Chiá»u mưa lất phất, lòng đã buồn nay buồn hÆ¡n bởi cái cảnh mưa ở cái chá»— nước nghèo ngáºp mặn. Chẳng là m gì được vá»›i cái cảnh buồn để rồi Ä‘i … xuống tóc. Tháºt ra cÅ©ng không dà i lắm nhưng phải cắt vì nhiá»u kẻ không ưa.
          Äang ngồi cắt giữa trá»i mưa buồn lại được nghe những câu chuyện buồn cá»§a cuá»™c Ä‘á»i.
          Ngưá»i khách quen cá»§a tiệm bổng nhiên chợt đến và đợi. Trong thá»i gian đợi đó, những câu chuyện mua bán được kể cho nhau nghe. Ngưá»i khách má»›i khoe vá»›i hai vợ chồng chá»§ tiệm cắt tóc rằng má»›i bán được má»› chanh vá»›i giá 11 (sau nà y má»›i hiểu là 11.000 đồng/1 ký). Ngưá»i khoe cảm thấy vui lắm vì may mắn vì tìm được mối má»›i không ém giá như mối cÅ©. Mối cÅ© thì cứ 7 hay 8 ngà n 1 ký thôi chứ không hÆ¡n.
          Và , cÅ©ng buồn khi nghe kể bà mối cÅ© không mua nữa má»›i gặp mối má»›i vì bà mối cÅ© bị … vỡ nợ nên Ä‘i trốn !
          Xen và o câu chuyện vưá»n tược, há» cứ kể nà o là vưá»n nà y mất mùa, vưá»n kia không được trái. Ngay như hai vợ chồng chá»§ tiệm cắt tóc vừa rồi thu lắm chỉ hÆ¡n … chục ký !
          Trước khi rá»i khá»i tiệm, tôi không ngần ngại để há»i thăm mùa vụ cá»§a chanh như thế nà o thì há» thiệt tình “khai báo†là má»™t tháng thu được 2 lần nhưng rồi tiá»n phân tiá»n thuốc “ăn†hết cá»§a há». Tôi há»i thêm rằng trồng như váºy có “ăn†không vì cái xứ nghèo nà y chẳng còn gì để trồng ngoà i và i chục gốc chanh. Há» cÅ©ng cho biết luôn rằng : “Là m gì có “ăn†! Tiá»n phân tiá»n bón đổ vô cho “nó†cÅ©ng nhiá»u lắm ! Giá» không là m chanh thì không biết là m gì để sống !â€.
Chưa dừng ở chá»— đó, há» còn nói thêm : “Nước mặn như váºy thì thu hoạch chẳng được bao nhiêu ! Äổ biết bao nhiêu phân vô đó cÅ©ng chẳng nhằm nhò gì ! Cầu cho nước bá»›t mặn để chanh được nhiá»u trái !â€
          Câu chuyện Ä‘á»i là như váºy đó ! 1 ký chanh, đổ biết bao nhiêu mồ hôi, công sức và cả vốn nữa nhưng khi thu hoạch chỉ non kém 10 ngà n đồng 1 ký.
          Câu chuyện chanh khép lại khi mái tóc được cắt xong.
          Trên con đưá»ng vá» nhà ngáºm ngùi thương ngưá»i dân nghèo mình quá !
          Ở cái vùng nghèo nà y thì dân chết vì chanh. Ở vùng là m muối nước biển bị ô nhiá»…m thì chẳng là m muối được … Và rồi đâu đó, cái khát, cái đói sẽ áºp đến bởi Ä‘á»i đã khổ nay khổ thêm.
          Má»›i đây, vá» Sà i Gòn có việc, Ä‘i ngang con đưá»ng Lý Thưá»ng Kiệt, thanh long được chất đống và rao bán vá»›i cái giá rẻ như bèo … 4.000 đồng/1. Nhắc đến bèo lại tá»™i cho ngưá»i dân miá»n Tây sông nước. Nhiá»u gia đình sống tá»±a cánh bèo nhưng chẳng biết sao nguồn nước đã là m cho không còn bèo để mà vá»›t nữa.
          Ngưá»i nông phu nghèo cá»§a nhà quê là thế đó ! Trái chanh, quả thanh long đã thất nay lại còn bị ém giá bởi tư thương nữa thì thá» há»i lấy gì để tìm kế sinh nhai.
          Äâu đó trên dải đất hình chữ S nà y ngáºm ngùi bởi môi trưá»ng sống và bởi lòng ngưá»i không còn cái tâm sáng nữa để rồi con ngưá»i lại mãi cứ đè bẹp nhau. Buồn và đau cho những mảnh Ä‘á»i Ä‘ang chÆ¡i vÆ¡i giữa cuá»™c sống láºn Ä‘áºn long Ä‘ong.
          Chiá»u vá» nhà , nặn trái chanh uống cho giải cảm nhưng chẳng hiểu sao vị chanh chiá»u hôm nay chua hẳn bởi lẽ nghe được câu chuyện chua chát cá»§a ngưá»i trồng chanh. Biết sao được khi tình ngưá»i đã vÆ¡i nay còn cạn để thương lái mãi cứ o ép ngưá»i nông dân.
Huệ Minh

