Vatican News phỏng vâ�n �ư�c Tổng Giuse Nguyễn Năng

Nội dung phỏng vâ�n:

1. Con ki�nh chào �ư�c Tổng. Thưa �ức Tổng, như một thư�ng lệ của TGP Sài Gòn, các giám mục trước đây đ�u là ngư�i mi�n Nam, �ức Tổng cảm nhận thế nào khi là ngư�i mi�n Bắc đầu tiên làm giám mục tại TGP Sài Gòn?

Kính chào cha và quý vị thính giả,

�úng đây là lần đầu tiên một ngư�i gốc mi�n Bắc làm Tổng giám mục tại Tổng Giáo Phận Sài Gòn một thành phố lớn và quan tr�ng, được coi như biểu tượng của mi�n Nam. Tuy nhiên, tôi nghĩ đặc tính cốt yếu của Giáo hội là công giáo, là mở rộng, không đóng khung vào bất cứ giới hạn nào. Nhưng vượt lên trên m�i phạm trù văn hóa, chủng tộc, kinh tế hay xã hội.

Ngay từ năm 1933, tức là cách đây 86 năm, vị giám mục đầu tiên của Việt Nam, Ä�ức cha Gioan Baotixita Nguyá»…n Bá Tòng, lúc đó Ä‘ang làm cha sở Tân Ä�ịnh – má»™t há»� đạo lá»›n của Sài Gòn, đã được bổ nhiệm làm giám mục Phát Diệm. Rồi đến năm 1945, má»™t vị khác laÌ€m giám mục Phát Diệm là Ä�ức cha Tađêô Lê Hữu Từ, là má»™t linh mục Châu SÆ¡n, gốc Quảng Trị.

Bản thân tôi thì sau năm 1954 gia đình di cư vào Nam, ở tại Gia Kiệm. Lúc đó v� hành chính thì thuộc tỉnh Long Khánh còn trong tổ chức Giáo hội thì thuộc v� Tổng Giáo phận Sài Gòn. Cho nên năm 1962, khi đi tu thì tôi đã vào tiểu chủng viện Sài Gòn, là chủng sinh của Tổng Giáo phận Sài Gòn. Mãi cho đến ngày 14 tháng 10 năm 1965, khi Toà Thánh thiết lập giáo phận Xuân Lộc, lúc đó tôi mới thuộc v� Xuân Lộc. Tôi đã ở tiểu chủng viện Sài Gòn 8 năm, từ năm 1962 đến năm 1970, đã lớn lên trong bầu khí văn hóa của Sài Gòn, hấp thụ sự đào tạo từ các cha giáo Sài Gòn. Hơn nữa, có bạn bè, thân nhân, nhi�u ngư�i sống ở Sài Gòn, cho nên tôi thư�ng xuyên được gặp gỡ.

Có thể nói Sài Gòn đối với tôi không xa lạ nhi�u lắm. Dĩ nhiên là tôi cần phải h�c h�i nhi�u. Tôi tin tưởng cộng đoàn dân Chúa cũng sẵn sàng mở lòng đón nhận.

2.  Trong kinh nghiệm 10 năm giám mục tại Phát Diệm, theo �ức Tổng, đâu là những đi�u quan tr�ng nhất trong nhiệm vụ này?

Th�i gian đầu, khi mới làm giám mục, tôi chỉ thi hành những nhiệm vụ của giám mục theo các nhu cầu khác nhau của cộng đoàn dân Chúa. Nhưng dần dần, khi tôi nhận thấy cần phải định hướng cho các hoạt động mục vụ, như �ức Thánh cha Phanxicô đã nói: giám mục có lúc là ngư�i đi trước nhưng cũng là ngư�i đi cùng và đi sau dân Chúa. Tại Phát Diệm, đi�u quan tr�ng tôi nhận thức được là việc đào tạo các thành phần Dân Chúa: linh mục, tu sĩ, giáo dân. Trong th�i gian dài, trong bối cảnh lịch sử, xã hội đặc thù, Giáo hội gặp khó khăn và hạn chế, cho nên việc đào tạo đã bị giới hạn v� nhi�u mặt. Dĩ nhiên lúc ban đầu, nhi�u nhà th�, nhà nguyện, nhà xứ, nhà giáo lý đã xuống cấp, nên việc tu sửa hoặc xây mới các cơ sở vật chất là đi�u cấp bách. Tuy nhiên, ưu tiên vẫn là việc đào tạo con ngư�i m�i thành phần: linh mục, tu sĩ, giáo dân, và v� m�i phương diện: giáo lý, kiến thức Kinh Thánh, phụng vụ, đ�i sống đức tin, v� cầu nguyện, tu đức, v� hoạt động tông đồ, bác ái.

