Bài 1: Chúa Giêsu dạy chúng ta đồng hành

Các vị chủ chăn của chúng ta hướng dẫn: “Chúa Giêsu một đàng đưa ra lí tưởng rất cao cả v� đ�i sống hôn nhân và gia đình; đàng khác, Ngư�i chạnh lòng thương những ngư�i đau khổ trong đ�i sống hôn nhân, như trư�ng hợp ngư�i phụ nữ xứ Samaria hoặc ngư�i nữ phạm tội ngoại tình. Theo gương Chúa Giêsu, chúng ta được m�i g�i chăm sóc mục vụ cho các gia đình, nhất là những gia đình gặp khó khăn.� (H�GMVN, Thư Mục Vụ 2018, 2).

Mục vụ �ồng hành là trung tâm

Chúng ta đừng quan niệm cách hạn hẹp mục vụ như một thứ “dịch vụ� để ch� ngư�i ta tìm đến xin Hội thánh cung ứng những đ� nghị, hay nghe rao giảng trong thánh lễ và gặp gỡ các nhóm hội đoàn trong giáo xứ, mà không biết cùng bước đi với con ngư�i trên cuộc hành trình lâu dài đòi h�i kiên trì. Mục vụ đồng hành không có tham v�ng đem lại những giải đáp tức th�i cho nhi�u vấn đ�. Thực ra, tìm cung ứng những giải đáp mục vụ có thể giúp giải quyết m�i sự, trừ điểm tr�ng tâm là chúng ta tiếp tục không đồng hành với con ngư�i! Như thế là giản lược lòng thương xót chỉ còn là một sự uyển chuyển thích nghi luật lệ được cho là cứng rắn, và cách thế đó cũng là “duy luật�.

�ồng hành là cùng bước đi với ai đó trên một lộ trình qua đó giúp h� nhận ra một ánh sáng mới khả dĩ xây dựng cuộc sống. Cách thức đồng hành với các gia đình tương tự như con đư�ng dự tòng của Hội thánh sơ khai: phải đồng hành trong một th�i gian dài nhi�u hay ít. Thực tế những ngư�i dự tòng đã phải chuyển từ một cuộc sống ngoại đạo rất xa Tin mừng để bước vào giao ước Thanh tẩy của �ức Kitô. �ức thánh cha Phanxicô xác định �ồng hành là một tiêu chuẩn trung tâm của mục vụ gia đình.

Chúa Giêsu dạy chúng ta đồng hành

Trước hết, chúng ta không được hiểu �ồng hành như là một chiến lược giao tiếp với thế giới. Ngược lại, đó là phương pháp chính �ức Giêsu đã ch�n để gặp gỡ chúng ta gần như tình c� và t� cho chúng ta thấy con đư�ng đi của Chúa Cha. Chính Ngư�i, là vị Thầy dạy chúng ta nghệ thuật “đồng hành� mà m�i môn đệ cần phải h�c. Chúng ta nhớ lại, chẳng hạn, sau khi sống lại Chúa Giêsu đồng hành với các môn đệ đi v� Emmau (Lc 24,13-33) Ngư�i chỉ cho chúng ta những tham chiếu cho m�i lộ trình chung: L�i Chúa và bí tích, là tất cả sự hiệp thông của Giáo hội, tiêu biểu là Bữa ăn Thánh Thể từ đó hai môn đệ đã quay trở lại Giêrusalem trong đêm. Chúa Kitô Phục sinh “đi trước� các Tông đồ mở ra cho h� các con đư�ng trên đó h� gặp gỡ m�i ngư�i. Nước của Ngư�i là ở những mối quan hệ cá nhân vốn luôn khởi đầu âm thầm nhưng hàm chứa một sức sống bên trong khả dĩ làm biến đổi thế giới.

