Bí mật ngh� nghiệp và bí mật tòa giải tội khác nhau như thế nào?

Xưng tội có những luật rất chặt chẽ trong Giáo hội công giáo

Sau khi Tòa án hình sự Bruges kết án linh mục Alexander Stroobandt một tháng tù treo và bồi thư�ng một âu kim tượng trưng vì không can thiệp cho một ngư�i đang gặp nguy hiểm. Vụ án này đã làm cho Hội đồng giám mục Bỉ phản ứng. Trong một bản thông báo dài ngày 18 tháng 12-2018, Hội đồng nhắc lại các luật lệ căn bản v� bí mật ngh� nghiệp và bí mật tòa giải tội.

Trong vụ này, Tòa án hình sự Bruges xem linh mục tuyên úy nhà hưu dưỡng Bruges đã sai khi không báo để cứu cấp cho một ngư�i điện thoại cho cha biết h� có ý định tự tử. Theo Tòa án, bí mật tòa giải tội có thể xem là bí mật ngh� nghiệp nhưng không tuyệt đối vì “đây là bổn phận của một công dân phải cứu cấp ngư�i khác�. Luật sư của linh mục Stroobandt không đồng ý lập luận trên và ông sẽ kháng cáo.

Ngư�i tuyên úy phải giữ bí mật ngh� nghiệp

Các ngư�i làm tuyên úy có thể là linh mục, thầy phó tế, tu sĩ hay giáo dân được giám mục ủy quy�n theo giáo luật. Bản thông báo của các giám mục cho biết, khi có ngư�i muốn nói chuyện với một tuyên úy, thì chung chung h� nói v� các kinh nghiệm đ�i sống riêng hay các vấn đ� hiện sinh. “Rõ ràng tất cả các trao đổi này được bảo vệ bởi bí mật ngh� nghiệp. Những gì một tuyên úy nghe khi làm mục vụ thì h� không được nói ra.� Ai vi phạm bí mật này là h� phạm lỗi ngh� nghiệp. H� phá hoại uy tín của chức vụ, làm tổn hại đến ngư�i đã thổ lộ cho mình và làm suy yếu trật tự công cộng. Các giám mục cho rằng, chính vì vậy sự vi phạm này kéo theo các biện pháp trừng phạt dân sự và giáo luật. Vì thế, với sự quan tâm tối đa, các tuyên úy có tất cả lý do để tôn tr�ng bí mật ngh� nghiệp của h�.

Các thông tin các tuyên úy có được thông qua các con đư�ng khác trong khuôn khổ mục vụ của h�, chẳng hạn qua gia đình hay qua xã hội thì không được bảo mật qua bí mật ngh� nghiệp. Dù thông tin này có thể rất hữu ích cho công việc mục vụ nhưng các tuyên úy sẽ xử lý nó một cách rất thận tr�ng. Vì thế các giám mục Bỉ nhắc lại, cần phải phân biệt rõ giữa đ�i sống cá nhân và đ�i sống ngh� nghiệp. 

Các tuyên úy không phải là bác sĩ, cũng không phải là cảnh sát

Các giám mục xin các tuyên úy tôn tr�ng các giới hạn của khả năng và hiệu năng của h�. H� không thể và cũng không được đảm trách nhiệm vụ của ngư�i khác: không là bác sĩ, không là bác sĩ tâm thần, không phải là cán sự xã hội hay tham vấn gia, không phải cảnh sát hay quan tòa, không phải là đối tác hay gia đình. Nhiệm vụ đầu tiên của ngư�i tuyên úy là khuyến khích đương sự tự lấy quyết định tốt và biện pháp tốt. Ngay cả khi ngư�i tuyên úy muốn bảo vệ một ai đó chống lại chính mình hay ngư�i khác, thì ngư�i tuyên úy cũng không hành động một cách công khai với danh mình, nhưng có thể hướng dẫn ngư�i kia để h� được hỗ trợ một cách thích đáng.

