Chúng ta gá»i “cám dỗ†là tất cả những gì có sức quyến rÅ© mạnh mẽ, lôi kéo ta đến việc là m những chuyện không tốt, nghịch vá»›i những giá trị chân lý mà lương tâm ta mách bảo. Nghe cái tên “cám dá»—â€, ta nghÄ© ngay đến cái gì xấu xa. Nhưng vây quanh cái bản chất xấu xa cá»§a nó là má»™t sá»± lá»™ng lẫy có sức thu hút đến mê hồn. Tháºt khó để nói là chúng ta “sợ†hay “thÃch†cám dá»—. Sợ là bởi vì cám dá»— sẽ dẫn ta đến chá»— buông trôi Ä‘á»i sống mình. Còn thÃch là bởi vì cám dá»— nà o cÅ©ng đẹp, cÅ©ng lôi cuốn, cÅ©ng khiến lòng ta chao đảo. ChÃnh cái bên ngoà i có sức hấp dẫn vô cùng cá»§a nó khiến ta cảm thấy mê mẩn và rất khó chối từ. Rồi ta tá»± giao ná»™p mình cho chúng, ta bán Ä‘i cả tương lai và cuá»™c sống, để mua lấy má»™t chút cảm giác hưng phấn do cám dá»— mang lại. Lúc được thăng hoa, ta bằng lòng đánh đổi tất cả, rồi khi đã lừa được ta, cảm giác vui sướng không còn nữa, ta bị bá» mặc trong ná»—i mặc cảm và buồn phiá»n khôn nguôi.
Äôi khi, cám dá»— đến vá»›i ta qua những tư tưởng rất hợp tình hợp lý, có vẻ là má»™t Ä‘iá»u gì đó rất tốt nữa, khiến ta bị xao xuyến, bị lệch lạc và không đủ tỉnh táo để nháºn ra. Nếu cám dá»— hiện hình rõ rà ng là má»™t tên quá»· xấu xa, hẳn là ta đã không bị nó lừa. Thế nhưng, bên cạnh vẻ bá» ngoà i lôi cuốn, nó cÅ©ng biết cách thổi và o trong tâm tưởng ta những lý lẽ biện minh hết sức hùng hồn. Ừ thì ta bá» lá»… Chúa Nháºt má»™t bữa, cÅ©ng vì ta phải lo là m ăn nuôi sống gia đình, chứ có phải Ä‘i chÆ¡i là cà đâu! Ừ thì từ từ ta Ä‘i xưng tá»™i, Chúa là Äấng già u lòng từ bi, không cần xưng thì Ngà i cÅ©ng tha tá»™i rồi! Ta theo những ngưá»i bạn xấu Ä‘i phá là ng phá xóm, rồi tá»± nhá»§ đây là cách để thể hiện bản lÄ©nh cá»§a mình, hay đó là những ká»· niệm đẹp cá»§a thá»i trẻ trung… Sẽ tháºt dá»… dà ng cho chúng ta để vượt qua khi cám dá»— cho ta những lý lẽ chẳng logic gì hết. Thế nhưng, cám dá»— sẽ đánh bại ta, khi nó giả dạng thà nh những thiên sứ, và đến vá»›i ta vá»›i những lôi kéo thuyết phục lối nghÄ© cá»§a ta.
Cám dá»— lại xuất hiện dưới rất nhiá»u dạng. Ở bất cứ nÆ¡i đâu, ta vẫn có thể gặp thấy những tình huống, hoà n cảnh, tư tưởng, ý nghÄ© là m lệch lạc Ä‘i ước muốn hướng vá» chân thiện mỹ cá»§a ta. Thấy ai giá»i hÆ¡n mình, ta dá»… sinh lòng ganh tị. Thấy ngưá»i không vừa tầm mắt mình, mình cÅ©ng thấy há» khó ưa. Há» sống tốt, mình bảo là giả hình. Há» sống không tốt, mình có cá»› để dà nh cho há» những thà nh kiến hay những lá»i chỉ trÃch tháºm tệ. Vá»›i ngưá»i già u có và trịnh thượng, mình bảo há» sao xa cách. Còn vá»›i ngưá»i nghèo, mình chê há» là bẩn thỉu, cuá»™c sống chẳng có giá trị gì. Là m được tà việc tốt, ta tưởng mình đã láºp được công to. Nếu có Ä‘iá»u kiện Ä‘i lá»… thưá»ng xuyên, ta cho rằng mình là ngưá»i đạo đức và tá»± cho mình quyá»n phán xét ngưá»i ta… Ta có trốn lên táºn cung trăng, nằm sâu dưới đại dương vạn trượng, cám dá»— vẫn cứ chá» chá»±c ta. Ta không thể tránh được nó, là vì nó đã nằm sẵn trong con ngưá»i ta rồi.
