là nh đã không chú ý Äức Mẹ quá lâu, và đó là đỉnh Ä‘iểm để các tÃn đồ Tin là nh tái nháºn biết vị trà cá»§a Äức Mẹ trong đạo Tin là nh. Tháºt váºy, cà ng ngà y cà ng có nhiá»u ngưá»i ngoà i Công giáo bắt đầu phát hiện vị trà cá»§a Äức Mẹ trong tôn giáo cá»§a mình.
Nhiá»u sách vá» Äức Mẹ đã được các há»c giả Tin là nh viết, nhiá»u cuốn cổ vÅ© ngưá»i Tin là nh nhìn sát hÆ¡n và o Äức Mẹ. Nhiá»u câu chuyện vá» các Pháºt tá» và những ngưá»i ngoà i Công giáo đã đến viếng Äá»n Äức Mẹ Lá»™ Äức. Mặt khác, các tÃn đồ Hồi giáo cÅ©ng rất tôn trá»ng Äức Mẹ. Tháºt váºy, Äức Mẹ được nói đến nhiá»u lần trong kinh Koran, sách thánh cá»§a Hồi giáo, nhiá»u hÆ¡n cả trong Kinh thánh!
Äức Mẹ là chá»§ đỠtrong nhiá»u cuá»™c thảo luáºn đại kết – những cuá»™c thảo luáºn giữa các thần há»c gia Công giáo, các há»c giả Tin là nh, Hồi giáo, và các tôn giáo khác vá»›i mục Ä‘Ãch tìm ra những “điểm chung†giữa các tôn giáo. Tháng 6-2001, sau khi trở vá» từ há»™i nghị liên tôn được tổ chức tại Lá»™ Äức, ÄHY Francis Arinze, lúc đó là chá»§ tịch Há»™i đồng Äối thoại Liên tôn, nói rằng Äức Mẹ là khởi Ä‘iểm để giá»›i thiệu sứ Ä‘iệp Kitô giáo cho các tÃn đồ cá»§a các tôn giáo khác. Các tham dá»± viên há»™i nghị nà y là các đại biểu Công giáo, ChÃnh Thống giáo, Anh giáo, Tin Là nh Lutheran và các thần há»c gia. ÄHY Arinze giải thÃch: “Chúng ta phải tạ Æ¡n Chúa vỠý nghÄ©a tÃch cá»±c vá» Mẹ Maria đối vá»›i các tôn giáo khácâ€.
ÄỨC MẸ VÀ Há»’I GIÃO
Nhiá»u ngưá»i Công giáo không biết rằng Äức Mẹ rất được các tÃn đồ Hồi giáo yêu mến và tôn kÃnh. Äức Mẹ là phụ nữ duy nhất được nhắc tên 34 lần trong kinh Koran – hÆ¡n cả số lần trong Kinh Thánh. Có cả má»™t chương “Mẹ Mariaâ€, và được các tÃn đồ Hồi giáo diá»…n tả là chương hay nhất trong toà n bá»™ kinh Koran. Chương III trong kinh Koran là chương Imran, theo tên cá»§a Thân phụ Äức Mẹ.
Kinh Koran nói vá» việc Äức Mẹ dâng mình trong Äá»n thá» Giêrusalem, lá»… tẩy trần, cuá»™c truyá»n tin, sá»± trinh thai và việc sinh Chúa Giêsu. Äức Mẹ được Hồi giáo nháºn biết và tôn kÃnh là ngưá»i được thánh hóa và cao trá»ng nhất trong các phụ nữ, và là sá»± hoà n hảo tâm linh: “Các thiên thần nói: Lạy Mẹ Maria! Thiên Chúa đã chá»n Mẹ và thanh tẩy Mẹ – chá»n Mẹ hÆ¡n hẳn các phụ nữ ở má»i quốc gia. Lạy mẹ Maria! Xin thá» lạy Thiên Chúa: Xin phá»§ phục, và quỳ gối (khi cầu nguyện) vá»›i những ngưá»i cùng quỳ gốiâ€Â (Koran 3:42-43).
