THƯỢNG HỘI Äá»’NG GIÃM MỤC THẾ GIỚI VỀ GIA ÄÃŒNH
4 – 25/10/2015
Cảm nháºn và suy tư
+ Giuse Äinh Äức Äạo
Giám mục Phó Gp Xuân Lộc
Từ ngà y 4 – 25 tháng 10 năm 2015, cùng vá»›i Äức Tổng Phaolô Bùi Văn Äá»c, Chá»§ tịch Há»™i đồng Giám mục Việt Nam, tôi đã tham dá»± Thượng Há»™i đồng Giám mục thế giá»›i tại Roma, vá»›i chá»§ đỠ“Gia đình – Æ n gá»i và sứ mạng trong Giáo há»™i và Thế giá»›iâ€. Dưới đây là má»™t số cảm nháºn và suy tư, sẽ được trình baÌ€y qua 4 đỠmục sau đây:
– Thà nh phần, phương thức là m việc cá»§a THÄGM
– Những dấu nhấn trong THÄGM
– Những vấn đỠđặt ra
– Những bà i há»c
- Thà nh phần, phương thức là m việc
- Thà nh phần
Các thà nh phần tham dá»± THÄGM gồm:
+ 270 nghị phụ: những thà nh viên chÃnh thức cá»§a THÄGM. Các vị nà y có quyá»n phát biểu và biểu quyết.
+ 108 ngưá»i: gồm các phái Ä‘oà n Giáo há»™i anh em, các dá»± thÃnh viên và các chuyên viên. Các Phái Ä‘oà n Giáo há»™i Anh Em và các dá»± thÃnh viên có thể phát biểu, nhưng không có quyá»n biểu quyết.
+ 35 chá»§ng sinh và tu sÄ©: những ngưá»i phục vụ cho THÄGM.
Tổng cá»™ng có 413 ngưá»i, không kể các chuyên viên kỹ thuáºt, các thông dịch viên và nhân viên an ninh.
- Phương thức là m việc
Các suy tư và trao đổi trong THÄGM dá»±a trên Văn kiện Là m việc (Instrumentum Laboris), là kết quả cá»§a những suy tư và đóng góp cá»§a toà n thể Dân Chúa trong Giáo há»™i vá» chá»§ đỠGia đình. Việc là m cá»§a THÄGM được thá»±c hiện theo 3 cách thức là m việc như sau:
- a) Các phiên há»p khoáng đại: có sá»± tham dá»± cá»§a tất cả má»i thà nh viên đã nói ở trên và có sá»± hiện diện cá»§a Äức Thánh Cha. Má»—i nghị phụ tá»± do chá»n lá»±a đỠtà i để phát biểu ý kiến vá» những Ä‘iểm trong bản Instrumentum Laboris. BảnInstrumentum Laboris có 3 phần. Các bà i phát biểu cá»§a các nghị phụ được sắp xếp theo các phần cá»§a bản Instrumentum Laboris và các nghị phụ được má»i phát biểu theo thứ tá»± các phần cá»§a bản Instrumentum Laboris. Má»—i nghị phụ hay dá»± thÃnh viên chỉ có 3 phút để phát biểu, nên phải hết sức cô Ä‘á»ng. Tuy nhiên, các bà i phát biểu có thể được viết dà i hÆ¡n để ná»™p cho Văn phòng Thư ký. Nghị phụ hay dá»± thÃnh viên nà o được phân công hay đăng ký phát biểu ý kiến thì phải viết thà nh văn bản trước và trao cho văn phòng thư ký. Má»™t bản cá»§a bà i phát biểu sẽ được đặt trên bà n Äức Thánh Cha để khi nghe phát biểu, Ngà i có thể Ä‘á»c để hiểu thêm ý kiến cá»§a vị phát biểu.
- b) Phiên há»p nhóm theo ngôn ngữ: Các vị tham dá»± THÄGM được chia thà nh 13 nhóm theo ngôn ngữ, má»—i nhóm có khoảng 20 nghị phụ và 10 ngưá»i khác (gồm dá»± thÃnh viên và chuyên viên). Dá»±a trên các phát biểu trong phiên há»p khoáng đại, từng nhóm sẽ bà n luáºn, suy tư và tranh luáºn vá» từng số trong Văn kiện Là m việc (Instrumentum Laboris) để thêm bá»›t, sá»a đổi hay xóa bá». Äể được chấp nháºn, các đỠnghị thêm bá»›t hay xóa bá» phải được các nghị phụ trong nhóm bá» phiếu vá»›i số phiếu Ãt nữa 50%+1.
