Äạo Công Giáo lôi cuốn nhất vá» trà thức
ÄÆ°á»£c há»i lý do tại sao ông trở lại Äạo Công Giáo và tại sao trở lại ngay và o lúc nà y, Vance cho hay: từ lâu, ông vốn xác tÃn Äạo Công Giáo là đạo tháºt. Ông vốn được nuôi dạy như má»™t Kitô hữu, nhưng chưa bao giá» gắn bó keo sÆ¡n vá»›i bất cứ hệ phái nà o và chưa bao giỠđược rá»a tá»™i. Thà nh thá» khi bắt đầu lưu ý tá»›i đức tin, ông như má»™t thứ Descartes gá»i là “tabula rasaâ€, tấm bảng trắng xóa, chưa được viết gì. Và trong tư cách ấy, ông Ä‘i tìm má»™t giáo há»™i lôi cuốn ông nhất vá» phương diện trà thức.
Theo ông, trà thức hóa việc tìm kiếm nà y là việc quá dá»… dà ng. Vì chỉ cần duyệt qua các nhân váºt từng khiến ông chú ý hÆ¡n cả, ông thấy há» toà n là ngưá»i Công Giáo. Chú ông là ngưá»i Công Giáo khi cưới vợ. Sá» gia ngưá»i Pháp René Girard là ngưá»i ông biết chỉ nhá» Ä‘á»c sách cá»§a ông ta, nhưng ông ta là má»™t ngưá»i Công Giáo. Và vì thế, Ông đã Ä‘á»c và há»c há»i vá» niá»m tin Công Giáo trong 3 năm qua và nay đã đến lúc ông bước và o niá»m tin ấy.
Ông cho rằng việc gia nháºp ấy đáng lẽ đã diá»…n ra sá»›m hÆ¡n nếu vụ khá»§ng hoảng lạm dụng tình dục không tạo nên những hà ng tÃt lá»›n trên báo chà và truyá»n thông. Tuy nhiên việc nà y chỉ buá»™c được ông tìm ra nguyên lý Giáo Há»™i như má»™t định chế nhân thần. Nhưng ông chưa bao giỠđặt nghi vấn việc ông sẽ trở thà nh ngưá»i Công Giáo.
Thánh Augustinô
Nhưng sao lại chá»n Thánh Augustinô là m thánh quan thầy? Vance cho hay ông rất cảm kÃch khi Ä‘á»c “Tá»± Thúâ€. Ông từng Ä‘á»c nó đến hai lần trong 15 năm qua. Theo ông, má»™t chương trong cuốn “Kinh Thà nh Thiên Chúa†cá»§a thánh nhân hết sức có liên quan đến thá»i nay vá» phương diện chÃnh sách. Ông nghÄ© vá» má»™t phương diện nà o đó, Thánh Augustinô quả là má»™t ngưá»i mạnh mẽ cổ vÅ© những Ä‘iá»u được Giáo Há»™i tin.
Vance cho rằng má»™t lý do phụ cho việc ông trở lại là ông xuất thân từ má»™t thế giá»›i không có nhiá»u hiểu biết trà thức vỠđức tin Công Giáo. Ông dà nh nhiá»u thì giá» giữa má»™t số lá»›n các nhà trà thức không theo Kitô Giáo nên ông biết rõ như thế. Theo ông, Thánh Augustinô cho ông con đưá»ng hiểu đức tin Kitô giáo má»™t cách trà thức mạnh mẽ. Ông từng kinh qua giai Ä‘oạn vô thần. Nên vá»›i má»™t ngưá»i từng phà phạm phần lá»›n Ä‘á»i mình tin theo sá»± đối trá cho rằng chỉ ngưá»i ngu đần má»›i là Kitô hữu, Thánh Augustinô thá»±c sá»± chứng minh má»™t cách cảm kÃch rằng Ä‘iá»u đó không đúng.