Tháºt váºy, Ä‘iá»u ngạc nhiên đối vá»›i nhiá»u ngưá»i Công giáo là Hồi giáo chấp nháºn “sá»± đồng trinh trá»n Ä‘á»i†cá»§a Äức Mẹ, gián tiếp có nghÄ©a là Vô nhiá»…m Nguyên tá»™i – hai tÃn Ä‘iá»u chÃnh vá» Äức Mẹ. Trong kinh Koran, Äức Mẹ được nháºn biết là thụ tạo duy nhất không mắc Tá»™i Tổ Tông từ trước khi là m ngưá»i, được giữ khá»i má»i tá»™i suốt cả Ä‘á»i. Chúng ta Ä‘á»c lá»i cầu nguyện cá»§a Äức Mẹ trong kinh Koran: “Lạy Chúa, con dấn thân phục vụ Ngà i từ trong lòng con. Xin Ngà i thương nháºn. Chỉ mình Ngà i lắng nghe và thấu suốt má»i sá»±â€. Và khi Äức Mẹ sinh Chúa Con, Äức Mẹ nói: “Lạy Chúa, con được gá»i là mẹ cá»§a Ngưá»i. Xin bảo vệ con và con cháu khá»i Satan… và xin Con Chúa chấp nháºn con†(Koran 3:35-37).
Ở phần khác, kinh Koran nói: “Thiên thần nói: Hỡi Cô Maria, Allah đã chá»n Cô và thanh tẩy Cô. Ngà i đã chá»n Cô hÆ¡n hẳn các phụ nữ khác. Hỡi Cô Maria, hãy táºn hiến cho Thiên Chúaâ€Â (Koran 3: 42-43). Kinh Koran nói vá» sá»± đồng trinh cá»§a Äức Mẹ: “Äối vá»›i các tÃn hữu, Thiên Chúa thiết láºp má»™t tấm gương… Maria… ngưá»i đã giữ mình đồng trinh và nÆ¡i cung lòng ấy, chúng ta hÃt thở Chúa Thánh Thần; Äấng đã là m Mẹ tin Lá»i Chúa và Kinh Thánh, đồng thá»i rất đạo hạnh†(Koran 66:11-12).
ÄỨC MẸ VÀ TIN LÀNH
“Äức Kitô có là ngưá»i duy nhất được tôn thá»? Hoặc Mẹ Thiên Chúa không được tôn kÃnh? Äây là phụ nữ đã đạp đầu con rắn. Hãy nghe chúng tôi. Vì Chúa Con không từ chối Ä‘iá»u gìâ€. Äó là câu nói cá»§a ông Martin Luther, nhà cải cách Tin Là nh hồi thế ká»· XVI, thà nh láºp phong trà o Tin Là nh và ly khai vá»›i Công giáo. Äó là câu nói trong bà i giảng cuối cùng cá»§a Luther tại Wittenberg hồi tháng 1-1546, và i tháng trước khi ông qua Ä‘á»i. Äiá»u đó cho thấy rằng ông Luther tôn sùng Äức Mẹ cả Ä‘á»i.
Cà ng ngà y cà ng có nhiá»u há»c giả Tin Là nh xuất bản các phát hiện cá»§a há» vá» lòng sùng kÃnh Äức Mẹ cá»§a những ngưá»i thà nh láºp đạo Tin Là nh – Martin Luther, John Calvin, và Ulrich Zwingli. Trong ba ngưá»i nà y, Martin Luther là ngưá»i sùng kÃnh Äức Mẹ nhất và đức tin cá»§a há» vẫn phù hợp vá»›i giáo lý Công giáo – má»™t tiếng kêu từ việc kết án gay gắt vá» những gì liên quan Äức Mẹ nÆ¡i nhiá»u ngưá»i Tin Là nh chÃnh thống và các Kitô hữu Tái sinh ngà y nay. Các tÃn đồ Tin Là nh đã bị bá» lại phÃa sau vá» việc dạy rằng bất kỳ Ä‘iá»u gì liên quan Äức Mẹ Ä‘á»u ngược vá»›i Tin Là nh, và bất cứ Ä‘iá»u gì liên quan Äức Mẹ Ä‘á»u là m giảm việc tôn thá» Äức Kitô. Nhưng có bằng chứng đủ để nói rằng các nhà cải cách Tin Là nh không bao giá» có ý “chống Äức Mẹâ€.