- c) Nhóm 10 ngưá»i: có 10 vị được Äức Thánh Cha chỉ định. Các vị nà y, cùng vá»›i sá»± cá»™ng tác cá»§a những chuyên viên, sẽ Ä‘á»c lại tất cả các văn bản phát biểu cá»§a các nghị phụ hay dá»± thÃnh viên trong phiên há»p khoáng đại, cùng vá»›i các bản đúc kết cá»§a 13 nhóm, để chỉnh sá»a và soạn thảo Văn bản Là m việc (Instrumentum Laboris) má»›i để chuyển tá»›i cho các nghị phụ, để các nghị phụ Ä‘á»c và cho ý kiến trong phiên há»p khoáng đại tiếp theo đó.
Nháºn xét: so sánh vá»›i các Thượng Há»™i đồng Giám mục trrước đây, ngưá»i ta thấy có 3 Ä‘iá»u má»›i trong phương thức là m việc:
– Má»—i bà i phát biểu cá»§a các nghị phụ chỉ được nói 3 phút (thá»i gian trước đây là 8 phút, sau đó rút ngắn còn 6 phút, bây giá» chỉ còn 3 phút).
– Dà nh nhiá»u thá»i gian cho việc há»p nhóm để mổ xẻ và đưa ra những đỠnghị thay đổi và chỉnh sá»a để hoà n thiện Văn bản Là m việc.
– Tuy có những ý kiến khác hay trái ngược nhau, nhưng bầu khà rất tự do và an bình.
- Những dấu nhấn cá»§a THÄGM
- Khi phân tÃch các thá»±c tại gia đình, ngưá»i ta nháºn thấy có sá»± chuyển biến giữa Văn kiện Là m việc (Instrumentum Laboris) và những phát biểu cá»§a các nghị phụ trong các phiên há»p khoáng đại, cÅ©ng như trong các cuá»™c há»p cá»§a 13 nhóm theo ngôn ngữ. Từ cái nhìn cá»§a Instrumentum Laboris, phản ảnh tình trạng xã há»™i Tây phương, gia đình được nhìn dưới góc cạnh “vấn Ä‘á»â€, chuyển sang các phát biểu cá»§a các nghị phụ, phản ảnh tình trạng gia đình trên khắp thế giá»›i, gia đình được trình bà y dưới khÃa cạnh vẻ đẹp, diá»…n tả qua cụm từ “giấc mÆ¡ cá»§a Thiên Chúaâ€. Các phát biểu cá»§a các nghị phụ cho thấy gia đình trên thế giá»›i là thá»±c tại hạnh phúc. Tuy nhiên, gia đình hạnh phúc không phải là gia đình không có vấn Ä‘á», nhưng là gia đình biết sống các vấn đỠdưới ánh sáng và sức mạnh cá»§a Äức tin.
- Giáo lý hôn nhân: thay vì chỉ là những thông tin hay há»c biết sÆ¡ sà i và i luáºt lệ cá»§a Giáo há»™i vá» gia đình và táºp nghi thức là m phép hôn phối, THÄGM nhấn mạnh nhiá»u vá» việc cần phải có các chương trình chuẩn bị kỹ cà ng vá» hôn nhân: chuẩn bị xa, chuẩn bị gần. Cần phải có má»™t chương trình đà o tạo ứng viên cho Ä‘á»i sống hôn nhân, vì đây là má»™t Bà tÃch và mang má»™t sứ mệnh rất cao cả là là m chứng cho tình yêu chung thá»§y cá»§a Thiên Chúa.
- Qua những bà i phát biểu trong THÄGM, ngưá»i ta nháºn thấy có 2 khuynh hướng giằng co rõ rệt:
- a) Khuynh hướng nhấn mạnh và o lòng thương xót của Chúa nên dễ nói đến việc tha thứ lỗi lầm.
- b) Khuynh hướng nhấn mạnh và o lòng trung thà nh vá»›i giáo huấn cá»§a Chúa và sá»± cần thiết phải can đảm là m chứng để thế giá»›i biết đến con đưá»ng cá»§a Chúa là con đưá»ng dẫn đến sá»± sống, dù thế giá»›i không dá»… dà ng đón nháºn.
- Khi Ä‘á»c bản văn cá»§a THÄGM đã được bá» phiếu, ngưá»i ta có nháºn định rằng không có bản văn chÃnh thức nà o cá»§a Giáo há»™i vá» gia đình từ trước tá»›i nay có ngôn từ gần gÅ©i và sá»± thấu biết những vấn đỠcụ thể vá» hôn nhân gia đình như bản văn cá»§a THÄGM lần nà y.