Như thế, �ồng hành là một cách thức đặc biệt để loan báo Tin mừng, có nối kết nội tại với việcbước theo �ức Kitô, vị Tôn sư. Thánh Giáo hoàng Gioan-Pholô II nói rằng: “nối bước theo Chúa Kitô là n�n tảng thiết yếu và nguyên thủy của n�n luân lí Kitô giáo: tựa như dân Israel xưa cất bước theo Chúa và đã được Chúa dẫn dắt  qua hoang địa tiến v� �ất Hứa (x. Xh 13,21), ngư�i môn đệ cũng phải nối bước theo �ức Giêsu và được Chúa Cha lôi kéo để đến với Ngư�i (x. Ga 6,44)�[1]. Vấn đ� ở đây là đ�i sống gắn bó với một con ngư�i, là Giêsu Kitô, từ đó mà ngư�i ta hiểu ý nghĩa của l� luật và tư tưởng. �ồng hành phải bắt đầu từ cái nhìn của Chúa Giêsu. Ngư�i “đã nhìn những ngư�i nam và ngư�i nữ mà Ngư�i gặp gỡ, với tình yêu và sự dịu dàng, đồng hành với những bước đi của h� bằng sự thật, lòng kiên nhẫn và tình thương xót, trong khi loan báo những đòi h�i của Nước Thiên Chúa� (AL 60). Chúa Giêsu nhìn “thấy đám đông thì chạnh lòng thương, vì h� lầm than vất vưởng, “như bầy chiên không ngư�i chăn dắt� (Mt 9,36). M�i bận tâm mục vụ của Hội thánh trước hết phải bắt nguồn từ ánh mắt nhìn này.

… với một tình yêu đích thật

Nguyên lí của �ồng hành Kitô giáo được �ức Thánh cha Phanxicô nhắc lại l�i của �ức Bênêđictô XVI: “Khởi đầu của cuộc đ�i Kitô hữu không phải là một ch�n lựa đạo đức hay một ý tưởng cao siêu, nhưng là gặp gỡ một biến cố, một con ngư�i, sự gặp gỡ đó đem đến cho cuộc đ�i một chân tr�i mới và một hướng đi quyết định� (EG 7; DCE 1). Từ cuộc gặp gỡ đó toát lên “vẻ đẹp của tình yêu cứu độ biểu lộ nơi �ức Giêsu Kitô chết và phục sinh� (EG 36), một tình yêu thật �ức Kitô hiến trao cho chúng ta với lí lẽ của nó: một khi đã gặp gỡ xin cùng bước đi trên lối đư�ng cuộc đ�i. �ồng hành để dần nhận ra sự thật v� một tình yêu, để tình yêu đó tăng trưởng đến mức trưởng thành, và đáp lại tình yêu của �ấng Mục tử nhân lành: “Tôi đến để chúng được sống và sống dồi dào� (Ga 10,10).

“�i�u quan tr�ng là đón nhận và đồng hành với h� bằng sự kiên nhẫn và tế nhị. �ó là đi�u mà �ức Giêsu đã làm với ngư�i phụ nữ Samaria (Ga 4,1-26): Ngư�i đ� cập đến khát v�ng tình yêu đích thật của chị, để giải thoát chị kh�i những gì làm u tối cuộc đ�i chị và đưa chị đến ni�m vui tr�n vẹn của Tin mừng� (AL 299). Bắt đầu từ lòng khát khao một tình yêu đích thật, và khát khao đó là sự thật ghi dấu suốt cuộc hành trình và phải dựa trên đó mà vượt qua những cản ngại để đạt đến viên mãn. Cần nhớ ba nguyên tắc rất quan tr�ng cho mục vụ mà �ức Giáo hoàng Phanxicô yêu cầu.

1. Tình yêu đích thật(cf. chương 4 AL 89-164) là sợi chỉ đ� dẫn dắt m�i cuộc �ồng hành. Tình yêu biết “kiên nhẫn, nhân hậu,…, tha thứ tất cả, tin tưởng tất cả, hi v�ng tất cả, chịu đựng tất cả� (cf.1Cr 13,4-7).
2. Hành trình này gắn li�n vớikhát v�ngđặc biệt của con tim đầy tình cảm. Khát v�ng của con tim ấy cần được giáo dục khởi đi từ ánh sáng của tình yêu thật. Tiến trình này là quá trình huấn luyện để trưởng thành tình cảm, rất quan tr�ng cho ch�n lựa tự do bậc sống.
3. �ồng hành gắn li�n với đ�i sốngbí tích,nguồn ân sủng hoạt động bởi �ức Giêsu Kitô. Bí tích Rửa tội khởi đầu biểu lộ một chi thể ‘thuộc v�’ Thân Mình Chúa Kitô yêu cầu được đồng hành; hiệp thông trong bí tích Thánh Thể kết thúc m�i hành động và biểu lộ sự viên mãn thuộc vể Hội Thánh.Hoán cải đ�i sống nhằm thoát kh�i hoàn cảnh tội tình khốn khổ là kết quả mong muốn của mục vụ �ồng hành.

