�ài Thiên Văn Vatican, các tu sĩ Dòng Tên để đầu trên các ngôi sao

Vatican theo sát các tiến bộ thiên văn như chuyến bay xa nhất trái đất của thiên thể Ultima Thule của Cơ quan Không gian Mỹ NASA vào ngày đầu năm.

Linh mục Robert Macke giới thiệu ống kính viễn v�ng của �ài Thiên Văn Castel Gandolfo, phía nam Rôma, linh mục là ngư�i cất giữ các thiên thạch trong bộ sưu tập của Vatican. / Fabio Frustaci/EPA/Maxppp

Trước ngày lễ Ba Vua, các tu sĩ Dòng Tên dò tìm tr�i cao và ngôi sao.

Linh mục Gabriele Gionti vặn m� lết bên này, siết đinh vít bên kia: cha đang tỉ mỉ đi�u chỉnh lần cuối khi cái vòm đang mở ra, cha là chuyên gia vật lý cơ h�c lượng tử . Kính viễn v�ng nặng n� của những năm 1930 vẫn còn chạy tốt, với kính này �ức Phaolô-VI quan sát mặt trăng vài gi� trước khi con thuy�n không gian Apollo 11 đặt chân lên mặt trăng ngày 11 tháng 7 năm 1969. Linh mục Gionti cho biết: “Ngày xưa là đây là kỹ thuật cao�, bây gi� kính viễn v�ng chỉ khoảng 30 xăng ti mét đặt trên giá ba chân ở góc phòng còn cực mạnh hơn. “Dù sao chúng tôi ở đây quá thấp và ban đêm thành phố Rôma nhi�u ánh sáng quá để có thể dễ dàng quan sát�.

 

Bây gi� ở phía bên kia thế giới, trên đỉnh núi Mont Graham, mi�n đông-nam bang Arizona, nước Mỹ, cha và khoảng mư�i lăm tu sĩ Dòng Tên khác của �ài Thiên Văn Vatican đến làm việc ở đây sáu tháng một năm. Năm 1993 trên đỉnh núi ngút ngàn với độ cao 3 000 mét mà cơ quan Vatican Tiến bộ Kỹ thuật Viễn v�ng kính (Vatican Advanced Technology Telescope) phối hợp với �ại h�c Tucson đã thiết lập một kính viễn v�ng, mặt kiếng gần 2 mét đã được chế tạo với một kỹ thuật cách mạng.

Tính toán th�i gian từ lâu đã là chuyện thiết yếu của các giáo hoàng

Nhưng tại sao Vatican lại có một đài thiên văn? Linh mục Paul Mueller vừa cư�i vừa trả l�i: “Vì chúng tôi không có đủ ti�n để có bộ máy gia tốc hạt phân tử�, cha  Mueller là phó giám đốc đài thiên văn, cha ngư�i Mỹ ở bang Ohio. Cha kể các mối dây liên hệ chặt chẽ của các giáo hoàng với khoa thiên văn.

Từ lâu, tính toán th�i gian và quan sát bầu tr�i đã là vấn đ� thiết yếu của các giáo hoàng. Vào thế kỷ 16, Giáo hoàng Gregory XIII đã giao phó cho các tu sĩ Dòng Tên công việc nghiên cứu để tái cải cách lịch mà sau đó lịch mang tên ngài. Các ngài thiết đặt cơ sở ở Tháp gió, ở phía trên các Viện bảo tàng Vatican hiện nay. �ài thiên văn đầu tiên đóng cửa năm 1821, sau đó giáo hoàng Lêô XIII mở lại năm 1891. Các tháp quanh Vatican bao phủ các vòm quan sát mở lên bầu tr�i.

Các “nữ tu máy tính� vẽ chi tiết định vị chính xác của 256 000 ngôi sao

Từ đầu thế kỷ 20, �ài Thiên Văn Vatican là một trong các đài tốt nhất tham dự vào chương trình Bản đồ bầu tr�i. Linh mục Gionti cho biết, �ài chụp hình các ngôi sao của phần được giao phó cho đài trước khi đưa cho các nhà thiên văn của đài thống kê từng ngôi sao trên bản cli-sê, công việc này được giao cho các nữ tu được đào tạo và được ch�n, vì h� làm việc… chính xác hơn các ông. Các nữ tu Emilia Ponzoni, Regina Colombo, Concetta Finardi và Luigia Panceri là các “nữ tu máy tính� vẽ chi tiết vị trí chính xác của 256 000 ngôi sao.

Năm 1935, đài thiên văn r�i Vatican và d�n v� Castel Gandolfo gần Rôma, nơi có hai vòm được xây trên mái Dinh Tông Tòa. Bây gi� các mái vòm được ngủ yên, để Arizona làm việc, nhưng đó là di sản mà các tu sĩ Dòng Tên vẫn còn gắn bó.

Mỗi hai năm có một buổi hội thảo quốc tế được tổ chức ở đây: lần hội thảo cuối cùng vào tháng 9 là nói v� các thiên thạch mà đài thiên văn vẫn còn giữ một bộ sưu tập phong phú. Hàng năm, các nhà thiên văn trẻ được ch�n để đến đây tập sự một tháng. Linh mục Mueller giải thích: “Chúng tôi giữ 25 ứng sinh trên hàng trăm ngư�i ghi tên, chúng tôi ưu tiên cho các ứng sinh ở các nước đang phát triển.� Linh mục Mueller muốn làm thuận lợi cho công việc của mình trên mạng và chú ý đến các câu h�i triết lý hơn.

 

Rửa tội ngư�i ngoài hành tinh?

Linh mục Mueller mong muốn, “làm khoa h�c ở môi trư�ng này là một cách khác để khám phá các kỳ công của Tạo dựng�, cha cho biết mình không gặp khó khăn v� đức tin khi làm công việc khoa h�c cao cấp này: “Khi quan sát bầu tr�i, tôi gặp Chúa hơn. Khoa h�c và đức tin có cùng cùng đích: tôi đi tìm sự thật và qua việc quan sát thiên nhiên, tôi khám phá một khuôn mặt khác của Mạc khải�.

Xác tín con ngư�i khó nhận thức được tr�n sự phong phú của Tạo dựng, các nhà thiên văn Vatican suy nghĩ  ngay cả khả thể có một đ�i sống ngoài trái đất. Linh mục Mueller tin rằng: “Nếu có một hình thức khác có một đ�i sống trí tuệ ở trong vũ trụ, thì chúng ta phải xem tr�ng. �ó là dịp để trao đổi với h� và h�c h�i ở h��. Có thể rửa tội một ngư�i ngoài hành tinh không? Cha cư�i trả l�i: “Có chứ. Nhưng với đi�u kiện là h� xin tôi!�

 

Nguồn gốc

Hơn bốn thế kỷ quan sát

1578. Khi cải cách lịch, �ức Giáo hoàng Gregory XIII thiết lập đài thiên văn và giao cho các tu sĩ Dòng Tên của H�c viện Rôma.

1821. �óng cửa đài thiên văn và sau đó mở lại năm 1827. Năm 1850, linh mục Dòng Tên Angelo Secchi thiết lập một kính viễn v�ng trên mái nhà th� Thánh I-Nhã.

1878. Sau các căng thẳng của các tu sĩ Dòng Tên và chính quy�n �, giáo hoàng Lêô  XIII tái thành lập đài thiên văn giáo hoàng bên trong Vatican cho đến năm 1923.

1930. Thiết lập đài ở Castel Gandolfo.

1993. Thành lập đài ở Núi Graham (Arizona, Mỹ)

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Phanxicovn