CHƯƠNG 1 – TUỔI TRẺ HAY LÒNG KH�T KHAO THIÊN CHÚA

Ngày 13-7-1858, Louis Martin và Zélie Guérin cùng hiện diện trong nhà th� �ức Bà Alecon. Ông ba mươi tư tuổi và bà hai mươi sáu. H� quen biết nhau mới ba tháng, nhưng không một phút nghi ng� rằng cuộc hôn nhân này là do ý Chúa. Tuy nhiên, hôn phối không phải ơn g�i mà hai tấm lòng sốt mến này khao khát th�i tuổi trẻ. Con đư�ng đưa hai ngư�i đến với nhau cho chúng ta thấy ‘Thiên Chúa vẽ đư�ng thẳng bằng những cong’ như thế nào.

Ông Louis sinh ngày 22-8-1982, tại Bordeaux. Cha của ông, Pierre-Francois Martin, là đại úy trong quân đội Pháp, đã tham gia các cuộc chiến của Napoleon, từng trú đóng ở nhi�u nơi như Bordeaux, Avignon, và Strasbourg. Năm 1818, ông Pierre-Francois lấy bà Fanny Boureau, con gái một bạn đồng ngũ, và lo cả của hồi môn cho bà. Hai vợ chồng sinh được ông Louis và 4 ngư�i anh chị em (nhưng tất cả đ�u qua đ�i khi còn nh�).

Cha mẹ ông Louis có một đức tin mãnh liệt. Một ngày n�, khi các anh lính h�i đại úy Martin, tại sao trong thánh lễ, ông lại quỳ gối lâu đến thế, ông trả l�i, ‘Bởi tôi tin.’ Bà con của ông cũng kinh ngạc trước cách ông đ�c kinh Lạy Cha. Còn v� Fanny, bà là một ngư�i phụ nữ cầu nguyện. Có thể thấy được đi�u này qua lá thư bà gởi cho con trai Louis của mình: ‘Mẹ thư�ng nghĩ đến con lúc linh hồn mẹ nâng lên với Chúa, nương theo làn sốt mến trong lòng khi ở dưới chân ngai tòa Chúa! Dưới chân Chúa, mẹ cầu nguyện với hết thiết tha linh hồn.’ Nh� đó, Louis được biết đến đức tin Công giáo từ tuổi rất nh�.

Chúng ta không biết nhi�u v� những năm tháng đầu đ�i của thánh nhân. Chỉ biết là, chuyển từ doanh trại này qua doanh trại khác, những năm tháng ảnh hưởng đ�i sống quân ngũ đã cho Louis thiên hướng kỷ luật và du hành. Năm 1830, đại uý Martin v� hưu và đến sống ở quê nhà của mình, thành phố Alencon ở Normandy. Louis không theo h�c trư�ng trung h�c, nhưng ông được dạy dỗ đủ để thể hiện trí thông minh và nhận thức sáng suốt, đặc biệt là trong văn h�c. Ông có thể ch�n binh nghiệp như cha mình, nhưng quân đội Pháp đã mất đi vinh quang từ cuối kỷ nguyên Napolenon rồi. Louis ngày càng bớt tính du hành thám hiểm, và thiên nhi�u hơn v� nội tâm.

Sau một chuyến viếng thăm ngư�i chú, một chuyên gia chế tác đồng hồ ở Rennes, Louis khám phá ra sự tinh xảo và tỉ mẩn của ngh� này, ông đâm yêu ngh� chế tác đồng hồ và yêu cả vùng đất Brittany nữa. Ông sống ở đó trong hai năm 1842 và 1843, vừa h�c ngh� sơ cấp, vừa đắm mình trong tác phẩm của các tác giả lớn. Ông đã sao lại vô số đoạn văn vào sổ của mình, và nh� đó chúng ta biết được ông đặc biệt thích các tác giả trư�ng phái Lãng mạn, nhất là Francois- Rene Chateaubriand, ông cũng mến các tác phẩm của Jacques-Benigne Bossuet, Francis Fenelon, và các tác giả tương tự.

Thị hiếu văn h�c của ông Louis cho thấy một nét cá tính quan tr�ng: ông là ngư�i nhạy cảm với vẻ đẹp, dù trong văn h�c hay cảnh vật vùng Brittany. Thư�ng khi đi dạo ở mi�n quê, ông hay dừng lại khóc trước vẻ đẹp tuyệt diệu của tạo hóa. Dù cảm thức lãng mạn đang thịnh hành trong th�i kỳ này, nhưng sự nhạy cảm của Louis thật khác biệt, bởi ông luôn luôn khám phá thấy �ấng Tạo Hóa trong m�i sự ông chiêm ngắm. Không mấy việc có thể làm cho ông hạnh phúc cho bằng được xách cây gậy đi đư�ng và rong ruổi khắp những nơi đẹp tuyệt diệu, vừa đi vừa cầu nguyện.

