Ngà y 8 tháng 5 ká»· niệm ngà y quốc tế thế giá»›i Chữ Tháºp Äá», ngà y nà y là ngà y sinh nháºt cá»§a ông Henri Dunant, ngưá»i Thụy SÄ©, nhà sáng láºp Há»™i Chữ Tháºp ÄỠđược ông thà nh láºp cách đây 150 năm.
Ngà y 24 tháng 6 năm 1859, là chứng nhân cá»§a tráºn chiến Solférino (Lombardi) giữa quân đội Pháp cá»§a Napoléon III quân đội Ão cá»§a François-Joseph, ông Henri Dunant quá kinh hoà ng trước cảnh ông chứng kiến. Tổn thất cá»§a cả hai bên quá nặng ná», gần 40 000 thi thể phÆ¡i ở tráºn chiến.
Và o thá»i đó, các dịch vụ y tế thiếu thốn, các Ä‘iá»u kiện vệ sinh chưa đủ nên quân nhân bị nhiá»…m trùng rất nhiá»u. Các ngưá»i bị thương được khẩn cấp đưa vá» thà nh phố nhá» Castiglione delle Stivierie ở cách đó mưá»i mấy cây số, hỠđược săn sóc trong các cÆ¡ sở công cá»™ng hoặc được dân là ng săn sóc.Â
Giữa chiến trưá»ng cá»§a Ä‘au khổ
Ông Henri Dunant lúc đó 31 tuổi, là tÃn hữu kitô và là thương gia, khi đến gần Solférino, ông thấy cảnh kinh hoà ng cá»§a chiến tranh. Kinh nghiệm nà y đã tác động mãnh liệt trên ông, đến mức và i năm sau ông xuất bản quyển sách có tên Má»™t ká»· niệm ở Solférino năm 1862. Ông viết: “Ngưá»i nà o hôm qua băng qua chiến trưá»ng mênh mông khốc liệt nà y Ä‘á»u thấy ở đây, trên từng bước Ä‘i , lòng mình ngổn ngang vá»›i các ná»—i tuyệt vá»ng không diá»…n tả được, các khốn cùng đủ má»i cảnhâ€.
Vá»›i tấm lòng nhân bao la, ông Henry Dunant không thể dá»ng dưng trước cảnh bất hạnh nà y. Cùn vá»›i sá»± giúp đỡ cá»§a dân chúng, ông ra tay cứu giúp và quyết định giúp đỡ má»i binh lÃnh, không kể há» thuá»™c phe nà o. Sáng kiến nà y đánh dấu bước đầu căn bản cá»§a phong trà o Chữ Tháºp Äá»: trung láºp hóa các dịch vụ y tế quân đội trên chiến trưá»ng. Hết sức dấn thân trong nhiệm vụ nà y, ông Dunant Ä‘Ãch thân săn sóc ngưá»i bị thương trong nhiá»u tuần trước khi vá» lại nhà ông ở Genève, Thụy SÄ©. Nhưng ká»· niệm cá»§a các cÆ¡ thể bị thương in hằn trong trà ông là m cho ông không có má»™t Ä‘á»i sống bình thưá»ng. Bị kinh hoà ng vì những gì đã thấy, ông quyết định dấn thân hết mình và o cuá»™c chiến nhân đạo nà y.
An á»§i các nạn nhânÂ
Ông viết thư cho bà bá tước Gasparin, nhà sáng láºp trưá»ng y tá ở Lausanne, Thụy SÄ©, ông xin bà giúp đỡ. Bà liên lạc vá»›i Há»™i Phúc Âm Genève, Há»™i gởi ban cấp cứu đến thà nh phố Castiglione. Nhưng không may, hai tháng sau tráºn chiến, tổn hại còn gấp đôi. Ông Dunant không thể giải quyết được thá»±c trạng nà y, ông quyết định xuất bản quyển sách vá» tráºn chiến Solférino để cuá»™c chiến nà y được nhiá»u ngưá»i biết đến. Ông bá» công việc và gởi quyển sách mình đến các nhân váºt chÃnh trị có trách nhiệm, đến các nhà lãnh đạo quân đội và các nhà trà thức trên toà n Âu châu. Ông nói lên ước mong cá»§a mình là thà nh láºp các tổ chức nhân đạo trên tất cả các nước, dá»±a trên sá»± trung láºp và thiện nguyện. Tóm tắt, ông Dunant muốn tất cả những ngưá»i bị thương, dù ở chiến tuyến nà o cÅ©ng được săn sóc xứng đáng và các bác sÄ©, y tá là m việc mà không sợ bị kẻ thù bắt. Quyển sách đã có má»™t tiếng vang đáng kể và được dịch ra nhiá»u thứ tiếng.
Sá»± hình thà nh Há»™i Chữ Tháºp Äá»
Năm 1863, Há»™i hữu dụng công cá»™ng Genève quan tâm đến các vấn đỠông Dunant đưa ra, Há»™i thà nh láºp Há»™i đồng Năm nước. Nhưng để thá»±c hiện được công việc nà y, cuá»™c đấu tranh còn nhiá»u hÆ¡n. Há» muốn ná»›i rá»™ng ra thêm nhiá»u nước. Như váºy phải thuyết phục các nhà lãnh đạo Âu châu! Äó là chuyện há» là m má»™t năm sau: các đại diện cá»§a 12 nước, trong đó có nước Pháp ký bản Công ước Genève đầu tiên, thà nh láºp Há»™i Chữ Tháºp Äá». Ngà y 22 tháng 8 năm 1864, Há»™i vá»›i quyá»n quốc tế nhân đạo ra Ä‘á»i.
Chá»§ yếu xây dá»±ng trên các đỠnghị cá»§a ông Dunant, Công ước Genève nổi tiếng nà y khẳng định sá»± cần thiết phải tôn trá»ng các nạn nhân chiến tranh, đối xá» bình đẳng cho má»—i bên, không được vi phạm đến thiết bị y tế và nhìn nháºn các tổ chức cấp cứu quốc gia. Má»™t dấu hiệu ra Ä‘á»i: chữ tháºp đỠtrên ná»n trắng, chỉ là đổi ngược mà u cá» cá»§a Thụy SÄ©. Qua năm tháng, Há»™i đã có mặt trên nhiá»u quốc gia trên thế giá»›i, Mỹ, Ba Tây, Nam Phi, Nháºt, Trung quốc… Há»™i Chữ Tháºp Äá» can thiệp chá»§ yếu trong các cuá»™c xung đột vÅ© trang, nhưng dần dần Há»™i ná»›i rá»™ng tầm hoạt động cá»§a mình, Há»™i giúp tất cả các nạn nhân, quân đội cÅ©ng như thưá»ng dân.
Con ngưá»i cá»§a hòa bình
Äối vá»›i ông Henry Dunant, ngưá»i rất sâu đạo, việc thà nh láºp Há»™i Chữ Tháºp Äá» là mục Ä‘Ãch tối háºu Ä‘á»i ông và thể hiện con ngưá»i cá»§a ông: má»™t ngưá»i có tấm lòng nhân sâu Ä‘áºm. Từ khi còn ở tuổi vị thà nh niên, ông dà nh ra các buổi chiá»u để Ä‘i thăm tù nhân và giúp đỡ những ngưá»i khốn cùng nhất. Năm 1901, ông được Giải Nobel hòa bình. “Còn hÆ¡n là Chữ Tháºp Äá», hòa bình thế giá»›i ở trong tâm hồn tôi. Chữ Tháºp Äá» chỉ là kết quả cá»§a lòng khát khao hòa bình cá»§a tôiâ€.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Phanxicovn

