Theo ký giả Rod Dreher, cuối tuần qua (9/8/2019), J.D. Vance (1), tác giả “Hillybilly Elegy†đã được rá»­a tá»™i và gia nhập Äạo Công Giáo tại Nhà Thá» St Gertrude ở Cincinnati, Ohio, do Cha Henry Stephan, Dòng Äa Minh trông coi.

Äạo Công Giáo lôi cuốn nhất vá» trí thức

ÄÆ°á»£c há»i lý do tại sao ông trở lại Äạo Công Giáo và tại sao trở lại ngay vào lúc này, Vance cho hay: từ lâu, ông vốn xác tín Äạo Công Giáo là đạo thật. Ông vốn được nuôi dạy như má»™t Kitô hữu, nhưng chưa bao giá» gắn bó keo sÆ¡n vá»›i bất cứ hệ phái nào và chưa bao giỠđược rá»­a tá»™i. Thành thá»­ khi bắt đầu lưu ý tá»›i đức tin, ông như má»™t thứ Descartes gá»i là “tabula rasaâ€, tấm bảng trắng xóa, chưa được viết gì. Và trong tư cách ấy, ông Ä‘i tìm má»™t giáo há»™i lôi cuốn ông nhất vá» phương diện trí thức.

Theo ông, trí thức hóa việc tìm kiếm này là việc quá dá»… dàng. Vì chỉ cần duyệt qua các nhân vật từng khiến ông chú ý hÆ¡n cả, ông thấy há» toàn là ngưá»i Công Giáo. Chú ông là ngưá»i Công Giáo khi cưới vợ. Sá»­ gia ngưá»i Pháp René Girard là ngưá»i ông biết chỉ nhá» Ä‘á»c sách cá»§a ông ta, nhưng ông ta là má»™t ngưá»i Công Giáo. Và vì thế, Ông đã Ä‘á»c và há»c há»i vá» niá»m tin Công Giáo trong 3 năm qua và nay đã đến lúc ông bước vào niá»m tin ấy.

Ông cho rằng việc gia nhập ấy đáng lẽ đã diá»…n ra sá»›m hÆ¡n nếu vụ khá»§ng hoảng lạm dụng tình dục không tạo nên những hàng tít lá»›n trên báo chí và truyá»n thông. Tuy nhiên việc này chỉ buá»™c được ông tìm ra nguyên lý Giáo Há»™i như má»™t định chế nhân thần. Nhưng ông chưa bao giỠđặt nghi vấn việc ông sẽ trở thành ngưá»i Công Giáo.

Thánh Augustinô

Nhưng sao lại chá»n Thánh Augustinô làm thánh quan thầy? Vance cho hay ông rất cảm kích khi Ä‘á»c “Tá»± Thúâ€. Ông từng Ä‘á»c nó đến hai lần trong 15 năm qua. Theo ông, má»™t chương trong cuốn “Kinh Thành Thiên Chúa†cá»§a thánh nhân hết sức có liên quan đến thá»i nay vá» phương diện chính sách. Ông nghÄ© vá» má»™t phương diện nào đó, Thánh Augustinô quả là má»™t ngưá»i mạnh mẽ cổ vÅ© những Ä‘iá»u được Giáo Há»™i tin.

Vance cho rằng má»™t lý do phụ cho việc ông trở lại là ông xuất thân từ má»™t thế giá»›i không có nhiá»u hiểu biết trí thức vỠđức tin Công Giáo. Ông dành nhiá»u thì giá» giữa má»™t số lá»›n các nhà trí thức không theo Kitô Giáo nên ông biết rõ như thế. Theo ông, Thánh Augustinô cho ông con đưá»ng hiểu đức tin Kitô giáo má»™t cách trí thức mạnh mẽ. Ông từng kinh qua giai Ä‘oạn vô thần. Nên vá»›i má»™t ngưá»i từng phí phạm phần lá»›n Ä‘á»i mình tin theo sá»± đối trá cho rằng chỉ ngưá»i ngu đần má»›i là Kitô hữu, Thánh Augustinô thá»±c sá»± chứng minh má»™t cách cảm kích rằng Ä‘iá»u đó không đúng.

