Ba câu h�i v� mối dây liên hệ giữa Nữ hoàng Anh và Anh giáo

Nữ hoàng Elisabeth đến tu viện Wrstminster cùng với Tổng Giám mục Cantorbery để khai mạc Thượng hội đồng khoáng đại Giáo hội Anh giáo năm 1995. . / Big Pictures/MaxPPP

Vài tuần trước hôn lễ (ngày 19-5) với hoàng tử Harry, cháu của nữ hoàng Anh, nữ diễn viên Mỹ Meghan Markle đã kín đáo rửa tội theo nghi thức Anh giáo để tuần phục theo Giáo hội Anh giáo. Một Giáo hội mà nữ hoàng luôn giữ vai trò tượng trưng.

1. �âu là chỗ đứng của nữ hoàng Anh trong Giáo hội Anh giáo?

Như tất cả các vị vua nước Anh từ th�i Cải cách, nữ hoàng Elizabeth II là ngư�i “bảo vệ đức tin và nhà lãnh đạo tối cao của Anh giáo�. Chức vụ này được �ức Giáo hoàng Lêô X trao tặng cho vua Henry VIII, ngư�i cực lực bảo vệ công giáo chống các quan điểm của  Luther. Nhưng không vì vậy mà nhà vua không ly khai kh�i Rôma vì  Rôma từ chối tiêu hôn cho nhà vua với nữ hoàng Catherine d’Aragon: năm 1534 Quốc hội Anh trao cho nhà vua chức tước “lãnh đạo tối cao Giáo hội Anh giáo� mà con gái nhà vua, công chúa Mary Ire vẫn giữ đạo công giáo, cô không theo Anh giáo. Năm 1558, nữ hoàng Elizabeth I nắm giữ chức vụ “lãnh đạo tối cao Giáo hội Anh giáo� và từ đó chức vụ tối cao này luôn truy�n lại cho các ngư�i thừa kế ngai vua nước Anh.

Từ đó, trong ngày lên ngôi, các vị vua hoặc nữ hoàng Anh long tr�ng tuyên bố “duy trì và gìn giữ một cách bất di bất dịch Giáo hội Anh giáo, tín đi�u, th� phụng, kỷ luật và quản trị theo như luật nước Anh ấn định�. Vì thế năm 1953, nữ hoàng Elizabeth II thiết lập quy�n uy của mình trên Giáo hội Anh giáo, là giáo phái duy nhất thuộc Liên hiệp Anh mà ngư�i đứng đầu là Tổng Giám mục Cantorbéry, ngư�i được nữ hoàng tấn phong.

Là nữ hoàng của nước Écosse, vua hoặc nữ hoàng nước Anh có nhiệm vụ “duy trì Giáo hội Écosse�. Nhưng Giáo hội này chỉ chấp nhận Chúa Kitô là “vua và là ngư�i đứng đầu� nên nữ hoàng không thể là “lãnh đạo tối cao�: vì thế khi nữ hoàng đến Balmoral, bà chỉ tham dự các buổi lễ như các “thành viên bình thư�ng� của Giáo hội Écosse.

2. Làm thế nào để giải thích vai trò này?

Một cách chính thức, nữ hoàng đ� cử các tổng giám mục, giám mục, các vị quản nhiệm các nhà th� chính tòa của Giáo hội nước Anh. Các linh mục, các thầy phó tế phải th� trung thành, h� không được từ chức mà không có sự đồng ý của nữ hoàng. Trên thực tế có một Hội đồng �� cử, h� ch�n trước các ứng viên sau đó h� đưa danh sách đ� cử lên nữ hoàng.

Hiện nay uy quy�n tối thượng của Anh giáo là Thượng hội đồng Giáo hội Anh giáo, do các tổng giám mục các giáo phận Cantorbéry và York đứng đầu. Từ những năm 1970, cứ mỗi năm năm, nữ hoàng có thông lệ khai mạc khóa h�p đầu tiên sau khi bầu ch�n các thành viên. Một cách tượng trưng, các quyết định của Thượng hội đồng phải được Quốc hội và nữ hoàng chứng thực. V� mặt phụng vụ và tín lý thì Thượng hội đồng hành động độc lập nhưng h� phải nhận sự đồng ý của nữ hoàng sau khi đã thông báo cho bộ trưởng nội vụ.

