Mở định nghÄ©a con ngưá»i thì ta Ä‘á»c được con ngưá»i là má»™t động váºt có lý trÃ, suy nghÄ© và có tình cảm. Rõ rà ng là như váºy nhưng rồi đôi khi đâu đó vẫn có những bóng dáng cá»§a những con ngưá»i vô Æ¡n, bá»™i bạc vá»›i kẻ đã trao Æ¡n cho mình. Những ngưá»i vô Æ¡n ngưá»i ta gá»i là phụ bạc hay vô tình bạc nghÄ©a. Tệ hÆ¡n nữa, không chỉ dừng lại ở chá»— vô Æ¡n mà có khi còn quay lại “cắn†cả ngưá»i đã ban Æ¡n cho mình. Và , để diá»…n tả hình ảnh đó, ông bà xưa thưá»ng nói : “cứu váºt váºt trả Æ¡n, cứu nhân nhân trả oánâ€.
         DÄ© nhiên, chẳng ai muốn mình rÆ¡i và o trưá»ng hợp chẳng đặng đừng để ngưá»i khác bá»™i phản. Thế nhưng chả ai biết được chữ ngá».
         Trong Ä‘iện thoại, giá»ng trầm buồn, ngưá»i anh kết nghÄ©a thông báo cho bỉ nhân biết rằng anh đã há»§y kết bạn vá»›i 2 ngưá»i mà trước đây có thể là thân hay hÆ¡n nữa, anh là ngưá»i Æ¡n cá»§a há». Äáng tiếc thay ngưá»i ta đã không nháºn ra Ä‘iá»u đó và còn quay lưng. Chá»n lá»±a cuối cùng cá»§a anh là không còn giao du nữa cho nhẹ lòng.
         Äá»i là váºy ! Có những Ä‘iá»u xảy ra không như ý mình muốn.
         Anh may mắn vươn lên giữa pháºn Ä‘á»i Ä‘en Ä‘uổi, pháºn Ä‘á»i khuyết táºt. Sống trong cảnh nghèo chạy ăn từng bữa và từng dÄ©a cÆ¡m trứng kho thịt khó khi là xa xỉ đối vá»›i anh trong thá»i gian cái nghèo Ä‘eo bám để rồi khi may mắn vượt lên số pháºn anh vẫn không quên thuở hà n vi và những ngưá»i nghèo. Cà ng gặp ngưá»i nghèo anh cà ng quấn quýt và như muốn bá» hết gia sản cá»§a mình để chia sẻ cho những ngưá»i bất hạnh. Thế nhưng, những ngưá»i đại diện đứng ra để lo cho những mảnh Ä‘á»i bất hạnh đó đã không còn chữ tÃn vá»›i anh. Cuối cùng, anh chá»n giải pháp tá»± là m và chia tay vá»›i những “mối tình†trước đây mà anh gắn bó.
         Khi thấy anh dừng chân lại vì hoà n cảnh hiện tại khó nói cá»§a anh, những ngưá»i mà trước đây đã thá» Æ¡n đã quay lại vá»›i anh không há» thương tiếc. Không chỉ 1, 2 nhưng số ngưá»i bạc bẽo vá»›i anh cÅ©ng kha khá.
         Ngay trong đám tang nhạc mẫu cá»§a anh, anh cứ tưởng những ngưá»i thụ Æ¡n sẽ đến vì nắm chắc trong tay há» nhá»› Æ¡n anh, há» nhá»› đến tấm lòng, sá»± chia sẻ cá»§a anh nhưng Ä‘á»u bặt vô âm tÃn. Ngược lại, những ngưá»i đụng chạm và anh góp ý thẳng mặt thì lại vượt qua ngăn cách cá»§a háºn thù để đến vá»›i anh và gia đình.
         Giá»ng trầm buồn, anh không oán trách ai cả nhưng đâu đó cÅ©ng để lại cho anh bà i há»c vá» sá»± sẻ chia.
         Nói đến đây, tôi lại nhớ đến triết lý cục kẹo.
         Chuyện đơn giản rằng anh chà ng kia có kẹo và cho bé hà ng xóm. Ngà y nà o cÅ©ng như ngà y nấy, anh cứ cho kẹo. Äến má»™t ngà y kia anh hết kẹo và rồi đứa hà ng xóm nháºn kẹo quen đó quay lại háºn thù anh.
         Rõ rà ng rằng sá»± chia sẻ đó là tá»± tấm lòng. Như má»™t thói quen, để rồi đến khi bên cho không còn khả năng cho nữa thì bên nháºn quay lưng lại.