Lần đầu tiên ông Louis làm một chuyến hành hương như thế, là vào tháng chín 1843, khi ông đi bộ qua dãy Alps thuộc Thụy Sỹ, và khám phá giấc mơ tuổi trẻ của mình: Tu viện Grand Saint Bernard. Công trình lừng danh này nằm ở độ cao hơn 2.500 mét, và đây là nơi Dòng Thánh Augustinô vừa chiêm niệm vừa chinh phục ng�n núi này. Cầu nguyện, vẻ đẹp, tinh thần anh hùng, những đi�u này quá m�i g�i với linh hồn trẻ trung đang yêu mến sự tuyệt đối của ông.

Trong hai năm, vẫn tiếp tục h�c ngh� chế tác đồng hồ ở Strasbourg, nhưng khát khao được vào dòng ngày càng chín muồi trong ông. Những năm tháng thật đẹp. Ông đã có những ngư�i bạn tuyệt v�i, chia sẻ với ông một tuổi trẻ vui tươi và cầu nguyện. Năm 1845, ông đã quyết định chấm dứt th�i kỳ này, và mong muốn trở lại Tu viện Grand Saint Bernard để trả l�i cho tiếng g�i mà ông cảm nhận là từ Chúa mà đến. Nhưng ông bị thất v�ng. �an viện phụ, ban đầu nhiệt tình với sự sốt sắng và chính chắn của chàng trai trẻ này, nhưng rồi lại ngại ngùng khi biết Louis chưa h�c trung h�c. �ể vào tu viện, cần phải biết tiếng La Tinh. �an viện phụ m�i Louis trở lại một khi đã hoàn tất trung h�c trước đã. Ông v� lại Alencon, và trong vòng hơn một năm, ông lao vào sách vở, theo h�c các khóa tiếng La Tinh. Nhưng một căn bệnh đã làm gián đoạn các nỗ lực của ông. Louis nhận định đây là dấu chỉ của �ấng Quan Phòng, và lòng nặng trĩu nhưng ông quyết định gác lại khao khát sống đ�i tu sỹ.

Rồi ông kiên quyết phải h�c cho tr�n ngh� chế tác đồng hồ, nên lên đư�ng đến Paris. Cuộc sống Paris đã thử thách ông thật khắc nghiệt, cho ông trải qua vô số cám dỗ, với những lối sống phóng đãng, một l�i m�i gia nhập hội kín, ảnh hưởng của suy nghĩ theo chủ nghĩa tự do của Voltaire, các khó khăn để giữ được đ�i sống cầu nguyện giữa chốn thủ đô hối hả và náo nhiệt … Theo l�i kể của chính ông, thì cần phải rất can đảm mới thoát ra được nơi đó trong thắng lợi. Từ lúc đó, ông không còn chỉ dựa vào sức mình nhưng cậy đến sức mạnh của Chúa để dũng cảm sống. Chàng trai trẻ Louis cầu nguyện gấp đôi, và dâng mình cho �ức Mẹ tại Vương cung Thánh đư�ng �ức Bà Vinh Quang, một nhà th� mà ông đặc biệt yêu mến.

Như vàng thử trong lửa, Louis qua được th�i gian ở chốn thủ đô phố hội mà vẫn giữ được sự trong sạch, từ đó cảm nghiệm th�i gian này nâng đỡ cho ông suốt cả đ�i. Ông biết những cám dỗ mà cuộc đ�i có thể và không ngừng quyến dụ, và ông khuyên những ngư�i thân của mình đừng có rơi vào chúng.

An tâm khi có được một ngh� trong tay, ông trở v� Alencon, mở một tiệm chế tác đồng hồ ở Rue du Pont-Neuf, và v� sau mở thêm một cửa hàng trang sức ngay nơi đó. Lúc ấy, Louis được hai mươi bảy tuổi, và tám năm cuộc đ�i tiếp theo của ông trôi qua êm đ�m trong cầu nguyện, làm việc, đ�c sách và giải trí. Bởi tính cách vui vẻ, dễ chịu và trầm ngâm của mình, ông nhanh chóng kết thân nhi�u bạn. H� thư�ng ngồi ở câu lạc bộ Vital Romet, lập một nhóm nh� mang tên của ngư�i sáng lập (ngư�i bạn lớn của Louis), các thành viên trong nhóm cùng nhau chơi bi-da và đào sâu đức tin của mình. Ông cũng dành nhi�u th�i gian ngang ngửa như thế cho thú vui yêu thích của mình, là câu cá.