Bây gi�, dĩ nhiên việc đào tạo vẫn là quan tr�ng, là n�n tảng. Nhưng hiện nay �ức Thánh Cha Phanxicô đã nhấn mạnh tới sự hoán cải mục vụ theo định hướng Phúc Âm hóa. Vì thế, giám mục phải ưu tư và thúc đẩy việc Phúc Âm hoá, tức là việc truy�n giáo, Phúc Âm hoá là nhiệm vụ hàng đầu, là sứ vụ duy nhất của Giáo hội.

Tôi thấy có hai đi�u phải làm. Một là cần thúc đẩy giáo dân dấn thân tông đồ trong m�i môi trư�ng sống: Phúc Âm hóa môi trư�ng. Nhất là đối với thành phố lớn như Sài Gòn, thì lối sống của ngư�i dân có tầm ảnh hưởng lớn đối với cả nước. Nên cần phải dấn thân nhi�u hơn để làm cho tinh thần Phúc Âm thấm nhuần vào lối sống của dân chúng, để biến đổi và thăng tiến xã hội. �ể được như vậy, cần phải đào tạo linh mục, tu sĩ, giáo dân, để thông truy�n cho h� hứng khởi và lòng nhiệt thành truy�n giáo. Nhưng trước hết, chính ngư�i đi Phúc Âm hóa cần phải được Phúc Âm hóa.

Công việc thứ hai là việc truy�n giáo cho lương dân, ad gentes. Tại Sài Gòn, các �ức cha ti�n nhiệm đã mở một số giáo điểm, cũng còn nhi�u khó khăn lắm. Các giáo điểm là cần thiết, cần phải thực hiện, để làm cho sự hiện diện hữu hình của Giáo hội có thể chiếu t�a Phúc Âm và quy tụ những anh chị em chưa biết Chúa.

3.  Vấn đ� di dân là một trong những mảng mục vụ lớn của Việt Nam lẫn thế giới. �ức Tổng đã ở Phát Diệm và nay vào Sài Gòn, một nơi là di cư đi và một nơi là di cư đến, �ức Tổng có ưu tư gì và có những đư�ng hướng nào cho vấn đ� mục vụ di dân này?

Di dân là vấn đ� phức tạp. Di dân là một hiện tượng toàn cầu đã góp phần phát triển xã hội. Trong hai ba chục năm trước đây, nhi�u ngư�i đã rời quê hương để đến làm việc và h�c tập tại các thành phố lớn. Nó để lại một khoảng trống lớn nơi ca�c thôn làng và nơi các giáo xứ. Riêng tại Sài Gòn, có khoảng năm triệu ngư�i di dân. Hiện nay, dù vẫn còn một số rời b� quê hương nhưng không còn hiện tượng ồ ạt như nhi�u năm trước đây nữa. Nhi�u ngư�i đã có cuộc sống ổn định và thành công, góp phần tích cực cho sự phát triển của xã hội và Giáo hội. Nhưng đồng th�i, hiện tượng di dân cũng đã gây ra nhi�u hệ lụy đau thương cho các cá nhân, cho gia đình và xã hội.

Riêng đối vơ�i ngư�i Công giáo, hàng năm Giáo phận Phát Diệm tổ chức ngày gặp mặt tại Sài Gòn và Hà Nội, quy tụ khoảng 2-3 ngàn anh chị em gốc Pha�t Diệm. Chúng tôi đến để gặp gỡ, động viên, chia sẻ và hướng dẫn đời sống đức tin. Thực ra, công việc chỉ mang tính biểu tượng nhi�u hơn. Chúng tôi muốn nói lên tấm lòng của mục tử đối với đoàn chiên đi xa, chứ thực ra không giúp h� được gì nhi�u.

