Chiếc áo cháy lửa

Ngư�i ta bảo rằng quyển sách bạn cần đ�c nhất tìm đến bạn khi bạn cần đ�c nhất. Tôi đã nhi�u lần trải nghiệm đi�u này, và gần đây nhất là với quyển sách của Heather King, Chiếc áo cháy lửa, Một năm với thánh Teresa Hài �ồng Giêsu. [Shirt of Flame]

Tựa đ� quyển sách mượn từ T.S. Eliot, trong quyển Bốn bộ tứ (Four Quartets) trong đó ông cho rằng Tình yêu, hay Thiên Chúa, ẩn sau sự giày vò mà chúng ta thư�ng cảm nhận trong những khát khao mãnh liệt của chính mình và sự thiêu đốt mà chúng ta cảm nhận đó là ‘chiếc áo lửa không chịu đựng nổi.’

King viết quyển sách này từ một hoàn cảnh dữ dội trong chính đ�i mình: Cô là một nhà báo và tác giả tự do, độc thân, đã li hôn, và đang phục hồi chứng nghiện rượu, cố gắng đi�u hòa một vài tăm tối trong quá khứ, đương cự với một ám ảnh gây tê liệt cả tinh thần cô khi ngư�i cô yêu mà không được đáp lại, cô cũng mạo hiểm v� tài chính khi từ b� công việc ổn định trong ngành luật để đổi lấy sự bất định của một tác giả tự do, và đang phải vật lộn với cảm thức mình là ngư�i ngoài cuộc xa lạ với những đ�u bình thư�ng như gia đình, hôn nhân, và cộng đồng, cảm nhận mình như cô nhi ngoài bàn tiệc cuộc đ�i. Vậy nên, cô để dành một năm để chìm đắm trong một trong những vị thánh lôi cuốn nhất m�i th�i đại, Teresa Hài �ồng Giêsu, để cố gắng tìm xem liệu thánh Teresa có phải là kim chỉ nam đạo đức và thiêng liêng nhằm xác định lại cuộc đ�i của mình hay không. Kết quả là một quyển sách chính chắn, thấu suốt sâu sắc và đầy mạnh mẽ.

King nhận ra nơi linh hồn thánh Têrêsa, bên trong linh hồn một vị thánh, bên trong một con ngư�i dư�ng như có thể từ b� m�i sự vì Chúa, có cùng những khát khao mãnh liệt mà cô cảm nhận cũng đang có trong lòng mình vậy. Và cô King nhận ra rằng những ng�n lửa này có thể vừa thanh luyện vừa hủy diệt, cứu rỗi hay giày vò, biến ngư�i ta thành một thánh nhân lớn hay một tội nhân lớn. Vậy nên, cô để ng�n lửa của thánh Têrêsa chiếu t�a trên những ng�n lửa của lòng cô. Và do bởi những gì riêng tư và cá nhân nhất trong mỗi chúng ta, nếu được bày t�, cũng sẽ mang tính chung nhất, cho nên khi tiết lộ những đấu tranh riêng tư và sâu thẳm của mình, quyển sách của cô cũng soi r�i cho cuộc đấu tranh chung của nhân loại. Tuy nhiên, quyển sách này là kiểu tự bày t�, chứ không bao gi� phô trương, một đi�u mà cô King nắm rất rõ.

Ví dụ như, rút ra từ một sự kiện nhi�u ngư�i biết trong cuộc đ�i thánh Têrêsa khi còn bé, được chị mình bảo ch�n ra một thứ trong chiếc gi� may đầy bóng mày, Têrêsa nói: ‘Em ch�n hết!’ và lấy hết cả gi� rồi đi. Cô King suy ngẫm dựa trên đấu tranh của chính mình với ý chí chỉ mong một đi�u, như Kierkegaard cũng từng trải qua. Và đây là đi�u mà cô rút ra cho cuộc đ�i mình:

‘Em ch�n hết!’ thánh Têrêsa đã nói thế, và tôi còn tiến hơn nữa, tôi càng thấy một sự tiến thoái lưỡng nan của con ngư�i đó là muốn tất cả. Tôi muốn độc thân, và tôi cũng muốn bung mình cho ngư�i bạn đ�i, tôi muốn các bí mật tăm tối, tiếng động, ánh sáng, sự điên cuồng và kích động của chốn đô hội, và tôi cũng muốn trồng một khu vư�n, nuôi súc vật và sống ở trang trại. Tôi muốn sống một nơi suốt đ�i, và tôi cũng muốn chu du d�c ngang hết m�i thước đất trên địa cầu trước khi chết. Tôi muốn ngồi hoàn toàn tĩnh lặng, và tôi cũng không ngừng dấy lên ý muốn vận động. Tôi muốn trốn đi và sống ẩn danh, và tôi cũng muốn nổi tiếng. Tôi muốn gần gũi với gia đình, và tôi cũng muốn để mặc gia đình. Tôi muốn cả đ�i mình thật năng động, và tôi cũng muốn dành cả đ�i để trầm tư. Tôi muốn trao m�i sự cho Chúa, và tôi không biết làm thế nào! Tôi khao khát được trao đi cái tôi tr�n vẹn của mình, và tôi không thể!’

Suy tư v� l�i khấn khó nghèo của thánh Têrêsa, cô King viết: ‘Khó nghèo không bao gi� là chuyện tự nguyện. Khó nghèo hệ tại chính ở việc bạn tuyệt đối không muốn nghèo.’  Lấy ý từ nhà thơ ngư�i �ức, Gertrud von le Fort, ngư�i đã viết rằng khi linh hồn cô thống khổ nhất, thì m�i thứ chung quanh cũng thốt lên rằng: ‘Nhưng cô chẳng là gì cả!’ Và cô King viết tiếp: ‘�t nhất có ai đó đã nói lên chuyện đ�i tôi. �ặc biệt trong mư�i năm qua, tôi đã thống khổ, và ‘h�’ – chồng tôi, ngư�i tôi yêu, nghiệp pháp lý, nghiệp y khoa khi tôi mắc ung thư, ngành xuất bản- tất cả đã nói rất nhi�u rằng: ‘Nhưng cô chẳng là gì cả.’ Nơi nào tôi hướng đến, đ�u là một bức tư�ng trống không. M�i sự tôi hi v�ng, đ�u là tro bụi. M�i sự tôi đã làm việc, chỉ là ‘Nhưng cô chẳng là gì cả.’  … Một buổi sáng khi đang tắm, tôi khóc với Chúa Kitô: ‘Con không yêu Chúa, và Chúa cũng không yêu con!’ Chúng ta đ�u như thế.

Nếu bạn đấu tranh với đức tin, với sự rạn vỡ trong đ�i, với một ám ảnh, với một chứng nghiện, với một ý thức gặm nhấm rằng cuộc đ�i bạn đã sai lầm, ý thức mình là kẻ ngoài cuộc, một cô nhi trên bàn tiệc sự sống, và nhất là, với một nhận thức rằng mình không yêu Chúa Giêsu, và Chúa cũng không yêu mình, rằng mình là hư vô, thì quyển sách này dành cho bạn đó. �ây là quyển sách cho những ngư�i nghĩ là mình quá yếu, và bác sỹ cũng chẳng giúp gì được.

J.B. Thái Hòa chuyển dịch