III. Những giải pháp được đỠnghị cho má»™t số trưá»ng hợp
- Hôn nhân đồng tÃnh: má»™t số nghị phụ, nhất là những nghị phụ bên Âu Mỹ nhấn mạnh rất nhiá»u vá» sá»± cảm thông, gần gÅ©i vá»›i những ngưá»i đồng tÃnh đến độ là m cho ngưá»i ta có cảm tưởng là cần phải chấp nháºn há» là như váºy. Nhưng Ä‘a phần các nghị phụ trong THÄGM Ä‘á»u tá» rõ láºp trưá»ng là cần phải thương yêu và kÃnh trá»ng những ngưá»i nà y, nhưng cÅ©ng cần phải nói cho rõ là việc sống chung cá»§a những ngưá»i đồng tÃnh không có gì chung vá»›i hôn nhân theo chương trình cá»§a Chúa. Như thế, ý kiến cá»§a THÄGM vá» vấn đỠđồng tÃnh đã rõ rà ng, không còn hồ nghi gì nữa.
- Ly dị và tái hôn: Vấn đỠđược bà n cãi nhiá»u là trưá»ng hợp những ngưá»i ly dị và tái hôn, nhất là trưá»ng hợp phÃa bị bá» rÆ¡i vô tá»™i, mà đá»i sống cá»§a há» trong gia đình má»›i tương đối ổn định. Vá»›i những đối tượng nà y phải giải quyết như thế nà o?Có thể cho hỠđược xưng tá»™i rước lá»… không và có thể cho há» tham dá»± tÃch cá»±c hÆ¡n (dạy giáo lý, Ä‘á»c Sách Thánh trong Phụng vụ…) và o Ä‘á»i sống cá»§a cá»™ng Ä‘oà n không?
- Hai đưá»ng hướng giải quyết: ÄÆ°á»ng hướng nhấn mạnh và o lòng thương xót tìm cách để cho những đối tượng ngăn trở nói trên có thể được xưng tá»™i, rước lá»… và tham dá»± tÃch cá»±c và o Ä‘á»i sống cá»§a cá»™ng Ä‘oà n. ÄÆ°á»ng hướng nhấn mạnh đến sá»± trung thà nh vá»›i luáºt cá»§a Chúa và can đảm là m chứng cho Chúa, nhất là trong bối cảnh cá»§a thế giá»›i hôm nay thì nghiêng vá» việc tiếp tục đưá»ng lối hiện nay là không cho xưng tá»™i và rước lá»…. Má»—i khuynh hướng Ä‘á»u có những khó khăn khó giải quyết.
- a) ÄÆ°á»ng hướng nhấn mạnh lòng thương xót đưa ra 3 ý tưởng chÃnh:
– Äể cho những đối tượng nà y theo lương tâm cùng vá»›i má»™t vị linh hướng quyết định.
– Vì hoà n cảnh cá»§a má»—i vùng khác nhau, xin để cho Äức Giám mục giáo pháºn quyết định.
– Giải pháp “con đưá»ng thống hốiâ€: Sau thá»i gian Ä‘i và o hà nh trình ăn năn thống hối vá»›i sá»± hướng dẫn cá»§a má»™t vị linh hướng sẽ được xưng tá»™i rước lễ…
- b) ÄÆ°á»ng hướng tiếp tục giữ quy luáºt cá»§a Giáo há»™i hiện nay
Cần phải trung thà nh và loan truyá»n giáo huấn cá»§a Chúa cho thế giá»›i hôm nay, nhất là khi có nhiá»u nhóm là m áp lá»±c muốn “cà o bằng†tất cả má»i giá trị và cách thức sống. Nếu muốn được xưng tá»™i rước lá»…, phải sống như anh em và tránh gây gương mù.
- Những vấn đỠđặt ra cho các giải pháp được đỠnghị:
- a) Cho xưng tá»™i, rước lá»… có nghÄ©a là gì? Phải chăng có nghÄ©a là vấn đỠindissolubilitas – bất khả phân ly cá»§a hôn nhân là hết không? Ly dị, tái hôn sẽ là chuyện bình thưá»ng có đưa đến háºu quả dây chuyá»n là dá»… dà ng ly dị và coi thưá»ng giao ước hôn nhân và sứ mệnh là m chứng cho tình yêu chung thá»§y cá»§a Chúa đối vá»›i nhân loaÌ£i tá»™i lá»—i không?
- b) Con đưá»ng thống hối, đặc biệt trong Năm Thánh Lòng thương xót: nhưng việc thống hối cần phải có sá»± ăn năn và chừa cải. Thế nên, nếu chỉ có ăn năn mà không có chừa cải thì có phải là thống hối thá»±c sá»± không?