         Xét ra thì quả là quá vô duyên. Cho là sá»± tá»± nguyện, là tấm lòng cá»§a ngưá»i cho. Khi hết cho, mình phải nhá»› Æ¡n và mang Æ¡n ngưá»i đã cho mình chứ. Thế nhưng đứa trẻ không nháºn ra Ä‘iá»u đó và quay lưng lại vá»›i ngưá»i Æ¡n cá»§a anh.
         Hình ảnh đứa trẻ giáºn há»n vá»i ngưá»i Æ¡n cá»§a mình – ngưá»i cho kẹo nay không phải là hiếm giữa cuá»™c Ä‘á»i. Dưá»ng như ngưá»i ta cứ nghÄ© cho là bổn pháºn cá»§a ngưá»i khác để rồi khi không cho nữa thì há» quay ra háºn thù. Äúng là suy nghÄ© ấu trÄ© và quá trẻ con.
         Ở Ä‘á»i ! Cần lắm chữ tình, chữ tình đó gói ghém cả lòng biết Æ¡n vá»›i ngưá»i đã trao Æ¡n cho mình. Thế nhưng, đáng tiếc thay ngà y hôm nay không Ãt ngưá»i chÆ¡i môn thể thao mà tôi gá»i là trò chÆ¡i khó đó là trò “qua cầu rút vánâ€.
         Qua cầu, có khi ta vẫn cần quay lại để là m Ä‘iá»u gì đó nhưng có những ngưá»i đã rút ván để không còn cÆ¡ há»™i quay lại được nữa.
         CÅ©ng vá»›i câu chuyện mà anh bạn kết nghÄ©a đã gặp. Khi gặp lại ngưá»i thá» Æ¡n đã quay lưng lại vá»›i anh thì há» cÅ©ng ngượng. Khi đó há» cÅ©ng muốn ngá»a tay xin tiếp nhưng dưá»ng như đã muá»™n.
         Sống ở Ä‘á»i, cần lắm lòng biết Æ¡n và chữ tình. Thế nhưng đáng tiếc thay, vá»›i nhịp sống vá»™i vã cÅ©ng như nhiá»…m thói “ăn xổi ở thì†để rồi nhiá»u ngưá»i quên Ä‘i Æ¡n nghÄ©a cá»§a ngưá»i mình đã thụ Æ¡n.
         Ngược dòng thá»i gian vá» hai mươi năm trước. Khi ná»™p đơn xin nghỉ việc để chá»n cho mình ngã rẽ cá»§a cuá»™c Ä‘á»i, vị giám đốc nhắc nhá»› má»™t câu mà đến giá» bỉ nhân mãi không quên : “Là m gì là m, đừng sống theo kiểu ăn xổi ở thì nhé ! Phải có trước có sau, biết trước biết sau má»›i là ngưá»i tháºtâ€.
         Chuyện cÅ©ng dá»… hiểu, vị giám đốc đã đã bị và i ngưá»i thân cáºn nghỉ việc chia tay để láºp công ty khác đối đầu vá»›i ông. Còn bỉ nhân ngược lại, khi nghỉ việc là dẹp bá» luôn chứ không há» ngoái lại.
         Nói đến đây, tôi lại nhá»› đến lá»i cá»§a nhạc sÄ© đặt trong bà i CỠÚa :
Hỡi cố nhân Æ¡i chuyện thần tiên xa vá»i.
Tình đã như vôi mong chi còn chung đôi.
Cứ cuối mặt Ä‘i để nghe Ä‘á»i lầm lỡ.
Äừng nÃu thá»i gian cho thêm sầu vương mang …
Khi ta gặp những ngưá»i vô Æ¡n bạc nghÄ©a, có lẽ ta lặng lẽ rút lui cho Ä‘á»i nó nhẹ nhà ng.
Cuá»™c Ä‘á»i, vốn dÄ© đã nặng ná» vì biết bao nhiêu chuyện trong cõi nhân gian, bá»›t Ä‘i chuyện gì đó cho ta nhẹ lòng thì ta nên bá»›t cho Ä‘á»i thanh thản.
Nói Ä‘iá»u nà y, viết Ä‘iá»u nà y không há» có ý ai oán hay chỉ trÃch hay trách móc ai. Viết tâm tư đây để gá»i đến những ngưá»i thân quen như là nhắc nhở những ngưá»i đó và nhắc nhở chÃnh bản thân mình rằng sống phải có trước có sau và có tình có nghÄ©a chứ đừng có sống bạc. Khi tình đã bạc như vôi thì chắc có lẽ chán lắm và chẳng có gì để là m cho vôi trở lại như trước nữa.
Hãy sống trá»n vẹn chữ tình và chữ nghÄ©a cá»§a Ä‘á»i mình bởi lẽ cuá»™c Ä‘á»i nà y qua Ä‘i rất vá»™i và tháºt mong manh.
Huệ Minh