Nhiá»u há»c giả Tin Là nh đồng ý rằng Martin Luther sùng kÃnh Äức Mẹ cả Ä‘á»i, cÅ©ng như niá»m tin cá»§a ông trong các giáo huấn chÃnh yếu vá» Äức Mẹ. Tháºt váºy, Martin Luther tin má»i giáo lý vá» Äức Mẹ – Mẹ Thiên Chúa, trá»n Ä‘á»i đồng trinh, lên trá»i, và ngay cả việc Vô Nhiá»…m Nguyên Tá»™i.
ChÃnh Luther đã viết và tin Äức Mẹ Vô nhiá»…m Nguyên tá»™i – 300 năm trước khi Giáo há»™i Công giáo chÃnh thức tuyên bố tÃn Ä‘iá»u nà y và o năm 1854. Äây là cách hiểu cá»§a Luther vá» Vô Nhiá»…m Nguyên Tá»™i: “Nhưng quan niệm khác, nghÄ©a là sá»± truyá»n thụ cá»§a linh hồn, đó là điá»u được tin thÃch hợp và đạo đức, là không có tá»™i, để khi linh hồn được truyá»n thụ, Äức Mẹ cÅ©ng được tẩy sạch khá»i tá»™i nguyên tổ và được trang Ä‘iểm bằng những Æ n Chúa để nháºn linh hồn thánh thiện đã được truyá»n thụ. Như váºy, trong chÃnh lúc bắt đầu sống thì Äức Mẹ đã không nhiá»…m tá»™i…â€.
Trong cuốn “Against the Roman Papacy: An Institution of the Devil†(Chống Lại Giáo Hoà ng Rôma: Tổ Chức cá»§a Ma Quá»·), xuất bản năm 1545 (má»™t năm trước khi qua Ä‘á»i), Luther đã nói: “… Äức Maria đồng trinh, không nhiá»…m tá»™i và không thể phạm tá»™i mãi mãiâ€. Như váºy, ngay lúc bị coi là chống lại giáo hoà ng, Luther vẫn không bà o giá» lung lay niá»m tin vá» vấn đỠVô Nhiá»…m Nguyên Tá»™i cá»§a Äức Mẹ.
Má»™t số há»c giả nổi báºt cá»§a Tin Là nh cÅ©ng đồng ý rằng cả Ä‘á»i ông Luther vẫn tin Äức Mẹ Vô Nhiá»…m Nguyên Tá»™i. Trong số các há»c giả đó là Arthur Carl Piepkorn, Eric Gritsch, Jaroslav Pelikan, kể cả 11 há»c giả theo Tin Là nh Lutheran thuá»™c Ủy ban Äối thoại Tin Là nh Lutheran và Công giáo (Lutheran-Catholic Dialogue Committee).
Vá» vấn đỠÄức Mẹ lên trá»i cÅ©ng tương tá»±, tÃn Ä‘iá»u được công bố trong thế ká»· XX, nhưng từ thế ká»· XVI, Luther đã tin là  “tư tưởng đạo hạnh và vui lòngâ€. Vá» thiên chức Mẹ Thiên Chúa, Luther viết: “Äức Mẹ được má»i gá»i không chỉ là Mẹ cá»§a nhân loại, mà còn là Mẹ cá»§a Thiên Chúa… Chắc chắn Mẹ Maria là Mẹ Thiên Chúa tháºtâ€.