Thế nhưng, có má»™t lá»i Ãch đến từ cám dá»— mà Ãt khi chúng ta nháºn ra là chúng ta có được niá»m tin kiên vững và o Thiên Chúa không phải nhá» không gặp cÆ¡n cám dá»— nà o, nhưng là nhá» khảng khái đối diện vá»›i nó trong niá»m tÃn thác và o Chúa. ChÃnh những khi vượt qua được những cÆ¡n cám dá»— đầy sức quyến rÅ© ấy, mà ta được trở nên vững mạnh hÆ¡n, kiên cưá»ng hÆ¡n, trưởng thà nh hÆ¡n trong Ä‘á»i sống thiêng liêng. Tin Mừng đã thuáºt lại cho chúng ta biết là chÃnh Thần Khà đã đưa Äức Giêsu và o hoang địa để chịu cám dá»—. Không có cám dá»—, ta sẽ chẳng biết tình yêu mình dà nh cho Chúa như thế nà o. Mặt khác, nếu cám dá»— đến vá»›i ta, ấy là vì ta Ä‘ang thuá»™c vá» Thiên Chúa. Bởi vì nếu ta Ä‘ang có má»™t Ä‘á»i sống sa lầy nÆ¡i những tệ nạn và tá»™i lá»—i thì chẳng cần gì cám dá»— nữa. Ta đã sống trong sá»± kiá»m kẹp cá»§a thế lá»±c sá»± xấu rồi. Có lẽ chúng ta cÅ©ng phần nà o nghiệm thấy Ä‘iá»u nà y trong cuá»™c sống cá»§a chúng ta, là má»—i khi chúng ta muốn là m Ä‘iá»u tốt, thì có má»™t lá»±c cản nà o đó ngăn mình lại. Hay khi chúng ta muốn rá»™ng lòng giúp đỡ ngưá»i túng thiếu, có má»™t sá»± kháng cá»± nà o đó muốn ta phải thay đổi quyết định nà y. Ta sẽ cảm thấy việc cho Ä‘i cá»§a ta là má»™t Ä‘iá»u vô cùng thừa thãi và vô Ãch. Hai luồng tư tưởng nà y tranh Ä‘ua xảy đến trong đầu ta.
Chiến đấu vá»›i cám dá»— chÃnh là chiến đấu vá»›i những đòi há»i và ham muốn thấp hèn trong chÃnh con ngưá»i ta. Äó là cuá»™c chiến giữa ta vá»›i chÃnh bản thân ta, giữa hai xu hướng chÃnh và tà đang hoà nh hà nh trong ta. Khi đối diện vá»›i cám dá»—, Ä‘iá»u quan trá»ng là chúng ta không nên lưỡng lá»±, hay có sá»± thoả hiệp vá»›i nó, bởi lẽ, bất cứ khi nà o ta còn chần chừ và không đủ mạnh để phản kháng, sức lôi cuốn cá»§a cám dá»— sẽ trở nên ngà y cà ng mạnh và ta sẽ cà ng dá»… dà ng bị nó đánh bại. Thánh Inhaxio đã từng dà dá»m và kẻ thù cá»§a Ä‘á»i sống thiêng liêng hệt như đà n bà khi gây gá»— vá»›i đà n ông. Ngà i nói trong Linh Thao số 325 rằng: …đặc tÃnh cá»§a đà n bà khi gây gá»— vá»›i đà n ông là mất can đảm mà chạy trốn khi ngưá»i đà n ông tá» ra vững mạnh. Trái lại, nếu ngưá»i đà n ông bắt đầu chạy trốn và mất can đảm thì cÆ¡n giáºn, sá»± trả thù và sá»± hung dữ cá»§a ngưá»i đà n bà tháºt kinh khá»§ng và không sao lưá»ng được. CÅ©ng tương tá»± như thế, gặp đứng trước má»™t cám dá»—, ta cà ng nhanh chóng gạt bá» nó thì cà ng dá»… dà ng vượt thắng nó; còn nếu ta cứ để nó lưu lại trong đầu mình, chần chừ, báºn tâm đến những suy tưởng nó thổi và o trong đầu mình, hay nói cách khác, nếu ta tá» ra yếu má»m trước nó thì sá»›m muá»™n gì, ta cÅ©ng sẽ rÆ¡i và o bẫy cá»§a nó.
HÆ¡n hết, chúng ta cần Æ¡n Chúa để nháºn ra đâu là cám dá»— cá»§a kẻ thù. Khi đã nháºn ra rồi, cÅ©ng chỉ nhá» Æ¡n Chúa, chúng ta má»›i có thể vượt qua nó được, như chÃnh Chúa Giêsu đã nêu gương cho chúng ta.
Â
Pr. Lê Hoà ng Nam, SJ
dongtenvn