�ức Giêsu đã bắt đầu đồng hành với chị phụ nữ Samaria bằng việc nhắc đến “tánh bản thiện� vốn khát mong một tình yêu đích thật Thiên Chúa đã gieo mầm trong tâm hồn m�i ngư�i nam và nữ. Từ chỗ khơi dậy lòng khát khao này, �ức Giêsu đã dẫn chị đi đến chỗ nhận ra sự dữ của những đi�u chị đã làm và của hoàn cảnh lầm lạc của chị, từ đó mở ra cho chị con đư�ng giải thoát, con đư�ng hoán cải. Trong tình cảnh hiện tại của chị, quả thật, không có những nhân tố thiện hảo dẫn lối đến với Tin mừng, vẫn còn những cản trở lớn ngăn chặn chị đạt đến cuộc sống viên mãn. “Nhận thức v� tội được thức tỉnh trước tình yêu nhưng không của �ức Giêsu� (AL 64).

Câu h�i để giúp suy tư và thảo luận

1. Anh chị hãy thuật lại cuộc gặp gỡ của Chúa với hai môn đệ trên đư�ng v� Emmau, và rút ra ý nghĩa chủ chốt của việc �ồng hành.
2. Anh chị có nhận thấy các nguyên tắc mục vụ �ồng hành trong câu chuyện Chúa Giêsu gặp gỡ chị phụ nữ Samaria thể hiện như thế nào không, để từ đó cộng đoàn Hội thánh là hình ảnh bí tích của Chúa tiếp tục đồng hành với các cá nhân hay gia đình trong hoàn cảnh khó khăn ?
3. Anh chị có nghe chăng tiếng kêu của những con ngư�i, giống như của anh mù ở Giêrikô (Lc18,35-42), bị thương tích trong các gia đình quanh mình “Lạy Chúa, xin thương xót tôi!� và đáp lại như thế nào?

Ủy ban Mục vụ Gia �ình

[1] Gioan-Phaolô II, Thông điệp Veritatis splendor, 19.

Gợi ý mục vụ năm 2019 – Bài 2: Gia đình là nơi đồng hành đầu tiên

Trong thực tế chúng ta rất thư�ng nghĩ rằng các giám mục, linh mục hay tu sĩ mới là ngư�i làm nhiệm vụ �ồng hành với con ngư�i. Thực ra, không phải như vậy, vì nơi chốn đầu tiên ta được đồng hành là gia đình. Chính mẹ hay cha, và đôi khi là ông/bà, là ngư�i đầu tiên đã nắm tay dẫn đưa ta đến nhà th� dự lễ, dạy ta biết yêu kính Chúa, biết Hội thánh, biết đức tin cho ánh sáng soi dẫn bước chân ta đi vào cuộc đ�i.

�ức Thánh cha Phanxicô nói:

“Gia đình không thể khước từ mình chính lànơi nâng đỡ, đồng hành, hướng dẫn con cái, cho dù cần phải tái tạo lại các phương pháp và tìmcho ra các nguồn lực mới. Cha mẹ cần phải dự tính xem mình muốn trao cho con cái những gì�[1].

Tình yêu thương được trao ban và lớn lên trong gia đình, đó là môi sinh tự nhiên cho đức tin được thông truy�n và củng cố.

“Cha mẹ muốn đồng hành đức tin với con cái mình thì cần chú ý đến những biến chuyển của chúng, vì h� biết kinh nghiệm tâm linh không thể áp đặt nhưng được đ� nghị trong tự do�[2]. Nếu không có sự đồng hành tự nhiên để cho tình thương yêu triển nở mỗi ngày, ngay cả giữa hai vợ chồng, “cuộc sống gia đình chúng ta sẽ không còn là một nơi của cảm thông, đồng hành và khích lệ thay vào đó sẽ là một nơi thư�ng xuyên căng thẳng và công phạt lẫn nhau�[3].

�ồng hành với gia đình qua các gia đình

Với đức Thánh cha chúng ta xác tín rằng gia đình chính là chủ thể của việc loan báo Tin mừngtrong mục vụ gia đình[4]. Cụ thể, đi�u đó có nghĩa là chúng ta phải nh� gia đình để đồng hành với các gia đình khác. �ó chính là ơn g�i truy�n giáo của gia đình kitô hữu[5], được Chúa kêu g�i đi ra để đồng hành trong đức tin và cuộc sống với những ngư�i sống quanh h� qua sự gần gũi giúp đỡ hầu cuộc sống gia đình h� phong phú ngập tràn hiện diện của Thiên Chúa. Không có bước đầu tiên này, mục vụ đồng hành chỉ còn là lí thuyết thiếu sự nâng đỡ thiết yếu từ phía cộng đoàn Hội thánh cụ thể.

