Nữ hoà ng Elisabeth đến tu viện Wrstminster cùng với Tổng Giám mục Cantorbery để khai mạc Thượng hội đồng khoáng đại Giáo hội Anh giáo năm 1995. . / Big Pictures/MaxPPP
Và i tuần trước hôn lá»… (ngà y 19-5) vá»›i hoà ng tá» Harry, cháu cá»§a nữ hoà ng Anh, nữ diá»…n viên Mỹ Meghan Markle đã kÃn đáo rá»a tá»™i theo nghi thức Anh giáo để tuần phục theo Giáo há»™i Anh giáo. Má»™t Giáo há»™i mà nữ hoà ng luôn giữ vai trò tượng trưng.
- Äâu là chá»— đứng cá»§a nữ hoà ng Anh trong Giáo há»™i Anh giáo?
Như tất cả các vị vua nước Anh từ thá»i Cải cách, nữ hoà ng Elizabeth II là ngưá»i “bảo vệ đức tin và nhà lãnh đạo tối cao cá»§a Anh giáoâ€. Chức vụ nà y được Äức Giáo hoà ng Lêô X trao tặng cho vua Henry VIII, ngưá»i cá»±c lá»±c bảo vệ công giáo chống các quan Ä‘iểm cá»§a Luther. Nhưng không vì váºy mà nhà vua không ly khai khá»i Rôma vì Rôma từ chối tiêu hôn cho nhà vua vá»›i nữ hoà ng Catherine d’Aragon: năm 1534 Quốc há»™i Anh trao cho nhà vua chức tước “lãnh đạo tối cao Giáo há»™i Anh giáo†mà con gái nhà vua, công chúa Mary Ire vẫn giữ đạo công giáo, cô không theo Anh giáo. Năm 1558, nữ hoà ng Elizabeth I nắm giữ chức vụ “lãnh đạo tối cao Giáo há»™i Anh giáo†và từ đó chức vụ tối cao nà y luôn truyá»n lại cho các ngưá»i thừa kế ngai vua nước Anh.
Từ đó, trong ngà y lên ngôi, các vị vua hoặc nữ hoà ng Anh long trá»ng tuyên bố “duy trì và gìn giữ má»™t cách bất di bất dịch Giáo há»™i Anh giáo, tÃn Ä‘iá»u, thá» phụng, ká»· luáºt và quản trị theo như luáºt nước Anh ấn địnhâ€. Vì thế năm 1953, nữ hoà ng Elizabeth II thiết láºp quyá»n uy cá»§a mình trên Giáo há»™i Anh giáo, là giáo phái duy nhất thuá»™c Liên hiệp Anh mà ngưá»i đứng đầu là Tổng Giám mục Cantorbéry, ngưá»i được nữ hoà ng tấn phong.
Là nữ hoà ng cá»§a nước Écosse, vua hoặc nữ hoà ng nước Anh có nhiệm vụ “duy trì Giáo há»™i Écosseâ€. Nhưng Giáo há»™i nà y chỉ chấp nháºn Chúa Kitô là “vua và là ngưá»i đứng đầu†nên nữ hoà ng không thể là “lãnh đạo tối caoâ€: vì thế khi nữ hoà ng đến Balmoral, bà chỉ tham dá»± các buổi lá»… như các “thà nh viên bình thưá»ng†cá»§a Giáo há»™i Écosse.
- Là m thế nà o để giải thÃch vai trò nà y?
Má»™t cách chÃnh thức, nữ hoà ng đỠcá» các tổng giám mục, giám mục, các vị quản nhiệm các nhà thá» chÃnh tòa cá»§a Giáo há»™i nước Anh. Các linh mục, các thầy phó tế phải thá» trung thà nh, há» không được từ chức mà không có sá»± đồng ý cá»§a nữ hoà ng. Trên thá»±c tế có má»™t Há»™i đồng Äá» cá», há» chá»n trước các ứng viên sau đó hỠđưa danh sách đỠcá» lên nữ hoà ng.
Hiện nay uy quyá»n tối thượng cá»§a Anh giáo là Thượng há»™i đồng Giáo há»™i Anh giáo, do các tổng giám mục các giáo pháºn Cantorbéry và York đứng đầu. Từ những năm 1970, cứ má»—i năm năm, nữ hoà ng có thông lệ khai mạc khóa há»p đầu tiên sau khi bầu chá»n các thà nh viên. Má»™t cách tượng trưng, các quyết định cá»§a Thượng há»™i đồng phải được Quốc há»™i và nữ hoà ng chứng thá»±c. Vá» mặt phụng vụ và tÃn lý thì Thượng há»™i đồng hà nh động độc láºp nhưng há» phải nháºn sá»± đồng ý cá»§a nữ hoà ng sau khi đã thông báo cho bá»™ trưởng ná»™i vụ.