Cách xếp đặt này giải thích vì sao cho đến bây gi�, các ngư�i trong hoàng gia Anh bắt buộc phải theo Anh giáo. Vì thế năm 2001, huân tước Nicholas Windsor, con của công tước Kent, ngư�i thừa kế thứ 37 theo thứ trật hoàng gia đã phải từ chối quy�n thừa kế của mình khi ông vào đạo công giáo.

Từ năm 2013, với sự bãi b� các �ính ước đã thiết lập từ năm 1701, thì các ngư�i trong hoàng gia Anh không bắt buộc phải lấy một ngư�i theo anh giáo. Nhưng bà Autumn Kelly khi sinh ra có đạo công giáo, năm 2008 bà phải theo anh giáo để kết hôn với ông Peter Phillips, cháu của nữ hoàng. 

3. �âu là đức tin của nữ hoàng Elizabeth?

Theo ông Christopher Lamb, tùy viên của tuần báo The Tablet ở Rôma thì “đối với nữ hoàng, đức tin rất quan tr�ng�. Bà hay đi lễ và bà rất thích các bài giảng ngắn. Ông Lamb cho biết: “Trên tất cả m�i sự, dầu thánh bà nhận ngày nhậm chức là tr�ng tâm của bà. Bà xem mình là ngư�i của hoàng gia dưới cái nhìn của Chúa, và xác tín vai trò nữ hoàng của mình là để phục vụ. Một phần lớn đức tin của bà đến từ suy nghĩ, bà được ch�n để làm bổn phận của mình�. Một bổn phận gần như thiêng liêng đối với bà.

Bà chưa bao gi� bày t� ý kiến của mình v� cách quản trị Giáo hội Anh giáo, nhưng bà không thoải mái mấy với ý tưởng có các phụ nữ giám mục, dù bà phải chấp nhận. Trong nhi�u lần, bà đ� cập đến đức tin của mình trong các lần lên đài truy�n hình để chúc lễ Giáng Sinh, nhất là từ những năm 2000 trong bối cảnh thế tục hóa ngày càng lan rộng ở nước Anh. Năm 2015 bà tuyên bố: “�ối với tôi, Chúa Giêsu Kitô, Hoàng tử của hòa bình, mà chúng ta mừng ngày giáng sinh là một cảm hứng và là neo trong cuộc đ�i của tôi. �ài truy�n hình The Crown vừa đây nhắc lại nhà rao giảng phúc âm ngư�i Mỹ Billy Graham đã giúp bà đào sâu đức tin, bà đã gặp ông nhi�u lần.

Còn v� phần hoàng tử Charles, ông gần với những ngư�i anh-công giáo, nhánh anh giáo theo phụng vụ truy�n thống hơn và mang đậm nét công giáo hơn. Ông giải thích, ông đảm nhiệm vai trò ngư�i bảo vệ đức tin, dù đức tin của mình như thế nào, tất cả đ�u nằm trong một tổng thể chung.

Còn v� phần các thế hệ trẻ hơn, nếu thế hệ này còn chính thức giữ anh giáo thì h� cũng chưa có dịp để thực sự nói lên đức tin của mình. Tuy không còn bị bắt buộc, nữ diễn viên Meghan Markle, ngư�i gốc tin lành, được nuôi dạy trong một trư�ng công giáo nhưng chưa bao gi� rửa tội, cô đã kín đáo rửa tội và thêm sức ngày 6 tháng 3 vừa qua theo Giáo hội Anh giáo để làm hôn lễ theo anh giáo với hoàng tử Harry vào ngày thứ bảy 19 tháng 5 này. Cũng như công nương Kate Middleton, được rửa tội từ nh�, cô nhận phép thêm sức một th�i gian ngắn trước khi làm hôn lễ với hoàng tử William.

Marta An Nguyễn dịch

Phanxicovn