Khá»§ng hoảng không là m nản chÃÂ
ÄÆ°á»£c há»i Giáo Há»™i hiện Ä‘ang trong má»™t tình huống đầy khó khăn vá»›i các vụ tai tiếng và mÆ¡ hồ vá» lãnh đạo, phải chăng những khốn khó nà y là m ta nản chÃ? Vance không nghÄ© thế. Theo ông, có chăng chỉ là tạm thá»i vì những Ä‘iá»u ông yêu thÃch vá» Äạo Công Giáo đã có tuổi rất cao. Nên ông bảo ông có cái nhìn vá» lâu vá» dà i hÆ¡n. Ông tá»± há»i: Liệu sá»± việc hiện nay có là m ta nản chà hÆ¡n hồi giữa thế ká»· 19 không? Hay Thá»i Äại Äen Tối (Trung Cổ)? Liệu nó có là m ta nản chà như lúc có vị Giáo Hoà ng thứ hai ở Avignon không? Ông tin chắc không. Niá»m hy vá»ng cá»§a đức tin Kitô giáo không bắt nguồn từ những chinh phục thế giá»›i váºt chất ngắn hạn, nhưng bắt nguồn ở sá»± kiện nó chân tháºt, và vá» lâu vá» dà i, vá»›i những thăng trầm thưá»ng lệ, sá»± việc sẽ ổn định thôi.
Giáo huấn xã há»™i Công Giáo và chÃnh sách công
Vance cho rằng quan Ä‘iểm cá»§a ông vá» chÃnh sách công và má»™t nhà nước tốt đẹp nhất ăn nháºp vá»›i giáo huấn xã há»™i Công Giáo. Và đó là má»™t trong những Ä‘iá»u lôi kéo ông gia nháºp Giáo Há»™i Công Giáo. Ông nhìn thấy sá»± chồng phá»§ lên nhau giữa Ä‘iá»u ông muốn thấy và điá»u Giáo Há»™i Công Giáo muốn thấy. Ông hy vá»ng đức tin cá»§a ông sẽ giúp ông biết cảm thương hÆ¡n và đồng hóa vá»›i những ngưá»i Ä‘ang lao Ä‘ao vất vả. Nhưng ông cho rằng ná»n chÃnh trị ông tin theo trong những năm qua có tÃnh nhất quán. Ông nghÄ© Äảng Cá»™ng Hòa ở Mỹ quá nhiá»u năm từng là má»™t cuá»™c hùn hạp giữa những ngưá»i bảo thá»§ vá» xã há»™i và những ngưá»i duy tá»± do vá» thị trưá»ng và theo ông, những ngưá»i bảo thá»§ vá» xã há»™i đã không hưởng được bao nhiêu lợi Ãch từ cuá»™c hùn hạp nà y. Má»™t phần thách thức để sống còn cá»§a chá»§ nghÄ©a bảo thá»§ xã há»™i trong thế ká»· 21 là không chỉ nói tá»›i các vấn đỠnhư phá thai, mà còn phải có viá»…n kiến rá»™ng lá»›n hÆ¡n vá» kinh tế chÃnh trị và Ãch chung.
Nói đến các nguy hiểm chÃnh khi Kitô hữu tham gia sinh hoạt chÃnh trà hiện nay, Vance cho rằng ở bình diện căn bản, hiện diện trong Ä‘á»i sống chÃnh trị hiện nay là má»™t cuá»™c Ä‘ua tranh già nh tiếng tăm. Khi bạn cố gắng là m những Ä‘iá»u khiến bạn được cà ng nhiá»u ngưá»i ưa thÃch cà ng hay, thì bạn rất Ãt cÆ¡ may là m được những Ä‘iá»u nhất quán vá»›i giáo huấn cá»§a Giáo Há»™i Công Giáo. Ông là má»™t Kitô hữu và là má»™t ngưá»i bảo thá»§, lại là đảng viên Äảng Cá»™ng Hòa nữa, nên ông có quan Ä‘iểm dứt khoát vá» những Ä‘iá»u đáng kể. Tuy nhiên, theo ông, ta phải khiêm nhừơng để hiểu ra rằng chÃnh trị, trong yếu tÃnh, vốn là trò chÆ¡i tạm bợ…
Ông biết nhiá»u ngưá»i chỉ trÃch cách Ä‘a số những ngưá»i tá»± mô tả mình là Kitô hữu đỠcáºp tá»›i Ông Trump. Vá»›i ông, vá» căn bản, vấn đỠđa số các Kitô hữu Ä‘ang đương đầu là : trong hai đảng chÃnh trị hiện nay, đảng nà o Ãt xúc phạm đến đức tin cá»§a tôi hÆ¡n cả? Khi đó là câu há»i, thì câu trả lá»i hầu như lúc nà o cÅ©ng không thá»a đáng. Ông không mấy đồng ý vá» cung cách má»™t số ngưá»i NgÅ© Tuần phản ứng đối vá»›i Ông Trump. Nhưng ông cÅ©ng hiểu phần lá»›n há» không là m thế vì há» là những kẻ bợ đỡ. Há» là m thế chỉ vì há» không nghÄ© há» có chá»n lá»±a nà o khác tốt hÆ¡n.
