Chuyến đi cuối cùng của ca sĩ Charles Aznavour

Chuyến đi cuối cùng của ca sĩ Charles Aznavour, ngư�i khổng lồ của nhạc Pháp và đại diện cho tiếng nói của ngư�i Armenia

Ông là một trong những huy�n thoại sống cuối cùng của nhạc Pháp và cũng có thể là một trong các nghệ sĩ Pháp được biết nhi�u nhất trên thế giới.

Charles Aznavour qua đ�i đêm vừa qua ở tuổi 94, sau chuyến lưu diễn gần đây ở Nhật.

Sinh tại Pháp ngày 22 tháng 5, 1924, cha mẹ là ngư�i Armenia, Charles Aznavour có một sự nghiệp ca nhạc phong phú lạ thư�ng, trải dài hơn bảy mươi năm, trình diễn trên 80 nước, hát 1400 bài hát trong sáu ngôn ngữ.Ông cũng có một sự nghiệp thành công trong lãnh vực phim ảnh và kịch nghệ, bắt đầu trên sàn diễn từ những năm 1930.

Từ năm 1988, sau trận động đất tàn phá thành phố Gyumri, nước Armenia, khi đó phần đất này còn thuộc lãnh thổ của Liên bang Xô viết, Charles Aznavour bắt đầu để ý đến nước gốc của gia đình dù bản thân ông chưa bao gi� sống ở đó. Charles Aznavour cũng chưa bao gi� mong đóng một vai trò chính trị trực tiếp cho Armenia, nhưng ông trở nên biểu tượng cho tình hữu nghị Pháp-Aemenia. Ông muốn ngư�i Armenia ở Pháp tham dự tích cực hơn trong việc tái thiết quê cha đất tổ. Danh tiếng của ông vượt hẳn ra ngoài thế giới nghệ thuật, năm 2008 sau khi có quốc tịch Armenia, ông được cử làm đại sứ Armenia ở Thụy Sĩ, và đại diện Armenia ở Liên Hiệp Quốc, mở đầu sự nghiệp ngoại giao ở tuổi… 84!

Qua mạng xã hội, ông theo dõi các sự kiện mùa xuân vừa qua đưa đến việc thay đổi chế độ. Một cuộc triển lãm song song giữa các sự kiện tháng Năm 68 ở Pháp và tháng Năm 2018 ở Armenia vừa khánh thành ở Trung tâm mang tên ông ở thủ đô Armenia. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã m�i ông tham dự cuộc h�p thượng đỉnh các nước nói tiếng Pháp (Francophonie) sẽ tổ chức vào tuần sau ở Erevan, đại diện cho sự kiện quốc tế lớn nhất được tổ chức ở đất nước này sau ngày độc lập. Một buổi vinh danh ông sẽ có thể có trong buổi h�p thượng đỉnh này, dưới một hình thức nào thì đang được cứu xét. 

Một nghệ sĩ xin các Giáo hoàng can thiệp cho Armenia

Charles Aznavour, thuộc giáo phái tông đồ Armenia thư�ng đ� cập đến các chủ đ� thiêng liêng trong các bài hát của mình.

Ngày 26 tháng 9 năm 2001, ông đã hát trước �ức Gioan-Phaolô II nhân chuyến đi của ngài đến Armenia để kỷ niệm mư�i năm đất nước độc lập. Ông cũng đã hát bài Ave Maria trước �ức Gioan-Phaolô II và trước Thượng phụ công giáo Giáo phái tông đồ arm Karékine I trong buổi lễ tưởng niệm vụ diệt chủng ngư�i Armenia ở Tzitzernakaberd, gần thành phố Erevan.

Trước hôm đó, Charles Aznavour đã được �ức Gioan-Phaolô II và �ức Thphụ tiếp ở Etchmiadzine trong buổi gặp chung với quần chúng, ông cũng dự buổi lễ đại kết ở nhà th� chính tòa mới Thánh-Grégoire ở Erevan.

Một vài năm sau, trong dịp kỷ niệm một trăn năm vụ diệt chủng ngư�i Armenia, Charles Aznavour đã ca ngợi các l�i tuyên bố của �ức Phanxicô trong buổi lễ được tổ chức ở ��n th� Thánh Phêrô ngày 12 tháng 4, 2015, trong dịp này ngài công khai nói chữ “diệt chủng� trong một bài diễn văn chính thức. Tuyên bố trong cuộc ph�ng vấn với báo Pháp Parisien, ông cho biết: “Tôi ch� ngài nói l�i này�. Ông t� lòng mến mộ �ức Phanxicô với những l�i sau: “�ó là một hành vi rất mạnh. Nhưng cũng là một nhân vật rất mạnh! Ngài đang thúc bách m�i sự. Ngài thúc bách cả Vatican và… mafia ! Thật vững chải! Tôi mến mộ những ngư�i vững mạnh khi h� làm việc trong chi�u hướng tốt.�

Ông được biết nhi�u ở nước Argentina và �ức Phanxicô là ngư�i thích nghe nhạc, theo một vài hãng tin, ông ấp ủ tổ chức một buổi hòa nhạc cho Armenia ở Vatican. Như thế dự tính này sẽ không được hoàn thành. Charles Aznavour đã qua đ�i trước khi hoàn tất rất nhi�u dự tính của mình, trước ngày ông trăm tuổi, ngày mà ông vẫn còn hy v�ng lên sân khấu.

L�i vinh danh của hồng y Ravasi

Một ít lâu sau khi nghe tin ông qua đ�i, hồng y Gianfranco Ravasi, chủ tịch Hội đồng Giáo hoàng Văn hóa đã viết câu tweet bằng tiếng Pháp trích từ bài hát V� đ�i anh của ông: “Gần các cây đàn ống ca hát, trước ảnh Chúa cầu nguyện, lòng hạnh phúc, anh ch� em… nhưng các cây đàn ống đã Ta lịm.� Một dấu hiệu cho sự xúc động toàn cầu khi nghe tin ngư�i nghệ sĩ qua đ�i, ngư�i nghệ sĩ cũng đã làm cho Vatican  xúc động.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Phanxicovn