Chúng tôi mong ước và kêu gọi các gia đình Công giáo nên tìm công việc tại một nơi ở gần nhà th�, để được chăm sóc mục vụ tốt hơn. Sống xa nhà th�, xa linh mục, xa cộng đoàn giáo xứ, h� sẽ thiếu sự chăm sóc nâng đỡ không những v� đức tin mà cả v� tâm lý và những nhu cầu hàng ngày nữa. Vì thế, trước khi anh chị em đi xa, chúng tôi khuyên họ nên đến gặp các cha xứ tại quê hương, để được chứng nhận và giới thiệu cho các cha tại nơi mà mình sẽ đến. Nh� sự giới thiệu này, các gia đình Công giáo đi đến đâu cũng hội nhập dễ dàng vào nơi mình đang sống.

4. Thưa �ư�c Tổng, năm 2019 vừa qua Giáo Hội Việt Nam ch�n là năm đồng hành với những gia đình gặp khó khăn, Giáo phận Phát Diệm đã triển khai chủ đ� này như thế nào? Toà án hôn phối giáo phận áp dụng tông huấn Amoris Laetitia như thế nào?

Trong 3 năm vừa qua thì Gia�o hội Việt Nam theo đuổi kế hoạch mục vụ gia đình. Năm 2019 Gia�o hội Việt Nam nhấn mạnh đến việc đồng hành với các gia đình đang gặp khó khăn. Gia đình khó khăn trước hết là gia đình di dân hoặc là các cặp hôn nhân khác đạo, nhưng đặc biệt nhất là các gia đình đang có nguy cơ đổ vỡ hoặc đã đổ vỡ.

Tại Giáo phận Phát Diệm, con số các cặp hôn nhân ly dị hoặc ly thân càng ngày càng tăng nhi�u. Trước hết chúng ta cần phải phòng ngừa tận gô�c. Cho nên cần phải giúp cho các gia đình hiểu và sô�ng ơn g�i hôn nhân theo đúng ý định của Thiên Chúa.

Chủ Ä‘á»� của hai năm trÆ°á»›c đây – 2017 là chuẩn bị cho ngÆ°á»�i trẻ bÆ°á»›c vào Ä‘á»�i sống hôn nhân; rồi 2018 đồng hành vá»›i các gia đình trẻ – hai năm trÆ°á»›c đã Ä‘em lại kết quả râÌ�t tôÌ�t. Chính bản thân tôi cÅ©ng đã có nhiá»�u cuá»™c gặp gỡ các gia đình hoặc các bạn trẻ để hÆ°á»›ng dẫn anh chị em sống Ä‘á»�i hôn nhân hạnh phúc, thaÌ�nh thiện.

Còn đối với các gia đình đang gặp khủng hoảng, vai trò của các linh mục chính xứ là rất quan tr�ng. Các ngài quan tâm đê�n thăm viếng, theo dõi để giúp h� cầu nguyện và sám hối, hoà giải, tìm cách tháo gỡ những khó khăn. Ngoài ra, còn có các linh mục chuyên tra�ch mục vụ gia đình, đến gặp gỡ các đôi hôn nhân đang khủng hoảng, để tìm hiểu, nâng đỡ và hoà giải. Cũng có những trư�ng hợp thành công, nhưng nhi�u khi không có kết quả.

Trong tông huấn Ni�m Vui Tình Yêu, �ư�c Tha�nh Cha Phanxicô mời gọi cần phân định từng trư�ng hợp, để có một giải pháp của lòng thương xót cho đúng trư�ng hợp hôn nhân đổ vỡ. Tòa �n Hôn Phối của giáo phận trong th�i gian qua chỉ có những nô� thông thư�ng được giải quyết theo các nguyên tắc của giáo luật. Tuy nhiên chúng tôi luôn đặt ưu tiên cho giải pháp thiêng liêng và mục vụ.

Những ngư�i đã ly dị vẫn được mời gọi tham dự phụng vụ và các sinh hoạt khác trong giáo xứ. Cộng đoàn giáo xứ luôn cầu nguyện khích lệ chứ không loại trừ h�. Riêng v� phía bị b�, vì h� không chủ động cắt đứt giao ươ�c hôn nhân, nên h� vẫn được mời gọi thô�ng hô�i và rươ�c lễ. Tuy nhiên, chúng ta cần quan tâm nhi�u hơn nữa đến các gia đình anh chị em đang gặp khó khăn.

ThÆ°Ì£c hiện: Văn Yên, SJ – Vatican News