Bạn có tử tế dễ thương mỗi ngày không?

�ược thành lập ở Hà Lan năm 2003, Ngày Quốc tế Khen ngợi 1 tháng 3, ngày này mong sẽ là ngày tích cực nhất năm. Nhân dịp này triết gia và văn sĩ Pháp Emmanuel Jaffelin trả l�i trên báo Aleteia v� chỗ đứng của sự tử tế dễ thương trong xã hội và v� vai trò của l�i khen trong các giao tiếp xã hội.

Ông Hans Poortvielt ngư�i Hà Lan, ngư�i có sáng kiến thành lập Ngày Quốc tế Khen ngợi khẳng định: “Một l�i khen cá nhân chân thành không tốn kém gì nhưng ảnh hưởng của nó trên ngư�i nhận là vô cùng to lớn�. Nhân dịp này, triết gia và văn sĩ Pháp (tác giả sách Ca ngợi sự dễ thương, Cẩm nang nh� của các việc làm tử tế dễ thương, Éloge de la gentillesse, Petit cahier d’exercices de gentillesse) trả l�i trên báo Aleteia v� tầm quan tr�ng của sự tử tế dễ thương và sự cần thiết phải biết khen và biết nhận l�i khen.

Aleteia: Dễ thương là một đức tính hay một khiếm khuyết?

Emmanuel Jaffelin: Tính dễ thương thư�ng không được thích cho mấy, tính dễ thương là đức tính có thể là cơ sở của đức tin. Nhưng qua lịch sử từ vựng, chữ dễ thương mang ý nghĩa khá mơ hồ. Gốc la-tinh của chữ “dễ thương-gentil� có nghĩa là cao cả, ngư�i sinh ra đã là cao cả. Sau đó chữ này đã bị dùng sai khi dính với tôn giáo: ngư�i do thái dùng chữ “goy� để nói đến những ngư�i không-do thái, ngư�i kitô hữu dùng chữ “gentil� để nói đến những ngư�i không-kitô hữu. Chẳng hạn vào thế kỷ 13, Thánh Tôma Aquinô đã viết một khảo luận thần h�c có tên Tổng luận chống những ngư�i gentil (Somme contre les gentils). Thánh Phaolô có tên là tông đồ của những ngư�i gentil! Vì thế ngày nay có sự mơ hồ khi dùng chữ này. Tôi cố gắng chuyển chữ này, đặt nó trên n�n tảng đạo đức mà trung tâm của nó không có gì khác hơn là sự thông cảm. Dễ thương là thông cảm, là giúp một ngư�i đang nh� mình giúp. Ngư�i dễ thương là ngư�i giúp đỡ, là ngư�i cao cả qua những việc h� làm. Những ngư�i thực hành hạnh dễ thương là các quý ông, quý bà lịch sự của thế kỷ 21. Khái niệm này dùng để phân biệt với sự tôn tr�ng và thông cảm, cũng cùng trong lãnh vực này nhưng có một vài khác biệt: một bên là thông cảm lạnh lùng, một bên là thông cảm nồng nhiệt.

Con ngư�i thư�ng dễ dàng chỉ trích hơn là khen ngợi… Làm sao để chữa?

Khen ngợi là một hành vi nhằm khen một ngư�i, thể hiện uy thế vào một lúc nào đó. Nếu đôi khi nó mang một ý tưởng thuần phục hay tính đạo đức giả bắt buộc nào đó để duy trì một thứ trật, thì l�i khen mang một ý nghĩa tinh thần rất tích cực. Nó giúp chúng ta nhận biết một ngư�i nào đó trong uy thế của h� để khuyến khích, lên tinh thần, mang lại tin tưởng. Chỉ trích cũng như l�i khen đ�u nằm trong các giao tiếp nhân bản. Không có gì để chữa ở đây, đơn giản là hiểu sự tử tế dễ thương được thật sự mến chuộng trong nghĩa cao đẹp nhất của chữ! Khi tôi giúp ai, tôi thật sự quan tâm đến giao tiếp mà tôi vun xới để làm thuận lợi cho tinh thần xã hội, tinh thần đạo đức, tôi không chỉ tập trung vào tôi. Từ đó, có sự quan tâm, có ý chỉ khởi đầu để tạo nên quan hệ, để tạo khả năng giao tiếp, để được dễ gần. Cùng với ngư�i khác, sự tử tế dễ thương song song với sự phát triển một tinh thần đạo đức. Cũng buồn cư�i là đôi khi chúng ta từ chối l�i khen vì sợ bị xem là… thích khen. Dù sao, khi chân thành khen nhau, khi đối diện với ego của ngư�i kia, ego của mình sẽ được… tiêu tan! 

�âu là chỗ đứng của l�i khen trong xã hội ngày nay?

Vì cuộc Cách mạng Pháp mà chúng ta sống một n�n dân chủ rất đặc biệt ở Pháp. Cách mạng Pháp được xem như sự chấm dứt của chế độ quân chủ và sự ra đ�i của một n�n dân chủ và bình đẳng. Nhưng tôi không nghĩ như vậy. Cách mạng Pháp không gạt b� chế độ quân chủ. Nó làm cho chế độ quân chủ bành trướng ra, bị lan nhiễm, bị di căn hóa. Ngày nay, mỗi ngư�i tự cho mình là vua. Sẽ rất khó cho ngư�i nào đã tự cho mình là vua, là ngư�i có uy quy�n tối thượng lại có thể đi khen ngư�i khác… Vì thế, l�i khen không có chỗ xứng đáng của nó trong xã hội chúng ta. Cần có cả một nghệ thuật sư phạm để giáo dục v� chủ đ� này.

Làm thế nào để làm được một l�i khen?

Rất đơn giản! L�i khen là trí thông minh của cảm xúc, là tích cực làm nên đi�u tích cực. L�i khen cốt yếu nhắm đến ngư�i nào thiếu, ngư�i nào không có tự tin ở mình. L�i khen là khớp nối kết với cột sống cho ngư�i nhận. L�i khen không làm cho cột sống cứng đơ, nhưng giữ cột sống thẳng, giúp cho ngư�i nhận l�i khen đứng vững và ý thức tầm cao cả của mình. L�i khen, là biết quỳ gối xuống để nâng ngư�i khác lên. 

Và làm thế nào để nhận l�i khen?

Cũng một cách khi nói l�i khen, với tất cả sự đơn giản! Phải biết nhận với cả tấm lòng thành. Trong trư�ng hợp này hay trư�ng hợp kia, đó là Chúa Kitô ở cuối chân tr�i.

Marta An Nguyễn dịch

Phanxicovn