Các ngoại lệ của bí mật ngh� nghiệp

Có những tình huống qua đó một tuyên úy có thể hay phải thông báo không? Các giám mục Bỉ thừa nhận, đây không phải là một vấn đ� dễ dàng. Theo các giám mục, các trạng huống đặc biệt qua đó một ngư�i – trẻ vị thành niên hay một ngư�i mong manh – thực sự có nguy cơ với sự toàn vẹn v� tinh thần hay thể xác. Nếu một tuyên úy chứng minh h� có thể chận được nguy cơ này nếu h� vi phạm bí mật ngh� nghiệp thì khi đó h� có quy�n thông báo. Trong trư�ng hợp này, h� không vi phạm bí mật ngh� nghiệp. Loại tình huống này có liên hệ đến các vụ lạm dụng tình dục.

Trong trư�ng hợp nghi ng�, ngư�i tuyên úy có thể h�i l�i khuyên của ngư�i khác mà không vi phạm bí mật ngh� nghiệp. Tương tự với “bí mật ngh� nghiệp chia sẻ� giữa các bác sĩ và y tá, giữa các luật sư, một tuyên úy có thể h�i đồng hữu, ngư�i có trách nhiệm trong hàng giáo sĩ hay giám mục của mình, những ngư�i không bị ràng buộc cùng một bí mật ngh� nghiệp. 

Bí mật tòa giải tội là tuyệt đối

Bản thông báo của các giám mục Bỉ giải thích, bí mật tòa giải tội là một hình thức đặc biệt của bí mật ngh� nghiệp. Nó liên hệ đến bí tích giải tội và như thế thuộc phạm vi của các linh mục và giám mục. Bí mật này chỉ bao gồm thông tin mà linh mục nghe khi giáo dân xưng tội. Theo giáo luật, bí mật tòa giải tội là bất khả xâm phạm. “Tuyệt đối cấm cha giải tội phản bội ngư�i xưng tội dù bất cứ lý do nào, bằng l�i hay bằng một cách nào khác hay với một lý do nào� (CIC, can. 982 – §1). Giáo luật không có luật trừ. Sự bất khả xâm phạm bí mật giải tội áp dụng trong quan hệ với chính quy�n dân sự hay với Tòa án.

Trong trư�ng hợp thú nhận tội lạm dụng tình dục

Trong trư�ng hợp các vụ lạm dụng tình dục trên các trẻ vị thành niên hay trên những ngư�i yếu đuối, một linh mục có thể yêu cầu đương sự ra trình diện trước tòa hay những ngư�i có trách nhiệm. Linh mục cũng có thể đưa ra yêu cầu đó như một đi�u kiện để xá tội. Linh mục cũng có thể gián đoạn việc xưng tội và hoãn lại việc xá tội cho đến khi các đi�u kiện này được đáp ứng. Nếu ngư�i đi xưng tội là nạn nhân của các vụ lạm dụng tình dục, thì linh mục phải dùng tất cả m�i phương tiện của mình để để giúp nạn nhân có được sự trợ giúp ngh� nghiệp và nếu cần thực hiện các bước đầu với h�.

Bí mật tuyệt đối của xưng tội không bao gồm các trao đổi mục vụ không xảy ra trong khuôn khổ chính thức của bí tích. Như thế các linh mục hoạt động như ngư�i đáng tin cậy hay cố vấn thiêng liêng phải phân biệt rõ đâu là sự chuyển tiếp của một vụ trao đổi trong vai trò cố vấn được bảo vệ bởi bí mật ngh� nghiệp thông thư�ng, và xưng tội được bảo vệ bởi bí mật tòa giải tội.

Tóm lại, các giám mục Bỉ lưu ý, m�i ngư�i đ�u cần một nơi mà h� có thể giao phó tất cả kinh nghiệm sống và các vấn đ� hiện sinh của h�. Trong lợi ích của m�i ngư�i mà các tuyên úy phải dùng tính bảo mật này để h� có thể thận tr�ng, và nếu cần thiết, h� xin l�i khuyên trong các đi�u kiện thích ứng.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Phanxicovn