Năm 1857, ông mua một ngôi nhà mang tên Pavilion. Ngôi nhà này có một tháp ngũ giác, được ông bài trí đơn giản, trang trí như trong tu viện, với các câu trích đầy sốt mến thể hiện tinh thần thiêng liêng của ông như: ‘Chúa nhìn thấu tôi.’ ‘Sự bất diệt đến mà chúng ta không biết.’ ‘Phúc thay những ai giữ huấn lệnh của �ức Chúa.’ Ông thư�ng lên tháp để đ�c sách và cầu nguyện.

Cha Stephane-Joseph Piat có cho chúng ta một mô tả tuyệt v�i v� ông Louis trong giai đoạn này: Ông ‘có vóc ngư�i cao, với dáng điệu của một viên chức, dễ mến, vầng trán cao và rộng, nước da trắng, gương mặt dễ chịu với mái tóc màu hạt dẻ, cùng một ánh nhìn sâu sắc mà nhẹ nhàng trong đôi mắt màu nâu lục nhạt. Ông vừa giống một cảnh binh vừa như một nhà thần nghiệm, và luôn gây ấn tượng.’ Ông cũng có sức hút với các cô gái trẻ trong thành phố. Nhưng Louis dứt khoát từ chối m�i ý tưởng v� chuyện hôn nhân, ông vẫn đau đáu vì khao khát chưa tr�n của ơn g�i tu trì. Ông còn bắt đầu h�c lại tiếng La Tinh một cách đ�u đặn. Cuộc sống của chàng trai ba mươi tư tuổi ngày càng giống như lối sống tu sỹ. Nhưng mẹ ông vẫn luôn dõi mắt theo con trai mình. Bà Fanny Martin không tưởng tượng nổi cảnh ngư�i con trai yêu dấu của mình chưa vợ suốt đ�i. Bà tìm đủ m�i cách để khiến ông kết hôn, và cuối cùng, đã tìm được một viên ng�c quý.

Marie-Azelie Guerin, hay còn g�i là Zélie, sinh ngày 23-12-1831, tại Saint-Denis-sur-Sarthon thuộc vùng Orne. Cũng giống như cha của Louis, cha của bà cũng là một quân nhân, từng tham chiến trong các cuộc chiến của Napolen, và rồi quyết định nghỉ hưu tại Alencon. Lương hưu của ông ít �i, nên cả nhà phải chắt chiu từng đồng, Zélie chưa từng có được một con búp bê nào cả. Bầu khí gia đình không thật hạnh phúc. Cha bà, Isidore Guerin, là ngư�i tốt nhưng cáu kỉnh, và mẹ bà, Louise-Jeanne, thì ít tình cảm, thư�ng hay xáo lẫn đức tin với luân lý khắc nghiệt. Có thể nói, tuổi thơ của Zélie ‘buồn như vải liệm’ và do bởi sự nghiêm khắc của mẹ mà ‘lòng tôi đau khổ rất nhi�u.’

Zélie không được mạnh v� cảm xúc, và v� mặt thể lý, bà cũng vậy. Từ năm bảy đến mư�i hai tuổi, bà đau bệnh suốt và th�i niên thiếu không ngừng bị hành hạ vì chứng đau nửa đầu. Nhưng đi�u này không ngăn cản được bà h�c hành tốt đẹp trong trư�ng của các sơ Dòng Chầu Lượt. Thật may mắn, khi Zélie có được một ngư�i em trai và ngư�i chị gái đóng vai trò rất lớn trong cuộc đ�i mình. Marie-Louise, còn g�i là Elise, ngư�i chị gái, và cũng là bạn tâm giao và nâng đỡ cho Zélie, luôn ở gần bà như hình với bóng, và Isidore, nh� hơn bà đến mư�i tuổi và được Zélie yêu thương với tấm lòng như một ngư�i mẹ.