Khủng hoảng không làm nản chí 

ÄÆ°á»£c há»i Giáo Há»™i hiện Ä‘ang trong má»™t tình huống đầy khó khăn vá»›i các vụ tai tiếng và mÆ¡ hồ vá» lãnh đạo, phải chăng những khốn khó này làm ta nản chí? Vance không nghÄ© thế. Theo ông, có chăng chỉ là tạm thá»i vì những Ä‘iá»u ông yêu thích vá» Äạo Công Giáo đã có tuổi rất cao. Nên ông bảo ông có cái nhìn vá» lâu vá» dài hÆ¡n. Ông tá»± há»i: Liệu sá»± việc hiện nay có làm ta nản chí hÆ¡n hồi giữa thế ká»· 19 không? Hay Thá»i Äại Äen Tối (Trung Cổ)? Liệu nó có làm ta nản chí như lúc có vị Giáo Hoàng thứ hai ở Avignon không? Ông tin chắc không. Niá»m hy vá»ng cá»§a đức tin Kitô giáo không bắt nguồn từ những chinh phục thế giá»›i vật chất ngắn hạn, nhưng bắt nguồn ở sá»± kiện nó chân thật, và vá» lâu vá» dài, vá»›i những thăng trầm thưá»ng lệ, sá»± việc sẽ ổn định thôi.

Giáo huấn xã hội Công Giáo và chính sách công

Vance cho rằng quan Ä‘iểm cá»§a ông vá» chính sách công và má»™t nhà nước tốt đẹp nhất ăn nhập vá»›i giáo huấn xã há»™i Công Giáo. Và đó là má»™t trong những Ä‘iá»u lôi kéo ông gia nhập Giáo Há»™i Công Giáo. Ông nhìn thấy sá»± chồng phá»§ lên nhau giữa Ä‘iá»u ông muốn thấy và Ä‘iá»u Giáo Há»™i Công Giáo muốn thấy. Ông hy vá»ng đức tin cá»§a ông sẽ giúp ông biết cảm thương hÆ¡n và đồng hóa vá»›i những ngưá»i Ä‘ang lao Ä‘ao vất vả. Nhưng ông cho rằng ná»n chính trị ông tin theo trong những năm qua có tính nhất quán. Ông nghÄ© Äảng Cá»™ng Hòa ở Mỹ quá nhiá»u năm từng là má»™t cuá»™c hùn hạp giữa những ngưá»i bảo thá»§ vá» xã há»™i và những ngưá»i duy tá»± do vá» thị trưá»ng và theo ông, những ngưá»i bảo thá»§ vá» xã há»™i đã không hưởng được bao nhiêu lợi ích từ cuá»™c hùn hạp này. Má»™t phần thách thức để sống còn cá»§a chá»§ nghÄ©a bảo thá»§ xã há»™i trong thế ká»· 21 là không chỉ nói tá»›i các vấn đỠnhư phá thai, mà còn phải có viá»…n kiến rá»™ng lá»›n hÆ¡n vá» kinh tế chính trị và ích chung.

Nói đến các nguy hiểm chính khi Kitô hữu tham gia sinh hoạt chính trí hiện nay, Vance cho rằng ở bình diện căn bản, hiện diện trong Ä‘á»i sống chính trị hiện nay là má»™t cuá»™c Ä‘ua tranh giành tiếng tăm. Khi bạn cố gắng làm những Ä‘iá»u khiến bạn được càng nhiá»u ngưá»i ưa thích càng hay, thì bạn rất ít cÆ¡ may làm được những Ä‘iá»u nhất quán vá»›i giáo huấn cá»§a Giáo Há»™i Công Giáo. Ông là má»™t Kitô hữu và là má»™t ngưá»i bảo thá»§, lại là đảng viên Äảng Cá»™ng Hòa nữa, nên ông có quan Ä‘iểm dứt khoát vá» những Ä‘iá»u đáng kể. Tuy nhiên, theo ông, ta phải khiêm nhừơng để hiểu ra rằng chính trị, trong yếu tính, vốn là trò chÆ¡i tạm bợ…