Vá» niá»m tin cả Ä‘á»i ông Luther đối vá»›i sá»± đồng trinh trá»n Ä‘á»i cá»§a Äức Mẹ, ông viết: “Vấn đỠđức tin là Äức Mẹ là Mẹ Thiên Chúa và vẫn đồng trinhâ€. Khác vá»›i Martin Luther, John Calvin không khen Äức Mẹ như Martin Luther, dù ông không phá»§ nháºn tầm quan trá»ng và sá»± nổi trá»™i cá»§a Äức Mẹ trong lÄ©nh vá»±c đức tin. CÅ©ng như Martin Luther, John Calvin tin Äức Mẹ là Mẹ Thiên Chúa và trá»n Ä‘á»i đồng trinh: “Bà Êlidabét gá»i Maria là mẹ Thiên Chúa, vì sá»± duy nhất cá»§a con ngưá»i có hai bản tÃnh cá»§a Äức Kitô, Äức Mẹ có thể nói rằng con ngưá»i hay chết được tạo nên trong cung lòng Äức Mẹ cÅ©ng là Thiên Chúa vÄ©nh hằngâ€.
Ông Calvin nói vá» Äức Mẹ: “Không thể phá»§ nháºn việc Thiên Chúa đã chá»n và tiá»n định Äức Maria là Mẹ Thiên Chúa Ngôi Con, và được ban cho sá»± kÃnh trá»ng cao nhất. Tá»›i ngà y nay, chúng ta không thể hưởng phúc là nh nÆ¡i Äức Kitô nếu không nghÄ© đồng thá»i Thiên Chúa đã ban cho Äức Mẹ sá»± cao trá»ng, theo ý cá»§a Äức Mẹ chấp nháºn là Mẹ cá»§a Con Má»™t Thiên Chúaâ€.
Tà i liệu cá»§a Ulrich Zwingli ghi lại lá»i cá»§a ông Calvin: “Tôi đánh giá cao Mẹ Thiên Chúa, trá»n Ä‘á»i đồng trinh và vô nhiá»…m nguyên tá»™i. Tháºt thÃch hợp khi Chúa Con nên có má»™t Ngưá»i Mẹ Thánh. Loà i ngưá»i cà ng tôn thá» và yêu mến Chúa Kitô thì cà ng nên tôn kÃnh và yêu mến Äức Mẹâ€.
Như váºy, sùng kÃnh Äức Mẹ là phần cÆ¡ bản cá»§a Tin Là nh. Các Giáo há»™i Tin Là nh Lutheran vẫn giữ ảnh tượng Äức Mẹ, nhưng hạn chế sùng kÃnh Äức Mẹ (như kinh Ave Maria và Magnificat), dù ông Luther qua Ä‘á»i cả 100 năm sau. Giáo há»™i Lutheran dạy đỠcao Äức Mẹ đồng trinh là mẫu gương nhân đức cá»§a các Kitô hữu.
Việc sắp xếp các “yếu tố ẩn giấu†nà y vá» lòng sùng kÃnh Äức Mẹ và tinh thần cá»§a những ngưá»i sáng láºp Tin Là nh có thể là lý do để má»›i đây có nhiá»u sách cá»§a Tin Là nh kêu gá»i tái khám phá Äức Mẹ. Má»™t há»c giả Tin Là nh còn “đi xa†hÆ¡n và nói rằng: “Äã đến lúc ngưá»i Tin Là nh trở vá» nhà â€.
ÄỨC MẸ VÀ CÃC QUá»C GIA
Có thể ngà y đó không bao giỠđến khi nhiá»u tôn giáo sẽ phá bá» các rà o chắn giáo lý kết hợp. Các bất đồng cÆ¡ bản vá» các giáo huấn chá»§ yếu sẽ có thể không bao giỠđược vượt qua. Chẳng hạn, ngưá»i Công giáo sẽ không bao giá» thá»a hiệp việc tin có Thiên tÃnh cá»§a Chúa Giêsu Kitô, còn Hồi giáo sẽ không bao giá» nâng cao thân pháºn cá»§a Chúa Giêsu khá»i vị trà chỉ là má»™t “tiên tri vÄ© đại†cá»§a Thiên Chúa.
Nhưng có thể có má»™t mẫu số chung giữa các tôn giáo để có thể là ná»n tảng cá»§a cuá»™c đối thoại lâu dà i và o má»™t ngà y nà o đó, để tạo sá»± kết hợp giữa các tôn giáo mà chúng ta thấy ngà y nay. Äức Mẹ là  “Äức Mẹ cá»§a má»i quốc gia†(Lady of All Nations).