- c) Nại đến sá»± khác biệt vá» hoà n cảnh và đối tượng, có ý kiến nói đến nhu cầu cần phải há»™i nháºp, cần phải thay đổi luáºt lệ. Vấn đỠđặt ra là luáºt lệ phải cải tiến, nhưng cải tiến đến đâu là há»™i nháºp và đến đâu là chối bá» tinh thần, chối bá» căn tÃnh, chối bá» chÃnh mình. Äâu là ranh giá»›i?
- d) Phải trung thà nh vá»›i giáo huấn cá»§a giáo há»™i, nhưng sá»± trung thà nh vá»›i quy luáºt cá»§a Giáo há»™i đến độ nà o là trung thà nh vá»›i tinh thần và đến đâu thì trở thà nh duy luáºt?
- e) Tá»± do theo lương tâm và theo sá»± hướng dẫn cá»§a má»™t vị linh hướng, nhưng lương tâm cá nhân rất dá»… chá»§ quan và sai lầm. Cho nên lương tâm cá nhân cần được huấn luyện dá»±a trên các nguyên tắc luân lý khách quan. Váºy chỉ dá»±a trên lương tâm cá nhân thôi có đủ để quyết định không?
- f) Hiệp nhất trong khác biệt: Sá»± khác biệt đến đâu là sá»± phong phú cá»§a sá»± hiệp nhất, đến chá»— nà o là phá vỡ sá»± hiệp nhất. Trong khi thế giá»›i hôm nay Ä‘ang chia rẽ, Giáo há»™i cần phải giữ sá»± hiệp nhất. Má»™t đà ng phải tôn trá»ng sá»± khác biệt, đà ng khác phải giữ sá»± hiệp nhất: là m sao dung hòa được hai yếu tố nà y?
- g) Hai ngưá»i chung sống trong má»™t mái nhà , nhưng phải sống như anh em: liệu Ä‘iá»u nà y có thể giữ được không? Äà ng khác, hoặc vì con cái, hoặc vì chÃnh tình nghÄ©a thân thiết giữa hai ngưá»i qua việc chung sống lâu năm, đòi há»i há» phải xa nhau, liệu có trúng không? Äứng trước những Ä‘au khổ cá»§a há», lòng thương xót có thể là m gì được không?
- Những bà i há»c
- Tinh thần đối thoại
Trong phòng há»p cá»§a THÄGM, má»—i nghị phụ hoà n toà n tá»± do phát biểu ý tưởng cá»§a mình và tất cả má»i ngưá»i lắng nghe nhau vá»›i lòng tôn trá»ng và lắng nghe Chúa qua việc lắng nghe nhau. Dần dà má»i ngưá»i cùng thay đổi. Có thể lúc đầu má»™t ngưá»i có thể quá chú trá»ng và o má»™t vấn Ä‘á», nhưng khi lắng nghe các ý kiến khác nhau, dần dà sẽ có thể thay đổi và nhá» váºy, sẽ dá»… hiểu nhau và gặp nhau trong an bình.
- Chấp nháºn sá»± giá»›i hạn cá»§a Giáo há»™i
– Vá» vấn đỠchấp nháºn cho ngưá»i ly dị tái hôn được xưng tá»™i rước lá»…, THÄGM chưa tìm ra má»™t lá»i giải đáp thá»a đáng để giữ được cả hai: vừa tá» lòng thương xót, vừa trung thà nh vá»›i giáo huấn cá»§a Giáo há»™i…
– Theo giáo huấn cá»§a Công đồng Vaticanô, Giáo há»™i là thần linh và nhân loại cho nên Giáo há»™i thánh thiện và tá»™i lá»—i. Có lẽ trong yếu tố nhân loại, bên cạnh yếu tố tá»™i lá»—i, phải thêm yếu tố giá»›i hạn: Giáo há»™i phải chấp nháºn giá»›i hạn cá»§a mình vì không thể tìm ra má»™t giải pháp thá»a đáng cho má»i vấn Ä‘á». Vì váºy, các chá»§ chăn cần gần gÅ©i và tham dá»± và o những Ä‘au khổ cá»§a những đôi vợ chồng Ä‘ang gặp khó khăn và cùng vá»›i há», trông chá» lòng thương xót cá»§a Chúa.
- Tạ ơn Chúa và cầu nguyện
Cần phải tạ Æ¡n Chúa vì qua THÄGM nà y, Giáo há»™i thá»±c sá»± can đảm dám trá»±c diện vá»›i những vấn đỠmuôn và n khó khăn cá»§a gia đình, đồng thá»i tiếp tục kêu xin Chúa hướng dẫn soi sáng cho Giáo há»™i Chúa trên hà nh trình lữ thứ.
Gm Giuse Äinh Äức Äạo