Ông biết nhiá»u ngưá»i chỉ trích cách Ä‘a số những ngưá»i tá»± mô tả mình là Kitô hữu đỠcập tá»›i Ông Trump. Vá»›i ông, vá» căn bản, vấn đỠđa số các Kitô hữu Ä‘ang đương đầu là: trong hai đảng chính trị hiện nay, đảng nào ít xúc phạm đến đức tin cá»§a tôi hÆ¡n cả? Khi đó là câu há»i, thì câu trả lá»i hầu như lúc nào cÅ©ng không thá»a đáng. Ông không mấy đồng ý vá» cung cách má»™t số ngưá»i NgÅ© Tuần phản ứng đối vá»›i Ông Trump. Nhưng ông cÅ©ng hiểu phần lá»›n há» không làm thế vì há» là những kẻ bợ đỡ. Há» làm thế chỉ vì há» không nghÄ© há» có chá»n lá»±a nào khác tốt hÆ¡n.

Liên hệ giữa Hillbilly Elegy và đức tin Công Giáo

Vance cho rằng má»™t trong những Ä‘iá»u Hillbilly Elegy muốn nói vá» là cuá»™c chiến đấu giành sá»± ổn định cho cuá»™c sống riêng cá»§a bạn, nhưng cÅ©ng để trở thành má»™t ngưá»i tốt khi bạn không có được má»™t ná»n dưỡng dục dá»… dàng. NghÄ©a là trở thành má»™t ngưá»i chồng tốt và má»™t ngưá»i cha tốt, và có khả năng đủ để chu cấp cho gia đình bạn. Má»™t trong những Ä‘iá»u lôi cuốn nhất vá» Äạo Công Giáo là: ý niệm Æ¡n thánh không được diá»…n đạt bằng những hạn từ hiển dung. Nó không giống như thể nhận được Æ¡n thánh, bạn tức khắc chuyển từ má»™t ngưá»i xấu sang thành má»™t ngưá»i tốt. Bạn phải không ngừng căn cứ vào đó mà cố gắng làm việc. Ông rất thích Ä‘iá»u này.

Äối vá»›i ông, trở thành má»™t ngưá»i tốt thá»±c sá»± khá khó. Nhìn nhận rằng Æ¡n thánh làm việc trong má»™t thá»i gian dài là Ä‘iá»u có tính giải thoát, nhưng cÅ©ng nhất quán vá»›i cung cách ông nhìn sá»± thay đổi trong cuá»™c sống cá»§a chính ông, và trong cuá»™c sống cá»§a những ngưá»i ông quen biết. Má»™t Ä‘iá»u ông thấy khó liên hệ vá»›i má»™t số giá»›i trong Kitô Giáo là ý niệm cho rằng biến đổi là Ä‘iá»u dá»… dàng, và nó xẩy đến bất cứ khi nào bạn Ä‘á»c má»™t câu kinh. Äiá»u ấy không nhất quán vá»›i cung cách ông thấy ngưá»i ta chiến đấu, và cải tiến cÅ©ng như thay đổi.
_____________________________________________________________________________________________________________
(1) J.D. Vance là má»™t tác giả Hoa Kỳ và là má»™t chuyên gia vá» tư bản mạo hiểm (venture capitalist), nổi tiếng vá» cuốn hồi ký Hillbilly Elegy (Tháng 6, 2016). Cuốn sách nói đến các giá trị cá»§a Vùng Appalacia tức vùng văn hóa ở Miá»n Äông Hoa Kỳ chạy dài từ Nam New York tá»›i bắc Alabama và Georgia. Cuốn sách được liệt kê trong các sách bán chạy nhất trong hai năm 2016 và 2017 cá»§a tá» New York Times và được đăc biệt chú ý trong kỳ bầu cá»­ 2016 vá»›i việc khám phá ra giai cấp lao động da trắng. Nhá» thế, năm 2017, ông được Ron Howard ký giao kèo biến Hillbilly Elegy thành phim và ông từng có ý định ra tranh cá»­ vào Thượng Nghị Viện Hoa Kỳ.

Viet Catholic