Gia đình Guerin cũng có truy�n thống Công giáo mạnh mẽ. Trong nhà thư�ng hay kể lại các cuộc phiêu lưu của ông chú Guillaume, một linh mục trong th�i kỳ Cách mạng Pháp. Cha Guillaume đi trốn vì bị nhóm ‘Xanh’ lùng bắt. Một ngày n�, khi cha đang đưa Mình Thánh Chúa cho một gia đình, thì một nhóm du côn ập vào. Cha đặt Mình Thánh Chúa dưới một đống đá, và nói rằng, ‘Lạy Chúa, xin tự lo cho mình, trong lúc con lo mấy ngư�i này,’ rồi cha ném những kẻ tấn công xuống b� hồ gần đó. Một lần nữa, cha sống sót nh� trí khôn của của ông Isidore, cha của Zélie, thưở ông còn là một đứa trẻ đang chơi trên ngực chú mình, lúc cha đang chạy trốn quân lính. Ở nhà Guerin, đức tin bén rễ từ trong lòng, nay cả khi thuyết Jansen khắc nghiệt đang nổi lên dữ dội vào th�i ấy.

Bởi vì tuổi thơ u sầu, nên Zélie trở nên một thiếu nữ bồn chồn, đa cảm, quá ngại ngùng và thiếu tự tin. Bà như thế, nhưng từ thưở nh�, bà cũng đã ghi khắc câu của thánh Phaolô ‘khi tôi yếu là lúc tôi mạnh’ (2Cr 12, 10). Nghi ng� v� năng lực của mình, Zélie từ thưở bé đã sớm dựa vào Chúa, biết rằng quy�n năng Chúa không bao gi� thất bại. Mối gắn kết giữa bà với Chúa quá sâu sắc, đến mức trước khi được 20 tuổi, bà đã tin rằng ơn g�i của mình là đi tu. Cũng như trong trư�ng hợp của Louis, dòng mà Zélie ch�n để đi tu, cho thấy cá tính chung của bà. Zélie muốn gia nhập dòng Nữ tử Bác ái của thánh Vincent de Paul, dòng giáo hoàng, kết hợp đ�i sống cầu nguyện và phục vụ năng động cho ngư�i nghèo. Nhưng một lần nữa, Thiên Chúa, �ấng biết rõ lòng con cái Ngài, đã chặn lại con đư�ng này. Mẹ b� trên nói rõ rằng mẹ không tin Zélie có ơn g�i tu trì. Với Zélie, đây thật là một cú sốc lớn, nhưng bà không phải là mẫu ngư�i chìm đắm trong bất hạnh. Bà quyết định theo h�c một ngh�.

Trong những năm h�c ngh�, bà có được căn bản ngành đan tinh xảo ở Alencon. �ăng-ten của vùng Arachne mà Napoleon yêu chuộng, cần có sự khéo tay và tinh xảo đặc biệt. Zélie quyết định theo h�c ngh� này và đã thành thục xuất sắc. Lúc đầu bà làm việc trong một nhà máy ở Alencon, nhưng có nhi�u đồng nghiệp nam cứ luôn để ý đến bà, nên bà quyết định b� công việc này. Ngày 02-12-1851, lễ �ức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên tội, khi đang làm việc trong phòng, bà nghe thấy một tiếng vang lên trong lòng, nói rõ ràng rằng, ‘Con phải làm đăng-ten Alencon.’ Ngay lập tức, bà kể cho chị Elise, chị đã động viên và hứa sẽ ủng hộ cho cô.

Cả hai ngư�i mở công ty, một việc quá táo bạo, như l�i bà thừa nhận v� sau: ‘Làm sao mà chúng tôi, không có nguồn lực tài chính nào và cũng không có hiểu biết gì v� kinh doanh, lại làm tốt và tìm được các cơ sở kinh doanh ở Paris tin tưởng nơi chúng tôi? Nhưng, đây là chuyện xảy ra quá nhanh, bởi chúng tôi đã bắt đầu ngay ngày hôm sau.’ Lúc đó, Zélie chưa tròn 20 tuổi. Nhưng bà đã khẳng định uy tín là ngư�i làm đăng-ten theo kiểu Alencon, và là chủ của việc kinh doanh này.

Cha Piat lại cho chúng ta một mô tả tuyệt v�i nữa, lần này là v� bà Zélie:

‘Có vẻ hơi thấp, rất xinh và gương mặt đầy ngây thơ, mái tóc nâu và phong cách đơn sơ, mũi cao và đẹp, đôi mắt màu sẫm ánh lên vẻ quả quyết đôi lúc thoáng đượm buồn, bà là một thanh nữ quyến rũ. Cả ngư�i bà toát lên sự hoạt bát, tinh tế, và đáng yêu. Với một tinh thần vui vẻ và thanh nhã, ý thức tốt, nhân cách tuyệt v�i, và trên hết là một đức tin can trư�ng, thật là một phụ nữ xuất chúng có sức hút với tất cả m�i ngư�i.’

