Má»™t tổ chức Phi ChÃnh Phá»§ Mỹ đỠnghị tặng Äức Phanxicô má»™t triệu đôla nếu ngà i ăn rau trái (Vegan) trong vòng 40 ngà y khi Mùa Chay bắt đầu và o ngà y 6 tháng 3 sắp tá»›i. Các nhân váºt nổi tiếng như các ông Joaquin Phoenix và Yann Arthus-Bertrand á»§ng há»™ sáng kiến nà y.
Trong má»™t bản tin, tổ chức Million Dollar Vegan (Triệu Äôla Vegan) tuyên bố: “Má»—i ngưá»i ăn chay Vegan trong Mùa Chay sẽ tiết kiệm các-bon tương đương má»™t chuyến bay từ Luân Äôn đến Bá Linh. Nếu tất cả ngưá»i công giáo trên hà nh tinh nà y Ä‘á»u là m như váºy thì sẽ tiết kiệm số năng lượng tương đương hà ng năm cá»§a má»™t nước như Phi Luáºt Tân.†Không tránh được. Mục Ä‘Ãch hoà n toà n đáng ca ngợi, tháºm chà có thể biện minh được vì Äức Phanxicô đã chá»n triá»u giáo hoà ng cá»§a mình Ä‘i theo bước chân cá»§a Thánh Phanxicô Axixi.
Môi sinh toà n diện theo Thông điệp Chúc tụng Chúa Laudato si’
Trong Thông Ä‘iệp Chúc tụng Chúa, Äức Phanxicô đã viết vá» Thánh Phanxicô Axixi: “Chứng từ cá»§a ngà i cho chúng ta thấy má»™t môi sinh toà n diện đòi há»i phải mở ra các phạm trù vượt quá ngôn ngữ toán há»c hay sinh há»c và hướng chúng ta đến bản chất cốt lõi cá»§a con ngưá»i. Giống như khi chúng ta yêu ai, má»—i khi chúng ta nhìn mặt trá»i, mặt trăng hay súc váºt dù là những súc váºt bé nhá» nhất, phản ứng chúng ta là ca hát, kết hợp vá»›i các sinh váºt khác để cùng ca ngợi.†Äức Phanxicô còn nhấn mạnh thêm (35) : â€œÄÆ°á»ng xá, các trồng trá»t má»›i, các hà ng rà o, các đê Ä‘áºp và các xây dá»±ng khác dần dần chiếm hữu môi trưá»ng sống, và đôi khi phân chia chúng đến mức mà quần thể động váºt không còn di cư hay tá»± do di chuyển, má»™t số loà i còn bị Ä‘e dá»a tuyệt chá»§ng.†Môi sinh toà n diện đỠnghị má»™t sá»± bảo vệ toà n cầu cho con ngưá»i, cho thiên nhiên, cho hệ sinh thái đứng trước loại văn hóa sa thải đầu độc thế giá»›i hiện đại.
Chá»§ trương ăn thức ăn thá»±c váºt: lệch lạc ý thức hệ
Chá»§ trương ăn thức ăn thá»±c váºt đỠnghị má»™t lối sống không tiêu thụ các sản phẩm từ động váºt là chuyện có thể hiểu được. Việc khai thác động váºt, Ä‘iá»u kiện sống cá»§a chúng, Ä‘au khổ cá»§a chúng, tóm tắt hoà n cảnh sống như địa ngục cá»§a súc váºt phải là m chúng ta thưá»ng xuyên chất vấn đến vấn đỠnà y. Nuôi súc váºt trong thá»i gian ngắn nhất là thảm kịch cho môi trưá»ng, súc váºt bị là m cho Ä‘au đớn và bị hạ thịt má»™t cách kinh khá»§ng. CÅ©ng như má»i ý thức hệ khác – hoặc đạo đức cá nhân tìm cách thu hút ngà y cà ng nhiá»u đồ đệ bằng cách định hình lại cách sống cá»§a hỠ– thì chá»§ trương ăn tuyá»n thá»±c váºt đụng đến sá»± riêng tư, cụ thể là đụng đến thức ăn cá»§a chúng ta. Sá»± xâm nháºp và o thói quen bình thưá»ng nhất nà y có má»™t cái gì gây khó chịu và ấu trÄ©, lại được phóng đại bởi các chiến dịch quảng cáo và truyá»n thông cổ động, bằng chứng qua sá»± cưá»ng Ä‘iệu má»›i nhân Mùa Chay sắp đến. Vá»›i Thông Ä‘iệp Chúc tụng Chúa, Äức Phanxicô đã tạo tiếng vang trong dư luáºn thế giá»›i để bảo vệ môi trưá»ng, hÆ¡n bất cứ tiếng vang nà o cá»§a loa phóng thanh các show thương mại. Ngưá»i công giáo không cần má»™t cÆ¡ quan Phi ChÃnh Phá»§ hứa hẹn cho tiá»n để là m cho dân chúng nháºn thức vấn đỠnà y.