Cách xếp đặt nà y giải thÃch vì sao cho đến bây giá», các ngưá»i trong hoà ng gia Anh bắt buá»™c phải theo Anh giáo. Vì thế năm 2001, huân tước Nicholas Windsor, con cá»§a công tước Kent, ngưá»i thừa kế thứ 37 theo thứ tráºt hoà ng gia đã phải từ chối quyá»n thừa kế cá»§a mình khi ông và o đạo công giáo.
Từ năm 2013, vá»›i sá»± bãi bá» các ÄÃnh ước đã thiết láºp từ năm 1701, thì các ngưá»i trong hoà ng gia Anh không bắt buá»™c phải lấy má»™t ngưá»i theo anh giáo. Nhưng bà Autumn Kelly khi sinh ra có đạo công giáo, năm 2008 bà phải theo anh giáo để kết hôn vá»›i ông Peter Phillips, cháu cá»§a nữ hoà ng.Â
- Äâu là đức tin cá»§a nữ hoà ng Elizabeth?
Theo ông Christopher Lamb, tùy viên cá»§a tuần báo The Tablet ở Rôma thì “đối vá»›i nữ hoà ng, đức tin rất quan trá»ngâ€. Bà hay Ä‘i lá»… và bà rất thÃch các bà i giảng ngắn. Ông Lamb cho biết: “Trên tất cả má»i sá»±, dầu thánh bà nháºn ngà y nháºm chức là trá»ng tâm cá»§a bà . Bà xem mình là ngưá»i cá»§a hoà ng gia dưới cái nhìn cá»§a Chúa, và xác tÃn vai trò nữ hoà ng cá»§a mình là để phục vụ. Má»™t phần lá»›n đức tin cá»§a bà đến từ suy nghÄ©, bà được chá»n để là m bổn pháºn cá»§a mìnhâ€. Má»™t bổn pháºn gần như thiêng liêng đối vá»›i bà .
Bà chưa bao giá» bà y tỠý kiến cá»§a mình vá» cách quản trị Giáo há»™i Anh giáo, nhưng bà không thoải mái mấy vá»›i ý tưởng có các phụ nữ giám mục, dù bà phải chấp nháºn. Trong nhiá»u lần, bà đỠcáºp đến đức tin cá»§a mình trong các lần lên đà i truyá»n hình để chúc lá»… Giáng Sinh, nhất là từ những năm 2000 trong bối cảnh thế tục hóa ngà y cà ng lan rá»™ng ở nước Anh. Năm 2015 bà tuyên bố: “Äối vá»›i tôi, Chúa Giêsu Kitô, Hoà ng tá» cá»§a hòa bình, mà chúng ta mừng ngà y giáng sinh là má»™t cảm hứng và là neo trong cuá»™c Ä‘á»i cá»§a tôi. Äà i truyá»n hình The Crown vừa đây nhắc lại nhà rao giảng phúc âm ngưá»i Mỹ Billy Graham đã giúp bà đà o sâu đức tin, bà đã gặp ông nhiá»u lần.
Còn vá» phần hoà ng tá» Charles, ông gần vá»›i những ngưá»i anh-công giáo, nhánh anh giáo theo phụng vụ truyá»n thống hÆ¡n và mang Ä‘áºm nét công giáo hÆ¡n. Ông giải thÃch, ông đảm nhiệm vai trò ngưá»i bảo vệ đức tin, dù đức tin cá»§a mình như thế nà o, tất cả Ä‘á»u nằm trong má»™t tổng thể chung.
Còn vá» phần các thế hệ trẻ hÆ¡n, nếu thế hệ nà y còn chÃnh thức giữ anh giáo thì há» cÅ©ng chưa có dịp để thá»±c sá»± nói lên đức tin cá»§a mình. Tuy không còn bị bắt buá»™c, nữ diá»…n viên Meghan Markle, ngưá»i gốc tin là nh, được nuôi dạy trong má»™t trưá»ng công giáo nhưng chưa bao giá» rá»a tá»™i, cô đã kÃn đáo rá»a tá»™i và thêm sức ngà y 6 tháng 3 vừa qua theo Giáo há»™i Anh giáo để là m hôn lá»… theo anh giáo vá»›i hoà ng tá» Harry và o ngà y thứ bảy 19 tháng 5 nà y. CÅ©ng như công nương Kate Middleton, được rá»a tá»™i từ nhá», cô nháºn phép thêm sức má»™t thá»i gian ngắn trước khi là m hôn lá»… vá»›i hoà ng tá» William.
Marta An Nguyễn dịch
Phanxicovn