Qua nhi�u năm, vừa cầu nguyện vừa làm việc, Zélie càng khắng khít hơn với chị mình, qua những gian nan khởi nghiệp và cả thử thách của một ơn g�i khác dành cho chị Elise. Chị bà, Elise mong muốn được sống đ�i tu trì, nhưng đã gặp hết trở ngại này đến trở ngại khác, do bởi các vấn đ� sức kh�e và nhi�u lần ngần ngại. Ngày 07-4-1858, cuối cùng Elise cũng đến được trước ngưỡng cửa Tu viện �ức Mẹ �i viếng ở Le Mans, với một khao khát sâu thẳm muốn làm thánh. Với Zélie, sự chia lìa này thật giằng xé trong lòng. Lúc đó, hai chị em đang khắng khít với nhau như hình với bóng. Chị Elise h�i cô, ‘Em sẽ làm gì khi chị không còn ở đây nữa.’ Zélie nói là bà cũng sẽ đi. Và ba tháng sau khi ngư�i chị yêu dấu vào tu viện, bà đã làm thế. Bà theo một hướng mới … kết hôn với ông Louis.

Bà Fanny Martin, mẹ của Louis, đã theo h�c một vài khóa làm đăng-ten ở Alencon, và đã gặp Zélie, có cảm tình với cô gái trẻ này ngay lập tức. Với bản năng của một ngư�i mẹ, bà thấy nơi Zélie một ngư�i con dâu lý tưởng. Bà kể cho Zélie v� Louis, và chắc chắn cũng nói nhi�u hơn nữa với Louis v� lòng đạo và vẻ đẹp của cô gái này.

Louis đã không còn phản đối nữa, và ông muốn gặp mặt Zélie.

Bà không có một ngư�i mẹ chu đáo để khuyên nhủ, nhưng bà có Chúa Thánh Thần: Zélie tình c� gặp Louis lần đầu tiên trên một chiếc cầu. Ông tạo trong bà một ấn tượng sâu sắc, không chỉ là vẻ ngoài lôi cuốn, mà còn là cả con ngư�i ông, và một lần nữa, tiếng nói vang lên trong lòng đã khẳng định cho bà, ‘�ây là ngư�i mà Ta đã chuẩn bị cho con.’ Những ngư�i trẻ đang trong tiến trình nhận định chắc hẳn sẽ phải ghen tỵ với Zélie v� sự rõ ràng thế này. Nhưng, đừng quên rằng, Zélie, cũng như Louis, đã làm tất cả để tìm được ơn g�i của mình, và đã từng băng qua nhi�u hoang mạc cuộc đ�i để tìm được ơn g�i đó. Bà cũng có một tâm hồn đủ mở rộng để nghe được tiếng nói của Chúa Thánh Thần. Chúa Thánh Thần không cần phải tiết lộ cho Zélie tên của ‘ngư�i được hứa ban’ bởi chỉ vài ngày sau, bà Fanny Martin đã lo việc này rồi.

Hai ngư�i gặp nhau vào tháng tư 1858, và nhanh chóng quý mến nhau. H� đính hôn, và với l�i khuyên của linh mục chuẩn bị ti�n hôn nhân, hai ngư�i quyết định làm phép hôn phối vào ngày 13 tháng bảy.

Ông bà Louis và Zélie sinh được chín ngư�i con. Hai ngư�i vừa nuôi dạy con cái, vừa tiếp tục nghiệp chế tác đồng hồ và đăng-ten của mình. Năm ngư�i con gái, là Marie sinh năm 1860, Pauline vào năm 1861, Leonie năm 1863, Celine sinh năm 1869, và Têrêsa sinh năm 1873. Bốn thiên thần nh� khác đã sớm v� tr�i là: Helene vào năm 1870, được năm tuổi, Joseph vào năm 1866, Jean-Baptiste-Joseph vào năm 1867, và ngư�i con gái cũng tên Têrêsa vào năm 1870.

J.B. Thái Hòa chuyển dịch

Phanxicovn

C�C VỊ TH�NH �ỜI THƯỜNG

Nguyên bản Louis et Zelie Martin: Les saints de I’ordinaire, của Helene Mongin. J.B. Thái Hòa chuyển dịch từ bản dịch tiếng Anh

Sts. Louis and Zélie Martin: The Extradionary Parents of St. Thérése of Lisieux, của Marsha Daigle-Williamson