Má»™t cách tượng trưng, thá»±c phẩm là Chúa cho con ngưá»i hà ng ngà y: là má»™t Æ¡n và con ngưá»i – là ngưá»i tin hay không tin – Ä‘á»u được nuôi dưỡng vá»›i những gì há» muốn và nhất là vá»›i những gì há» có thể có. Cấm má»™t thức ăn, là giả dụ rằng má»i ngưá»i Ä‘á»u có chá»n lá»±a ăn cái gì mình thÃch, nhưng hà ng ngà y chúng ta Ä‘á»u thấy cảnh ngưá»i không có ăn ngoà i đưá»ng, hay qua thá»±c tế Ä‘au lòng: có thức ăn là cả má»™t thách thức. Dùng hình ảnh Äức Giáo hoà ng để áp đặt “chế độ ăn uống thuần chay†là má»™t loại khinh miệt giai cấp và hoà n toà n vô ý thức vá» tình trạng nghèo khổ.
Mùa Chay còn đi xa hơn là ăn kiêng
Cuối cùng hạ Mùa Chay xuống, xem đây như thá»i gian ăn kiêng là giảm ý nghÄ©a cá»§a Mùa Chay rất nhiá»u. Lá»i cá»§a Chúa Giêsu trong chương 5 Tin Mừng Thánh Mát-thêu: “Không phải cái và o miệng là m cho con ngưá»i ra ô uế, nhưng cái từ miệng xuất ra, cái đó má»›i là m cho con ngưá»i ra ô uế.†Cả má»™t khác biệt căn bản giữa sứ Ä‘iệp cá»§a Tin Mừng và ná»™i dung cá»§a má»™t quảng cáo! Nếu Mùa Chay Ä‘i trước lá»… Phục Sinh là để má»i gá»i ngưá»i công giáo hãm mình và tiết độ, chứ không phải chỉ giá»›i hạn và o việc ăn rau ăn Ä‘áºu. Mùa Chay còn hÆ¡n thế! Sức mạnh thiêng liêng cá»§a Mùa Chay là ở việc hướng ná»™i, má»i gá»i má»—i ngưá»i xét mình, xem lại lá»—i lầm, tá»™i lá»—i cá»§a mình để được tái sinh trong đêm Phục Sinh. DÄ© nhiên dịp nà y cÅ©ng là dịp chúng ta chú ý đến những gì trong chén cÆ¡m cá»§a mình, nhưng cÅ©ng là chú ý đến những gì trong tâm hồn, trong tư tưởng Ä‘en tối nhất cá»§a chúng ta. Trên quan Ä‘iểm nà y, tổ chức Triệu Äôla Vegan đã phạm hai lá»—i lầm, đã dùng sức mạnh truyá»n thông cá»§a Äức Giáo hoà ng, đã không hiểu vá» việc tu đức vừa tinh thần vừa thể xác trong Mùa Chay hà ng năm, sá»± nghiệm nhặt cÅ©ng như việc Ä‘i tìm sá»± thanh khiết. Chúng ta hy vá»ng tháng Mùa Chay nà y sẽ hữu Ãch và phong phú cho các chuyên gia chuyên Ä‘i tìm quảng cáo trên truyá»n thông sẽ hướng tá»›i nhiá»u hÆ¡n đến lòng khiêm nhưá»ng và giá trị tinh thần.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Phanxicovn

