“Giới truy�n thông đôi khi phải chạy theo �ức Giáo hoàng�

Mario Galgano là tiếng nói Thụy Sĩ trong ban �ức ngữ của Vatican News | © Sylvia Stam

Mario Galgano là tiếng nói Thụy Sĩ trong ban �ức ngữ của Vatican News. Ông giải thích các thay đổi từ “Radio Vatican� qua “Vatican News�. Và tính bộc phát của �ức Phanxicô đôi khi có tác động trên các ký giả.

Mario Galgano, 38 tuổi, ngư�i gốc Schwyz, Thụy Sĩ. �ược đào tạo trong ngành sử h�c, ông từng phụ trách phần thông tin và là phát ngôn viên của Hội đồng giám mục Thụy Sĩ (CES). Từ năm 2006, ông là tiếng nói Thụy Sĩ của chương trình �ức ngữ của Radio Vatican (năm 2017 Radio Vatican trở thành Vatican News). 

Vì sao bây gi� “Radio Vatican� được g�i là “Vatican News�?

Radio Vatican có một tên khác trong mỗi ngôn ngữ (chẳng hạn ban Việt ngữ Radio Vatican). Với tên Vatican News, bây gi� chúng tôi chỉ có một “bản hiệu� cho m�i ngôn ngữ.

Nhưng không phải chỉ là thay đổi tên….

�úng, tất cả ban ngành báo giới trước đây độc lập với nhau: truy�n thanh làm truy�n thanh, truy�n hình làm truy�n hình và báo chí làm báo chí… vv.. Chúng tôi bây gi� ở trong một hệ thống truy�n thông. Mỗi nhân viên Vatican News trách nhiệm với tất cả các hình thức khác. Trước đây, tôi chỉ làm truy�n thanh. Bây gi� tôi làm video trên internet, tôi viết bài cho trang web, tôi làm ghi âm, truy�n âm, tôi dàn trang hình ảnh.

Như thế thách thức lớn nhất bây gi� là gì?

Trước đây tôi chỉ nói và nghe. Bây gi� tôi phải dùng năm giác quan để làm việc! Một thay đổi mà không phải chỉ tác động đến Radio Vatican, nhưng tác động đến các phương tiện truy�n thông trên toàn thế giới. Vatican phải đối diện với các chuyện mới mẻ này. Một thách thức khác là sự việc các ngư�i sử dụng có thể phản ứng và tương tác trực tiếp qua các phương tiện truy�n thông mới.

Và các phản ứng?

Rất đa dạng. Có những ngư�i t� ra thích thú, có ngư�i dị ứng. Trong lãnh vực Giáo hội có rất nhi�u ý kiến khác nhau. Ở điểm này, chúng tôi muốn thúc đẩy thảo luận. Ở các nước nói tiếng �ức, đặc biệt là ở Thụy Sĩ, chúng tôi nhận nhi�u phản ứng năng động. 

“�ể xây dựng ý thức cho tôi, tôi cần biết� 

Vatican News có phải là phát ngôn viên của Vatican không?

Chúng tôi không phải là ban nghiên cứu thị trư�ng của Vatican. Mục đích của Vatican News là giải thích những gì giáo hoàng nói –– chính yếu là công việc dịch thuật – và làm thế nào để giải thích l�i của ngài. Có thể nói, chúng tôi là “chuyên gia� của giáo hoàng, chứ không phải là phát ngôn viên. Phát ngôn viên là chuyển tải quan điểm của giáo hoàng. Chúng tôi chuyển tải những gì ngài nói và chúng tôi giải thích trong bối cảnh nào ngài đã nói như vậy. 

Trong chừng mực nào Vatican News giữ tính độc lập?

Không có kiểm duyệt ở Vatican News. Khi giáo hoàng nói một cái gì đó, chẳng hạn v� chủ đ� phá thai, chúng tôi đ� cập đến vấn đ� nhưng không nói quan điểm của mình. Các tin tức thư�ng tách ra và căn cứ theo sự thực trong tất cả các ngôn ngữ. �ó là một khía cạnh thư�ng bị chỉ trích.

Chẳng hạn, chúng tôi đã nói ngay từ đầu v� các vụ lạm dụng tình dục. Các chủ đ� “nóng b�ng� như vấn đ� độc thân của các linh mục, vấn đ� trợ tử thì không còn là các vấn đ� cấm kỵ đối với chúng tôi. Nhưng chắc chắn chúng tôi chỉ nói khi có chuyện th�i sự xảy ra liên hệ đến. Có thể là khi có các l�i tuyên bố của một giám mục hay một chính trị gia công giáo.

Ngoài các l�i của giáo hoàng, các chủ đ� nào Vatican News đ� cập đến?

Vatican News có nhiệm vụ mang lại tiếng nói cho những ai trong Giáo hội hoàn vũ không có tiếng nói. Khắp nơi trên thế giới, có những ngư�i làm việc trực tiếp hoặc gián tiếp cho Giáo hội và h� có các giá trị cần được đ� cao. Theo nghĩa rộng, đi�u này cũng có nghĩa là tạo ý thức. Trong chữ “ý thức� (conscience) có chữ “biết� (savoir). �ể xây dựng ý thức cho tôi, tôi cần biết. � thức của tôi có thể nào có khi tôi biết có những em bé chết vì chiến tranh ở cách tôi 5000 cây số không? Công việc của chúng tôi là mang đến đó cái nhìn của chúng tôi và cho những ngư�i không có tiếng nói có được tiếng nói.

�ức Phanxicô được xem như một ngôi sao của giới truy�n thông. �ối với Vatican Newsđi�u này có nghĩa là gì?

(Cư�i) Thì chúng tôi phải làm thêm việc! �ôi khi phải chạy theo ngài. Ngài nổi tiếng  gây “kinh hoàng� cho nghi thức vì ngài bộc phát làm những chuyện khác ngoài quy định. Dĩ nhiên chuyện này báo giới rất thích vì các trạng huống này rất dễ để mô tả. Nhưng chúng tôi luôn bị ngạc nhiên và vì thế phải luôn ở trong thế báo động liên tục!

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Phanxicovn