Hồi giáo duy trì việc đánh giá cao và tuyên bố Äức Mẹ là ngưá»i cao trá»ng nhất. Tin Là nh bắt đầu nháºn biết vị trà cá»§a Äức Mẹ trong tôn giáo cá»§a há». Tháºm chà có ngưá»i cá»§a các tôn giáo không độc thần như Pháºt giáo cÅ©ng Ä‘ang coi Äức Mẹ là chứng cá»› đã được các Pháºt tá» tưá»ng trình tại Äá»n Äức Mẹ Lá»™ Äức. Tại các há»™i nghị đại kết liên tôn, Äức Mẹ cà ng ngà y cà ng là khởi Ä‘iểm cá»§a việc đối thoại. Äức Mẹ đã vượt qua má»i rà o cản giáo lý, là ánh sáng soi và o nÆ¡i thâm sâu nhất và tối tăm nhất cá»§a bóng tối. Äức Mẹ là dấu hiệu cá»§a sá»± kết hợp, không bao giá» chia rẽ chúng ta.
Tháºt váºy, dù tôn giáo nà o hoặc giáo phái nà o, má»i ngưá»i Ä‘á»u thấy dá»… chấp nháºn là  Ngưá»i Mẹ tốt nhất trong lịch sá»Â (Best Mother in all history) – đạo hạnh nhất, kÃnh sợ Chúa nhất, mạnh mẽ nhất, và sùng kÃnh nhất. Äiá»u nà y chÃnh xác vì “cương vị là m mẹ†cá»§a Äức Maria mà Mẹ có thể được gá»i là “Mẹ cá»§a các dân tá»™câ€, Ngưá»i Mẹ đã được Äức Kitô trao ban cho nhân loại, khi Ngà i bị treo trên Tháºp giá: “Äây là mẹ cá»§a conâ€Â (Ga 19:27).
Có lần ông Luther nói: “Việc tôn kÃnh Äức Maria được khắc ghi sâu Ä‘áºm trong trái tim con ngưá»iâ€. à nghÄ©a cá»§a các từ ngữ mà ông Luther đã dùng rõ rà ng: Trong sâu thẳm cá»§a má»i tâm hồn, dù tôn giáo nà o hoặc dù dân tá»™c nà o, Ä‘á»u được ghi khắc sá»± khao khát tá»± nhiên và tình yêu tá»± nhiên đối vá»›i Ngưá»i Mẹ cá»§a các quốc gia, má»™t ngà y nà o đó, nhá» lá»i cầu nguyện cá»§a chúng ta, sẽ quy tụ má»i con cái dưới bóng Mẹ.
Ngà y xưa, Vãn Hoa mang tâm tình con thảo và khiêm nhưá»ng:
Chúng con má»n mạy phà m hèn
Dám đâu ghé mắt trông lên bà n thá»
Ngá»a xin trà n xuống Æ¡n thừa
Rá»™ng ban giãi tấm lòng thÆ¡ trước toÃ
Ước gì trong Tháng Hoa nà y, má»—i chúng ta cÅ©ng biết “Nhá» Mẹ Äến Vá»›i Chúa Giêsu – Ad Jesum Per Mariamâ€, biết dâng những đóa hoa lòng để tôn kÃnh Äức Mẹ. Chắc chắn Äức Mẹ không bao giá» quên chúng ta đâu!
Tháng Năm lại vá», vá»›i tâm tình con thảo, chúng ta cùng táºn hiến cuá»™c Ä‘á»i mình cho Äức Mẹ: “Con hoà n toà n thuá»™c vá» Mẹ, má»i sá»± cá»§a con Ä‘á»u là cá»§a Mẹ. Con xin dâng Mẹ tất cả má»i sá»± cá»§a con. Lạy Mẹ Maria, xin ban cho con trái tim cá»§a Mẹ – Totus tuus ego sum, et omnia mea tua sunt. Accipio te in mea omnia. Praebe mihi cor tuum, Mariaâ€.
KHA ÄÔNG ANH
MTGTÄ