Nhi�u gia đình đã nhận ra sứ mạng này Thiên Chúa đã trao phó cho h�. Thế nhưng, Giáo hội địa phương vẫn còn chưa sử dụng đến mạng lưới các gia đình cho đủ khi đối diện với nhiệm vụ đồng hành này. Hơn nữa, cần thiết phải có một sự huấn luyện thích hợp đối với các gia đình chủ thể truy�n giáo này để phát huy hữu hiệu và có trách nhiệm. Một đi�u rất ý nghĩa và quan tr�ng là các gia đình này sống trong cùng một khu vực cần liên kết với nhau thành cộng đoàn nh�, như các liên gia trong các giáo khu của giáo xứ, theo mô hình các Cộng đoàn Giáo hội Cơ bản (C�GHCB). Bởi lẽ Hội thánh là sự Hiệp thông của các cộng đoàn được thể hiện sẽ là chứng từ và l�i loan báo Tin mừng có sức thuyết phục nhất.

Trong tình hiệp thông Hội thánh mà gia đình được hít thở thư�ng xuyên trong cộng đoàn giáo xứ qua sự đồng hành với các Cộng đoàn nh�, các khó khăn, thách đố, và cả các thương tích trong gia đình dần dần được chữa lành vì có �ức Kitô là �ầu và là Lương y thần linh hiện diện ở trung tâm. Hội thánh Chúa Kitô là một “nơi gặp gỡ ưu việt� giữa Thiên Chúa và dân mới của Ngư�i. Hội thánh là “bí tích của sự kết hợp thâm sâu con ngư�i với Thiên Chúa�. Hội thánh cũng là “bí tích của sự hiệp nhất nhân loại�. “Hiệp thông và sứ vụ kết hợp với nhau không thể tách biệt, chúng thâm nhập và bao hàm lẫn nhau�. Hiệp thông “vừa là nguồn mạch vừa là kết quả của sứ vụ�. “Hiệp thông phát sinh sứ vụ và sứ vụ được hoàn thành nơi Hiệp thông�[6]. Sự hiệp thông này thư�ng xuyên được sống trong các cộng đoàn tín hữu địa phương. “Hội thánh �ức Kitô thật sự hiện diện trong m�i cộng đoàn tín hữu địa phương hợp pháp, là những cộng đoàn luôn gắn bó với các mục tử của mình, và Tân ước cũng g�i đó là các Gáo hội�[7].

�ó là ý nghĩa của một hiện diện mới mẻ của Hội thánh tại � châu ngày nay.

Hội thánh chính là sự Hiệp thông của các Cộng đoàn nh�, đồng hành với gia đình và cùng với gia đình loan báo Tin mừng “trong gia đình� và đi ra loan báo Tin mừng cho các gia đình khác.

Câu h�i gợi ý suy tư và thảo luận

1. Bạn hãy chia sẻ và kể kinh nghiệm đầu đ�i của bạn v� Hội thánh và v� Chúa của đức tin của bạn.
2. Những tổn thương nào thư�ng xảy ra do các thành viên trong gia đình (ông bà cha mẹ, chồng vợ, con cái, anh em chị em…) vô tình hay hữu ý gây ra cho nhau? Bạn chia sẻ các thương tích ấy có được quan tâm chăm sóc và chữa lành trong gia đình mình hay không? Và trong đại gia đình ? trong cộng đồng Giáo hội nh� thân tình (liên gia) của bạn chẳng hạn?
3. Cộng đoàn Giáo hội nh� hay liên gia của bạn có Chúa Giêsu với L�i của Ngư�i làm trung tâm trong khi đồng hành với các gia đình và với nhau hay chưa?
4. Tính sứ vụ và hiệp thông với Hội thánh hoàn cầu và Hội thánh địa phương trong đ�i sống gia đình và cộng đoàn nh� liên gia của bạn thể hiện thế nào?

Ủy ban Mục vụ Gia đình

[1] �GH Phanxicô, Tông huấn Amoris laetitia (AL) 260.

[2] AL 288.

[3] AL 108.

[4] Cf. AL 200.

[5] Cf. AL 208, 230, 289.

[6] Gioan-Phaolô II, Ecclesia in Asia (EA) 24.

[7] LG 26.