Liên hệ giữa Hillbilly Elegy và đức tin Công Giáo
Vance cho rằng má»™t trong những Ä‘iá»u Hillbilly Elegy muốn nói vá» là cuá»™c chiến đấu già nh sá»± ổn định cho cuá»™c sống riêng cá»§a bạn, nhưng cÅ©ng để trở thà nh má»™t ngưá»i tốt khi bạn không có được má»™t ná»n dưỡng dục dá»… dà ng. NghÄ©a là trở thà nh má»™t ngưá»i chồng tốt và má»™t ngưá»i cha tốt, và có khả năng đủ để chu cấp cho gia đình bạn. Má»™t trong những Ä‘iá»u lôi cuốn nhất vá» Äạo Công Giáo là : ý niệm Æ¡n thánh không được diá»…n đạt bằng những hạn từ hiển dung. Nó không giống như thể nháºn được Æ¡n thánh, bạn tức khắc chuyển từ má»™t ngưá»i xấu sang thà nh má»™t ngưá»i tốt. Bạn phải không ngừng căn cứ và o đó mà cố gắng là m việc. Ông rất thÃch Ä‘iá»u nà y.
Äối vá»›i ông, trở thà nh má»™t ngưá»i tốt thá»±c sá»± khá khó. Nhìn nháºn rằng Æ¡n thánh là m việc trong má»™t thá»i gian dà i là điá»u có tÃnh giải thoát, nhưng cÅ©ng nhất quán vá»›i cung cách ông nhìn sá»± thay đổi trong cuá»™c sống cá»§a chÃnh ông, và trong cuá»™c sống cá»§a những ngưá»i ông quen biết. Má»™t Ä‘iá»u ông thấy khó liên hệ vá»›i má»™t số giá»›i trong Kitô Giáo là ý niệm cho rằng biến đổi là điá»u dá»… dà ng, và nó xẩy đến bất cứ khi nà o bạn Ä‘á»c má»™t câu kinh. Äiá»u ấy không nhất quán vá»›i cung cách ông thấy ngưá»i ta chiến đấu, và cải tiến cÅ©ng như thay đổi.
_____________________________________________________________________________________________________________
(1) J.D. Vance là má»™t tác giả Hoa Kỳ và là má»™t chuyên gia vá» tư bản mạo hiểm (venture capitalist), nổi tiếng vá» cuốn hồi ký Hillbilly Elegy (Tháng 6, 2016). Cuốn sách nói đến các giá trị cá»§a Vùng Appalacia tức vùng văn hóa ở Miá»n Äông Hoa Kỳ chạy dà i từ Nam New York tá»›i bắc Alabama và Georgia. Cuốn sách được liệt kê trong các sách bán chạy nhất trong hai năm 2016 và 2017 cá»§a tá» New York Times và được đăc biệt chú ý trong kỳ bầu cá» 2016 vá»›i việc khám phá ra giai cấp lao động da trắng. Nhá» thế, năm 2017, ông được Ron Howard ký giao kèo biến Hillbilly Elegy thà nh phim và ông từng có ý định ra tranh cá» và o Thượng Nghị Viện Hoa Kỳ.

